# غرض — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%B6/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B1%D8%B6/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%B6.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: غرض

الغَرَضُ: الهدف الذي يرمى فيه. وفهمتُ غَرَضَكَ، أي قصدك. والغَرَضُ أيضاً: الضجرُ والملال. وقد غَرِضَ بالمَقامِ يَغْرَضُ غَرَضاً. وأغْرَضَهُ غيره. ويقال أيضاً: غَرِضْتُ إليه، بمعنى اشتقت إليه. وغَرُضَ الشيء غِرَضاً، مثال صَغُرَ صِغَراً، فهو غَريضٌ، أي طريٌّ. يقال: لحمٌ غَريضٌ. ومنه قيل لماء المطر: مَغْروضٌ وغَريضٌ. قال الشاعر:
بِغَريضِ ساريةٍ أدَرَّتْهُ الصَبـا		من ماءِ أسْجَرَ طَيِّبِ المُستَنقعِ
وقال آخر:
تَذَكَّرَ شَجْوَهُ وتَقـاذَفَـتْـهُمُشَعشَعَةٌ بِمَغْروضٍ زُلال
والإغْريضُ والغَريضُ: الطَلْعُ. ويقال: كلُّ أبيض طَريٍّ. وقولهم: وردت الماء غارِضاً، أي مُبْكراً. والغُرْضَةُ بالضم: التصدير، وهو للرَحْلِ بمنزلة الحزام للسرج، والبطان للقتب. والجمع غُرْضٌ، وغُرُضٌ. ويقال للغُرْضَةِ أيضاً: غَرْضٌ، والجمع غُروضٌ، وأغْراضٌ. وغَرَضْتُ البعير: شددت عليه الغَرْضَ. والمَغْرِضُ من البعير، كالمَخْرِم من الدابة، وهي جوانب البطن أسفل الأضلاع التي هي مواضع الغَرْضِ من بطونها. وغَرَضْتُ الإناء أغْرِضُهُ، أي ملأته. والغَرْضُ: النقصانُ عن الملء. وهذا الحرف من الأضداد. ويقال: الغَرْضُ: موضع ماء تركته فلم تجعل فيه شيئاً. يقال غَرِّضْ في سِقائكَ، أي لا تملأه. وفلانٌ بحرٌ لا يُغَرِّضُ، أي لا يُنْزَح. ويقال: غَرَضَتِ المرأة سقاءها تَغْرِضُهُ غَرْضاً: مَخَضَتْه فإذا ثَمَّر وصار ثَميرَةً، قبل أن يجتمع زُبْدُه، صَبَّتهُ فسَقتْهُ القوم. ويقال أيضاً: غَرَضْنا السَخْلَ، أي فطمناه قبل إناه.

### Türkçe

**الغَرَضُ**: içine atış yapılan hedef. “Senin **غَرَضَكَ**’ını anladım”, yani kastını. **الغَرَضُ** ayrıca: bıkkınlık ve usanç. “Makamda bıktı” denir; **غَرِضَ** بالمَقامِ **يَغْرَضُ** **غَرَضاً**. Başkası da onu bıktırdı: **وأغْرَضَهُ** غيره. Yine denir: **غَرِضْتُ** إليه, “ona özlem duydum” anlamında. Ve şey taze oldu: **غَرُضَ** الشيء **غِرَضاً**, **صَغُرَ صِغَراً** örneği üzere; o hâlde o **غَريضٌ**’dir, yani taze. Denir: **لحمٌ غَريضٌ**. Bundan dolayı yağmur suyuna da **مَغْروضٌ** ve **غَريضٌ** denmiştir. Şair dedi ki:
بِغَريضِ ساريةٍ أدَرَّتْهُ الصَبـا		من ماءِ أسْجَرَ طَيِّبِ المُستَنقعِ
Bir başkası dedi ki:
تَذَكَّرَ شَجْوَهُ وتَقـاذَفَـتْـهُمُشَعشَعَةٌ بِمَغْروضٍ زُلال
**والإغْريضُ** ve **الغَريضُ**: **الطَلْعُ** (hurma tomurcuğu). Ve denir: her beyaz taze şey. Onların sözü: “Suyu **غارِضاً** olarak vardım”, yani erken. **الغُرْضَةُ** (ötre ile): eyerin ön kısmı; o, semer için kuşak, **القتب** için de **البطان** mesabesindedir. Çoğulu **غُرْضٌ** ve **غُرُضٌ**. **الغُرْضَةِ**’ye ayrıca **غَرْضٌ** da denir; çoğulu **غُروضٌ** ve **أغْراضٌ**. “Deveyi **غَرَضْتُ**”: üzerine **الغَرْضَ**’ı sıktım/bağladım. Deveden **المَغْرِضُ**, binek hayvandan **المَخْرِم** gibidir; o, kaburgaların altındaki karın yanlarıdır ki bunlar, karınlarında **الغَرْضِ**’ın yerleridir. “Kabı **غَرَضْتُ** onu **أغْرِضُهُ**”: yani onu doldurdum. **الغَرْضُ**: doluluğun altındaki eksiklik. Bu harf zıt anlamlılardandır. Ve denir: **الغَرْضُ**: içine bir şey koymadığın, bırakıp gittiğin su yeri. Denir: “**غَرِّضْ** في **سِقائكَ**”, yani onu doldurma. “Falan bir denizdir, **لا يُغَرِّضُ**”, yani suyu çekilip bitirilmez. Ve denir: kadın kırbasını **غَرَضَتِ** **تَغْرِضُهُ** **غَرْضاً**: onu çalkaladı; o, meyve verdiğinde ve **ثَميرَةً** olduğunda, köpüğü toplanmadan önce onu döktü de onunla kavmi suladı. Yine denir: “Biz oğlağı **غَرَضْنا**”, yani vaktinden önce sütten kestik.
