# غرس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B1%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غرس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: غرس

غرس الشجر يغرس غرسا: أثبته في الأرض، كأغرسه، هذه عن الزجاج.والغرس، بالفتح: الشجر المغروس، ج أغراس وغراس، بالكسر. وبئر غرس: بالمدينة، وهو بالفتح، على ما يقتضي سياق المصنف، وهو الذي جزم به ابن الأثير وغيره، وصوبه السيد السمهودي، وحكى الأخير في تواريخه عن خط المراغي ضم الغين، وكذلك ضبطه الحافظ الذهبي، وهو المشهور الجاري على الألسنة. وقد تعقبه الحافظ ابن حجر، وصوب الفتح، ومنه الحديث غرس من عيون الجنة رواه ابن عباس مرفوعا، ويعضده حديث ابن عمر قال رسول الله صلى الله عليه وسلم وهو جالس على شفير بئر غرس:  رأيت الليلة أني جالس على عين من عيون الجنة  يعني هذه البئر، وعن عمر بن الحكم مرسلا: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم:  نعم البئر بئر غرس، هي من عيون الجنة  . وغسل صلى الله عليه وسلم منها، كما نقله أرباب السير.
 ووادي الغرس قرب فدك، بينها وبين معدن النقرة، وقال الواقدي رحمه الله: كانت منازل بني النضير بناحية الغرس. والغرس، بالكسر: ما يخرج مع الولد كأنه مخاط، وقيل: ما يخرج على الوجه، وقال الأزهري: الغرس جلدة رقيقة تخرج مع الولد إذا خرج من بطن أمه. وقال ابن الأعرابي: الغرس: المشيمة، أو الغرس: جلدة رقيقة تخرج على وجه الفصيل ساعة يولد، فإن تركت عليه قتلته، قال الراجز: يتركن في كل مناخ أبس كل جنين مشعر في غرس ج أغراس

  و قال ابن الأعرابي: الغرس، بالكسر: الغراب الأسود، وزاد غيره: الصغير، وضبطه بالفتح أيضا. والغراس، كسحاب: ما يخرج من شارب دواء المشي، كالخام، عن الأصمعي. والغراس، بالكسر: وقت الغرس. وهو أيضا: ما يغرس من الشجر. ويقال: هم في مغروسة من الأمر ومرغوسة، أي اختلاط، عن ابن عباد.والغريسة: النخلة أول ما تنبت، كالوليدة للصبية الحديثة العهد بالولادة، أو الفسيلة ساعة توضع في الأرض حتى تعلق، عن ابن دريد، والجمع: غرائس وغراس، الأخيرة نادرة. وعن ابن عباد: الغريس، كأمير: النعجة، وتدعى للحلب بغريس غريس، نقله الصاغاني. وغريسة: علم للإماء. ومما يستدرك عليه: المغرس: موضع الغرس، والجمع: المغارس. والغرس: القضيب الذي ينزع من الحبة ثم يغرس. والغريسة: شجر العنب أول ما يغرس. والغريسة: النواة التي تزرع، عن أبي المجيب والحارث بن دكين. والغراسة: فسيل النخل. وغرس فلان عندي نعمة: أثبتها، وهو مجاز. وكذا غرس المعروف، إذا صنعه، نقله ابن القطاع. والغراس: ما كثر من العرفط، عن كراع. ومن المجاز: أنا غرس يدك، وفلان غرس نعمته. وتقول: هذا مسقط رأسه، ومكان غراسه. والغراس، بالكسر: حصن باليمن من أعمال ذي مرمر، وفيه يقول السيد صلاح بن أحمد الوزيري، من شعراء اليمن:
  لله أوقاتـي بـذي مـرمـر                      وطيب أوقاتي بربع الغراس وهي طويلة سائرة. وغريسة: من أعلام الإماء، نقله الصاغاني.

### Türkçe

**غرس** ağacı **يغرس** **غرسا**: onu yere sabitledi; **أغرسه** gibi; bu, ez-Zeccâc’dandır. Ve **الغرس**, fetha ile: dikilmiş ağaç; çoğulu **أغراس** ve **غراس**, kesra ile. Ve **بئر غرس**: Medine’dedir; ve o fetha iledir; musannifin siyakı neyi gerektiriyorsa ona göre; ve buna İbnü’l-Esîr ve başkaları kesin hüküm vermiştir; ve es-Seyyid es-Semhûdî onu tashih etmiştir; ve sonuncusu, tarihlerinde el-Merâğî’nin hattından ğayn’ın dammesini nakletmiştir; ve hâfız ez-Zehebî de onu böyle ضبط etmiştir; ve o, diller üzerinde yürüyen meşhur olandır. Ve hâfız İbn Hacer ona itiraz etmiş, ve fethayı tashih etmiştir; ve ondan hadis: **غرس** cennet pınarlarından bir pınardır; İbn Abbâs onu merfû‘ olarak rivayet etti; ve onu İbn Ömer hadisi destekler: Resûlullah صلى الله عليه وسلم **بئر غرس**’in kenarında otururken dedi ki: “Bu gece gördüm ki ben cennet pınarlarından bir pınarın üzerinde oturuyorum”; yani bu kuyu. Ve Ömer b. el-Hakem’den mürsel olarak: Resûlullah صلى الله عليه وسلم dedi ki: “Ne güzel kuyu, **بئر غرس** kuyusudur; o, cennet pınarlarındandır.” Ve سير ehlinin naklettiği üzere, صلى الله عليه وسلم ondan yıkandı.

Ve **وادي الغرس** Fedek yakınındadır; onunla Ma‘din en-Nukra arasında. Ve el-Vâkıdî رحمه الله dedi ki: Benî’n-Nadîr’in meskenleri **الغرس** tarafında idi. Ve **الغرس**, kesra ile: çocukla birlikte çıkan, sanki sümük gibi olan şey; ve denildi ki: yüzde çıkan şey. Ve el-Ezherî dedi ki: **الغرس** ince bir deridir; çocuk annesinin karnından çıktığında onunla birlikte çıkar. Ve İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الغرس**: eş (plasenta); yahut **الغرس**: tay doğduğu saat yüzünde çıkan ince bir deridir; eğer onun üzerinde bırakılırsa onu öldürür. Râciz dedi ki:
يتركن في كل مناخ أبس كل جنين مشعر في غرس ج أغراس

Ve İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الغرس**, kesra ile: siyah karga; başkası da ekledi: küçük olan; ve onu fetha ile de ضبط etti. Ve **الغراس**, **سحاب** vezninde: yürüyüş ilacı içenin bıyığından çıkan şey; ham madde gibi; el-Asma‘î’den. Ve **الغراس**, kesra ile: dikim vakti. Ve o ayrıca: ağaçtan dikilen şeydir. Ve denilir: onlar işten bir **مغروسة** ve **مرغوسة** içindedirler; yani karışıklık; İbn Abbâd’dan. Ve **الغريسة**: hurma ağacı ilk filizlendiğinde; yeni doğumla yeni tanışmış kız çocuğu için **الوليدة** gibi; yahut fidan, yere konulduğu saatten tutununcaya kadar; İbn Düreyd’den; çoğulu: **غرائس** ve **غراس**; sonuncusu nadirdir. Ve İbn Abbâd’dan: **الغريس**, **أمير** vezninde: koyun dişisi; ve sağım için “**غريس غريس**” ile çağrılır; es-Sağânî nakletti. Ve **غريسة**: cariyeler için bir özel addır. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **المغرس**: dikim yeri; çoğulu: **المغارس**. Ve **الغرس**: taneden çekilip çıkarılan sonra da dikilen çubuktur. Ve **الغريسة**: üzüm ağacı ilk dikildiğinde. Ve **الغريسة**: ekilen çekirdek; Ebû’l-Mücîb ve el-Hâris b. Dukeyn’den. Ve **الغراسة**: hurma fidanı. Ve falan kimse benim yanımda bir nimet **غرس** etti: onu sabitledi; ve o mecazdır. Ve aynı şekilde **غرس المعروف**, onu yaptığı zaman; İbnü’l-Kattâ‘ nakletti. Ve **الغراس**: **العرفط**’tan çok olan şey; Kurâ‘dan. Ve mecazdandır: “Ben senin elinin **غرس**’uyum”; ve “falan, onun nimetinin **غرس**’udur.” Ve dersin: “Bu onun başının düştüğü yerdir; ve onun **غراس** yeridir.” Ve **الغراس**, kesra ile: Yemen’de Zî Mermar’ın amellerinden bir hisardır; ve onda Yemen şairlerinden es-Seyyid Salâh b. Ahmed el-Vezîrî şöyle der:
لله أوقاتـي بـذي مـرمـر                      وطيب أوقاتي بربع الغراس
Ve o, uzun ve dillerde dolaşan (bir şiir)dir. Ve **غريسة**: cariyelerin özel adlarındandır; es-Sağânî nakletti.
