# غرب — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%A8/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B1%D8%A8/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%A8.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: غرب

غ ر ب
فكفّ من غربه والغضف تتبعه خلف السّبيب من الإجهاد تنتحب واقطع عني غرب لسانه‏.‏
وإني أخاف عليك غرب الشّباب‏.‏
وكأنّ غربيها في غربي دالج‏:‏ يريد غربي العين وهما مقدمها ومؤخرها في دلوي ساقٍ‏.‏
وسالت غروبه وهي الدموع حين تخرج‏.‏
وكأنّ غروب أسنانها وميض البرق أي ماءها وظلمها‏.‏
وقذفته نوًى غربةٌ أي بعيدة‏.‏
وكانت لزرقاء عين غربة أي بعيدة المطرح‏.‏
وهذا شاوٌ مغرب بالكسر والفتح‏.‏
يقال‏:‏ غرّبه‏:‏ أبعده وغرّب‏:‏ بعد‏.‏
وإذا أمعنت الكلاب في طلب الصيد قالوا‏:‏ غرّبت‏.‏
ويقال للرجل‏:‏ يا هذا غرّب شرّق أو غرّب‏.‏
‏"‏ وهل من مغرّبة خبرٍ ‏"‏ وهو الذي جاء من بعدٍ‏.‏
وتقول العرب للرجل‏:‏ هل عندك من جليّة خبر أو مغرّبة فيقول‏:‏ قصرت عنك لا أي ما عندي خبر‏.‏
وغرّبت الوحش في مغاربها أي غابت في مكانسها‏.‏
وأصابه سهم غربٌ على الوصف والإضافة‏.‏
واغرب عني صاغراً‏.‏
ورمى فأغرب أي أبعد المرمى‏.‏
ويقال‏:‏ ‏"‏ طارت به عنقاء مغرب ‏"‏‏.‏
وتكلمفأغرب إذا جاء بغرائب الكلام ونوادره وتقول‏:‏ فلان يعرب كلامه ويغرب فيه وفي كلامه غرابة وغرب كلامه وقد غربت هذه الكلمة أي غمضت فهي غريبة ومنه‏:‏ مصنف الغريب وقول الأعرابيّ‏:‏ ليس هذا بغريب ولكنكم في الأدب غرباء‏.‏
وأغرب الفرس في جريه والرجل في ضحكه إذا أكثرا منه ونهي عن الاستغراب في الضّحك وهو أقصاه‏.‏
ويقال‏:‏ وجه كمرآة الغريبة لأنها في غير قومها ومن المجاز‏:‏ استعيروا لنا الغريبة وهي رحى اليد لأنها لا تقر عند أربابها لكونها متعاورة‏.‏
وصرّ على فلان رجل الغراب إذا وقع في ضيق وشدّة وهو لون من الصّرار‏.‏
قال الكميت‏:‏ إذا رجل الغراب عليّ صرّت ذكرتك فاطمأن بي الضمير وهذه أرض لا يطير غرابها أي كثيرة الثمار مخصبة‏.‏
وقال النابغة‏:‏ ولرهط حرّابٍ وقدّ سورةٌ في المجد ليس غرابها بمطار أي هو مجد ثابت لا يزول‏.‏
وازجر عنك غراب الجهل‏.‏
قال أبو النجم‏:‏ هل أنت إن شطّ مزار جمل مراجع سيرة أهل العقل وزاجر عنك غراب الجهل وطار غرابه إذا شاب وهو واقع الغراب أي شابٌّ‏.‏
وبحر ذو غوارب‏.‏
وألقى حبله على غاربه‏.‏

### Türkçe

غ ر ب
Böylece onun **غربه**’sinden ve **الغضف**’ten elini çekti; **السّبيب**’in arkasından, **الإجهاد**’dan dolayı ağlayarak onu izler; ve onun dilinin **غرب**’ünü benden kes.
Ve ben senin üzerine **غرب الشّباب**’dan korkarım.
Ve sanki onun iki **غربيها**’sı, **دالج**’in iki **غربي**’sında gibidir: **غربي العين**’i kasteder; ve onlar, benim kovamda su çeken bir kovanın ön tarafı ve arka tarafı olarak, onun (gözün) ön kısmı ve arka kısmıdır.
Ve onun **غروبه**’u aktı; ve o, çıktığı zaman gözyaşlarıdır.
Ve sanki onun dişlerinin **غروب**’u, şimşeğin parıltısıdır; yani onun suyu ve onun karanlığı.
Ve onu uzak bir **غربةٌ** (yer) attı; yani uzak.
Ve **زرقاء** için, bir gözün **غربة**’si vardı; yani atılış yeri uzak.
Ve bu, kesre ve fetha ile **مغرب** olan bir **شاوٌ**’dur.
Denir ki: **غرّبه**: onu uzaklaştırdı; ve **غرّب**: uzak oldu.
Ve köpekler avı istemede derinleştiği zaman derler ki: **غرّبت**.
Ve adama denir: ey bu, **غرّب**; doğuya git yahut **غرّب**.
“Ve bir **مغرّبة** haber var mı?”; ve o, uzaktan gelmiş olandır.
Ve Araplar adama der: sende açık bir haberden yahut bir **مغرّبة**’den var mı?; o da der ki: senden kısa kaldım; hayır; yani bende haber yok.
Ve **الوحش** kendi **مغاربها**’sında **غرّبت**; yani kendi süpürgeliklerinde kayboldu.
Ve ona, vasıf ve izafet üzere bir **غربٌ** ok isabet etti.
Ve benden uzaklaş, küçük düşmüş olarak.
Ve attı da **فأغرب**; yani atış yerini uzaklaştırdı.
Ve denir ki: “Onu **عنقاء مغرب** uçurdu.”
Ve konuştu da **فأغرب**; o, sözün gariplerini ve nadirlerini getirdiği zaman. Ve dersin: falan, sözünü **يعرب** eder ve onda **يغرب** eder; ve onun sözünde **غرابة** vardır; ve sözün **غرب**’ü vardır; ve bu kelime **غربت**; yani kapalı oldu; böylece o **غريبة**’dir. Ve ondan: **مصنف الغريب**. Ve bedevînin sözü: bu **بغريب** değildir; fakat siz edepte **غرباء**sınız.
Ve at, koşusunda **أغرب** etti; ve adam, gülmesinde (bunu yaptı); ikisi de ondan çokça yaptıkları zaman. Ve gülmede **الاستغراب**’dan nehiy olundu; ve o, onun en uç noktasıdır.
Ve denir ki: **وجه** bir **الغريبة** aynası gibidir; çünkü o, kendi kavmi dışında olandır. Ve mecazdan: bize **الغريبة**’yi ödünç verin; ve o, el değirmenidir; çünkü o, elden ele dolaşan olduğundan, sahipleri yanında karar kılmaz.
Ve bir kimse üzerine **رجل الغراب** **صرّ** etti; o, darlık ve şiddete düştüğü zaman; ve o, **الصّرار**’dan bir renktir.
**الكميت** dedi: Eğer üzerime **رجل الغراب** **صرّت** ederse, seni andım da içimdeki vicdanla sükûnete erdim. Ve bu, **غرابها**’sı uçmayan bir arazidir; yani meyvesi çok, verimli.
Ve **النابغة** dedi: Ve **حرّابٍ** topluluğu için; ve şerefte bir **سورةٌ** (yücelik) vardır; onun **غرابها**’sı uçucu değildir; yani o, yok olmayan sabit bir şereftir.
Ve kendinden **غراب الجهل**’i kov.
**أبو النجم** dedi: Sen, deve ziyaret yeri uzaklaştığı zaman, akıl ehlinin gidişatına dönen ve kendinden **غراب الجهل**’i kovan mısın? Ve onun **غرابه**’u uçtuğu zaman, o ağardı; ve o, **واقع الغراب**’dır; yani ağarmış.
Ve **غوارب** sahibi bir deniz.
Ve ipini onun **غاربه**’i üzerine attı.
