# غرم — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%85/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B1%D9%85/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%85.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: غرم

غرم
غَرِمَ - يَغْرَمُ - غَرَام - غَارِم - مَغْرَم - أَغْرَمَ - يُغْرِمُ - مُغْرَم - مُغْرَمُوْن
غَرِمَ - يَغْرَمُ + الكائن + بشيئ أو مصيبة: ينال ويصيب  الكائن التزام وعبء ووزر وألم وهم، من أثر شيء أو مصيبة عليه
والغرم في المصيبة في المال: هو التزام  مادي كدين أو ما شابه ينبغي الوفاء به وتسديده
والغرم في نتيجة العمل: هو الألم والهم والعذاب لدفع آثار العمل عنه
والغرم والغرام في الحب: هو الهم والألم من الحب والهيام
غَرَام: على وزن " فـَعال" اسم فعل مبالغة من" غَرِمَ - يَغْرَمُ ": التزام وهم وشعور بالعبء والألم تجاه مصيبة أو واجب
غارِم: اسم فاعل صفة مشبهة من " غَرِمَ - يَغْرَمُ ": من يكون عليه التزام ينبغي الوفاء به وتسديده، يؤرقه ويسبب له الألم والهم
مَغْرَم: على وزن " مـَفـْعـَل"  مصدر ميمي من  " غَرِمَ - يَغْرَمُ ": وجود حالة من الغرم والالتزام بالمال أو العمل: وهو كذلك اسم آلة: الشيء الذي يتسبب بحدوث الغُرْم والحمل الزائد
أغْرَمَ - يُغْرِمُ: على وزن " أفـْعـَلَ " من " غَرِمَ - يَغْرَمُ ": جعله " يَغْرَمُ ": أصابه بضر وعبء والتزام
مُغْرَم: مفعول به من فعل " أغْرَمَ - يُغْرِمُ ": الذي أصيب وجُعِلَ يتحمل غرماً
مُغَْرَمون: جمع " مُغَْرَم "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "حمل ثقل والالتزام به في السكون والحركة، وبيان درجة الإجهاد من الحمل"، وهي:
أوِدَ - يَأْوَدُ (آدَ - يَؤُودُ)، ناءَ - يَنُوْءُ، رَهِقَ - يَرْهَقُ، وَزَرَ - يَزِرُ، غَرِمَ - يَغْرَمُ، ثَقُلَ - يَثْقُلً
غَرام - غراما
	﴿والذين يقولون ربنا اصرف عنا عذاب جهنم إن عذابها كان غراما(65)﴾ الفرقان
غارِم - الغارمين
﴿إنما الصدقات للفقراء والمساكين والعاملين عليها والمؤلفة قلوبهم وفي الرقاب والغارمين وفي سبيل الله وابن السبيل فريضة من الله والله عليم حكيم(60)﴾ التوبة
مَغْرَم
﴿أم تسألهم أجرا فهم من مغرم مثقلون (40)﴾ الطور ﴿أم تسألهم أجرا فهم من مغرم مثقلون (46)﴾ القلم
	﴿ومن الأعراب من يتخذ ما ينفق مغرما ويتربص بكم الدوائر عليهم دائرة السوء والله سميع عليم(98)﴾ التوبة
مُغْرَم - مغرمون
﴿إنا لمغرمون (66)﴾ الواقعة
مختار الصحاح
● [غرم] غ ر م: الغَرَامُ الشر الدائم والعذاب وقوله تعالى ﴿إن عذابها كان غراما﴾ قال أبو عبيدة أي هلاكا ولزاما لهم ورجل مُغْرَمٌ من الغُرْمِ والدَّيْن وقد أُغْرِمَ بالشيء أي أولع به و الغَرِيمُ الذي عليه الدَّيْن يقال خُذ من غريم السوء ما سنح وقد يكون الغريم أيضا الذي له الدَّيْن قال كثير قضى كل ذي دَّيْن فوفَّى غريمه وعَزَّة ممْطول مُعنى غريمها و أغْرَمَهُ و غَرَّمَهُ تَغْرِيما بمعنى و الغَرَامَةُ ما يلزم أداؤه وكذا المَغْرَمُ و الغُرْمُ وقد غَرِمَ الرجل الدِّيَّة بالكسر غُرْما
الراغب
غرم
- الغرم: ما ينوب الإنسان في ماله من ضرر لغير جناية منه، أو خيانة، يقال: غرم كذا غرما ومغرما، وأغرم فلان غرامة. قال تعالى: }إنا لمغرمون﴿[الواقعة/66]،﴾فهم من مغرم مثقلون﴿[القلم/46]،﴾يتخذ ما ينفق مغرما﴿[التوبة/98]. والغريم يقال لمن له الدين، ولمن عليه الدين. قال تعالى:﴾والغارمين وفي سبيل الله﴿[التوبة/60]، والغرام: ما ينوب الإنسان من شدة ومصيبة، قال:﴾إن عذابها كان غراما{ [الفرقان/65]، من قولهم: هو مغرم بالنساء، أي: يلازمهن ملازمة الغريم. قال الحسن: كل غريم مفارق غريمه إلا النار (أخرج هذا ابن أبي شيبة وعبد بن حميد وغيرهما. انظر: الدر المنثور 6/274)، وقيل: معناه: مشغوفا بإهلاكه.
ملخص اللسان:
1.     غَرِمَ يَغرَمُ والغُرْمُ:الدَّيْنُ. ورَجُلٌ غارمٌ: عليه دَيْنٌ
2.     وقيل: المَغْرَم كالغُرْم، وهو الدَّيْن، ويريد به ما اسْتُدِين فيما يكرهه الله أَو فيما يجوز ثم عجز عن أَدائه
3.      والغَرامةُ: ما يلزم أَداؤه
4.     إلاَّ لِذِي غُرمٍ مُفْظِعٍ أَي ذي حاجة لازمة من غَرامة مُثْقِلة
5.     والغَرامُ: اللازم من العذاب والشرُّ الدائم والبَلاءُ والحُبُّ والعشق وما لا يستطاع أَن يُتَفَصَّى منه
لسان العرب
● - غرم: غَرِمَ يَغرَمُ غُرْماً وغَرامةً، وأغرَمَه وغَرَّمَه. والغُرْمُ:      الدَّيْنُ. ورَجُلٌ غارمٌ: عليه دَيْنٌ. وفي الحديث: لا تَحِلُّ المسأَلة      إلاَّ لِذِي غُرمٍ مُفْظِعٍ أَي ذي حاجة لازمة من غَرامة مُثْقِلة. وفي      الحديث: أعوذ بك من المَأْثَم والمَغْرَمِ، وهو مصدر وضع موضع الاسم،      ويريد به مَغْرَمَ الذنوب والمعاصي، وقيل: المَغْرَم كالغُرْم، وهو      الدَّيْن، ويريد به ما اسْتُدِين فيما يكرهه الله أَو فيما يجوز ثم عجز عن      أَدائه، فأَما دين إحتاج إليه وهو قادر على أَدائه فلا يستعاذ منه. وقوله عز      وجل: والغارِمِين وفي سبيل الله؛ قال الزجاج: الغارمون هم الذين لَزِمَهم      الدَّيْنُ في الحَمالة، وقيل: هم الذين لزمهم الدين في غير معصية.      والغَرامةُ: ما يلزم أَداؤه، وكذلك المَغْرَمُ والغُرْمُ، وقد غَرِمَ الدِّيةَ،      وأَنشد ابن بري في الغَرامة للشاعر:      دار ابْنِ عَمِّكَ بِعْتَها،      تَقْضي بها عَنْكَ الغَرامه      والغَرِيم: الذي له الدِّيْن والذي عليه الدين جميعاً، والجمع غُرَماء؛      قال كثير:      قَضى كلُّ ذِي دَيْنٍ فَوَفَّى غَرِيمَه،      وعَزَّةُ مَمْطُولٌ مُعَنّىً غرِيمُها      والغَرِيمان: سَواءٌ، المُغْرِمُ والغارِمُ. ويقال: خُذْ مِنْ غَرِيمِ      السُّوء ما سَنَحَ. وفي الحديث: الدَّيْنُ مَقْضيٌّ والزَّعِيمُ غارِمٌ      لأَنه لازم لما زَعَم      أَي كَفَل أَو الكفيل لازم لأَداء ما كَفَّله مُغْرِمُه. وفي حديث آخر:      الزَّعِيم غارِمٌ؛ الزَّعِيم الكفيل، والغارِم الذي يلتزم ما ضَمِنه      وتكَفَّل به. وفي الحديث في الثَّمر المُعَلَّق: فمن خرج بشيء منه فعليه      غَرامةُ مِثْلَيْه والعقوبة؛ قال ابن الأثير: قيل كان هذا في صدر الإسلام ثم      نُسخ، فإنه لا واجب على مُتْلِف الشيء أَكثر من مثله، وقيل: هو على سبيل      الوعيد لينتهي عنه؛ ومنه الحديث الآخر: في ضالَّةِ الإبل المكتومة      غَرامَتُها ومِثْلُها معها. وفي حديث أشراط الساعة: والزكاة مَغْرَماً أي يَرَى      رَبُّ المال أن إخراج زكاته غَرامةٌ      يَغرَمُها. وأَما ما حكاه ثعلب في خبر من أَنه لما قعد بعض قريش لقضاء      دينه أَتاه الغُرَّامُ فقضاهم دَيْنَه؛ قال ابن سيده: فالظاهر أَنه جمع      غَرِيمٍ، وهذا عزيز إن فَعِيلاً لا يجمع على فُعَّال، إنما فُعَّال جمع      فاعل، قال: وعندي أن غُرَّاماً جمع مُغَرِّم على طرح الزائد، كأَنه جمع فاعل      من قولك غَرَمَه أَي غَرَّمَه، وإن لم يكن ذلك مقولاً، قال: وقد يجوز أن      يكون غارمٌ على النسب أي ذو إغرام أو تَغْريم، فيكون غُرَّامٌ جمعاً له،      قال: ولم يقل ثعلب في ذلك شيئاً.      وفي حديث جابر: فاشْتَدَّ عليه بَعْضُ غُرَّامِه في التَّقاضي؛ قال ابن      الأثير: جمع غَرِيم كالغُرَماء وهم أصحاب الدين، قال: وهو جمع غريب، وقد      تكرر ذلك في الحديث مفرداً ومجموعاً وتصريفاً. وغُرِّمَ السحابُ:      أَمطَرَ؛ قال أَبو ذؤيب يصف سحاباً:      وَهَى خَرْجُهُ واسْتُجِيلَ الرَّبا      بُ مِنْهُ، وغُرِّمَ ماءً صَرِيحا      والغَرامُ: اللازم من العذاب والشرُّ الدائم والبَلاءُ والحُبُّ والعشق      وما لا يستطاع أَن يُتَفَصَّى منه؛ وقال الزجاج: هو أَشدُّ العذاب في      اللغة، قال الله، عز وجل: إن عذابها كان غراماً؛ وقال الطرماح:      وَيَوْمُ النِّسارِ وَيَوْمُ الجِفا      رِ كانا عَذاباً، وكانا غَراما      وقوله عز وجل: إن عذابها كان غراماً؛ أي مُلِحّاً دائماً ملازماً؛ وقال      أبو عبيدة: أي هلاكاً ولِزاماً لهم، قال: ومنه رَجُلٌ مُعْرَمٌ، من      الغُرْم أَو الدَّيْن. والغَرام: الوَلُوعُ. وقد أُغْرِم بالشيء أي أُولِع به؛      وقال الأَعشى:      إنْ يُعاقِبْ يَكُنْ غَراماً، وإن يُعْـ      طِ جَزِيلاً فإنَّه لا يُبالي      وفي حديث معاذ: ضَرَبَهُمُ الله بِذُلٍّ مُغْرَمٍ أي لازم دائم. يقال:      فلان مُغْرَمٌ بكذا أي لازم له مُولَعٌ به. الليث: الغُرْمُ أَداء شيء      يلزم مثل كفالة يَغْرَمها، والغَرِيمُ: المُلْزَم ذلك. وأَغْرَمْتُه      وغَرَّمْته بمعنى. ورجل مُغْرَمٌ: مُولَعٌ بعشق النساء وغيرهن. وفلان مُغْرَمٌ      بكذا أي مُبتَلىً به. وفي حديث عليّ، رضي الله عنه: فَمَنِ اللَّهِجُ      باللذَّة السَّلِسُ القِياد للشهوة أَو المُغْرَمُ بالجَمْع والادِّخار؟      والعرب تقول: إن فلاناً لمُغْرَمٌ بالنساء إذا كان مُولَعاً بهنَّ. وإني بك      لَمُغْرَمٌ إذا لم يصبر عنه. قال: ونُرَى أن الغَرِيم إنما سمي غَرِيماً      لأَنه يطلب حَقَّه ويُلِحُّ حتى يقبضه. ويقال للذي له المال يطلبه ممن له      عليه المال: غَرِيمٌ، وللذي عليه المال: غَرِيمٌ. وفي الحديث: الرَّهْنُ      لمن رَهَنَه له غُنْمُه وعليه غُرْمُه أي عليه أَداء ما رهن به      وفَكاكُه.ابن الأَعرابي: الغَرْمى المرأَة المُغاضِبة. وقال أَبو عمرو: غَرْمى      كلمة تقولها العرب في معنى اليمين. يقال: غَرْمى وجَدِّك كما يقال أَما      وجَدّك؛ وأَنشد:      غَرْمى وجَدِّكَ لَوْ وَجَدْتَ بِهِمْ،      كَعَداوَةٍ يَجِدُونها بَعْدِي
مقاييس اللغة:
(غرم) الغين والراء والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على ملازَمة ومُلازَّة. من ذلك الغَريم، سمِّي غريماً للُزومه وإلحاحه. والغَرَام: العذاب اللازم، في قوله تعالى: ﴿إنَّ عَذَابَهَا كانَ غَرَاماً﴾  [الفرقان 65]. قال الأعشى:
إنْ يعاقِبْ يكنْ غَراماً وإن يُعْـ  *** طِ جزيلاً فإنَّه لا يُبالِي([6])
وغُرْم المالِ من هذا أيضاً، سمِّي لأنَّه مالُ الغَرِيم.
القاموس المحيط:
غَرْمَى، كسَكْرَى ع، وبمعنى أما، كَلِمةٌ تُقالُ في مَعْنَى اليَمينِ، يُقالُ غَرْمَى وجَدِّكَ، كما يُقالُ أما وجَدِّكَ، وباللامِ المرأةُ الثَّقيلَةُ. والغَرامُ الولوعُ، والشَّرُّ الدائِمُ، والهَلاكُ، والعَذابُ.
والمُغْرَمُ، كمُكْرَمٍ: أسيرُ الحُبِّ والدَّيْنِ، والمُولَعُ بالشيءِ. والغَريمُ: الدائنُ، والمَدْيونُ، ضِدٌّ.
والغَرامَةُ: ما يَلْزَمُ أداؤُهُ، كالغُرْمِ، بالضم وكمُكْرَمٍ. وأغْرَمَهُ إيَّاهُ. وغَرَّمْتُهُ. وقد غَرِمَ الدِّيَةَ، كسَمِعَ.
تاج العروس:
( غرمى كسكرى ع و ) قال أبو عمرو وغرمى ( بمعنى أما كلمة تقال في معنى اليمين يقال غرمى وجدك كما يقال أما وجدك ) واهمال العين لغة فيه وكذلك الحاء بدل العين وقد تقدم كل منهما في موضعه وأنشد أبو عمرو : غرمى وجدك لو وجدت بهم * كعداوة يجدونها بعدي ( و ) الغرمى ( باللام المرأة الثقيلة ) وقال ابن الاعرابي هي المغاضبة ( الغرام الولوع ) وقد أغرم بالشئ أي أولع به ( و ) قال ابن الاعرابي الغرام ( الشر الدائم و ) قال أبو عبيدة هو ( الهلاك ) وبه فسر الاية إن عذابها كان غراما ( و ) قال ابن الاعرابي هو ( العذاب ) وقال الراغب هو ما ينوب الانسان من شدة ومصيبة وقال الزجاج هو أشد العذاب في اللغة قال الاعشى : ان يعاقب يكن غراما وان يع * ط جزيلا فإنه لا يبالي ويوم النسار ويوم الجفا * ركانا عذابا وكانا غراما ( والمغرم كمكرم أسير الحب و ) مثقل ( الدين ) والمراد بالحب حب النساء كما هو نص أبي عبيدة وقال الراغب هو مغرم بالنساء أي يلازمهن ملازمة الغريم ( و ) المغرم ( المولع بالشئ ) لا يصبر عنه ( والغريم الدائن ) أي الذي له الدين قال كثير : قصى كل ذي دين فوفى غريمه * وعزة ممطول معنى غريمها ( و ) الغريم أيضا ( المديون ) وهو الذي عليه الدين يقال خذ من غريم السوء ما سنح فهو ( ضد والغرامة ما يلزم اداؤه كالغريم بالضم و ) المغرم ( كمكرم ) وقال الراغب الغرم ما ينوب الانسان في ماله من ضرر لغير جناية منه قال الله تعالى فهم من مغرم مثقلون ( وأغرمه إياه ) هكذا في النسخ والصواب وأغرمته أنا ( وغرمته ) تغريما بمعنى ( وقد غرم الدية كسمع ) غرما وغرامة ومنه الغارم هو الذي لزمه الدين في الحمالة * ومما يستدرك عليه الغرم بالضم الدين والمغرم كمقعد الغرامة وقد غرم مغرما والجمع المغارم على القياس أو واحدها غرم على غير قياس كحسن ومحسن والغرام كرمان جمع غارم بمعنى الغريم أو على النسب أي ذو غرام أو تغريم أو جمع مغرم على طرح الزائد وقال ابن الاثير جمع غريم كالغرماء وهم أصحاب الدين قال وهو جمع غريب وغرم السحاب أمطر قال أبو ذؤيب يصف سحابا : وهي خرجه واستحيل الربا * ب منه وغرم ماء صريحا
الغرام ما لا يستطاع ان يتفصى منه وأيضا الملح الدائم الملازم وغرام بلا لام اسم جماعة نسوة

### Türkçe

غرم
**غَرِمَ** - **يَغْرَمُ** - **غَرَام** - **غَارِم** - **مَغْرَم** - **أَغْرَمَ** - **يُغْرِمُ** - **مُغْرَم** - **مُغْرَمُوْن**
**غَرِمَ - يَغْرَمُ** + varlık + bir şey veya musibet ile: varlığa, onun üzerine bir şeyin veya musibetin etkisinden dolayı, bir yükümlülük ve yük ve vebal ve acı ve keder erişir ve isabet eder
Ve maldaki musibette **الغرم**: o, borç gibi veya benzeri, yerine getirilmesi ve ödenmesi gereken maddî bir yükümlülüktür
Ve işin sonucu olarak **الغرم**: işin etkilerini kendisinden defetmek için acı ve keder ve azaptır
Ve sevgide **الغرم** ve **الغرام**: sevgiden ve tutkulu aşktan keder ve acıdır

**غَرَام**: “فـَعال” vezni üzere, “**غَرِمَ - يَغْرَمُ**”dan mübalağa fiil ismi: bir musibet veya görev karşısında yükümlülük ve keder ve yük ve acı duygusu

**غارِم**: “**غَرِمَ - يَغْرَمُ**”dan müşebbehe sıfat olarak ism-i fâil: üzerinde, yerine getirilmesi ve ödenmesi gereken bir yükümlülük bulunan; onu uykusuz bırakır ve ona acı ve keder sebep olur

**مَغْرَم**: “مـَفـْعـَل” vezni üzere, “**غَرِمَ - يَغْرَمُ**”dan mîmî mastar: mal veya iş ile **الغرم** ve yükümlülük hâlinin bulunması; ve o, aynı zamanda âlet ismidir: **الغُرْم**ün ve fazla yükün meydana gelmesine sebep olan şey

**أغْرَمَ - يُغْرِمُ**: “**غَرِمَ - يَغْرَمُ**”dan “أفـْعـَلَ” vezni üzere: onu “**يَغْرَمُ**” kıldı: ona zarar ve yük ve yükümlülük isabet ettirdi

**مُغْرَم**: “**أغْرَمَ - يُغْرِمُ**” fiilinden mef‘ûl: isabet eden ve bir **غرماً** taşır hâle getirilen

**مُغَْرَمون**: “**مُغَْرَم**”ın çoğulu

Ve lafız, “sükûnda ve harekette ağırlık taşımak ve ona yükümlenmek, ve yükten doğan yorgunluğun derecesini beyan etmek” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**أوِدَ - يَأْوَدُ** (**آدَ - يَؤُودُ**)، **ناءَ - يَنُوْءُ**، **رَهِقَ - يَرْهَقُ**، **وَزَرَ - يَزِرُ**، **غَرِمَ - يَغْرَمُ**، **ثَقُلَ - يَثْقُلً**

**غَرام - غراما**
	﴿Ve “Rabbimiz, cehennem azabını bizden çevir; şüphesiz onun azabı **غراما** idi” diyenler (65)﴾ الفرقان

**غارِم - الغارمين**
﴿Sadakalar ancak fakirler, miskinler, onun üzerinde çalışanlar, kalpleri ısındırılanlar, kölelikler hakkında, **الغارمين** hakkında, Allah yolunda ve yolcu içindir; Allah’tan bir farz olarak; Allah bilendir, hikmet sahibidir (60)﴾ التوبة

**مَغْرَم**
﴿Yoksa onlardan bir ücret mi istiyorsun da onlar bir **مغرم**den dolayı ağır yük altındalar (40)﴾ الطور ﴿Yoksa onlardan bir ücret mi istiyorsun da onlar bir **مغرم**den dolayı ağır yük altındalar (46)﴾ القلم
	﴿Bedevîlerden, harcadığını **مغرما** edinen ve sizin için felâketleri gözetleyen kimse vardır; onların üzerinedir kötülük dairesi; Allah işitendir, bilendir (98)﴾ التوبة

**مُغْرَم - مغرمون**
﴿Şüphesiz biz elbette **لمغرمون**uz (66)﴾ الواقعة

مختار الصحاح
● [غرم] غ ر م: **الغَرَامُ** sürekli şer ve azaptır; ve O’nun sözü, yüce: ﴿Şüphesiz onun azabı **غراما** idi﴾; Ebû Ubeyde dedi ki: yani helâk ve onlar için lâzım (ayrılmaz) idi. Ve **مُغْرَمٌ** adam, **الغُرْمِ**den ve **الدَّيْن**den (dolayıdır). Ve “şeye **أُغْرِمَ**” yani ona tutkun oldu. Ve **الغَرِيمُ**: üzerinde **الدَّيْن** olan kimsedir; “kötü borçludan, fırsat bulduğun şeyi al” denir. Ve **الغريم** bazen de **الدَّيْن**i olan (alacaklı) kimsedir. Kesîr dedi ki:
“Her borç sahibinin borcunu ödedi de alacaklısını tam ödedi;
Ve Azze, geciktirilen (alacağı) olan, alacaklısı sıkıntıya sokulmuş (kadın)dır.”
Ve **أغْرَمَهُ** ve **غَرَّمَهُ**’u **تَغْرِيما** ile, “anlamında”dır. Ve **الغَرَامَةُ**: ödenmesi gerekli olan şeydir; ve aynı şekilde **المَغْرَمُ** ve **الغُرْمُ**. Ve adam **الدِّيَّة**yi (kesre ile) **غُرْما** olarak **غَرِمَ** etti.

الراغب
غرم
- **الغرم**: insanın, kendisinden bir cinayet olmaksızın veya hıyanet sebebiyle, malında başına gelen zarardır; “şunu **غرما** ve **مغرما** olarak **غرم** etti” denir; ve falan kimse **غرامة** ödetti. Yüce dedi ki: ﴿Şüphesiz biz elbette **لمغرمون**uz﴾ [الواقعة/66]، ﴿onlar bir **مغرم**den dolayı ağır yük altındalar﴾ [القلم/46]، ﴿harcadığını **مغرما** edinir﴾ [التوبة/98]. Ve **الغريم**, borcu olan kimseye de, borç üzerinde olan kimseye de denir. Yüce dedi ki: ﴿ve **الغارمين** ve Allah yolunda﴾ [التوبة/60]. Ve **الغرام**: insana şiddet ve musibet olarak başına gelen şeydir; dedi ki: ﴿Şüphesiz onun azabı **غراما** idi﴾ [الفرقان/65]؛ onların sözü: “o, kadınlara **مغرم**dır”dan; yani, **الغريم**in ملازمة’si gibi onlara ملازمة eder. Hasan dedi ki: “Her **غريم**, **غريمه**nden ayrılır; ancak ateş (cehennem) (bu, İbn Ebî Şeybe ve Abd b. Humeyd ve başkaları tarafından çıkarılmıştır. Bak: الدر المنثور 6/274)”; ve denildi ki: manası: onu helâk etmeye tutkun.

ملخص اللسان:
1.     **غَرِمَ يَغرَمُ** ve **الغُرْمُ**: **الدَّيْنُ**dur. Ve **غارمٌ** adam: üzerinde **دَيْنٌ** vardır
2.     Ve denildi: **المَغْرَم** **الغُرْم** gibidir; o, **الدَّيْن**dir; ve onunla, Allah’ın kerih gördüğü şeyde yahut caiz olanda ödünç alınan, sonra da onu ödemekten aciz kalınan şey kastedilir
3.      Ve **الغَرامةُ**: ödenmesi gerekli olan şeydir
4.     Ancak, ağırlaştırıcı bir **غُرمٍ** sahibi için; yani, ağırlaştırıcı bir **غَرامة**dan zorunlu bir ihtiyaç sahibi için
5.     Ve **الغَرامُ**: azaptan lâzım olan, ve sürekli şer, ve belâ, ve sevgi, ve aşk, ve ondan kurtulmaya güç yetirilemeyen şeydir

لسان العرب
● - غرم: **غَرِمَ يَغرَمُ** **غُرْماً** ve **غَرامةً**; ve onu **أغرَمَه** ve **غَرَّمَه**. Ve **الغُرْمُ**: **الدَّيْنُ**dur. Ve **غارمٌ** adam: üzerinde **دَيْنٌ** vardır. Ve hadiste: “Dilenme helâl olmaz; ancak ağırlaştırıcı bir **غُرمٍ** sahibi için”; yani, ağırlaştırıcı bir **غَرامة**dan zorunlu bir ihtiyaç sahibi için. Ve hadiste: “Sana **المَأْثَم**den ve **المَغْرَم**den sığınırım”; ve o, isim yerine konulmuş bir mastardır; ve onunla, günahların ve masiyetlerin **مَغْرَم**ı kastedilir. Ve denildi: **المَغْرَم** **الغُرْم** gibidir; o, **الدَّيْن**dir; ve onunla, Allah’ın kerih gördüğü şeyde yahut caiz olanda ödünç alınan, sonra da onu ödemekten aciz kalınan şey kastedilir; fakat ihtiyaç duyduğu bir borç olup da onu ödemeye gücü yeten kimse için ondan sığınılmaz. Ve O’nun sözü, azze ve celle: ﴿ve **الغارِمِين** ve Allah yolunda﴾; Zeccâc dedi ki: **الغارمون**, kefalet (حَمالة) içinde borcun kendilerine lâzım geldiği kimselerdir; ve denildi: onlar, masiyet dışında borcun kendilerine lâzım geldiği kimselerdir. Ve **الغَرامةُ**: ödenmesi gerekli olan şeydir; ve aynı şekilde **المَغْرَمُ** ve **الغُرْمُ**; ve **الدِّية**yi **غَرِمَ** etti. Ve İbn Berrî, şair için **الغَرامة** hakkında şu beyti inşad etti:
“Amcaoğlunun evini sattın,
Onunla senden **الغَرامه**yi ödersin.”
Ve **الغَرِيم**: **الدِّيْن**i olan ve üzerinde borç olan kimse, ikisi birden; çoğulu **غُرَماء**dır. Kesîr dedi ki:
“Her borç sahibinin borcunu ödedi de alacaklısını tam ödedi;
Ve Azze, geciktirilen (alacağı) olan, alacaklısı sıkıntıya sokulmuş (kadın)dır.”
Ve **الغَرِيمان**: eşittir; **المُغْرِمُ** ve **الغارِمُ**. Ve denilir: “Kötü **غَرِيم**den, fırsat bulduğun şeyi al.” Ve hadiste: “**الدَّيْنُ** ödenmiştir ve **الزَّعِيمُ** **غارِمٌ**dir”; çünkü o, “**زَعَم**” ettiği şeye lâzımdır; yani kefil oldu; yahut kefil, kefil olduğu şeyin edası için lâzımdır; onu **مُغْرِمُه** (borçlandıranı) (lâzım kılar). Ve başka bir hadiste: “**الزَّعِيم** **غارِمٌ**dir”; **الزَّعِيم** kefildir; ve **الغارِم**, garanti ettiği ve kefil olduğu şeyi üstlenen kimsedir. Ve asılı meyve hakkında hadiste: “Kim ondan bir şey çıkarırsa, üzerine iki misli **غَرامة** ve ceza vardır”; İbnü’l-Esîr dedi ki: denildi: bu, İslâm’ın başında idi, sonra neshedildi; çünkü bir şeyi telef eden üzerine, mislinden fazlası vacip değildir; ve denildi: o, ondan vazgeçsin diye tehdit yoluyla idi; ve ondan, diğer hadis: “gizlenen deve yitiğinde, onun **غَرامَتُها**sı ve onun misli onunla beraberdir.” Ve kıyamet alâmetleri hakkında hadiste: “ve zekât **مَغْرَماً**dır”; yani mal sahibi, zekâtını çıkarmayı, onu **يَغرَمُها** bir **غَرامة** görür. Ve Sa‘leb’in bir haberde naklettiği şeye gelince: Kureyş’ten bazıları onun borcunu ödemek için oturunca, **الغُرَّامُ** ona geldi de borcunu onlara ödedi; İbn Sîde dedi ki: zahir olan, onun **غَرِيمٍ**in çoğulu olmasıdır; ve bu nadirdir; çünkü **فَعِيل** **فُعَّال** üzerine çoğul yapılmaz; **فُعَّال** ancak **فاعل**in çoğuludur. Dedi ki: ve bence **غُرَّاماً**, زائدı atmakla **مُغَرِّم**in çoğuludur; sanki “**غَرَمَه**” sözünden **فاعل**in çoğuludur; yani “onu **غَرَّمَه** etti”; her ne kadar bu söylenmiş olmasa da. Dedi ki: ve caizdir ki **غارمٌ**, nisbet üzere olsun; yani **إغرام** veya **تَغْريم** sahibi; böylece **غُرَّامٌ** onun çoğulu olur. Dedi ki: Sa‘leb bunun hakkında bir şey söylemedi. Ve Câbir hadîsinde: “Bazı **غُرَّامِه** ona tahsil (تقاضي)de şiddet gösterdi”; İbnü’l-Esîr dedi ki: **غَرِيم**in çoğuludur; **الغُرَماء** gibi; onlar borç sahipleridir. Dedi ki: ve o, garip bir çoğuldur; ve bu, hadiste tekil ve çoğul ve tasrif olarak tekrar etmiştir. Ve “**غُرِّمَ السحابُ**”: yağmur yağdırdı; Ebû Züeyb, bir bulutu vasfederek dedi ki:
“Ve onun çıkışı gevşedi ve ondan yüksek yerler acele istendi;
Ve saf bir su ile **غُرِّمَ** edildi.”
Ve **الغَرامُ**: azaptan lâzım olan, ve sürekli şer, ve belâ, ve sevgi, ve aşk, ve ondan kurtulmaya güç yetirilemeyen şeydir. Zeccâc dedi ki: o, dilde en şiddetli azaptır. Allah, عز وجل dedi: ﴿Şüphesiz onun azabı **غراماً** idi﴾. Ve Tırmâh dedi ki:
“Ve **النِّسار** günü ve **الجِفار** günü, ikisi azap idi; ve ikisi **غَراما** idi.”
Ve O’nun sözü, عز وجل: ﴿Şüphesiz onun azabı **غراماً** idi﴾: yani ısrarlı, sürekli, ملازم. Ebû Ubeyde dedi ki: yani helâk ve onlar için lâzım. Dedi ki: ve ondan, **مُعْرَمٌ** adam; **الغُرْم**den yahut **الدَّيْن**den. Ve **الغَرام**: tutkunluktur. Ve “şeye **أُغْرِم** edildi” yani ona tutkun oldu. A‘şâ dedi ki:
“Eğer cezalandırırsa, **غَراماً** olur; ve eğer verirse, bol verir; çünkü o aldırmaz.”
Ve Muâz hadîsinde: “Allah onları, lâzım sürekli bir **ذُلٍّ مُغْرَمٍ** ile vurdu”; yani “falan, şuna **مُغْرَمٌ**dır”: ona lâzım, ona tutkun. Leys: **الغُرْمُ**, kefalet gibi, ödenmesi lâzım olan bir şeyin edasıdır; onu **يَغْرَمها**. Ve **الغَرِيمُ**: buna mecbur kılınan kimsedir. Ve “onu **أَغْرَمْتُه**” ve “onu **غَرَّمْته**” aynı anlamdadır. Ve **مُغْرَمٌ** adam: kadınların aşkına ve başkalarına tutkun. Ve “falan, şuna **مُغْرَمٌ**dır”: onunla müptelâ. Ve Ali’nin, رضي الله عنه, hadîsinde: “Öyleyse, lezzetle konuşkan, şehvete kolayca boyun eğen mi; yoksa toplama ve biriktirmeye **المُغْرَمُ** olan mı?” Ve Araplar der ki: “Falan, kadınlara **لمُغْرَمٌ**dır” eğer onlara tutkun ise. Ve “ben, seninle **لمُغْرَمٌ**um” eğer ondan sabretmezse. Dedi ki: ve biz görürüz ki **الغَرِيم** ancak **غَرِيماً** diye adlandırıldı; çünkü o, hakkını ister ve onu kabzedinceye kadar ısrar eder. Ve malı olan, onu, üzerinde mal olan kimseden isteyen kimseye **غَرِيمٌ** denir; ve üzerinde mal olan kimseye de **غَرِيمٌ** denir. Ve hadiste: “Rehin, onu rehin verene aittir; onun kazancı onundur ve onun **غُرْمُه** onun üzerinedir”; yani onunla rehin edilen şeyin edası ve onun çözülmesi onun üzerinedir. İbnü’l-A‘râbî: **الغَرْمى**: kızgın (mugâzıbe) kadındır. Ebû Amr dedi ki: **غَرْمى** Arapların yemin manasında söyledikleri bir kelimedir; “**غَرْمى** ve senin deden hakkı için” denir; “ama senin deden hakkı için” denildiği gibi. Ve şu beyti inşad etti:
“**غَرْمى** ve senin deden hakkı için; eğer onları bulsaydın,
Benden sonra bulacakları bir düşmanlık gibi.”

مقاييس اللغة:
(**غرم**) **الغين** ve **الراء** ve **الميم**, ملازَمة ve مُلازَّةye delâlet eden sahih bir asıldır. Bundan **الغَريم**dir; onun ملازımı ve ısrarı sebebiyle **غريماً** diye adlandırıldı. Ve **الغَرَام**: lâzım azaptır; yüce sözü içinde: ﴿Şüphesiz onun azabı **غَرَاماً** idi﴾ [الفرقان 65]. A‘şâ dedi ki:
“Eğer cezalandırırsa, **غَراماً** olur; ve eğer verirse, bol verir; çünkü o aldırmaz.”
Ve malın **غُرْم**u da bundan (türdendir); çünkü o, **الغَرِيم**in malıdır diye adlandırıldı.

القاموس المحيط:
**غَرْمَى**; **سَكْرَى** gibi, çoğuldur; ve “ama” manasındadır: yemin manasında söylenen bir kelimedir; “**غَرْمَى** ve senin deden hakkı için” denir; “ama senin deden hakkı için” denildiği gibi. Ve lâm ile: ağır (thaqîla) kadın. Ve **الغَرامُ**: tutkunluk, ve sürekli şer, ve helâk, ve azap.
Ve **المُغْرَمُ**, **مُكْرَمٍ** gibi: sevginin ve borcun esiri; ve şeye tutkun olan. Ve **الغَريمُ**: alacaklı ve borçlu; zıttır.
Ve **الغَرامَةُ**: edası lâzım olan şeydir; **الغُرْم** gibi; (damma ile) ve **مُكْرَمٍ** gibi. Ve onu ona **أغْرَمَهُ** etti. Ve onu **غَرَّمْتُهُ**. Ve **الدِّيَة**yi, **سَمِعَ** gibi, **غَرِمَ** etti.

تاج العروس:
( **غرمى** **سكرى** gibi, çoğuldur ve ) Ebû Amr dedi ki: **غرمى** ( “ama” manasındadır; yemin manasında söylenen bir kelimedir; “**غرمى** ve senin deden hakkı için” denir; “ama senin deden hakkı için” denildiği gibi ). Ve **العين**in ihmali, onda bir lehçedir; ve aynı şekilde **الحاء**, **العين** yerine; her ikisi de yerinde daha önce geçti. Ebû Amr şu beyti inşad etti: “**غرمى** ve senin deden hakkı için; eğer onları bulsaydın * benden sonra bulacakları bir düşmanlık gibi.” ( ve ) **الغرمى** (lâm ile: ağır kadın). İbnü’l-A‘râbî dedi: o, kızgın (mugâzıbe)dır. ( **الغرام** tutkunluktur ) ve “şeye **أغرم** edildi” yani ona tutkun oldu. ( ve ) İbnü’l-A‘râbî dedi: **الغرام** ( sürekli şer )dir; ( ve ) Ebû Ubeyde dedi: o, ( helâk )tır; ve onunla, “Şüphesiz onun azabı **غراما** idi” âyeti tefsir edildi. ( ve ) İbnü’l-A‘râbî dedi: o, ( azap )tır. Râgıb dedi: o, insana şiddet ve musibet olarak başına gelen şeydir. Zeccâc dedi: o, dilde en şiddetli azaptır. A‘şâ dedi: “Eğer cezalandırırsa, **غراما** olur; ve eğer verirse, bol verir; çünkü o aldırmaz.” Ve “**النِّسار** günü ve **الجِفا**r günü * ikisi azap idi; ve ikisi **غراما** idi.” ( ve **المغرم** **مكرم** gibi: sevginin esiri ve ) ağırlaştırılmış ( borç )tur; ve sevgi ile murad, Ebû Ubeyde’nin nassı üzere, kadın sevgisidir. Râgıb dedi: “o, kadınlara **مغرم**dır” yani **الغريم**in ملازمة’si gibi onlara ملازمة eder. ( ve ) **المغرم** ( şeye tutkun olan )dır; ondan sabredemez. ( ve **الغريم** alacaklıdır ) yani borcu olan kimse. Kesîr dedi: “Her borç sahibinin borcunu ödedi de alacaklısını tam ödedi * Ve Azze, geciktirilen (alacağı) olan, alacaklısı sıkıntıya sokulmuş (kadın)dır.” ( ve ) **الغريم** ayrıca ( borçlu )dur; o, üzerinde borç olan kimsedir; “kötü borçludan, fırsat bulduğun şeyi al” denir; böylece o ( zıttır ). ( ve **الغرامة** edası lâzım olan şeydir; **الغريم** gibi, damma ile; ve ) **المغرم** (**مكرم** gibi). Râgıb dedi: **الغرم**, insana, kendisinden bir cinayet olmaksızın, malında başına gelen zarardır. Allah تعالى dedi: ﴿onlar bir **مغرم**den dolayı ağır yük altındalar﴾. ( Ve onu ona **أغرمه** ) nüshalarda böyle; doğrusu: “ben onu **أغرمته**”. ( Ve onu **غرمته** ) **تغريما** ile, “anlamında”dır. ( Ve **الدية**yi, **سمع** gibi, **غرم** etti ) **غرما** ve **غرامة** olarak. Ve ondan: **الغارم**: kefalette borcun kendisine lâzım geldiği kimsedir. * Ve buna ek olarak: **الغرم** (damma ile) borçtur; ve **المغرم** **مقعد** gibi: **الغرامة**. Ve **مغرما** olarak **غرم** etti. Ve çoğul: القياس üzere **المغارم**; yahut tekili, kıyas dışı olarak **غرم**; **حسن** ve **محسن** gibi. Ve **الغرام** **كرمان** gibi: **غارم**ın çoğuludur; **الغريم** manasında; yahut nisbet üzere: **غرام** veya **تغريم** sahibi; yahut زائدı atmakla **مغرم**ın çoğuludur. İbnü’l-Esîr dedi: **غريم**in çoğuludur; **الغرماء** gibi; onlar borç sahipleridir. Dedi: ve o, garip bir çoğuldur. Ve “**غرم السحاب**”: yağmur yağdırdı. Ebû Züeyb, bir bulutu vasfederek dedi ki: “Ve onun çıkışı gevşedi ve ondan yüksek yerler acele istendi * ondan, ve saf bir su ile **غرم** edildi.”
**الغرام**: ondan kurtulmaya güç yetirilemeyen şeydir; ayrıca: ısrarlı, sürekli, ملازم. Ve lâm’sız **غرام**: kadınlar topluluğu ismidir.
