# غرو (غ-ر-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B1%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Bulaştırdık

- Harfler: غ - ر - و
- Kur'an'da: 2 geçiş · 2 ayet · 2 sîga
- 8 sözlük

## Sîgalar (2)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [فَأَغْرَيْنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%88/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%BA%D9%92%D8%B1%D9%8E%D9%8A%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | فَأَفْعَلْنَا | Bulaştırdık | 1 | 1 | [5:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%88/ayet/5:14.md) |
| [لَنُغْرِيَنَّكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%88/siga/%D9%84%D9%8E%D9%86%D9%8F%D8%BA%D9%92%D8%B1%D9%90%D9%8A%D9%8E%D9%86%D9%8E%D9%91%D9%83%D9%8E.md) | لَنُفْعِلَنَّكَ | Kesinlikle seni bulaştıracağız | 1 | 1 | [33:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%88/ayet/33:60.md) |

## Mücavir kökler — 24 mücavir (35 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [بغض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%B6.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Bahat çene altındaki et demektir
2. [حظظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D8%B8.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Huzve atışlardaki hedef demektir
3. [رجف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Recef dalgalı deniz demektir
4. [جور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Civar yerleşik bir yerin çevresi demektir
5. [صنع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · İmal ederler
6. [مرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%B6.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · “Bürde” gocuk demektir
7. [وثق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Anlaşma
8. [نسي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Çadırın kurulduğu yer demektir
9. [نهي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Nihayet, son demektir
10. [قلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Az
11. [نفق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · İki yüzlüler
12. [عدو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
13. [دين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%8A%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Dane, inek yavrusuna denir
14. [نصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir
15. [نبأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
16. [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
17. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
18. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
19. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · “Yemm” durgun akan su demektir
20. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Beyn topraktaki yarık demektir
21. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Hayvanların ön ayaklarına denir
22. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Kevn, tepe demektir
23. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
24. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غرو |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Nâkıs (son harfi illetli; vāv/yā dönüşümlü) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [لصق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B5%D9%82.md), [ولع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%B9.md), [سلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%B7.md), [حرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%B6.md) |
| Zıt Kök | [فصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%84.md) |
| Çekirdek Özet 1 | İki nesneyi tutkalla birbirine yapıştırmak, ayrılmaz biçimde bitiştirmek |
| Çekirdek Özet 2 | Birini veya bir durumu bir kimseye/topluluğa musallat etmek, ayrılmazcasına peşine takmak |
| Çekirdek Özet 3 | Varoluşsal, ahlaki ya da siyasi bir çatışmayı çözümsüz bir kenetlenmeye dönüştürmek |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir kışkırtma veya özendirme sanıp arkasındaki yapışma, ayrılmazlık ve musallat edilme dinamiğini gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غر | Derine dalma, içine geçme, sınırın ötesine akarak temas kurma veya kaplama; bu çekirdek [غرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%A8.md) kökünde uzaklaşma ve batma, [غرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%82.md) kökünde suya tamamen gömülme, [غرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%81.md) kökünde içine dalarak alma, [غرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%85.md) kökünde ayrılmaz bağ ve borçlanma anlamlarında belirgindir | و | İki yüzeyin veya tarafın ayrılmayacak biçimde birbirine yapışması, bir tutkunun ya da çatışmanın taraflara sıvanıp kalıcı hale gelmesi şeklinde daralır |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Gözün örtülmesi, buğulanması; derinlik ve gizleniş (ikiz harf ع imgesinden yoğunlaşma türetimi) | Yüzeyin altına inen, derine işleyen veya bir şeyi örterek kaplayan tesir |
| ر | İnsan başı; başlangıç, üst, yöneliş ve tepe noktası | Etkinin doğrudan hedefe odaklanması, bir özneye veya başa yönelmesi |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, kenetleme ve tutturma | İki unsuru mekanik veya manevi olarak birbirine bağlayan, kopmasını önleyen kenet |
| غرو | Derine işleyen örtücü etkinin hedefi yakalayıp çengelle birleştirmesi | Bir tesirin veya tutkunun nesneye sıvanarak ayrılmaz bir kenetlenme üretmesi |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesneyi diğeriyle birleştirmek için kullanılan tutkal, yapışkan reçine ve zift sürme eylemi (الغِراء); tutkallanan derinin veya tahtanın ayrılmayacak biçimde yapışması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şair Hâris b. Hillize'nin muallakasında geçen ve savunma/omuz siperi anlamını taşıyan الغَراة kullanımında kök, bedene yapışan veya gövdeyi saran uzuv bağlamında zikredilir: لا تَخَلنْا على غَراتـك إنّـا / قبلُ ما قد وَشَى بنا الأعداء |
| Erken Arapça kullanım | Klasik bedevi kullanımında gözün aralıksız ağlamasını ve yaşların art arda yapışırcasına dökülmesini ifade etmek üzere غارت العين بالدمع غِراءً denilmiştir; ayrıca şaşırtıcı ve yapışıp kalan durumlar için لا غَرْوَ ifadesi yerleşikleşmiştir |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Arapça غرو kökü, nâkıs yapısı ve vāv/yā nöbetleşmesi dolayısıyla Sami dillerinin genelinde yapışma, bulaşma, parlama veya tutkallama semantik alanı ile temas halindedir. İbranicede doğrudan yapıştırma eylemi başka köklerle karşılansa da Süryanicede ve genel Batı Sami sahasında tutkallamak, sıva yapmak ve bir nesneyi diğerine raptetmek anlamındaki türevlerle biçimsel ve anlamsal bir geçişkenlik gözlenir. Klasik Arapçada kökün asıl semantik merkezini oluşturan tutkal ve yapışkan madde (الغِراء) tasavvuru, soyut düzleme geçtiğinde bir kişinin bir şeye aşırı düşkün kılınması, musallat edilmesi veya aralarına düşmanlığın kazınması anlamına (الإغراء) evrilmiştir. Bu semantik sıçrama, yapışkan bir sıvının sürüldüğü yüzeyden bir daha ayrılmaması fiziksel gerçeğine dayanır.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | غرو / [غري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%8A.md) | Tutkal ve yapışkan maddeden hareketle bir kimseyi bir nesneye, eyleme veya düşmanlığa ayrılmaz şekilde bağlamak | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı Sami / Süryanice temas alanı | Yüzeye sıvanan, yapışan ve ayrılmayan madde tasavvuruyla ilişkili kök türevleri | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmedi | Veri bulunamadı |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Lane's Lexicon.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غرو | Anlamlı | Yapıştırmak, tutkallamak | Bir şeyi ayrılmayacak biçimde bağlamak, musallat etmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [غور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%88%D8%B1.md) | Anlamlı | Dibe çökmek, derinleşmek | Suyun yerin dibine çekilmesi, bir alana derinlemesine girme | Kur'an'da geçer; ortak غر derinlik bağı |
| [رغو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%BA%D9%88.md) | Anlamlı | Köpürmek, ses çıkarmak | Sütün veya sıvının üzerinde köpük oluşması, devenin bağırması | Kur'an'da geçmez; yüzeyde beliren kabarma |
| [روغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%BA.md) | Anlamlı | Yoldan sapmak, kurnazca yönelmek | Bir hedefe gizlice ve dolambaçlı yaklaşmak | Kur'an'da geçer; yöneliş ve meyil ilişkisi |
| [وغر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%B1.md) | Anlamlı | Şiddetli sıcak olmak, öfkelenmek | Göğsün kin ve hırsla kaynaması, sıcaklığın içe işlemesi | Kur'an'da geçmez; içe işleyen hararet bağı |
| ورغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte kök kaydı yoktur | Veri bulunamadı |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غرو | Merkez | Yapıştırmak, musallat etmek | İki şeyi tutkallarcasına ayrılmaz ve kalıcı bir çatışmayla kenetleme | Süreklilik ve yapışıklık bildirir |
| [لصق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B5%D9%82.md) | Komşu | Fiziksel yapışma | Maddi olarak temas edip yüzeylerin birleşmesi | Manevi musallat etme ve kışkırtma boyutu içermez |
| [ولع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%B9.md) | Komşu | Tutku ve düşkünlük | Bir şeye kendini kaptırmak ve ondan kopamamak | Bulaştırılan bir hasımlık veya dış baskıdan ziyade içsel düşkünlüktür |
| [سلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%B7.md) | Komşu | Hükümranlık kurma | Bir güç üzerinden baskı kurup ezmek | Yapışıp içine işlemekten çok üstünlük ve kontrol kurmayı anlatır |
| [حرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%B6.md) | Komşu | Kışkırtma, teşvik | Bir kimseyi eyleme geçmesi için sözle veya fiille tahrik etme | Kalıcı olarak yapıştırma veya yakasına yapışma unsuru taşımaz |
| [فصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%84.md) | Zıt | Ayırmak, koparmak | Birbirine bitişik iki şeyi tamamen birbirinden uzaklaştırmak | Kenetlenmenin ve yapışmanın tam zıddıdır |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غرو | Tutkallamak, musallat kılmak | Ayrılmaz biçimde birbirine yapıştırma ve peşini bırakmama | Kesin |
| Latince | agglutinare, instigare | Yapıştırmak, kışkırtıp başına sarmak | Agglutinare yalnızca mekanik yapışmayı, instigare ise kışkırtmayı verir; ikisini aynı anda karşılamaz | Güçlü |
| İngilizce | to cement, to incite, to set upon | Yapıştırmak, kenetlemek, başına musallat etmek | To cement ayrılmaz kenetlenmeyi, to set upon ise yakasına yapışıp kışkırtmayı açıklar | Güçlü |
| Almanca | anleimen, aufhetzen, verstricken | Yapıştırmak, kışkırtıp sarmak | Anleimen tutkallamayı, verstricken ise çıkmaz bir bağa bulaştırmayı ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | coller, inciter, attacher | Yapıştırmak, yapışıp kalmasını sağlamak | Coller fiziksel yapışmayı, inciter kışkırtmayı içerir | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَغْرَيْنَا | Çözümsüz hasımlığı yapıştırmak, kalıcı kılmak | Ahdi bozan toplulukların arasına kıyamete kadar düşmanlık ve kinin sıvanması (Mâide [5:14](https://lisan.digital/tr/ayet/5:14.md)) |
| لَنُغْرِيَنَّكَ | Musallat etmek, peşine takmak, yapıştırmak | Toplumsal düzeni bozan münafıklara ve fitnecilere karşı elçinin onların üzerine ayrılmaz bir otoriteyle sevk edilmesi (Ahzâb [33:60](https://lisan.digital/tr/ayet/33:60.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi ceza ve adaletin tecellisi | Kalplerdeki kin ve düşmanlığın yaratılması ile kulun kesbi arasındaki ilişki; ilahi bir ceza olarak aralarına kinin yapıştırılması meselesi | İlahi iradenin saptırıcı değil, hak edilmiş bir sonuca kenetleyici müdahalesi |
| Fıkıh | Haddi aşanlarla ve bozguncularla mücadele | Fitne çıkaranlara karşı devlet otoritesinin tavizsiz biçimde onların üzerine yönlendirilmesi ve takibi | Suçlu odakların üzerine meşru otoritenin kesintisiz musallat kılınması |
| Tefsir | Ahdin bozulmasının sosyo-psikolojik cezası | İğrâ fiilinin tutkal (gırâ) kökünden gelmesi sebebiyle kin ve nefretin toplumsal bünyeye kazınarak ayrılmaz hale gelmesi | Çatışmanın arızi olmaktan çıkıp kalıcı bir kimlik bağına dönüşmesi |
| Hadis | Nefsi koruma ve hırslardan sakınma | Dünyaya ve şehvetlere yapışıp kalma tehlikesine karşı uyarılar | Bir tutkuya bağımlı hale gelme ve ondan kopamama hali |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi ceza kanunu | Ayrılmaz manevi bağ | Ahdi terk edenlerin kalıcı bir iç çatışmayla cezalandırılması | Dini ilkelerden sapan yapılar kendi aralarındaki nefrete tutkallanır | Kesin |
| İlmi | Sosyolojik çatışma dinamikleri | Yapışkan kutuplaşma | Toplumsal bağların çözülüp düşmanlık bloklarının kristalleşmesi | Çözümsüz hale gelen hasımlıkların nesiller boyu süren bir kimlik olması | Güçlü |
| Siyasi | Kamu güvenliği ve nizam | Yaptırımın musallat edilmesi | Fitne ve bozgunculuk odaklarına karşı meşru gücün ayrılmaz baskısı | Devlet otoritesinin yıkıcı unsurların yakasını bırakmaması | Güçlü |
| İktisadi | Pazar manipülasyonu ve borçlanma | Bağımlı kılma | Tüketiciyi veya üreticiyi borç ya da yapay arzu sarmalına kilitleme | Bir tarafın diğerine vazgeçilmez ve çıkmaz bir bağla bağlanması | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Adhezyon (yapışma) ve geri dönülmez kilitlenme | Farklı iki maddenin moleküler düzeyde birbirini çekerek tek bir yüzey gibi birleşmesi ve ayrılmaya direnç göstermesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kronik kutuplaşma ve patolojik kenetlenme | İki veya daha fazla sosyal grubun karşılıklı nefret üzerinden birbirini tanımlaması ve bu hasımlığın sistemik olarak kırılamaması | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün anlamını yalnızca basit bir kışkırtma, gaza getirme veya özendirme olarak algılamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, ayrılması imkânsız hale gelen bir yapışmayı, birbiriyle çatışarak kenetlenmeyi ve yakasını bırakmayacak biçimde musallat edilmeyi kuşatır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerde geçen ilahi müdahaleyi anlık bir tahrik gibi yorumlayıp, ahdi bozan toplulukların yakasına yapışan ontolojik kin ve çözümsüz kutuplaşma cezasını görememek |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahiyden ve ahitten sapan insan topluluklarının nasıl kendi nefretlerine tutkallandıklarını ve fitne odaklarının meşru otorite tarafından nasıl ayrılmaz bir takibe uğrayacağını anlamayı sağlar |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Ehl-i kitabın tahrifat ve ahdi bozma süreçlerini anlatan ayetlerde (Mâide [5:14](https://lisan.digital/tr/ayet/5:14.md)) ve Medine'deki fitneci münafıkların tasfiyesini düzenleyen siyasi güvenlikle ilgili ayetlerde (Ahzâb [33:60](https://lisan.digital/tr/ayet/33:60.md)) |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kin ve hasımlığın rastlantısal sosyal gerginlikler olduğunu sanma hatasını düzeltir; bunların hakikati terk etmenin kaçınılmaz bir sonucu olarak bünyeye sıvanan bir ceza olduğunu gösterir |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: İki yüzeyi tutkal veya yapışkan maddeyle birbirine kalıcı ve ayrılmaz biçimde yapıştırmak.
- Soyut anlam: Bir duyguyu, hasımlığı veya otoriteyi bir hedefin üzerine ayrılmayacak ve yakasını kurtaramayacak biçimde musallat etmek.
- Sistematik karşılık: Bozulan ahitlerin ve sınır tanımaz ifsat hareketlerinin, tarafları birbirine yapışık bir çatışma sarmalına mahkûm eden ontolojik cezaya dönüşmesi.
- LaTeX modeli: $$F: (A \times B) \xrightarrow{\gamma} A \cup_\gamma B \quad \text{öyle ki} \quad \frac{\partial}{\partial t} d(A, B) \to 0$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $A$ ve $B$ başlangıçta bağımsız iki tarafı, $\gamma$ ise tutkallama veya musallat etme fonksiyonunu temsil eder. Bu fonksiyon sonucunda taraflar ayrılmaz bir biçimde kenetlenir ($A \cup_\gamma B$) ve zamanla ($t$) aralarındaki mesafe fonksiyonunun değişimi sıfıra yaklaşarak ($d(A, B) \to 0$) aralarındaki çatışma veya baskı kalıcı bir yapışkanlığa dönüşür.

## Geçtiği ayetler (2 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B1%D9%88/occurrences?meal=IK

### [Maide 5:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%88/ayet/5:14.md) — فَأَغْرَيْنَا

وَمِنَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَى أَخَذْنَا مِيثَاقَهُمْ فَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِهِ فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَسَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ اللَّهُ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ

Meal (IK): Biz, hristiyanız diyenlerden de söz aldık. Onlar da kendilerine öğretilenlerin bir kısmını unuttular. Bu yüzden kıyamete kadar aralarına kin ve düşmanlık saldık. Allah; yapmakta olduklarını kendilerine haber verecektir.

### [Ahzab 33:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%88/ayet/33:60.md) — لَنُغْرِيَنَّكَ

لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْمُرْجِفُونَ فِي الْمَدِينَةِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ ثُمَّ لَا يُجَاوِرُونَكَ فِيهَا إِلَّا قَلِيلًا

Meal (IK): Andolsun ki münafıklar, kalblerinde hastalık bulunanlar, şehirde bozguncu haberler yayanlar, buna son vermezlerse; muhakkak seni onlarla mücadeleye çağırırız da sonra çevrende az bir zamandan fazla kalamazlar.

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والراء و و ا ي ء معهما
غ ر و، غ ر ي، غ و ر، غ ي ر، ر غ و، و غ ر، ر و غ مستعملات غرو، غري: لا غَرْوَ، أي: لاعَجَبَ. والغَرا: وَلَدُ البَقَرة.
والغِراءُ: ما غَرَّيت به شيئا، مادام لونا واحدا. وأغريته أيضا.
ويقال: مطلي مُغَرَّى، بالتشديد.
والإِغراءُ: الإيلاعُ، قال الله تعالى: "فأغرينا بينهم" .
وأما قول الحارث بن حلزة:
لا تَخَلنْا على غَراتـك إنّـا		قبلُ ما قد وَشَى بنا الأعداء
فإن الغَراةَ ههنا: الكتف.
الغَوْر: تِهامةُ وما يلي اليمن، وأغار الرجل: دخل الغَوْر.
وغَوْرُ كلِّ شيء: بُعْدُ قَعْره.
وتقول: غارتِ النُّجومُ، وغَار القمر، و غارت العين، وتغور غؤورا. وغارت الشمس غيارا، قال:
وإلا طلوعُ الشّمس ثم غيارُها
واستغارت الجرحة والقَرْحَةُ، إِذا تَوَرَّمتْ، قال:
رَعَتْهُ أَشْهُراً وخلا عليها		فطار النِّيُّ فيها واستغارا
والغارُ: نبات طيّب الرِّيحِ على الوقود، ومنه السُّوسُ العَجمي. قال عدي بن زيد:
ربّ نارٍ كُنت أَرْمُقها		تَقْضَمُ الهِنْديِّ والغارا
وغارْ الفمِ: أَنْطاعُه في الحنكينِ.
والغارُ: الفرج.
والغارُ: الغَيرةُ، قال:
ضرائر حِرْميّ تفاحش غارُها
والغارُ مَغارةٌ كالسَّرْبِ.
والغارُ: القَبيلةُ الكَثيرةُ العَدَد، وَجَمْعه: غِيرانٌ، قال:
أتفخرُ يا هشامُ وأنت عبـدٌ		وغَارُك ألأم الغِيرانِ غارا
ورجلٌ غَيْرانُ غَيُور، ويجمع الغَيور على الغُيُر، قال:
يا قوم لا تأمنوا إن كُنْتُم غُـيُراً		على نسائكم كِسرَى وما جَمَعا
وامرأة غَيْرَى وغيور.
ورجل مِغوار : كثير الغارات، وهو يُغيرُ إغارة، ويقال بل هو المقاتل.
والمغيرة: خيل قد أَغارتْ.
والإِغارة: شدةُ فَتْلِ الحَبْلِ.
وفَرَس مُغارٌ: شديد المفاصل.
والغِيرةُ: المِيرةُ، يقال: خرج يَغيرُ لأهله، أي: يَميرُ، هُذَليّة، والغِيرةُ. النفع، قال:
ماذا يَغيرُ ابنتي ربعٍ عويلُهمـا		لا تَرْقُدانِ، ولا بُوسَى لمن رقدا
والتغوير: يكون نزولاً للقائلةِ، ويكون سَيْراً في ذلك الوقت. والحجةُ للنزول قول الراعي:
ونحن إلى دُفوف مُغَـوِّرات		نَقيسُ على الحَصَى نُطَفاً بَقينا
وقال ذو الرمة في التغرير فجعله سيرا:
براهُنَّ تغويري إذا الآل أرفـلـت		به الشمسُ أزرَ الحَزْوَرات العوانكِ
قال: أرفلت، أي: بلغت به الشَّمسُ أوساط الحَزْوَرات .
و"غير" يكون استثناء مثل قولك: هذا دِرْهَمٌ غيرَ دانقٍ، معناه: إلا دانقاً. ويكون اسماً، تقول: مررتُ بغَيْرِك، وهذا غَيْرُك.
رغو: رغا البعير، والنّاقة، يرغو رُغاء.
والضَّبُعُ تَرْغو، وسَمِعْتُ رَواغيَ الإِبِل، أي: رُغاءَها وأصواتَها.
وأَرْغى فلانٌ بَعيرَهُ: إذا فَعلَ بِهِ فِعْلاً يَرْغو منه، لِيسمعَ الحيُّ صوته فيدعوه إلى القِرَى. وقد يُرغي صاحب الإِبل إِبِلَهُ باللّيل، ليَسْمَعَ ابن السّبيلِ رُغاءَها فيميل إليها .
والرَّغوةُ: زبد اللبن.
والارتغاءُ: حَسْوُ الرّغوة، واحتساؤُها، وإنّه لذو حَسْوٍ في ارتغاء يضرب مثلا لمن يظهر طلب القليل وهو يسر أخذ الكثير .
وأَرْغَى الَّلبَنُ: اجتمعتْ عليه الرَّغوة.
وأَرْغى البائلُ: صار لبوله رَغوة .
وغر: الوَغَرُ: اجتراع الغَيْظ. وَغِرَ صدري عليه يَوْغَرُ وهو أن يحترق القلب مِنْ شِدّةِ الغَيظ .
وتقول: لَقِيتُه في وَغْرَةٍ الهاجرة، أي: حيثُ تتوسّطُ العَيْنُ السماء.
والوَغيرُ: لحمٌ يَنْشوي على الرَّمْضاء. والوَغيرة: لَبَنْ مُسَخَّنٌ.
ووَغَرَ العاملُ الخَراجَ، أي: استوفاه.
روغ: الرَّوّاغُ: الثّعلبُ. وفي مثل: هو أَرْوَغُ من ثَعْلب. قال:
كُلُّهُمُ أَرْوَغُ من ثعلـبٍ		ما أَشْبهَ الليلةَ بالبارحة
ومازال فلانٌ يَروغُ عنّي، أي: يحيد.
وطريقٌ رَائغٌ، أَي: مائل.
وراغ فلانٌ إلى فلانٌ، أَي: مَال إليه سرّاً.
وبقول: يُديرني فلانٌ عن أمرٍ وأنا أُرِيغُهُ، قال:
يُديرونني عن سالمٍ وأُريغـه		وجِلْدةُ بين العَيْنِ والأنف سالم
والرّائغ: ما حادَ عن الطّريق الأعظم.
وتقولك راغ عليه بضَرْبةٍ، أي: نال، إذا فعل ذلك سِرّاً، قال جل وعز: "فراغ عليهم ضرباً باليمن" . وقول الله جل وعز: "فراغ إلى أهله فجاء بعجلٍ سمين" . كلّ ذلك انحرافٌ في استخفاء.
والرِّياغ: التُّرابُ، قال رؤبة:
وإن أثارتْ من رِياغ سَمْلَقا
تهوي حواميها به مُذَلَّقا

##### Türkçe

غayn, راء ve onlarla birlikte و ا ي ء babı
غ ر و، غ ر ي، غ و ر، غ ي ر، ر غ و، و غ ر، ر و غ: kullanılanlardır. **غرو**، **غري**: **لا غَرْوَ**; yani: şaşılacak şey yok. Ve **الغَرا**: ineğin yavrusu.

Ve **الغِراءُ**: onunla bir şeyi **غَرَّيت** ettiğim şeydir; tek bir renk olduğu müddetçe. Ve onu ayrıca **أغريته** de ettim.

Ve denilir: şeddeli olarak, **مُغَرَّى** ile sıvanmış.

Ve **الإِغراءُ**: alıştırma/üzerine düşürme; Allah Teâlâ’nın sözü: “**فأغرينا بينهم**”.

Hâris b. Hillize’nin sözüne gelince:
لا تَخَلنْا على غَراتـك إنّـا		قبلُ ما قد وَشَى بنا الأعداء
Şüphesiz **الغَراةَ** burada: omuzdur.

**الغَوْر**: Tihâme ve Yemen’e bitişik olan yerlerdir; ve adam **أغار** etti: **الغَوْر**’a girdi.

Ve her şeyin **غَوْرُ**’u: dibinin uzaklığıdır.

Ve dersin: yıldızlar **غارتِ** etti, ay **غَار** etti, göz **غارت** etti; **غؤورا** olarak **تغور** eder. Ve güneş **غارت** etti, **غيارا**; dedi ki:
وإلا طلوعُ الشّمس ثم غيارُها

Ve yara ve **القَرْحَةُ** **استغارت** etti; şiştiği zaman. Dedi ki:
رَعَتْهُ أَشْهُراً وخلا عليها		فطار النِّيُّ فيها واستغارا

Ve **الغارُ**: yakacak üzerinde hoş kokulu bir bitkidir; ondan da Acem **السُّوسُ**’u (meyan) vardır. Adî b. Zeyd dedi ki:
ربّ نارٍ كُنت أَرْمُقها		تَقْضَمُ الهِنْديِّ والغارا

Ve ağzın **غارْ**’ı: iki damakta olan etli parçalarıdır.

Ve **الغارُ**: ferçtir.

Ve **الغارُ**: kıskançlıktır; dedi ki:
ضرائر حِرْميّ تفاحش غارُها

Ve **الغارُ**: bir mağaradır; **السَّرْبِ** gibi.

Ve **الغارُ**: sayısı çok olan kabiledir; onun çoğulu: **غِيرانٌ**. Dedi ki:
أتفخرُ يا هشامُ وأنت عبـدٌ		وغَارُك ألأم الغِيرانِ غارا

Ve adam **غَيْرانُ** (çok kıskanç), **غَيُور** (kıskanç)tur; **الغَيور**’un çoğulu **الغُيُر** üzerine toplanır. Dedi ki:
يا قوم لا تأمنوا إن كُنْتُم غُـيُراً		على نسائكم كِسرَى وما جَمَعا

Ve kadın **غَيْرَى** ve **غيور**.

Ve adam **مِغوار**: baskınları çok olandır; o **إغارة** olarak **يُغيرُ** eder; ve denilir: bilakis o, savaşçıdır.

Ve **المغيرة**: baskın yapmış atlar.

Ve **الإِغارة**: ipin bükümünü şiddetlendirmektir.

Ve **مُغارٌ** at: eklemleri kuvvetli.

Ve **الغِيرةُ**: azıktır; denilir: ehli için **يَغيرُ** ederek çıktı; yani: azık getirir. Hüzeyl lehçesi: **الغِيرةُ**. Fayda; dedi ki:
ماذا يَغيرُ ابنتي ربعٍ عويلُهمـا		لا تَرْقُدانِ، ولا بُوسَى لمن رقدا

Ve **التغوير**: kaylûle için iniş olur; ve o vakitte yürüyüş de olur. İniş için delil, Râî’nin sözü:
ونحن إلى دُفوف مُغَـوِّرات		نَقيسُ على الحَصَى نُطَفاً بَقينا

Ve Zû’r-Rumme **التغرير** hakkında söyledi; onu yürüyüş kıldı:
براهُنَّ تغويري إذا الآل أرفـلـت		به الشمسُ أزرَ الحَزْوَرات العوانكِ
Dedi ki: **أرفلت**; yani: güneş onu **الحَزْوَرات**’ın ortalarına ulaştırdı.

Ve **"غير"** istisna olur; senin sözün gibi: bu, bir dirhemdir, **غيرَ** bir dâniḳ; manası: ancak bir dâniḳ hariç. Ve isim de olur; dersin: senden başkasına uğradım, ve bu senin başkandır.

**رغو**: deve ve dişi deve **رغا** etti; **رُغاء** olarak **يرغو** eder.

Ve sırtlan **تَرْغو** eder; ve ben develerin **رَواغيَ**’sini işittim; yani: onların **رُغاء**’ını ve seslerini.

Ve falan kimse devesini **أَرْغى** etti: ondan **يَرْغو** edeceği bir fiili onunla yaptığı zaman; mahalle onun sesini işitsin de onu konuk ağırlamaya çağırsın diye. Ve deve sahibinin, geceleyin develerini **يُرغي** etmesi mümkündür; yolcu onların **رُغاء**’ını işitsin de onlara meyletsin diye.

Ve **الرَّغوةُ**: sütün köpüğü.

Ve **الارتغاءُ**: köpüğü yudumlamaktır ve onu içmektir; ve şüphesiz o, **ارتغاء** içinde bir yudum sahibidir; azı istemeyi gösterip çoğu almayı kolay bulan kimse için darb-ı mesel olarak vurulur.

Ve süt **أَرْغَى** etti: **الرَّغوة** onun üzerinde toplandı.

Ve bevleden **أَرْغى** etti: onun bevli için köpük oldu.

**وغر**: **الوَغَرُ**: öfkeyi yutmadır. Ve göğsüm ona karşı **وَغِرَ** etti, **يَوْغَرُ**; o, kalbin şiddetli öfkeden yanmasıdır.

Ve dersin: onu, öğle sıcağının **وَغْرَةٍ**’sinde gördüm; yani: gözün göğün ortasına geldiği yerde.

Ve **الوَغيرُ**: kızgın kum üzerinde kızaran ettir. Ve **الوَغيرة**: ısıtılmış süttür.

Ve işçi, haracı **وَغَرَ** etti; yani: onu tamamen aldı.

**روغ**: **الرَّوّاغُ**: tilkidir. Ve meselde: o, tilkiden daha **أَرْوَغُ**tur. Dedi ki:
كُلُّهُمُ أَرْوَغُ من ثعلـبٍ		ما أَشْبهَ الليلةَ بالبارحة

Ve falan kimse benden **يَروغُ** etmeyi sürdürdü; yani: sapar.

Ve **رَائغٌ** yol: yani: eğik.

Ve falan kimse falana doğru **راغ** etti; yani: gizlice ona meyletti.

Ve denilir: falan kimse beni bir işten çeviriyor, ben de onu **أُرِيغُهُ** ediyorum. Dedi ki:
يُديرونني عن سالمٍ وأُريغـه		وجِلْدةُ بين العَيْنِ والأنف سالم

Ve **الرّائغ**: büyük yoldan sapan şeydir.

Ve dersin: ona bir vuruşla **راغ** etti; yani: elde etti; bunu gizlice yaptığı zaman. Aziz ve Celîl buyurdu: “**فراغ عليهم ضرباً باليمن**”. Ve Aziz ve Celîl’in sözü: “**فراغ إلى أهله فجاء بعجلٍ سمين**”. Bütün bunlar, gizlenerek bir yana sapmadır.

Ve **الرِّياغ**: topraktır. Ru’be dedi ki:
وإن أثارتْ من رِياغ سَمْلَقا
تهوي حواميها به مُذَلَّقا

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%88/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين والراء وما يثلثهما)
(غرز) الغين والراء والزاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على رَزِّ الشَّيء في الشيء. من ذلك غَرَزْتُ الشَّيءَ أغرِزُه غَرْزاً. وغَرَزْتُ رِجله في الغَرْز. وغَرَزَت الجرادةُ بذَنَبِها في الأرض، مثل رَزّت. والطَّبيعة غريزة، كأنَّها شيء غُرِز في الإنسان. فأمَّا قولهم: اغترَزْت الشَّيءَ، واغترَزْت السَّيرَ اغترازاً، إذا دَنَا سيرك فمعناه تقريبُ السَّير، أي كأنِّي الآنَ وضعتُ رِجلي في غَرْز الرَّحْل. وأمَّا قولهم: غَرَزَت النَّاقةُ، إذا قلَّ لبنُها فمعناه من هذا أيضاً، كأنَّ لبَنَها غُرِزَ في جسمها فلم يَخْرُجْ.
(غرس) الغين والراء والسين أصلٌ صحيحٌ قريبٌ من الذي قبله. يقال: غَرَسْتُ الشَّجرَ غَرْساً، وهذا زَمَنُ الغِراس. ويقال إنَّ الغَرِيسة: النَّخْلةُ أوّلَ ما تَنبت.
ومما شذَّ عن هذا الغِرْس: جِلدةٌ رقيقة تخرجُ على رأس الوَلَد. قال:
* كُلَّ جنينٍ مُشْعَرٍ في غِرْسِ([1]) *
(غرض) الغين والراء والضاد من الأبواب التي لم تُوضَع على قياسٍ واحد، وكَلِمُه متباينةُ الأصول، وستَرى بُعْد ما بينهما.
فالغَرْض والغُرْضَة: البِطانُ، وهو حِزام الرَّحْل. والمَغْرِض من البعير كالمَحْزِم من الدابَّة. والإغريض: البَرَد، ويقال بل هو الطَّلع. ولحمٌ غَريض: طريٌّ. وماءٌ مغروضٌ مثلُه. والغَرَض: المَلاَلة، يقال غَرِضْت به ومنه. والغَرَض: الشَّوق. قال:
مَن ذا رسولٌ ناصحٌ فمبلِّغٌ *** عنِّي عُلَيَّةَ غيرَ قِيل الكاذِب([2])
أنِّي غَرِضْتُ إلى تَنَاصُفِ وجهِها *** غَرَضَ المحبِّ إلى الحبيب الغائبِ
ويقال: غَرَضت المرأة سِقاءها: مَخَضته. وغَرَضْنا السَّخْلَ نَغرِضهُ، إذا فَطَمْناه قبل إناه. والغَرْض: النُّقصان عن المِلْء. يقال: غَرِّضْ في سقائك، أي لا تملأه. ويقال: وَرَدَ الماءَ غارِضاً، أي مبكراً. والمَغَارض: جوانب البطن أسفَلَ الأضلاع، الواحد مَغْرِض.
(غرف) الغين والراء والفاء أصلٌ صحيحٌ، إلاَّ نَّ كَلِمهُ لا تنقاس، بل تتباين، فالغَرْف: مصدر غَرَفْت الماءَ وغيرَه أَغرِفُه غَرْفاً. والغُرفة: اسمُ ما يُغْرَف. والغَرِيف: الأجَمَة، والجمع غُرُف. قال:
* كما رَزَمَ العَيّار في الغُرُفِ([3]) *
والغُرْفة: العُِلِّيَّة. ويقال: غَرَفَ ناصيةَ فرسِهِ، إذا استأصلها جَزّاً.
(غرق) الغين والراء والقاف أصلٌ واحد صحيح يدلُّ على انتهاءٍ في شيء يبلغ أقصاه. من ذلك الغَرَق في الماء. والغَرِقة: أرضٌ([4]) تكون في غاية الرِّيّ. واغْرَوْرَقت العينُ والأرض من ذلك أيضاً، كأنها قد غَرِقت في دمعها.
ومن الباب: أغرَقْتُ في القَوس: [مدَدتُها] غايةَ المدّ. واغْتَرَق الفرسُ في الخيل، إذا خالَطَها ثم سَبَقَها.
ومما شذَّ عن هذا الباب الغُرْقة من اللَّبن: قدر ثُلث الإناء، والجمع غُرَق. قال:
تُضْحِي وقد ضمِنت ضَرَّاتها غُرَقاً  *** من طيِّب الطَّعم حلوٍ غير مجهودِ([5])

(غرل) الغين والراء واللام كلمةٌ واحدة، وهي الغُرْلة، وهي القُلْفَة. والأغرل: الأقْلَف، ويقولون: إنَّ الغَرِل: المسترخِي الخَلْق.
(غرم) الغين والراء والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على ملازَمة ومُلازَّة. من ذلك الغَريم، سمِّي غريماً للُزومه وإلحاحه. والغَرَام: العذاب اللازم، في قوله تعالى: ﴿إنَّ عَذَابَهَا كانَ غَرَاماً﴾  [الفرقان 65]. قال الأعشى:
إنْ يعاقِبْ يكنْ غَراماً وإن يُعْـ  *** طِ جزيلاً فإنَّه لا يُبالِي([6])
وغُرْم المالِ من هذا أيضاً، سمِّي لأنَّه مالُ الغَرِيم.
(غرن) الغين والراء والنون كلمةٌ واحدة، يقولون إنَّ الغَرِين([7]) : ما يَبقى في الحوض من مائه* وطِينِه.
(غرو) الغين والراء والحرف المعتل أصلٌ صحيح، وهو يدلُّ على الإعجاب والعَجَبِ لحُسْن الشَّيء. من ذلك الغَرِيُّ، وهو الحَسَن. يقال منه رجلٌ غَرٍ. ثمَّ سمِّي العَجَبُ غَرْواً. ومنه: أغريتُه بالشَّيء الذي تُلصَق به الأشياء. ويقال: غَارَت العينُ بالدَّمع غِراءً، إذا لجَّت في البكاء. وغَرِيَت بالدَّمع. وقال الشَّاعر([8]) :
إذا قلتُ أسلُو غارَتِ العينُ بالبُكا  *** غِراءً ومَدَّتْها مدامعُ حُفَّلُ([9])
(غرب) الغين والراء والباء أصلٌ صحيح، وكَلمُهُ غير منقاسةٍ لكنَّها متجانسة، فلذلك كتَبْناه على جهته من غير طلبٍ لقياسه.
فالغَرْب: حَدُّ الشّيء. يقال: هذا غَرْبُ السَّيف. ويقولون: كفَفْتُ من غَرْبه، أي أكْلَلْتُ حَدَّه وقولهم: استَغْرَب الرّجُل([10]) ، إذا بالَغَ في الضَّحِك، ممكنٌ أن يكون من هذا، كأنَّهُ بلغ آخِرَ حدِّ الضَّحِك. والغَرْب: الدَّلو العظيمة. والغَرْبانِ من العين: مُقْدِمُها ومُؤْخِرُها. وغُروب الأسنان: ماؤُها. فأمَّا الغُروب فَمَجارِي العَين. قال:
مالَكَ لا تذكُرُ أُمَّ عمرِو  *** إلاّ لعينَيْك غَروبٌ تَجْرِي([11])
والغَرْب أيضاً بسكون الراء([12]) ، في قولهم: أتاهُ سَهْمٌ غَرْب، إذا لم يُدْرَ مَن رماه به.
وأمّا الغَرَب بفتح الراء، فيقال إنَّ الغَرَبَ([13]) : الرَّاوية. والغَرَب: ما انصبَّ من الماء عند البئر فتغيَّرَتْ رائحتهُ. قال ذو الرُّمة:
* واسْتُنْشِئَ الغَرَبُ([14]) *
والغَرْب: شَجَر. ويقولون -والله أعلَمُ بصحّته-: إنَّ الغَرَب: إناءٌ من ذهب أو فِضَّة. ويُنشِدون:
فدعْدَعا سُرَّةَ الرَّكيِّ كَما  *** دَعْدَعَ ساقِي الأعاجم الغَرَبا([15])
والغَرْب: الوَرَم في المأْق، يقال منه غَرِبَت العينُ غَرَباً. والغَرْب: عِرْقٌ يَسقِي ولا يَنقطِع. والغُرْبة: البُعد عن الوطن، يقال: غَرَبَت الدَّار. ومن هذا الباب: غُروب الشَّمس، كأنَّه بُعْدُها عن وجه الأرض. وشَأْوٌ مُغَرَِّبٌ([16]) ، أي بعيد. قال:
أعْهَدَكَ مِن أُولَى الشَّبيبةِ تطلبُ  *** على دُبُرٍ هيهاتَ شَأْوٌ مغرَِّبُ([17])
ويقولون: "هل من مُغَرِّبةِ خَبَرٍ"، يريدون خبراً أتَى من بُعد.
وفي كتاب الخليل: "إذا أمْعَنَت الكلابُ في طلب الصَّيد قيل: غرَّبَت". وفيه نظر.
والغارب: أعلى الظَّهر والسَّنام. يقال: أَلْقَى حبلَه على غاربه، إذا خلاَّه. والغُراب معروف. والغُرابانِ: نُقرتانِ عند صَلَوَي العَجُز من الفَرس. والغُرَاب: رأس الفأس. ورِجْل الغُراب: نوعٌ من الصَّرِّ. قال الكميت:
* صُرَّ رِجْلَ الغُرابِ([18]) *
والغِربيب: الأسود، كأنّه مشتقٌّ من لون الغُراب. والمُغْرَب: الأبيض الأشفار من كلِّ شيء. والغَرْبيّ: الفضيخ من البُسْر يُنْبَذ. والغَرْبيُّ: صِبْغٌ أحمر.
(غرث) الغين والراء والثاء أصلٌ صحيح يدلُّ على الجُوع. والغَرث: الجوع. ورجلٌ غَرْثانُ. ويستعيرون هذا فيقولون: جاريةٌ غَرْثَى الوِشاح، لأنَّها دقيقةُ الخَصْرِ لا يُملأ وِشاحُها، وكأنَّ وِشاحَها غَرثان.
(غرد) الغين والراء والدال كلمتان: إحداهما صوت، والأخرى نبت. فالأولى: غرَّد الطّائر في صوته يُغَرِّد تغريداً. والكلمة الأخرى: الغَرَْد: الكمأة، الواحدة غَرَْدة. والمَغَاريد: نبتٌ، الواحدة مُغْرود، وزعموا أنَّها هي الكمأة أيضاً.
--------------ــــ
([1]) لمنظور بن مرثد الأسدي في اللسان (أبس). وأنشده في (غرس) بدون نسبة. وقبله: * يتركن في كل مناخ أبس *
([2]) وكذا أنشدهما في المجمل. والشعر لابن هرمة كما في اللسان (نصف، غرض). وفي الأصل: "قتل الكاذب"، وصوابه ما أثبت. والقيل: القول. على أن هذه الكلمة المحرفة ساقطة من المجمل.
([3]) البيت بتمامه كما في اللسان (عير):
لما رأيت أبا عمرو رزمت لـه  *** مني كما رزم العيار بالغرف
([4]) في الأصل: "أيضاً"، صوابه في المجمل.
([5]) البيت للشماخ، وقد سبق في (جهد، عرق).
([6]) ديوان الأعشى 10 واللسان (غرم).
([7]) بفتح فكسر، وبكسر العين وسكون الراء وفتح الياء، لغتان ذكرهما في القاموس.
([8]) هو كثير، كما في المجمل واللسان (غرا) والمخصص (12: 67).
([9]) كلمة "غراء" ساقطة من الأصل، وإثباتها من المراجع المتقدمة.
([10]) يقال أيضاً "استغرب" بالبناء للمجهول، بل هو أكثر.
([11]) الرجز في اللسان (غرب).
([12]) في اللسان: "بفتح الراء وسكونها، بالإضافة وغير الإضافة". وضبط في المجمل بسكون الراء مع الإضافة.
([13]) يقال للرواية أيضاً بسكون الراء.
([14]) قطعة من بيت لذي الرمة في ديوانه 11 واللسان (غرب). وهو بتمامه:
وأدرك المتبقى من ثميلته  *** ومن ثمائلها واستنشئ الغرب
([15]) البيت للبيد في ديوانه 142 طبع 1880 واللسان (دعع، ركا). ونسب في (غرب) إلى الأعشى خطأ. وروي: "سرة الركاء"، وهذه أيضاً تروى بفتح الراء وكسرها، كما في اللسان  (دعع، ركا) وهو اسم موضع.
([16]) يقال بفتح الراء المشددة وكسرها.
([17]) الكميت في اللسان (غرب، دبر).
([18]) البيت بتمامه كما في اللسان (غرب):
صر رجل الغرلب ملكك في النا  *** س على من أراد فيه الفجورا

ـ

##### Türkçe

(**باب الغين والراء وما يثلثهما**)
(**غرز**) **الغين** ve **الراء** ve **الزاء** sahih bir asıldır; bir şeyin bir şeyin içine saplanmasını gösterir. Bundan: **غَرَزْتُ الشَّيءَ**; onu **أغرِزُه**; **غَرْزاً** (sapladım). Ve: onun ayağını **الغَرْز**’a sapladım. Ve çekirge kuyruğuyla yere sapladı; **رَزّت** gibi. Ve tabiat **غريزة**’dir; sanki o, insana saplanmış bir şeydir. Ama onların sözü: **اغترَزْت الشَّيءَ** ve **اغترَزْت السَّيرَ اغترازاً**; yürüyüşün yaklaştığı zaman; bunun mânası yürüyüşü yaklaştırmaktır; yani sanki ben şimdi ayağımı semerin **غَرْز**’ına koydum. Ama onların sözü: **غَرَزَت النَّاقةُ**; sütü azaldığı zaman; bunun mânası da bundan (bu asıldan)dır; sanki onun sütü bedenine saplanmış da çıkmamıştır.

(**غرس**) **الغين** ve **الراء** ve **السين** sahih bir asıldır; bir öncekinin yakınıdır. Denir: **غَرَسْتُ الشَّجرَ غَرْساً**; ve bu, **الغِراس** zamanıdır. Ve denir ki **الغَرِيسة**: hurma ağacı, ilk filizlendiği zamandır.

Bundan şâz olanlardan: **الغِرْس**; çocuğun başı üzerinde çıkan ince bir deridir. Dedi:
* كُلَّ جنينٍ مُشْعَرٍ في غِرْسِ([1]) *

(**غرض**) **الغين** ve **الراء** ve **الضاد** tek bir kıyas üzerine konulmamış bâblardandır; kelimeleri asılları bakımından ayrıdır; ve aralarındaki uzaklığı göreceksin.
Şu hâlde **الغَرْض** ve **الغُرْضَة**: **البِطان**’dır; o da semerin kayışıdır. Ve deveden **المَغْرِض**, binek hayvandan **المَحْزِم** gibidir. Ve **الإغريض**: doludur; denir ki bilakis o, **الطَّلع**’dır. Ve **لحمٌ غَريض**: taze/yumuşaktır. Ve **ماءٌ مغروضٌ** da onun gibidir. Ve **الغَرَض**: bıkkınlıktır; denir: **غَرِضْت به** ve ondan. Ve **الغَرَض**: özlemdir. Dedi:
مَن ذا رسولٌ ناصحٌ فمبلِّغٌ *** عنِّي عُلَيَّةَ غيرَ قِيل الكاذِب([2])
أنِّي غَرِضْتُ إلى تَنَاصُفِ وجهِها *** غَرَضَ المحبِّ إلى الحبيب الغائبِ
Ve denir: kadın tulumunu **غَرَضت**: onu çalkaladı. Ve biz oğlağı **غَرَضْنا**; onu **نَغرِضهُ**; vaktinden önce sütten kestiğimiz zaman. Ve **الغَرْض**: doluluktan eksilmedir. Denir: **غَرِّضْ في سقائك**; yani onu doldurma. Ve denir: suya **غارِضاً** olarak vardı; yani erken. Ve **المَغَارض**: kaburgaların alt tarafında karnın yanlarıdır; teki **مَغْرِض**.

(**غرف**) **الغين** ve **الراء** ve **الفاء** sahih bir asıldır; ancak kelimeleri kıyasa gelmez; bilakis ayrışır. Şu hâlde **الغَرْف**: **غَرَفْت الماءَ** ve başkasını; onu **أَغرِفُه غَرْفاً** (aldım) kaynağıdır. Ve **الغُرفة**: alınanın adıdır. Ve **الغَرِيف**: sazlık/bataklık koruluğudur; çoğulu **غُرُف**. Dedi:
* كما رَزَمَ العَيّار في الغُرُفِ([3]) *
Ve **الغُرْفة**: üst kattır. Ve denir: atının perçemini **غَرَفَ**; onu keserek kökünden aldı.

(**غرق**) **الغين** ve **الراء** ve **القاف** tek bir sahih asıldır; bir şeyde son noktaya varmayı, en uç noktasına ulaşmayı gösterir. Bundan: suda **الغَرَق**. Ve **الغَرِقة**: çok sululuğun en uç derecesinde olan bir **أرضٌ**([4])’dır. Ve **اغْرَوْرَقت** göz ve yer de bundandır; sanki göz yaşında boğulmuş gibidir.
Ve bâbdan: **أغرَقْتُ في القَوس**: [onu uzattım] uzatmanın en uç derecesine. Ve at, atların içinde **اغْتَرَق** etti; onlara karıştığı, sonra onları geçtiği zaman.
Ve bu bâbdan şâz olanlardan: sütten **الغُرْقة**; kabın üçte biri miktarıdır; çoğulu **غُرَق**. Dedi:
تُضْحِي وقد ضمِنت ضَرَّاتها غُرَقاً  *** من طيِّب الطَّعم حلوٍ غير مجهودِ([5])

(**غرل**) **الغين** ve **الراء** ve **اللام** tek bir kelimedir; o da **الغُرْلة**’dir; o da **القُلْفَة**’dir. Ve **الأغرل**: **الأقْلَف**’tır; ve derler ki **الغَرِل**: yaratılışı gevşek olandır.

(**غرم**) **الغين** ve **الراء** ve **الميم** sahih bir asıldır; yapışıp ayrılmamayı ve sıkı bağlılığı gösterir. Bundan: **الغَريم**; ona, yapışıp kalması ve ısrarı sebebiyle **غريماً** adı verilmiştir. Ve **الغَرَام**: lâzım gelen azaptır; Yüce Allah’ın sözünde: ﴿إنَّ عَذَابَهَا كانَ غَرَاماً﴾  [الفرقان 65]. A‘şâ dedi:
إنْ يعاقِبْ يكنْ غَراماً وإن يُعْـ  *** طِ جزيلاً فإنَّه لا يُبالِي([6])
Ve malın **غُرْم**’u da bundandır; ona bu ad verilmiştir; çünkü o, **الغَرِيم**’in malıdır.

(**غرن**) **الغين** ve **الراء** ve **النون** tek bir kelimedir; derler ki **الغَرِين**([7]) : havuzun suyundan ve çamurundan geriye kalandır*.

(**غرو**) **الغين** ve **الراء** ve illetli harf sahih bir asıldır; ve o, bir şeyin güzelliğine hayranlık ve şaşkınlığı gösterir. Bundan **الغَرِيُّ**; o da güzel olandır. Ondan: **غَرٍ** bir adam denir. Sonra şaşkınlığa **غَرْواً** adı verildi. Ve ondan: **أغريتُه بالشَّيء**; yani şeylerin kendisiyle yapıştığı şeyle (onu) yapıştırdım. Ve denir: göz yaşla **غَارَت**; **غِراءً**; ağlamada ısrar ettiği zaman. Ve göz yaşla **غَرِيَت**. Şair([8]) dedi:
إذا قلتُ أسلُو غارَتِ العينُ بالبُكا  *** غِراءً ومَدَّتْها مدامعُ حُفَّلُ([9])

(**غرب**) **الغين** ve **الراء** ve **الباء** sahih bir asıldır; kelimeleri kıyasa gelmez; fakat birbirine benzer/cinsdaştır; bu yüzden onu, kıyasını aramaksızın kendi yönü üzere yazdık.
Şu hâlde **الغَرْب**: şeyin keskin kenarıdır. Denir: bu, kılıcın **غَرْب**’udur. Ve derler: onun **غَرْب**’undan **كفَفْتُ**; yani keskinliğini körelttim. Ve onların sözü: adam **استَغْرَب**([10]) etti; çokça güldüğü zaman; bunun bundan olması mümkündür; sanki gülmenin son sınırına varmış gibidir. Ve **الغَرْب**: büyük kovadır. Ve gözün **الغَرْبانِ**’ı: ön tarafı ve arka tarafıdır. Ve dişlerin **غُروب**’u: suyudur. Ama **الغُروب**: gözün akıntı yollarıdır. Dedi:
مالَكَ لا تذكُرُ أُمَّ عمرِو  *** إلاّ لعينَيْك غَروبٌ تَجْرِي([11])
Ve **الغَرْب** ayrıca, **الراء**’ın sükûnuyla([12]); onların sözünde: ona **سَهْمٌ غَرْب** geldi; onu kimin attığı bilinmediği zaman.
Ama **الغَرَب** **الراء**’ın fethiyle; denir ki **الغَرَبَ**([13]) : su kırbasıdır. Ve **الغَرَب**: kuyu yanında akıp da kokusu değişen sudur. Zü’r-Rumme dedi:
* واسْتُنْشِئَ الغَرَبُ([14]) *
Ve **الغَرْب**: bir ağaçtır. Ve derler -Allah onun sıhhatini daha iyi bilir-: **الغَرَب**: altın veya gümüşten bir kaptır. Ve şu beyti okurlar:
فدعْدَعا سُرَّةَ الرَّكيِّ كَما  *** دَعْدَعَ ساقِي الأعاجم الغَرَبا([15])
Ve **الغَرْب**: göz pınarında şişliktir; ondan: göz **غَرِبَت**; **غَرَباً**. Ve **الغَرْب**: sulayan ve kesilmeyen bir damardır. Ve **الغُرْبة**: vatandan uzaklıktır; denir: ev **غَرَبَت**. Ve bu bâbdan: güneşin **غُروب**’u; sanki onun yer yüzünden uzaklaşmasıdır. Ve **شَأْوٌ مُغَرَِّبٌ**([16]) ; yani uzak. Dedi:
أعْهَدَكَ مِن أُولَى الشَّبيبةِ تطلبُ  *** على دُبُرٍ هيهاتَ شَأْوٌ مغرَِّبُ([17])
Ve derler: "**هل من مُغَرِّبةِ خَبَرٍ**"; uzaklıktan gelmiş bir haber isterler.
Halîl’in kitabında: "Köpekler avı aramada derinleştiği zaman **غرَّبَت** denir." (vardır). Bunda (ise) bir bakış/itiraz vardır.
Ve **الغارب**: sırtın ve hörgücün en üstüdür. Denir: ipini **غاربه** üzerine attı; onu serbest bıraktığı zaman. Ve **الغُراب** bilinen (kuş)tur. Ve **الغُرابانِ**: atın sağrı kemiğinin iki yanı yanında iki çukurdur. Ve **الغُرَاب**: baltanın başıdır. Ve **رِجْل الغُراب**: **الصَّرِّ**’den bir türdür. Kümeyt dedi:
* صُرَّ رِجْلَ الغُرابِ([18]) *
Ve **الغِربيب**: siyahtır; sanki **الغُراب**’ın renginden türemiştir. Ve **المُغْرَب**: her şeyden kirpikleri beyaz olandır. Ve **الغَرْبيّ**: **البُسْر**’dan yapılan, şıra gibi ezilip içine (bir şey) atılan içkidir. Ve **الغَرْبيُّ**: kırmızı bir boyadır.

(**غرث**) **الغين** ve **الراء** ve **الثاء** sahih bir asıldır; açlığı gösterir. Ve **الغَرث**: açlıktır. Ve **غَرْثانُ** bir adam. Ve bunu mecaz olarak kullanırlar da derler: **جاريةٌ غَرْثَى الوِشاح**; çünkü o ince bellidir; kuşağı dolmaz; sanki kuşağı açtır.

(**غرد**) **الغين** ve **الراء** ve **الدال** iki kelimedir: birisi sestir, diğeri bitkidir. Birincisi: kuş sesinde **غرَّد** eder; **يُغَرِّد تغريداً**. Diğer kelime: **الغَرَْد**: domalan mantarıdır; teki **غَرَْدة**. Ve **المَغَاريد**: bir bitkidir; teki **مُغْرود**; ve onun da domalan mantarı olduğunu iddia ettiler.

--------------ــــ
([1]) Esedî, Manzûr b. Merşed’indir; Lisân’da (**أبس**). Ve (**غرس**)’te nisbesiz okuttu. Ve ondan önce: * يتركن في كل مناخ أبس *
([2]) **المجمل**’de de ikisini böyle okuttu. Şiir, Lisân’da (**نصف**، **غرض**)’ta olduğu üzere İbn Hirma’nındır. Asılda: "قتل الكاذب" (vardır); doğrusu, sabit kıldığım gibidir. **القيل**: söz demektir. Şu da var ki bu tahrif edilmiş kelime **المجمل**’den düşmüştür.
([3]) Beyit tamamıyla Lisân’da (**عير**):
لما رأيت أبا عمرو رزمت لـه  *** مني كما رزم العيار بالغرف
([4]) Asılda: "أيضاً"; doğrusu **المجمل**’dedir.
([5]) Beyit Şemmâh’ındır; daha önce (**جهد**، **عرق**)’ta geçti.
([6]) A‘şâ divanı 10 ve Lisân (**غرم**).
([7]) fetih sonra kesr ile; ve **العين**’in kesri, **الراء**’ın sükûnu ve **الياء**’ın fethiyle; iki lugat; **القاموس**’ta ikisini zikretti.
([8]) O, Kesîr’dir; **المجمل** ve Lisân (**غرا**) ve **المخصص** (12: 67)’de olduğu üzere.
([9]) "غراء" kelimesi asıldan düşmüştür; onu, ileri geçen kaynaklardan sabit kılmakla (ekledim).
([10]) Ayrıca meçhul bina ile "استغرب" de denir; hatta o daha çoktur.
([11]) Recez, Lisân’da (**غرب**).
([12]) Lisân’da: "بفتح الراء وسكونها، بالإضافة وغير الإضافة". **المجمل**’de, izafetle birlikte **الراء**’ın sükûnuyla ضبط edilmiştir.
([13]) **الراء**’ın sükûnuyla da su kırbasına denir.
([14]) Zü’r-Rumme’nin divanında 11 ve Lisân’da (**غرب**) bir beyitten parçadır. Tamamı:
وأدرك المتبقى من ثميلته  *** ومن ثمائلها واستنشئ الغرب
([15]) Beyit Lebîd’indir; divanında 142, 1880 baskısı ve Lisân (**دعع**، **ركا**). (**غرب**)’ta yanlışlıkla A‘şâ’ya nisbet edildi. "سرة الركاء" diye de rivayet edildi; bu da Lisân’da (**دعع**، **ركا**) olduğu üzere **الراء**’ın fethi ve kesriyle rivayet edilir; ve o, bir yer adıdır.
([16]) şeddeli **الراء**’ın fethiyle ve kesriyle denir.
([17]) Kümeyt, Lisân’da (**غرب**، **دبر**).
([18]) Beyit tamamıyla Lisân’da (**غرب**):
صر رجل الغرلب ملكك في النا  *** س على من أراد فيه الفجورا

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ ر و
لا غرو من كذا أي لا عجب‏.‏
وأغريَ بكذا وغرّيَ به إذا أولع به‏.‏

##### Türkçe

غ ر و
**لا غرو**: “şundan dolayı şaşılacak şey yoktur” yani “hayret yoktur”.
**وأغريَ** şununla ve **غرّيَ** onunla: ona düşkün olduysa.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%88/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ ر و * الغِرَاءُ الذي يُلصق به الشيء وهو من السَّمَك إذا فتحت الغين قَصَرْت وإذا كسرتها مددت تقول منه * غَرَوْتُ * الجلد من باب عدا أي ألصقته بالغِراء و * أغْرَيْتُ * الكلب بالصيد وأغريتُ بينهم والاسم * الغَرَاةُ * و * غَرِيَ * به من باب صدِي أي أولع به والاسم * الغَرَاءُ * بالفتح والمد و * الغَرْوُ * العجب وقد * غَرَا * أي عجب وبابه عدا وقولهم * لا غَرْوَ * أي لا عجب

##### Türkçe

* غ ر و * **الغِرَاءُ**: kendisiyle şeyin yapıştırıldığı (madde)dir; ve o, **السَّمَك**’ten (elde edilen)dir. **الغين**’i fetha ile okursan kısaltırsın; onu kesra ile okursan uzatırsın. Ondan şöyle dersin: **غَرَوْتُ** deriyi, “**عدا** بابı”ndan; yani onu **الغِرَاءُ** ile yapıştırdım. Ve **أغْرَيْتُ** köpeği av ile; ve aralarında (da) **أغريتُ**. İsim: **الغَرَاةُ**. Ve **غَرِيَ** onunla, “**صدِي** بابı”ndan; yani ona tutkun oldu. İsim: **الغَرَاءُ** fetha ile ve med ile. Ve **الغَرْوُ**: hayret. Ve (şöyle denir:) **غَرَا**; yani hayret etti; ve babı **عدا**’dır. Ve onların sözü: **لا غَرْوَ**; yani “hayret yok”.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!غَرَا السِّمَنُ قَلْبَهُ ) *!يَغْرُوه *!غَرْواً : ( لَزِقَ به وغَطَّاه ) ؛ ) نقلَهُ ابنُ سِيدَه .
( و ) غَرَا ( الجِلْدَ ) يَغْرُوه غَرْواً : ( ألْصَقَهُ *!بالغِراءِ .
( وقَوْسٌ *!مَغْرُوَّةٌ *!ومَغْرِيَّةٌ ) أَيْضاً حَكَاها ابنُ السِّكِّيت ، كما في الصِّحاح .
قالَ ابنُ سِيدَه : بُنِيَتِ الأخيرَةُ على *!غَرَيْت ؛ وإلا فأصْلُه الواو .
( *!وغَرِيَ به ، كرَضِيَ *!غَراً ) ، مَقْصورٌ ، عن أبي الخطَّاب ، ( *!وغِراءً ) ، ككِساءٍ ، وضَبَطَه في المُحْكم كسَحابٍ ، وجَعَلَه الجَوْهرِي اسْماً ؛ ( أُولِعَ ) به ولَزِمَه من حيثُ لا يَحْملُه عليه حامِلٌ ، فهو *!غَرٍ بِهِ مَنْقوصٌ ؛ ( *!كأُغْرِيَ به *!وغُرِّيَ ، مضمُومَتَيْنِ ) ، الأخيرَةُ مُشدَّدَة ، كما هو نَصُّ المُحْكم .
( و ) *!غَرِيَ ( الغَدِيرُ : بَرَدَ ماؤُه ) ، هكذا في سائِرِ النسخِ والصَّوابُ : غَرِيَ العِدُّ بَرَدَ ؛ كما هو نَصُّ المُحْكم ؛ وأَنْشَدَ لِعَمْرِو بنِ كُلْثوم :
كأَنَّ مُتُونَهُنَّ مُتُونُ عِدَ
تُصَفِّقُه الرِّياحُ إذا *!غَرِينا
( *!وأَغْراهُ به ) ، لا غَيْر ، أَي لا يقالُ

فيه *!غَراهُ به ؛ ( والاسْمُ *!الغَرْوَى ) : ) أَي ( ولَّعُه ) به فهو *!مُغْرًى به ؛ ومنه *!إغْراءُ الكَلْبِ بالصَّيْدِ .
( و ) مِن المجازِ : *!أغْرَى ( بَيْنَهم العَداوَةَ ) والبَغْضاءَ ، والاسْمُ *!الغَراةُ ، كما في الصِّحاح ، أَي ( أَلْقاها كأَنَّه أَلْزَقَها بهم .
( *!والغَرَا ) ، كالعَصَا ، ( ما طُلِيَ به ) ؛ ) عن شَمِرٍ ، ( أَو لُصِّقَ به ) ؛ ) كما في الصِّحاح ، وهو مَعْمولٌ من الجُلُودِ ، كما في المِصْباح .
( أَو شيءٌ يُسْتَخْرَجُ من السَّمَكِ ؛ *!كالغِراءِ ، ككِساءٍ ) ، إذا فَتَحْته قَصَرْت ، وإذا كَسَرْته مَدَدْتَ .
قالَ شَمِرٌ : *!الغِراءُ ، مَمْدودٌ ، الطّلاءُ الذي يُطْلَى به ، ويقالُ : إنَّه الغَرا بفَتْح الغَيْن مَقْصورٌ .
وقالَ أَبو حَنِيفَةَ : قوْمٌ يَفْتحونَ الغَرَاء فيَقْصُرُونَه وليسَتْ بالجَيِّدَةِ .
( و ) *!الغَرَا : ( ولَدُ البَقَرةِ ) ؛ ) وخَصَّ بعضٌ بالوَحْشِيَّةِ ؛ تَثْنِيَتُه *!غَرَوانِ ، والجَمْعُ *!أَغْراءٌ ، ويُرْسَمُ بالألِفِ .
ويقالُ للحُوارِ أَوَّل ما يُولَدُ : غَراً أَيْضاً .
وقيلَ : هو الوَلَدُ الرَّطْبُ جِدّاً .
( و ) قيلَ : ( كُلُّ مَوْلودٍ ) غَراً حتى يَشْتَدَّ لَحْمه .
يقالُ : أيُكلِّمُني وهو غَراً .
( و ) الغَرَا : ( المَهْزُولُ ) جِدًّا ، على التَّشْبيهِ .
( *!كالغَراةِ ) ؛ ) ومنه الحديثُ : ( لا تَذْبَحُوه *!غَرَاةً حتى يَكْبَرَ ) ( ج *!أغْراءٌ .
( و ) الغَرَا : ( الحُسْنُ ؛ و ) منه *!الغَرِيُّ ، ( كَغَنِيَ : الحَسَنُ ) الوَجْهِ ( مِنَّا ، و ) الحَسَنُ ( مِن غيرِنا .
( و ) الغَرِيُّ : ( البِناءُ الجَيِّدُ ) الحَسَنُ .
( ومنه *!الغَرِيَّانِ ) : ) وهُما ( بِناءان مَشْهورانِ بالكوفةِ ) عنْدَ الثَّوِيَّة حيثُ قَبْر أَمِيرِ المُؤْمِنِين عليّ ، رضِيَ اللّهُ عنه ، زَعَمُوا أنَّهما بَناهُما بعضُ مُلوكِ الحِيرَةِ ؛ قالَهُ نَصْر ، وفيهما يقولُ الشاعِرُ :

لو كانَ شيءٌ لَهُ أَلاَّ يَبِيدَ على
طُولِ الزَّمانِ لَمَا بادَ الغَريَّانِوقالَ الجَوْهرِي : هُما بِناآنِ طَوِيلانِ يقالُ هُما قَبْرا مالِكٍ وعَقِيلٍ نَدِيمَي جَذيمَةَ الأبْرش ، وسُمَّيا *!غَريِّيْن لأنَّ النُّعْمانَ بن المنْذرِ كانَ *!يُغَرِّيهما بدَمِ مَنْ يَقْتُله إذا خَرَجَ في يَوْم بُؤْسِه ؛ فسِياقُ الجَوْهرِي يَقْتَضِي أنَّهما سُمِّيا *!بالتّغْرِيَةِ وهو الإلْصاقُ .
وسِياقُ المصنِّف أنَّه مِن الحُسْنِ .
( ولا *!غَرْوَ ولا *!غَرْوَى ) ؛ ) وعلى الأوَّل اقْتَصَرَ الجَوْهرِي ، أَي ( لا عَجَبَ ) .
( وفي الصِّحاح : أَي ليسَ بعَجَبٍ .
( ورجلٌ *!غِراءٌ ، ككِساءٍ : لا دابَّةَ له ) ، ومنه قولُ أَبي نُخَيْلة السَّعْدي :
بَلْ لَفَظَتْ كلَّ غِراءٍ معصم ( *!وغارَى بينَ الشيئينِ ) *!غِراءً : ( وَالَى ) ؛ ) حكَاهُ أَبو عبيدٍ عن خالِدِ بنِ كُلْثوم ، ومنه قولُ كثيِّرٍ :
إذا قُلتُ : أَسْلُو فاضَتِ العَيْنُ بالبُكى
غِراءً ومَدَّتها مَدامِعُ حُفَّلُقالَ : وقالَ أَبو عُبيدَةَ : هي فاعَلَت من *!غَرِيت بالشيءِ *!أَغْرَى به ؛ كذا في الصِّحاح .
( و ) *!غارَى ( فُلاناً ) *!يُغارِيه مُغارَاةً *!وغِراءً : ( لاجَّهُ ) ؛ ) عن أَبي الهَيْثمِ وأَنْكَرَ غَرِيَ بِه غِرَاءً .
( *!والتَّغْرِيَةُ : التَّطْلِيَةُ ) . ) يقالُ : مَطْلِيٌّ *!مُغَرًّى ، بالتَّشْديدِ .
( *!والغُراوَى ، كالرُّغامَى : الرَّغْوَةُ ، ج ) *!غَراوي ، ( بالفَتْح ) ، وكأَنَّه

مَقْلوبٌ منه ، فإنَّه تقدَّمَ له الرَّغاوى الرَّغْوَة وجَمْعُه بالفَتْح .
( و ) *!غَرِيَّةٌ ، ( كغَنِيَّةٍ : ع ) بحَوْرَانَ .
وأَيْضاً : مَوْضِعٌ قُرْبَ فيد بَيْنهما مَسافَةُ يَوْم ، وثم ماءٌ يقالُ له غمر غَرِيَّة ، ويقالُ هو بالزَّاي .
( و ) *!غُرَيَّةُ ، ( كسُمَيَّة : ماءٌ لغَنِيَ ) قُرْبَ جَبَلَة وهو أَغْزَرُ ماءٍ لهم .
( و ) *!غُرَيٌّ ، ( كسُمَيَ : ماءٌ قُرْبَ أجأَ ) لطَيِّىءٍ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!الغَرِيُّ ، كغَنِيَ : صِبْغٌ أَحْمَر كأنَّه *!يُغْرِي قالَ الشاعِرُ :
كأنَّما جَبِينُه *!غَرِيُّ وأَيْضاً : اسْمُ صَنَمٍ كانَ يُطْلَى به ويُذْبَح عليه .
ومَشْهَدُ *!الغَرِيّ : بالعِرَاقِ .
*!والغَرِيَّانِ : خَيَالانِ مِن أَخْيِلَةِ حمَى فَيْد يَطَؤُهُما طَرِيقُ الحاجِّ بَيْنهما وبينَ فَيْد سِتَّةَ عَشَرَ مِيلاً ؛ ومنه قولُ خطام المُجاشِعِيّ :
أَهَلْ عَرَفْتَ الدارَ *!بالغَرِيَّيْنْ
وصالِياتٍ كَكَما يُؤَثْفَيْنْ *!والغَرِيُّ ، كغَنِيَ : موضِعٌ ؛ ومنه قولُ الشاعِرِ :
وبَقْلٌ بأَكْنافِ *!الغَرِيِّ تُؤَانُ أَرادَ : تُؤَامُ فأَبْدَلَ .
*!والغَرْوُ : مَوْضِعٌ آخَرُ .
وفي المَثَلِ : أَدْرِكْنِي ولو بأَحَدِ

*!المَغْرُوَّيْنِ ، أَي بأَحَدِ السَّهْمَيْن .
وقالَ ثَعْلبٌ : أَدْرِكْني بسَهْمٍ أَو برُمْحٍ ، كذا في الصِّحاحِ ، والقَوْلُ الأوَّل هو الذي ذَكَرَه أَبو عليَ في البصريات .
ويقالُ أَيْضاً : أَنْزِلْني ولو بأَحَدِ المَغْرُوَّيْن ، أَي بأَحَدِ السَّهْمَيْن ؛ وأَصْلُه أَنَّ رجُلاً رَكِبَ بَعِيراً فَتَقَحَّمَ به فاسْتغاثَ بصاحِبٍ له معه سَهْمانِ فقالَ ذلكَ .
*!والغَرَا : الغِرْسُ يَنْزلُ مع الصَّبيّ .
*!وغَرَيْت السَّهْمَ : مثْلُ *!غَرَوْته .
*!وغِرْيان ، بالكسْر أَو بالفَتْح : كُورَةٌ بالمَغْرِبِ مِن أَعْمالِ طَرَابُلُس ينْبتُ بها الزَّعْفران ، منها : عبدُ الرحمنِ بنُ أَحمدَ بنِ محمدِ بنِ أَبي القاسِمِ *!الغَرْيانيُّ أَحَدُ الفُضَلاءِ بتُونس ، وكانَ أَبوهُ قاضِياً بطَرَابُلُس ، قالَهُ الحافِظُ .
ونفيسُ بنُ عبدِ الرحمنِ *!الغَرَوِيُّ سَمِعَ ابنَ قدامَةَ ، وكأَنَّه مَنْسوبٌ إلى *!الغَرِي الذي بالكُوفَةِ .
*!وغَرِيَ فلانٌ : إذا تَمادَى في غَضَبِه .
*!وغَرَوْت : أَي عجبْتُ ؛ نقَلَهُما الجَوْهرِي .
*!وأَغْرى اللّهُ تعالى الشَّيءَ : حَسَّنَه ؛ عن ابنِ القطَّاع .
(

##### Türkçe

: ( ve ( **غَرَا السِّمَنُ قَلْبَهُ** ) **يَغْرُوه** **غَرْواً** : ( ona yapıştı ve onu kapladı ) ; ) onu İbn Sîde nakletti.

( ve ) **غَرَا** ( deriyi ) **يَغْرُوه** **غَرْواً** : ( onu **بالغِراءِ** yapıştırdı.

( ve bir yay **مَغْرُوَّةٌ** ve **مَغْرِيَّةٌ** ) bunu da İbnü’s-Sikkît, Sıhâh’ta olduğu üzere, rivayet etti.

İbn Sîde dedi: sonuncusu **غَرَيْت** üzerine bina edilmiştir; yoksa aslı vâv’dır.

( ve ) **غَرِيَ** onunla, **رَضِيَ** gibi, **غَراً** ) kısaltılmıştır; Ebû’l-Hattâb’dan; ( ve **غِراءً** ) **ككِساءٍ** gibi; onu el-Muhkem’de **كسَحابٍ** gibi ضبط etti; el-Cevherî onu isim kıldı; ( ona tutuldu ) ve onu, onu ona taşıyan bir taşıyıcı olmaksızın, ona yapıştı; o hâlde o, onunla **غَرٍ**’dır, eksiltilmiş; ( **كأُغْرِيَ به** ve **وغُرِّيَ** gibi, ikisi de ötreli ) sonuncusu şeddelidir; el-Muhkem’in nassı böyledir.

( ve ) **غَرِيَ** ( gölcük: suyu soğudu ), diğer nüshalarda böyle; doğrusu: **غَرِيَ العِدُّ** soğudu; el-Muhkem’in nassı böyledir; Amr b. Külsûm’dan şu beyti okuttu:

كأَنَّ مُتُونَهُنَّ مُتُونُ عِدَ
تُصَفِّقُه الرِّياحُ إذا **غَرِينا**

( ve **أَغْراهُ به** ), başka değil; yani onda **غَراهُ به** denilmez;

onda; ( ismi **الغَرْوَى** ) : yani ( onu alıştırdı ) ona; o hâlde o, onunla **مُغْرًى**’dır; bundan: **إغْراءُ الكَلْبِ بالصَّيْدِ**.

( ve ) mecazdan: **أغْرَى** ( aralarında düşmanlığı ) ve kini; ismi **الغَراةُ**’dur; Sıhâh’ta olduğu üzere; yani ( onu attı; sanki onu onlara yapıştırdı.

( **والغَرَا** ), **كالعَصَا** gibi, ( onunla sürülen şey ) ; ) Şemir’den; ( yahut onunla yapıştırılan ) ; ) Sıhâh’ta olduğu üzere; o, derilerden yapılmıştır; Mısbâh’ta olduğu üzere.

( yahut balıktan çıkarılan bir şey; **كالغِراءِ** gibi, **ككِساءٍ** gibi ); onu فتح ile okursan kısaltırsın, onu كسر ile okursan uzatırsın.

Şemir dedi: **الغِراءُ**, uzatılmıştır; onunla sürülen boya; ve denilir: o, **الغَرا**’dır; ğayn’ın fethiyle kısaltılmıştır.

Ebû Hanîfe dedi: bir kavim **الغَرَاء**’yı فتح eder de onu kısaltırlar; iyi değildir.

( ve ) **الغَرَا** : ( ineğin yavrusu ) ; ) ve bazıları onu vahşî olana tahsis etti; tesniyesi **غَرَوانِ**, cemi **أَغْراءٌ**; elif ile yazılır.

Ve deve yavrusuna, ilk doğduğu vakit, yine: غَراً denilir.

Ve denildi: o, pek ıslak yavrudur.

( ve ) denildi: ( her doğan ) eti sertleşinceye kadar غَراً’dır.

Denilir: bana konuşuyor da o hâlâ غَراً.

( ve ) **الغَرَا** : ( pek zayıf ) , teşbih üzere.

( **كالغَراةِ** ) ; ) ve ondan hadis: ( onu **غَرَاةً** iken kesmeyin, büyüyünceye kadar ) ( c. **أغْراءٌ**.

( ve ) **الغَرَا** : ( güzellik; ve ) ondan **الغَرِيُّ**, **كَغَنِيَ** gibi: ( yüzü güzel ) bizden; ve ( güzel ) bizden olmayan.

( ve ) **الغَرِيُّ** : ( iyi bina ) güzel.

( ve ondan **الغَرِيَّانِ** ) : ) ve onlar ( Kûfe’de meşhur iki bina )dır; es-Seviyye yanında, Müminlerin Emîri Ali’nin kabri bulunduğu yerde, Allah ondan razı olsun; onların, Hîre krallarından bazısının onları bina ettiğini iddia ettiler; bunu Nasr söyledi; şair onlar hakkında şöyle der:

لو كانَ شيءٌ لَهُ أَلاَّ يَبِيدَ على
طُولِ الزَّمانِ لَمَا بادَ الغَريَّانِ

El-Cevherî dedi: onlar iki uzun binadır; onların, Cezîme el-Ebraş’ın iki nedîmi Mâlik ve Akîl’in iki kabri olduğu söylenir; ve **غَريِّيْن** diye adlandırıldılar; çünkü Nu‘mân b. el-Münzir, uğursuzluk gününde çıktığında öldürdüğü kimsenin kanıyla onları **يُغَرِّيهما** idi; el-Cevherî’nin siyakı, onların **بالتّغْرِيَةِ** ile adlandırıldığını gerektirir; o da yapıştırmadır.

Musannifin siyakı ise onun güzellikten olduğunu (gerektirir).

( ne **غَرْوَ** ne **غَرْوَى** ) ; ) ve el-Cevherî birincisiyle yetindi; yani ( şaşılacak şey yoktur ).

( ve Sıhâh’ta: yani şaşılacak değildir.

( ve bir adam **غِراءٌ**, **ككِساءٍ** gibi: onun biniti yoktur ), ve ondan Ebû Nuhayle es-Sa‘dî’nin sözü:

بَلْ لَفَظَتْ كلَّ غِراءٍ معصم

( ve iki şey arasında **غارَى** ) **غِراءً** : ( peş peşe getirdi ) ; ) Ebû Ubeyd, Hâlid b. Külsûm’dan rivayet etti; ve ondan Kesîr’in sözü:

إذا قُلتُ : أَسْلُو فاضَتِ العَيْنُ بالبُكى
غِراءً ومَدَّتها مَدامِعُ حُفَّلُ

Dedi: ve Ebû Ubeyde dedi: o, **غَرِيت بالشيءِ**’den **أَغْرَى به**’ye fâ‘alet’tir; Sıhâh’ta böyledir.

( ve ) **غارَى** ( falancayı ) **يُغارِيه** مُغاراةً ve **غِراءً** : ( onunla çekişti ) ; ) Ebû’l-Heysem’den; ve **غَرِيَ بِه غِرَاءً**’yı inkâr etti.

( **والتَّغْرِيَةُ** : sürme ) . ) Denilir: **مُغَرًّى** sürülmüş, şedde ile.

( **والغُراوَى** , **كالرُّغامَى**: köpük, c. ) **غَراوي** ( feth ile ); ve sanki ondan قلب edilmiştir; çünkü ona daha önce **الرَّغاوى** köpük ve onun cem‘i feth ile geçti.

( ve ) **غَرِيَّةٌ** , **كغَنِيَّةٍ**: ( bir yer ) Havrân’da.

Ve ayrıca: Fîd yakınında bir yer; ikisi arasında bir gün mesafe vardır; ve orada bir su vardır, ona غمر غَرِيَّة denilir; ve denilir ki o, zâ’yla(dır).

( ve ) **غُرَيَّةُ** , **كسُمَيَّة**: ( Ganî’ye ait bir su ) Cebele yakınında; o, onların en bol suyudur.

( ve ) **غُرَيٌّ** , **كسُمَيَ**: ( bir su ) Ecâ yakınında; Tayyî’(e ait).

Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenler:
**الغَرِيُّ** , كغَنِيَ: kırmızı bir boya; sanki **يُغْرِي**; şair dedi:

كأنَّما جَبِينُه **غَرِيُّ**

Ve ayrıca: onunla sürülen ve üzerinde kurban kesilen bir putun adıdır.

**مَشْهَدُ الغَرِيّ**: Irak’ta.

**والغَرِيَّانِ**: Fîd himâsının hayaletlerinden iki hayalet; hac yolunun yolu ikisini çiğner; ikisi ile Fîd arasında on altı mil vardır; ve ondan Hıtâm el-Mücâşi‘î’nin sözü:

أَهَلْ عَرَفْتَ الدارَ **بالغَرِيَّيْنْ**
وصالِياتٍ كَكَما يُؤَثْفَيْنْ

**والغَرِيُّ** , كغَنِيَ: bir yer; ve ondan şairin sözü:

وبَقْلٌ بأَكْنافِ **الغَرِيِّ** تُؤَانُ

İstedi ki: تُؤَامُ; sonra بدل etti.

**والغَرْوُ**: başka bir yer.

Ve meselde: أَدْرِكْنِي ولو بأَحَدِ

*!**المَغْرُوَّيْنِ**: yani iki oktan birisiyle.
Ve **ثعلب** dedi ki: “Beni bir okla yahut bir mızrakla yetiştir (kurtar)”; **الصِّحاح**’ta böyledir; ve birinci söz, **أبو علي**’nin **البصريات**’ta zikrettiği şeydir.
Ve ayrıca denir: “Beni, iki oktan birisiyle de olsa indir”; yani iki oktan birisiyle; aslı şudur ki bir adam bir deveye bindi de onunla (bir yere) atıldı; yanında iki oku bulunan bir arkadaşına imdat istedi de bunu söyledi.

*!**الغَرَا**: çocuğun yanında inen fidan (dikim).

*!**غَرَيْت السَّهْمَ**: **غَرَوْته** gibidir.

*!**وغِرْيان**, kesre ile yahut fetha ile: Mağrib’de, Trablus’un amellerinden bir küredir; orada safran biter; ondan: Tunus’ta faziletlilerden biri olan **عبدُ الرحمنِ بنُ أَحمدَ بنِ محمدِ بنِ أَبي القاسِمِ الغَرْيانيُّ**; babası Trablus’ta kadı idi; bunu **الحافِظُ** söyledi.
Ve **نفيسُ بنُ عبدِ الرحمنِ الغَرَوِيُّ**, İbn Kudâme’yi işitti; sanki Kûfe’de olan **الغَرِي**’ye nisbetlidir.

*!**وغَرِيَ فلانٌ**: öfkesinde ileri gidip sürdürdüğü zaman.

*!**وغَرَوْت**: yani hayret ettim; ikisini de **الجَوْهرِي** nakletti.

*!Ve yüce Allah **أَغْرى** etti şeyi: onu güzelleştirdi; İbnü’l-Kattâ‘dan.

(

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَرَا الجِلْدَ
1 غَرَا الجِلْدَ ذ , (K,) first pers. غَرَوْتُ, (S, Msb,) aor. غَرُوَ , (Msb, TA,) inf. n. غَرْوٌ, (TA,) He glued the skin; i. e., made it to adhere with غِرَآء. (S, Msb, K.) And غَرَيْتُ السَّهْمَ signifies the same as غَرَوْتُهُ [i. e. I glued the feathers upon the arrow: see the two pass. part. ns.]. (TA.) [And accord. to present usage, ↓ غَرَّاهُ, inf. n. تَغْرِيَةٌ, signifies He glued it.] ― -b2- غَرَا السِّمَنُ قَلْبَهُ, (K, TA,) aor. and inf. n. as above, (TA,) Fatness adhered to his heart, and covered it: (K, TA:) mentioned by ISd. (TA.) -A2- غَرِىَ بِهِ It adhered to it [as glue or the like]. (Ksh and Bd in v. 17. [And used in this sense in the S and K as an explanation of لَزِجَ بِهِ.]) ― -b2- And [hence], aor. يَغْرَى, (S, Msb, K,) inf. n. غَرًا (Abu-l-Khattلb, Msb, K, TA) and غِرَآءٌ, (K, TA,) like كِسَآءٌ, but in the M like سَحَاب [i. e. غَرَآءٌ], which J [in the S] pronounces to be a subst., (TA,) He became attached to it, or fond of it; was eagerly desirous of it; he adhered, clung, or clave, to it; or loved it; syn. أُولِعَ بِهِ; (Msb, K, TA;) and لَزِمَهُ; (TA;) without his being incited thereto by another; (Msb, TA;) and بِهِ ↓ أُغْرِىَ signifies the same, (Msb, * K, TA,) as also بِهِ ↓ غُرِّىَ, (K, TA,) each with damm, (K,) and the latter with teshdeed, as is stated in the M. (TA.) ― -b3- See also 3. ― -b4- And غَرِىَ فُلَانٌ Such a one persisted, or persevered, in his anger. (S, TA.) ― -b5- غَرِىَ said of what is termed عِدٌّ, [i. e. of the water thus termed,] (M, and so in some copies of the K,) or of a غَدِير, [or pool of water left by a torrent,] (so in other copies of the K [but the former is said in the TA to be the right],) It became cold, or cool, (M, TA,) or its water became cold, or cool. (K.) -A3- غَرَوْتُ, (inf. n. غَرْوٌ, S, * Msb,) also signifies I wondered. (S, Msb, TA.) [See غَرْوٌ, below.]

غرّاهُ
2 غرّاهُ ذ : see 1, third sentence. ― -b2- [The inf. n.] تَغْرِيَةٌ is syn. with تَطْلِيَةٌ [The daubing, smearing, or rubbing over; perhaps particularly, or originally, with غِرَآء i. e. glue]. (K.) ― -b3- غرّاهُ بِهِ: see 4. And غُرِّىَ بِهِ: see 1, latter half.

غارى بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ
3 غارى بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ ذ , (S, K,) inf. n. غِرَآءٌ, (S,) He made no interruption between the two things: (S, K:) mentioned by A'Obeyd, from Khلlid Ibn-Kulthoom: and hence the saying of Kutheiyir,
اـِذَا قُلْتَ أَسْلُو فَاضَتِ العَيْنُ بِالبُكَا
غِرَاءً وَمَدَّتْهَا مَدَامِعُ حُفَّلُ
[When thou sayest, “ I will be forgetful, ” or “ unmindful, ” the eye overflows with weeping, uninterruptedly, and copious flowings of tears pour into it and replenish it]: AO says that the verb is from غَرِيتُ بِالشَّيْءِ. (S, TA.) ― -b2- And غارى فُلَانًا, (K, TA,) inf. n. مُغَارَاةٌ and غِرَآءٌ, (TA,) He wrangled, quarrelled, or contended, with such a one: (K, TA:) mentioned on the authority of AHeyth, who disallowed بِهِ ↓ غَرِىَ, inf. n. غرآء. (TA. [Whether AHeyth disallowed the latter in this sense or in one of the senses mentioned in the first paragraph is not stated.])

اغراهُ بِهِ
4 اغراهُ بِهِ ذ He made him to become attached to it, or fond of it; to be eagerly desirous of it; to adhere, cling, or cleave, to it; or to love it; (Msb, K;) syn. وَلَّعَهُ: (K:) one should not say بِهِ ↓ غرّاهُ. (TA. [But one says غُرِّىَ بِهِ: see 1.]) And أُغْرِىَ بِهِ: see 1. ― -b2- He incited, urged, or instigated, him to do it. (MA, and Har p. 355.) You say, أَغْرَيْتُ الكَلْبَ بِالصَّيْدِ (S) I incited, urged, or instigated, the dog, to, or against, the object, or objects, of the chase. (Kull.) ― -b3- And اغراهُ بِهِمْ He set him upon them, or over them; or made him to have mastery, dominion, or authority, over them. (Jel in xxxiii. 60.) ― -b4- اغرى بَيْنَهُمُ العَدَاوَةَ (tropical:) He occasioned enmity between them: (Jel in v. 17:) he cast enmity between them, as though he made it to cleave to them: (K, TA:) a tropical phrase. (TA.) And أَغْرَيْتُ بَيْنَهُمْ [in which an objective complement is understood] (S, Msb) i. q. أَفْسَدْتُ [meaning (assumed tropical:) I excited disorder, disturbance, dis- agreement, discord, dissension, strife, or quarrel-ling, or I made, or did, mischief, between them, or among them]. (Msb.) -A2- اغرى الشَّىْءَ, said of God, He made, or rendered, the thing goodly, or beautiful. (IKtt, TA.)

هُمَا يَتَغَارَيَانِ فِى الغَضَبِ
6 هُمَا يَتَغَارَيَانِ فِى الغَضَبِ ذ [app. They two wrangle, quarrel, or contend, in anger]. (JK. [See 3.])

لَاغَرْوَ
لَاغَرْوَ ذ signifies لَا عَجَبَ [meaning There is no case of wonder], (Msb, K, and Ham p. 603,) the enunciative of لَا being suppressed, as though the saying were لَاغَرْوَ فِى الدُّنْيَا [there is no case of wonder in the present world] or مَوْجُودٌ [existing]; (Ham;) as also ↓ لَا غَرْوَى: (K:) or لَيْسَ بِعَجَبٍ [meaning it is not a case of wonder]. (S.) One says, لَا غَرْوَ مِنْ كَذَا i. e. لَا عَجَبَ [meaning There is no case of wonder arising from such a thing, or, using غرو as an inf. n., (see 1, last signification,) there is no wondering at such a thing]. (Har p. 488.) And the saying
وَلَا غَرْوَ أَنْ يَحْذُو الفَتَى حَذْوَ وَالِدِهْ
means And it is not a case of wonder (لَيْسَ بِعَجَبٍ), i. e. there is no wondering (لَا عَجَبَ), that the [young] man should follow the example of his father, doing the like of his deed. (Har p. 86.)

غَرًا
غَرًا ذ : see غِرَآءٌ, in two places. ― -b2- Also The غِرْس [q. v.] that descends [from the womb] with the child. (TA.) ― -b3- And The young one of the cow: (K, TA:) or, as some say, peculiarly, of [the species of bovine antelope called] the wild cow: dual غَرَوَانِ: and pl. أَغْرَآءٌ. (TA.) It is also applied to The young camel when just born: and, some say, it signifies a youngling that is very sappy or soft or tender: (TA:) and anything brought forth (K, TA) until its flesh becomes firm, or hard. (TA.) ― -b4- And (K, TA) [hence], by way of comparison, (TA,) as also ↓ غَرَاةٌ, (assumed tropical:) Lean, meagre, or emaciated, (K, TA,) in a great degree: (TA:) pl. أَغْرَآءٌ. (K, TA.) Hence the trad., لَا حَتًّى يَكْبَرَ ↓ تَذْبَحُوهُ غَرَاةً (assumed tropical:) [Do not ye slaughter it while very lean, &c., until it become full-grown] (TA. [See 4 in art. فرع.]) -A2- Also Goodliness, or beauty. (S, K. [See غَرِىٌّ.])

غَرَاةٌ
غَرَاةٌ ذ [Excitement of disorder, disturbance, disagreement, &c.;] the subst. from أَغْرَيْتُ بَيْنَهُمْ [q. v.]. (S.) -A2- See also غَرًا, in two places.

غَرْوَى
غَرْوَى ذ : see the next paragraph: -A2- and see also لَا غَرْوَ.

غَرَآءٌ
غَرَآءٌ ذ [A state of attachment, or fondness, &c.;] the subst. from غَرِىَ بِهِ [q. v.] as meaning أُولِعَ بِهِ: (S, Msb, TA:) or, accord. to the M, this is an inf. n.; and the subst. accord. to the K is ↓ غَرْوَى. (TA.)

غِرَآءٌ
غِرَآءٌ ذ and ↓ غَرًا (S, Mgh, Msb, K) [Glue;] a substance with which a thing is made to adhere, (S, Mgh, Msb, K,) obtained from fish, (S, Mgh,) or made from skins, and sometimes made from fish: (Msb:) or the substance with which one smears; (Fr, K, TA;) and thus the former word is expl. by Sh: (TA:) or a certain thing that is extracted from fish: (K:) [and mucilage, which by concretion becomes gum; the former word is used in this sense in the K voce صَمْغٌ. q. v.:] and it is said that the trees [app. that produce the mucilage termed غِرَآء, otherwise [know not what can be meant thereby,] are [called] غَرًى [or ↓ غَرًا]; but AHn says that certain persons pronounce the word thus, but it is not the approved way. (TA.) -A2- رَجَلٌ غِرَآءٌ means A man who has not a beast [to carry him] (لَا دَابَّةَ لَهُ). (K.)

غَرِىٌّ
غَرِىٌّ ذ Made to adhere; syn. مُلْصَقٌ. (TA voce عَرِيرٌ.) ― -b2- [And hence, (assumed tropical:) An adherent. (See عَرِيرٌ.) ― -b3- Hence also, Daubed, smeared, or rubbed over; as will be shown in the course of this paragraph. (See also مَغْرُوٌّ.) ― -b4- ] And The goodly, or beautiful, (S, K, TA,) in respect of face, (TA,) of mankind, (S, K, TA,) and the goodly, or beautiful, of others than mankind: and [particularly] a goodly building: (K, TA:) and hence. ― -b5- الغَرِيَّانِ Two well-known buildings, in El-Koofeh, (K, TA,) at Eth-Thaweeyeh, where is the tomb of 'Alee, the Prince of the Faithful, asserted to have been built by one of the Kings of El-Heereh: (TA:) or two tall buildings, said to be the tombs of Mلlik and Akeel, the two cup-companions of Jedheemeh ElAbrash; thus called because En-Noamلn Ibn-El-Mundhir used to smear them (كَانَ يُغَرِّيهِمَا) with the blood of him whom he slew when he went forth in the day of his evil fortune [or ill omen, the story of which is well known], (S, TA.) ― -b6- الغَرِىُّ is also the name of A certain idol [or object of idolatrous worship, app. from what here follows, a mass of stone, like as اللَّاتُّ is said to have been by some, and like as were several other objects of worship of the pagan Arabs], with which [probably meaning with the blood on which] one used to smear himself, and upon which one used to sacrifice [victims]. (TA.) ― -b7- And غَرِىٌّ signifies also A certain red dye. (TA.)

غُرَاوَى
غُرَاوَى ذ i. q. رَغْوَةٌ [i. e. Froth]: (K, TA: [الغُراءىٰ in the CK is a mistranscription:]) app. formed by transposition; for رُغَاوَى has been mentioned [in art. رغو] as syn. with رَغْوَةٌ: (TA:) pl. with fet-h [i. e. غَرَاوَى]. (K, TA.)

هُوَ مُغْرًى بِهِ
هُوَ مُغْرًى بِهِ ذ , from أَغْرَاهُ بِهِ [q. v.], He is made to become attached to it, or fond of it; &c. (TA.)

مَغْرُوٌّ
مَغْرُوٌّ ذ [pass. part. n. of غَرَا, q. v.; Glued, &c. ― -b2- Hence, for سَهْمٌ مَغْرُوٌّ, lit. A glued arrow, meaning an arrow having the feathers glued upon it, i. e.] a feathered arrow. (Meyd in explanation of what here follows.) It is said in a prov., أَدْرِكْنِى وَلَوْ بِأَحَدِ المُغْرُوَّيْنِ, meaning [Reach thou me, though] with one of the two [feathered] arrows: or, as Th says, with an arrow or with a spear: (S:) El-Mufaddal says, there were two brothers, of the people of Hejer, a people to whom the Arabs ascribe stupidity, and one of those two rode an intractable she-camel, and the one that did not ride had with him a how, and his name was Huneyn; so the one that was riding called to him, and said, يَا هُنَيْنُ وَيْلَكَ انْزِلْنِى وَلَوْ بِأَحَدِ المَغْرُوَّيْنِ, [in which انزلنى seems to be a mistranscription for ادركنى,] meaning, with his arrow; whereupon his brother shot at him and laid him prostrate; and his saying became a prov., applied on an occasion of necessity, or difficulty, and of the after failing of stratagem. (Meyd.) One says also قَوْسٌ مَغْرُوَّةٌ [A glued bow] (S, Msb, K) and ↓ مَغْرِيَّةٌ. (S, K.)

قَوْسٌ مَغْرِيَّةٌ
قَوْسٌ مَغْرِيَّةٌ ذ : see what next precedes.

##### Türkçe

**غَرَا الجِلْدَ**
1 **غَرَا الجِلْدَ** ذ, (K,) birinci şahıs **غَرَوْتُ**, (S, Msb,) muzâri‘ **غَرُوَ**, (Msb, TA,) mastar **غَرْوٌ**, (TA,) Deriyi yapıştırdı; yani onu **غِرَآء** ile yapışır kıldı. (S, Msb, K.) Ve **غَرَيْتُ السَّهْمَ** **غَرَوْتُهُ** ile aynı mânâyı ifade eder [yani oku tüylerini ok üzerine yapıştırdım: iki edilgen ism-i mef‘ûle bak]. (TA.) [Ve güncel kullanıma göre, ↓ **غَرَّاهُ**, mastar **تَغْرِيَةٌ**, “Onu yapıştırdı” mânâsını ifade eder.] ― -b2- **غَرَا السِّمَنُ قَلْبَهُ**, (K, TA,) muzâri‘ ve mastar yukarıdaki gibi, (TA,) Şişmanlık onun kalbine yapıştı ve onu örttü: (K, TA:) İSd tarafından zikredilmiştir. (TA.) -A2- **غَرِىَ بِهِ** Ona yapıştı [tutkal veya benzeri gibi]. (Ksh ve Bd, 17. âyette. [Ve S ve K’da bu mânâda **لَزِجَ بِهِ**’nin açıklaması olarak kullanılmıştır.]) ― -b2- Ve [bundan], muzâri‘ **يَغْرَى**, (S, Msb, K,) mastar **غَرًا** (Abu-l-Khattلb, Msb, K, TA) ve **غِرَآءٌ**, (K, TA,) **كِسَآءٌ** gibi; fakat M’de **سَحَاب** gibi [yani **غَرَآءٌ**], ki J [S’de] bunun bir isim olduğunu telaffuz eder, (TA,) Ona bağlandı yahut ona düşkün oldu; onu şiddetle arzuladı; ona yapıştı, tutundu yahut sarıldı; yahut onu sevdi; eş anlamlısı **أُولِعَ بِهِ**; (Msb, K, TA;) ve **لَزِمَهُ**; (TA;) başka biri tarafından buna sevk edilmeden; (Msb, TA;) ve **بِهِ** ↓ **أُغْرِىَ** aynı mânâyı ifade eder, (Msb, * K, TA,) keza **بِهِ** ↓ **غُرِّىَ**, (K, TA,) her biri damme ile, (K,) ve ikincisi M’de belirtildiği üzere teşdîd ile. (TA.) ― -b3- 3’e de bak. ― -b4- Ve **غَرِىَ فُلَانٌ**: Böyle biri öfkesinde ısrar etti yahut sebat etti. (S, TA.) ― -b5- **غَرِىَ**, **عِدٌّ** denilen şeye [yani bu adla adlandırılan suya], (M, ve K’nın bazı nüshalarında böyle,) yahut bir **غَدِير**’e [yahut selin bıraktığı su birikintisine], (K’nın diğer nüshalarında böyle [fakat TA’da ilkinin doğru olduğu söylenir],) denilerek: Soğudu yahut serinledi, (M, TA,) yahut suyu soğudu yahut serinledi. (K.) -A3- **غَرَوْتُ**, (mastar **غَرْوٌ**, S, * Msb,) ayrıca “Şaşırdım” mânâsına gelir. (S, Msb, TA.) [Aşağıda **غَرْوٌ**’a bak.]

**غرّاهُ**
2 **غرّاهُ** ذ: 1’in üçüncü cümlesine bak. ― -b2- [Mastar] **تَغْرِيَةٌ**, **تَطْلِيَةٌ** ile eş anlamlıdır [Sıvama, sürme yahut üstünü ovma; belki özellikle, yahut aslında, **غِرَآء** yani tutkal ile]. (K.) ― -b3- **غرّاهُ بِهِ**: 4’e bak. Ve **غُرِّىَ بِهِ**: 1’in ikinci yarısına bak.

**غارى بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ**
3 **غارى بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ** ذ, (S, K,) mastar **غِرَآءٌ**, (S,) İki şey arasında kesinti yapmadı: (S, K:) A‘Obeyd tarafından, Khلlid Ibn-Kulthoom’dan naklen zikredilmiştir: ve bundan Kutheiyir’in sözü,
اـِذَا قُلْتَ أَسْلُو فَاضَتِ العَيْنُ بِالبُكَا
غِرَاءً وَمَدَّتْهَا مَدَامِعُ حُفَّلُ
[“Unutacağım” yahut “aldırmayacağım” dediğinde, göz ağlamakla taşar; kesintisiz olarak; ve bol gözyaşı akışları ona dökülür ve onu doldurur]: AO der ki fiil **غَرِيتُ بِالشَّيْءِ**’dendir. (S, TA.) ― -b2- Ve **غارى فُلَانًا**, (K, TA,) mastar **مُغَارَاةٌ** ve **غِرَآءٌ**, (TA,) Böyle biriyle çekişti, kavga etti yahut mücadele etti: (K, TA:) AHeyth’in rivayetiyle zikredilmiştir; o, **بِهِ** ↓ **غَرِىَ**, mastar **غرآء**’ı reddetmiştir. (TA. [AHeyth’in bunu bu mânâda mı yoksa ilk paragrafta zikredilen mânâlardan birinde mi reddettiği belirtilmemiştir.])

**اغراهُ بِهِ**
4 **اغراهُ بِهِ** ذ Onu ona bağlanır yahut ona düşkün olur kıldı; onu şiddetle arzulamaya; ona yapışmaya, tutunmaya yahut sarılmaya; yahut onu sevmeye sevk etti; (Msb, K;) eş anlamlısı **وَلَّعَهُ**: (K:) **بِهِ** ↓ **غرّاهُ** denmemelidir. (TA. [Fakat **غُرِّىَ بِهِ** denir: 1’e bak.]) Ve **أُغْرِىَ بِهِ**: 1’e bak. ― -b2- Onu onu yapmaya kışkırttı, teşvik etti yahut tahrik etti. (MA, ve Har s. 355.) Şöyle dersin: **أَغْرَيْتُ الكَلْبَ بِالصَّيْدِ** (S) Köpeği avın hedef(ler)ine karşı kışkırttım, teşvik ettim yahut tahrik ettim. (Kull.) ― -b3- Ve **اغراهُ بِهِمْ** Onu onların üzerine saldı yahut onların üzerine; yahut ona onlar üzerinde hâkimiyet, egemenlik yahut yetki verdi. (Jel, xxxiii. 60’ta.) ― -b4- **اغرى بَيْنَهُمُ العَدَاوَةَ** (mecaz:) Aralarında düşmanlığa sebep oldu: (Jel, 17. âyette:) aralarına düşmanlık attı; sanki onu onlara yapışır kıldı: (K, TA:) mecaz bir ibaredir. (TA.) Ve **أَغْرَيْتُ بَيْنَهُمْ** [burada bir mef‘ûlün takdir edildiği], (S, Msb) **أَفْسَدْتُ** ile aynı mânâdadır [mânâsı (varsayılan mecaz:) Aralarında fesat, karışıklık, uyuşmazlık, ihtilaf, ayrılık, çekişme yahut kavga çıkardım; yahut aralarında yahut içlerinde bozgunculuk yaptım]. (Msb.) -A2- **اغرى الشَّىْءَ**, Allah hakkında söylenerek: Şeyi güzel yahut güzel görünümlü kıldı. (IKtt, TA.)

**هُمَا يَتَغَارَيَانِ فِى الغَضَبِ**
6 **هُمَا يَتَغَارَيَانِ فِى الغَضَبِ** ذ [görünüşe göre: İkisi öfke içinde çekişir, kavga eder yahut mücadele eder]. (JK. [3’e bak.])

**لَاغَرْوَ**
**لَاغَرْوَ** ذ, **لَا عَجَبَ** mânâsına gelir [yani: şaşılacak bir durum yoktur], (Msb, K, ve Ham s. 603,) **لَا**’nın mübtedâsı hazfedilmiş olarak; sanki söz **لَاغَرْوَ فِى الدُّنْيَا** [dünyada şaşılacak bir durum yoktur] yahut **مَوْجُودٌ** [mevcuttur] imiş gibi; (Ham;) keza ↓ **لَا غَرْوَى**: (K:) yahut **لَيْسَ بِعَجَبٍ** [yani: şaşılacak bir durum değildir]. (S.) Şöyle denir: **لَا غَرْوَ مِنْ كَذَا** yani **لَا عَجَبَ** [yani: böyle bir şeyden dolayı şaşılacak bir durum yoktur; yahut **غرو**’yu mastar olarak kullanarak (1’in son mânâsına bak), böyle bir şeye şaşma yoktur]. (Har s. 488.) Ve şu söz,
وَلَا غَرْوَ أَنْ يَحْذُو الفَتَى حَذْوَ وَالِدِهْ
mânâsı: Ve şaşılacak bir durum değildir (**لَيْسَ بِعَجَبٍ**), yani şaşma yoktur (**لَا عَجَبَ**), [genç] adamın babasının örneğini izlemesi, onun fiilinin benzerini yapması. (Har s. 86.)

**غَرًا**
**غَرًا** ذ: **غِرَآءٌ**’a iki yerde bak. ― -b2- Ayrıca, çocukla birlikte [rahimden] inen **غِرْس** [bk.]. (TA.) ― -b3- Ve ineğin yavrusu: (K, TA:) yahut bazılarına göre, özellikle, [yaban sığırı denilen sığır antilopu türünün] yavrusu: ikili **غَرَوَانِ**: çoğulu **أَغْرَآءٌ**. (TA.) Ayrıca yeni doğmuş deve yavrusuna da uygulanır: ve bazıları der ki, çok sulu yahut yumuşak yahut nazik bir yavru demektir: (TA:) ve çıkarılan her şey (K, TA) eti sertleşinceye yahut katılaşıncaya kadar. (TA.) ― -b4- Ve (K, TA) [bundan], benzetme yoluyla, (TA,) keza ↓ **غَرَاةٌ**, (varsayılan mecaz:) çok derecede zayıf, cılız yahut erimiş: (K, TA,) büyük ölçüde: (TA:) çoğulu **أَغْرَآءٌ**. (K, TA.) Bundan hadis: **لَا حَتًّى يَكْبَرَ** ↓ **تَذْبَحُوهُ غَرَاةً** (varsayılan mecaz:) [Onu çok zayıf iken vb. kesmeyin; büyüyüp gelişinceye kadar]. (TA. [فرع maddesinde 4’e bak.]) -A2- Ayrıca güzellik yahut güzel oluş. (S, K. [**غَرِىٌّ**’e bak.])

**غَرَاةٌ**
**غَرَاةٌ** ذ [fesat, karışıklık, uyuşmazlık vb. çıkarma;] **أَغْرَيْتُ بَيْنَهُمْ**’dan [bk.] türeyen isimdir. (S.) -A2- Ayrıca **غَرًا**’ya iki yerde bak.

**غَرْوَى**
**غَرْوَى** ذ: bir sonraki paragrafa bak: -A2- ve ayrıca **لَا غَرْوَ**’ya da bak.

**غَرَآءٌ**
**غَرَآءٌ** ذ [bağlılık yahut düşkünlük vb. hâli;] **غَرِىَ بِهِ**’den [bk.] **أُولِعَ بِهِ** mânâsında türeyen isimdir: (S, Msb, TA:) yahut M’ye göre bu bir mastardır; ve K’ya göre isim ↓ **غَرْوَى**’dır. (TA.)

**غِرَآءٌ**
**غِرَآءٌ** ذ ve ↓ **غَرًا** (S, Mgh, Msb, K) [tutkal;] bir şeyi yapıştırmak için kullanılan bir madde, (S, Mgh, Msb, K,) balıktan elde edilir, (S, Mgh,) yahut derilerden yapılır, bazen de balıktan yapılır: (Msb:) yahut kişinin sürdüğü madde; (Fr, K, TA;) ve böylece ilk kelime Sh tarafından açıklanmıştır: (TA:) yahut balıktan çıkarılan belirli bir şey: (K:) [ve katılaşma ile zamk olan sümüksü madde; ilk kelime K’da **صَمْغٌ** maddesinde bu mânâda kullanılmıştır: bk.]: ve denilmiştir ki ağaçlar [görünüşe göre **غِرَآء** denilen sümüksü maddeyi üreten ağaçlar; yoksa bununla ne kastedildiği bilinmez,] **غَرًى** [yahut ↓ **غَرًا**] diye adlandırılır; fakat AHn der ki bazı kimseler kelimeyi böyle telaffuz eder, ancak bu onaylanan yol değildir. (TA.) -A2- **رَجَلٌ غِرَآءٌ**: Üzerine bineceği bir hayvanı olmayan adam (**لَا دَابَّةَ لَهُ**). (K.)

**غَرِىٌّ**
**غَرِىٌّ** ذ Yapıştırılmış; eş anlamlısı **مُلْصَقٌ**. (TA, **عَرِيرٌ** maddesinde.) ― -b2- [Ve bundan, (varsayılan mecaz:) Yapışan, bağlı olan. (**عَرِيرٌ**’e bak.) ― -b3- Bundan ayrıca, Sıvanmış, sürülmüş yahut ovulmuş; bu paragrafın akışında gösterilecektir. (Ayrıca **مَغْرُوٌّ**’a bak.) ― -b4- ] Ve yüz bakımından, (TA,) insanlardan olanın (S, K, TA) güzel olanı yahut güzel yüzlüsü, (S, K, TA,) ve insan dışındakilerin güzel olanı yahut güzel olanı: ve [özellikle] güzel bir bina: (K, TA:) ve bundan. ― -b5- **الغَرِيَّانِ**: Kûfe’de, (K, TA,) Eth-Thaweeyeh’de, Müminlerin Emîri ‘Alî’nin kabri bulunan yerde, El-Heereh krallarından biri tarafından yapıldığı ileri sürülen, (TA:) yahut Jedheemeh ElAbrash’ın iki içki arkadaşı Mلlik ve Akeel’in kabirleri olduğu söylenen iki yüksek bina; En-Noamلn Ibn-El-Mundhir’in, uğursuzluk gününde dışarı çıktığında öldürdüğü kimsenin kanıyla onları sıvadığı için (كَانَ يُغَرِّيهِمَا) böyle adlandırılmıştır [hikâyesi meşhurdur], (S, TA.) ― -b6- **الغَرِىُّ** ayrıca, [putperestçe tapınılan bir nesne; burada gelen ifadeden anlaşıldığı üzere, اللَّاتُّ hakkında bazılarının dediği gibi ve cahiliye Araplarının başka bazı tapınım nesneleri gibi, bir taş kütlesi], belirli bir putun adıdır; onunla [muhtemelen üzerindeki kanla] kişi kendini sıvar, ve onun üzerinde kurban keserdi. (TA.) ― -b7- Ve **غَرِىٌّ** ayrıca belirli bir kırmızı boya mânâsına gelir. (TA.)

**غُرَاوَى**
**غُرَاوَى** ذ, **رَغْوَةٌ** ile aynı mânâdadır [yani: köpük]: (K, TA: [CK’daki الغُراءىٰ yanlış yazımdır:]) görünüşe göre yer değiştirme ile yapılmıştır; çünkü **رُغَاوَى**, [رغو maddesinde] **رَغْوَةٌ** ile eş anlamlı olarak zikredilmiştir: (TA:) fetha ile çoğul [yani **غَرَاوَى**]. (K, TA.)

**هُوَ مُغْرًى بِهِ**
**هُوَ مُغْرًى بِهِ** ذ, **أَغْرَاهُ بِهِ**’den [bk.], Ona bağlanır yahut ona düşkün olur kılınmıştır; vb. (TA.)

**مَغْرُوٌّ**
**مَغْرُوٌّ** ذ [**غَرَا**’nın edilgen ism-i mef‘ûlü; bk.; yapıştırılmış, vb. ― -b2- Bundan, **سَهْمٌ مَغْرُوٌّ** için, lafzen “yapıştırılmış ok”, yani tüyleri üzerine yapıştırılmış ok demek;] tüylü ok. (Meyd, aşağıdakinin açıklamasında.) Bir darbımeselde şöyle denir: **أَدْرِكْنِى وَلَوْ بِأَحَدِ المُغْرُوَّيْنِ**, mânâsı: iki [tüylü] oktan biriyle de olsa [bana yetiş]: yahut Th’nin dediğine göre, bir okla yahut bir mızrakla: (S:) El-Mufaddal der ki: Hejer halkından iki kardeş vardı; Araplar bu halka ahmaklık nispet eder; o iki kardeşten biri huysuz bir dişi deveye bindi; binmeyen ise yanında bir yay vardı ve adı Huneyn idi; binen ona seslendi ve dedi ki: **يَا هُنَيْنُ وَيْلَكَ انْزِلْنِى وَلَوْ بِأَحَدِ المَغْرُوَّيْنِ**, [burada **انزلنى**’nin **ادركنى** yerine yanlış yazım olduğu görünür,] mânâsı: onun oku ile; bunun üzerine kardeşi ona ok attı ve onu yere serdi; ve onun sözü bir darbımesel oldu; zaruret yahut güçlük hâlinde ve hilenin sonradan boşa çıkması durumunda kullanılır. (Meyd.) Şöyle de denir: **قَوْسٌ مَغْرُوَّةٌ** [yapıştırılmış yay] (S, Msb, K) ve ↓ **مَغْرِيَّةٌ**. (S, K.)

**قَوْسٌ مَغْرِيَّةٌ**
**قَوْسٌ مَغْرِيَّةٌ** ذ: bir öncekinin hemen öncesine bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَرَا
غَرَا U ( n. ac. غَرْو 1 ),
a.  Glued, stuck together; smeared, bedaubed, coated, plastered over; covered.

##### Türkçe

غَرَا
غَرَا U (isim mastar: **غَرْو** 1),
a. Yapıştırılmış, birbirine yapışmış; sıvanmış, bulaştırılmış, kaplanmış, üzeri sıvanmış; örtülmüş.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%88/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

غرو
غَرَا - يَغْرُوْ - أَغْرَى - يُغْرِيْ
غَرَا - يَغْرُوْ + كائن + شيئاً + بكائن أو شيء: لصقه به: جذبه بشدة نحو كائن آخر حتى يلزمه فيلتصق ويلزق به: وهو بين الأشياء: اللصق واللزق، وبين الناس: الميل والجذب النفسي الشديد للالتصاق وضم الآخر (الإغراء الجنسي)، وهو في الهوى والميل النفسي: الاندفاع والانجذاب الكبير نحو فعل أو عمل ممتع
أَغْرَى - يُغْرِيْ + كائن + كائناً + بكائن أو أمر: على وزن " أفعلَ " من " غَرَا - يَغْرُوْ ": جعله " يَغْرُوْ ": جعله ذو ميل واندفاع وانجذاب نحو فعل أو كائن
﴿لئن لم ينته المنافقون والذين في قلوبهم مرض والمرجفون في المدينة لنغرينك بهم﴾: لنجعلنك تنجذب وتندفع نحوهم: كناية عن أخذ أمرهم محمل الجد، وملاحقتهم وجعلهم في متناول يد البطش أو الحذر
أَغْرَى - يُغْرِي + كائن + بين كائنين أو أكثر + شيئاً: جعل بينهم ما يجذب كل منهما نحو الآخر عبر هذا الشيء
﴿فأغرينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة﴾: جعلناهم ينجذبون ويلتصقون بالعداوة والبغضاء فيجعلونها كأنها غراء بينهم: عامل التصاق بينهم: وهي كناية عن دخول العداوة والبعضاء بينهم والتصاقها بهم
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " وصل الشيء ولحمه بأصله أو بشيء آخر عن طريق الجذب " وهي:
لَحَمَ - يَلْحُمُ، غَرَا - يَغْرُوْ، أدَمَ - يَأدِمُ، خَصَفَ - يَخْصِفُ، وَصَلَ - يَصِلُ (متعدي لمفعولين)، ذَقَنَ - يَذْقُنُ
يفرق لفظاً:
غَرَا - يَغْرُوْ + كائن + شيئاً + بكائن أو شيء: لصقه به: جذبه بشدة نحو كائن آخر حتى يلزمه فيلتصق ويلزق به
غَرَّ - يَغُرُّ + شيء + كائناً + في الحكم على قضية أو أمر: يجعله ينخدع ويضل فيصدر حكماً خاطئاً، وذلك بترغيبه بشيء ممتع

أغرى - يغري
 	﴿ومن الذين قالوا إنا نصارى أخذنا ميثاقهم فنسوا حظا مما ذكروا به فأغرينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة وسوف ينبئهم الله بما كانوا يصنعون(14)﴾ المائدة ﴿لئن لم ينته المنافقون والذين في قلوبهم مرض والمرجفون في المدينة لنغرينك بهم ثم لا يجاورونك فيها إلا قليلا(60)﴾ الأحزاب
مختار الصحاح
● [غرا] غ ر ا: الغِرَاءُ الذي يُلصق به الشيء وهو من السَّمَك إذا فتحت الغين قَصَرْت وإذا كسرتها مددت تقول منه غَرَوْتُ الجلد من باب عدا أي ألصقته بالغِراء و أغْرَيْتُ الكلب بالصيد وأغريتُ بينهم والاسم الغَرَاةُ و غَرِيَ به من باب صدِي أي أولع به والاسم الغَرَاءُ بالفتح والمد و الغَرْوُ العجب وقد غَرَا أي عجب وبابه عدا وقولهم لا غَرْوَ أي لا عجب
الراغب
غرا
- غري بكذا (انظر: الأفعال 2/4)، أي: لهج له ولصق، أصل ذلك من الغراء، وهو ما يلصق به، وقد أغربت فلانا بكذا، نحو: ألهجت به. قال تعالى: }وأغرينا بينهم العداوة والبغضاء﴿[المائدة/14]،﴾لنغرينك بهم{ [الأحزاب/60].
ملخص اللسان:
1.     غَرَا السِّمَنُ قَلْبَهُ يَغْرُوه غَرْواً:لَصِقَ به وغَطَّاه.
2.     تقول منه: غَرَوْتُ الجِلْدَ أَي أَلْصَقْتُه بالغِراءِ.
3.     الغِراءُ: الذي يُلْصَق به الشيءُ
4.     أَغْرى غَراءً. وغَرِيَ به غَراةً،  فهو غَرِيٌّ: لَزِقَ به ولَزمه
5.     وغَريتُ به غَراءً أَي أُولِعْتُ وغَريت به غَراةً؛
6.     وهو يُغارِيه ويُوارِيه  ويُمارِيه ويُشارُّه ويُلاحُّه؛ قال الهذلي:  ولا بالدِّلاءِ لَه نازِعٌ،  يُغاري أَخاهُ إِذا ما نَهاهُ
7.     وغَرَا الشيءَ غَرْواً وغَرَّاهُ: طَلاهُ
لسان العرب
● - غرا: الغِراءُ: الذي يُلْصَق به الشيءُ يكونُ من السَّمَكِ، إِذا  فَتَحْتَ الغَين قَصَرتَ، وإِن كَسَرْت مَدَدْتَ، تقول منه: غَرَوْتُ الجِلْدَ  أَي أَلْصَقْتُه بالغِراءِ. وغَرَا السِّمَنُ قَلْبَهُ يَغْرُوه غَرْواً:  لَصِقَ به وغَطَّاه. وفي حديث الفَرَعِ: لا تَذْبحْها وهي صغِيرَة لم  يَصْلُبْ لَحْمُها فيَلْصَقَ بعضُها ببعضٍ كالغِراءِ؛ قال: الغِرَا بالمدِّ  والقَصْرِ، هو الذي يُلْصَقُ به الأَشياء ويُتَّخذُ من أَطْرافِ الجُلود  والسَّمَكِ. ومنه الحديث: فَرِّعُوا إِن شِئْتُمْ ولكن لا تَذْبَحُوا  غَرَاةً حتى يَكْبَرَ، وهي بالفتح والقصر، القِطْعَة من الغَرَا وهي لغة في  الغِراء. وفي الحديث: لَبَّدْت رَأْسِي بغِسْلٍ أَو بغِراءٍ. وفي حديث  عمرو بن سَلَمَة الجَرْمي: فكأَنَّما يَغْرَى في صَدْرِي أَي يَلْصَقُ به.  يقال: غَرِيَ هذا الحديث في صَدْري، بالكسر، يَغْرى، بالفتح، كأَنه  أُلْصِقَ بالغِراءِ. وغَرِيَ بالشيء يَغْرى غَراً وغَراءً: أُولِعَ به، وكذلك  أُغْرِيَ به إِغْراءً وغَراةً وغُرِّيَ وأَغْراهُ به لا غيرُ، والاسم  الغَرْوى، وقيل: الاسم الغَراءُ، بالفتح والمد. وحكى أَبو عبيد: غارَيْتُ  بين الشَّيْئين غِراءً إِذا والَيْت؛ ومنه قول كثير:  إِذا قُلْتُ أَسْلُو، غارَتِ العَيْنُ بالبُكا  غِرَاءً، ومَدّتْها مَدامِعُ حُفَّلُ  قال: وهو فاعلْت من قولك غَرِيت به أَغْرى غَراءً. وغَرِيَ به غَراةً،  فهو غَرِيٌّ: لَزِقَ به ولَزمه؛ عن اللحياني. وفي حديث جابر: فَلمَّا  رأَوه أَغْروا بي تلك الساعة أَي لَجُّوا في مُطالَبتي وأَلَحُّوا.  وغارَيْتُه أُغارِيه مُغاراةً وغِراءً إِذا لاجَجْتَه؛ وقال في بيت  كثير:إِذا قُلتُ أَسْلُو، غارَتِ العَيْنُ بالبُكا  غِراءً، ومَدَّتها مَدامِعُ حُفَّلُ  قال: هو من غارَيْت. وقال خالد بن كُلْثوم: غارَيْتُ بين اثْنَيْن  وعادَيْتُ بين اثْنَيْن أَي والَيت، وأَنشد أَيضاً بيت كثير. ويقال: غارَت  فاعَلَتْ من الوِلاءِ. وقال أَبو عبيدة: هي فاعَلَت من غَرِيت به أَغْرَى  غَراءً. وأَغْرَى بينهم العَداوة: أَلْقاها كأَنه أَلْزَقَها بهمْ، والاسم  الغَراةُ. والإِغْراءُ: الإِيسادُ. وقد أَغْرَى الكَلْبَ بالصَّيْد وهو  منه لأَنه إِلْزاقٌ، وأَغْرَيْتُ الكَلْبَ إِذا آسَدْتَه وأَرَّشْتَه،  وغَريتُ به غَراءً أَي أُولِعْتُ وغَريت به غَراةً؛ قال الحرث:  لا تُحِلْنا على غَراتِكَ، إِنّا  قَبْلُ ما قَدْ وَشى بنا الأَعْداءُ  أَي على إِغْرائِكَ بنا إِغْراءً وغَراةً. وهو يُغارِيه ويُوارِيه  ويُمارِيه ويُشارُّه ويُلاحُّه؛ قال الهذلي:  ولا بالدِّلاءِ لَه نازِعٌ،  يُغاري أَخاهُ إِذا ما نَهاهُ  وغَرَا الشيءَ غَرْواً وغَرَّاهُ: طَلاهُ. وقَوْسٌ مَغْرُوَّةٌ  ومَغْرِيَّةٌ، بُنِيت الأَخيرة على غَرَيْت، وإِلا فأَصله الواو وكذلك السَّهْمُ.  ويقال: غَرَوْتُ السَّهْمَ وغَرَيْته، بالواو والياء، أَغْرُوه  وأَغْريه.وهو سَهْمٌ مَغْرُوٌّ ومَغْرِيٌّ؛ قال أَوس:  لأَسْهُمِه غارٍ وبارٍ وراصِفُ  وفي المثل: أَدْرِكْني ولو بأَحَدِ المَغْرُوَّيْنِ؛ قيل: يعني  بالمَغْرُوَّيْنِ السمَ والرُّمْحَ؛ عن أَبي عليّ في البصريات، وقيل: بأَحَد  السَّهْمَيْنِ. وقال ثعلب: أَدْرِكْني بسهم أَو برُمْحٍ. قال الأَزهري: ومن  أَمثالهم أَنْزِلْني ولَوْ بأَحَدِ المَغْرُوَّيْن؛ حكاه المُفَضَّل، أَي  بأَحَد السَّهْمَيْن، قال: وذلك أَن رجلاً رَكِبَ بعِيراً صَعْباً  فَتَقَحَّمَ به، فاسْتغاث بصاحبٍ له معه سَهْمان فقال أَنْزِلْني ولو بأَحَدِ  المَغْرُوَّيْنِ؛ قال ابن بري: يُضْرَب مثلاً في السُّرْعةِ والتعجِيلِ  بالإِغاثةِ ولو بأَحَدِ السَّهْمَيْن المكسورَين، وقيل: بل الذي لم يَجِفّ  عليه الغِراء. والغِراءُ: ما طُليَ به. قال بعضهم: غَرَى السَّرْجِ،  مقصورٌ مفتوحُ الأَوّل، فإِذا كسَرْتَه مَدَدْتَه. وقال أَبو حنيفة: قومٌ  يفتحون الغَرَا فيَقْصُرونَه وليْست بالجَيِّدة.  والغَريُّ: صِبْغٌ أَحْمَر  (* قوله «والغري صبغ أحمر» هو هكذا في الأصل،  وكذلك ضبطه شارح القاموس كغني) كأَنه يُغْرَى به؛ قال:  كأَنَّما جَبِينُه غَرِيُّ  الليث: الغِراءُ ما غَرَّيْتَ به شيئاً ما دامَ لَوناً واحداً. ويقال  أَيضاً: أَغْرَيْتُه، ويقال: مَطْلِيٌّ مُغَرّى، بالتشديد. والغَرِيُّ:  صَنَمٌ كانَ طُليّ بدَمٍ؛ أَنشد ثعلب:  كغَرِيٍّ أَجْسَدَتْ رَأْسَه  فُرُعٌ، بينَ رِئاسٍ وحام  أَبو سعيد: الغَريُّ نُصُبٌ كان يُذْبَحُ عليه النسكُ، وأَنشد البيت.  والغَرَى: مقصورٌ: الحسن. والغَريّ: الحَسَنُ من الرجالِ وغيرهمْ، وفي  التهذيب: الحَسن الوَجْه؛ وأَنشد ابن بري للأَعشى:  وتَبْسِمُ عَن مَهاً شَبِمٍ غَرِيٍّ،  إِذا تُعْطِي المُقَبِّلَ يَسْتَزيدُ  وكلُّ بناءٍ حَسَنٍ غَرِيُّ، والغَرِيَّانِ المَشْهورانِ بالكوفة منه؛  حكاها سيبويه؛ أَنشد ثعلب:  لو كان شيءٌ لَهُ أَنْ لا ليَبِيدَ على  طُولِ الزَّمانِ، لَمَا بادَ الغَرِيَّانِ  قال ابن بري: وأَنشد ثعلب:  لو كان شيءٌ أَبَى أَنْ لا يَبِيدَ على  طُولِ الزَّمانِ، لَمَ بادَ الغَرِيَّانِ  قال: وهما بناءَان طويلان، يقال هُما قَبْرُ مالكٍ وعَقِيلٍ نَديمَي  جَذيمَةَ الأَبْرش، وسُمِّيا الغَريَّيْن لأَنَّ النعمان بن المنذرِ كان  يُغَرِّيهما بدَمِ من يَقْتُله في يوم يُؤْسِه؛ قال خطام المجاشعي:  أَهَلْ عَرَفْتَ الدارَ بالغَرِيَّيْنْ؟  لم يَبْقَ منْ آيٍ بها يُحَلَّيْنْ،  غير خِطامٍ ورَمادٍ كِنْفَيْنْ،  وصالِياتٍ كَكما يُؤَثْفَيْنْ  والغَرْوُ: موضعٌ؛ قال عُرْوةُ بنُ الوَرْدِ:  وبالغَرْوِ والغَرَّاءِ منها مَنازِلٌ،  وحَوْلَ الصَّفَا منْ أَهْلِها مُتَدَوَّرُ  والغَريُّ والغُرَيُّ: موضعٌ؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد:  أَغَرَّكَ يا مَوْصولُ، منها ثُمالَةٌ  وبَقْلٌ بأَكْناف الغَرِيِّ تُؤَانُ؟  أَراد تُؤَامُ فأَبْدلَ.  والغَرَا: وَلدُ البقرة؛ وفي التهذيب: البَقَرَةِ الوَحْشِيَّة؛ قال  الفراء: ويكتب بالأَلف، وتَثْنِيتُه غَرَوانِ، وجمعه أَغْراءٌ. ويقال  للحُوارِ أَوَّلَ ما يُلدَ: غَراً أَيضاً. ابن شميل: الغَرا مَنقُوصٌ، هو  الوَلَد الرَّطْبُ جِدّاً. وكلُّ مولود غَراً حتى يَشْتَدَّ لَحْمه. يقال:  أَيُكَلِّمُني فلانٌ وهو غَراً وغِرْسٌ للصَّبِيِّ.  والغَرْوُ: العَجَب. ولا غَرْوَ ولا غَرْوى أَي لا عَجَب؛ ومنه قول  طَرَفة:  لا غَرْوَ إِلاَّ جارَتي وسؤالَها:  أَلا هَلْ لَنا أَهْلٌ سئلت كذلك؟  وفي الحديث: لا غَرْوَ إِلاَّ أَكْلَةٌ بِهَمْطَةٍ؛ الغَرْوُ: العَجَبُ.  وغَرَوْت أَي عجبت.  ورَجلٌ غِراءٌ: لا دابَّةَ له؛ قال أَبو نُخَيْلة:  بَلْ لَفَظَتْ كلَّ غِراءٍ معظم  وغَرِيَ العِدُّ: بَرَدَ ماؤُه؛ وروى بيت عمرو بن كُلْثوم:  كأَنَّ مُتُونَهُنَّ مُتُونُ عِدٍّ  تُصَفِّقُه الرِّياحُ، إِذا غَرِينا  وغَرِيَ فلانٌ إِذا تمادَى في غَضَبه، وهو من الواو.
مقاييس اللغة:
(غرو) الغين والراء والحرف المعتل أصلٌ صحيح، وهو يدلُّ على الإعجاب والعَجَبِ لحُسْن الشَّيء. من ذلك الغَرِيُّ، وهو الحَسَن. يقال منه رجلٌ غَرٍ. ثمَّ سمِّي العَجَبُ غَرْواً. ومنه: أغريتُه بالشَّيء الذي تُلصَق به الأشياء. ويقال: غَارَت العينُ بالدَّمع غِراءً، إذا لجَّت في البكاء. وغَرِيَت بالدَّمع. وقال الشَّاعر([8]) :
إذا قلتُ أسلُو غارَتِ العينُ بالبُكا  *** غِراءً ومَدَّتْها مدامعُ حُفَّلُ([9])
القاموس المحيط:
و غَرَا السِّمَنُ قَلْبَه لَزِقَ به، وغَطَّاهُ، و الجِلْدَ ألْصَقَه بالغِراءِ. وقَوْسٌ مَغْرُوَّةٌ ومَغْرِيَّةٌ.
وغَرِيَ به، كرَضِيَ، غَراً وغِراءً: أُولِعَ، كأُغْرِيَ به وغُرِيَ، مضمومتينِ، و الغَدِيرُ: بَرَدَ ماؤُه. وأَغْرَاهُ به والاسم: الغَرْوَى : ولَّعَه، و بينهُم العَدَاوَةَ: ألْقاها، كأَنَّه ألْزَقَها بهمْ.
والغَرَا: ما طُلِيَ به، أو لُصِّقَ به، أو شيءٌ يُسْتَخْرَجُ من السَّمَكِ، كالغِراءِ، ككِساءٍ، ووَلَدُ البَقَرَةِ، وكلُّ مَوْلُودٍ، والمَهْزولُ، كالغَراةِ ج: أغْراءٌ، والحُسْنُ. وكغَنِيٍّ: الحَسَنُ مِنَّا ومن غيرِنا، والبِناءُ الجَيِّدُ، ومنه الغَرِيَّانِ: بِناآنِ مَشْهورانِ بالكوفةِ، ولا غَرْوَ ولا غَرْوَى: لا عَجَبَ.
ورجلٌ غِراءٌ، ككِساءٍ: لا دابَّةَ له. وغارَى بينَ الشيئينِ: وَالَى، و فُلاناً: لاجَّهُ. والتَّغْرِيَةُ: التَّطْلِيَةُ. والغُراوَى، كالرُّغامَى: الرَّغْوَةُ ج: بالفتح. وكغَنِيَّةٍ: ع. وكسُمَيَّةَ: ماءٌ لِغَنِيٍّ. وكسُمَيٍّ: ماءٌ قُرْبَ أَجَأ.
تاج العروس:
( وغرا السمن قلبه ) يغروه غروا ( لزق به وغطاه ) نقله ابن سيده ( و ) غرا ( الجلد ) يغروه غروا ( الصقه بالغراء وقوس مغروة ومغرية ) أيضا حكاها ابن السكيت كما في الصحاح قال ابن سيده بنيت الاخيرة على غربت والا فاصله الواو ( وغرى به كرضى غرا ) مقصور عن ابى الخطاب ( وغراء ) ككساء وضبطه في المحكم كسحاب وجعله الجوهرى اسما ( أولع ) به ولزمه من حيث لا يحمله عليه حامل فهو غربة منقوص ( كاغرى به وغرى مضمومتين ) الاخيرة مشددة كما هو نص المحكم ( و ) غرى ( الغذير برد ماؤه ) هكذا النسخ والصواب غرى العد برد كما هو نص المحكم وأنشد لعمرو بن كلثوم كان متو نهن متوعد * تصفقه الرياح إذا غرينا ( وأغراه به ) لا غير أي لا يقال فيه غراه به ( والاسم الغروى ) أي ( ولعه ) به فهو غرى به ومنه اغراء الكلب بالصيد ( و ) من المجاز اغرى ( بينهم العدواة ) والبغضاء والاسم الغراة كما في الصحاح أي ( ألقاها كأنه ألزقها بهم والغرا ) كالعصا ( ماطلى به ) عن شمر ( أو لصق به ) كما في الصحاح وهو معمول من الجلود كما في المصباح ( أو شئ يستخرج من السمك كالغراء ككساء ) إذا فتحته قصرت وإذا كسرته مددت قال شمر الغراء ممدود الطلاء الذى يطلى به ويقال انه الغرا بفتح الغين مقصور وقال أبو حنيفيه قوم يفتحون الغراء فيقصرونه وليست بالجيدة ( و ) الغرا ( والد البقرة ) وخص بعض بالوحشية تثنيتة غروان والجمع اغراء ويرسم بالالف ويقال للحوار أول ما يولد غرا أيضا وقيل هو الولد الرطب جدا ( و ) قيل ( كل مولود ) غرا حتى يشتد لحمه يقال ايكلمنى وهو غرا ( و ) الغرا ( المهزول ) جدا على التشبيه ( كالغراة ) ومنه الحديث لا تذبحوه غراة حتى يكبر ( ج اغراء و ) الغرا ( الحسن و ) منه الغرى ( كغنى الحسن ) الوجه ( مناو ) الحسن ( من غيرنا و ) الغرى ( البناء الجيد ) الحسن ( ومنه الغريان ) وهما ( بنا آن مشهوران بالكوفة ) عند الثوية حيث قبر أمير المؤمنين على رضى الله عنه زعموا انهما بناهما بعض ملوك الحيرة قاله نصرو فيهما يقول الشاعر لو كان شئ له ألا يبيد على * طول الزمان لما باد الغريان وقال الجوهرى هما بناآن طويلان يقال هما قبرا مالك وعقيل نديمى جذيمة الابرش وسميا غريين لان النعمان بن المنذر كان يغريهما بدم من يقتله إذا خرج في يوم بؤسه فسياق الجوهرى يقتضى انهما سميا بالتغرية وهو الالصاق وسياق المصنف انه من الحسن ( ولا غرو ولا غروى ) وعلى الاول اقتصر الجوهرى أي ( لا عجب ) وفى الصحاح أي ليس بعجب ( ورجل غراء ككساء لا دابة له ) ومنه قول كثير إذا قلت أسلو فاضت العين بالبكى * غراء ومدتها مدامع حفل قال وقال أبو عبيدة هي فاعلت من غريت بالشئ أغرى به كذا في الصحاح ( و ) غارى ( فلانا ) يغاريه مغاراة وغراء ( لاجه ) عن أبى الهيثم وأنكر غرى به غراء ( والتغرية التطلية ) يقال مطلى مغرى بالتشديد ( والغراوى كالر غامى الرغوة ج ) غراوى ( بالفتح ) وكانه
مقلوب منه فانه تقدم له الرغاوى الرغوة وجمعه بالفتح ( و ) غرية ( كغنية ع ) بحوران وأيضا موضع قرب فيد بينهما مسافة يوم وثم ماء يقال له غمر غرية ويقال هو بالزاى ( و ) غرية ( كسمية ماء الغنى ) قرب جبلة وهو اغزر ماء لهم ( و ) غرى ( كسمى ماء قرب اجأ ) لطيئ * ومما يستدرك عليه الغرى كغنى صبغ أحمر كانه يغرى قال الشاعر * كانما جبينه غرى * وأيضا اسم صنم كان يطلى به ويذبح عليه ومشهد الغرى بالعراق والغريان خيالان من أخيلة حمى فيد بطؤهما طريق الحاج بينهما وبين فيد ستة عشر ميلا ومنه قول خطام المجاشعى أهل عرفت الدار بالغريين وصاليات ككما يؤثفين والغرى كغنى موضع ومنه قول الشاعر * وبقل با كناف الغرى تؤان * أراد تؤام فابدل والغر وموضع آخر وفى المثل ادركي ولو بأحد المغروين أي بأحد السهمين وقال ثعلب أدركني بسهم أو برمح كذا في الصحاح والقول الاول هو الذى ذكره أبو على في البصريات ويقال أيضا أنزلنى ولو بأحد المغروين أي بأحد السهمين وأصله ان رجلا ركب بعير افتقحم به فاستغاث بصاحب له معه سهمان فقال ذلك والغرا الغرس ينزل مع الصبى وغريت السهم مثل غروتة وغريان بالكسر أو بالفتح كورة بالمغرب من أعمال طرابلس ينبت بها الزعفران منها عبد الرحمن بن أحمد بن محمد بن أبى القاسم الغريانى أحد الفضلاء بتونس وكان أبوه
قاضيا بطرابلس قاله الحافظ ونفيس بن عبد الرحمن الغروى سمع ابن قدامة وكانه منسوب الى الغرى الذى بالكوفة وغرى فلان إذا تمادى في غضبه وغروت أي عجبت نقلهما الجوهرى وأغرى الله تعالى الشئ حسنه عن ابن القطا

##### Türkçe

غرو
**غَرَا** - **يَغْرُوْ** - **أَغْرَى** - **يُغْرِيْ**
**غَرَا** - **يَغْرُوْ** + bir varlık + bir şeyi + bir varlığa veya şeye: onu ona yapıştırdı: onu şiddetle başka bir varlığa doğru çekti, ta ki ona yapışıp ona yapışkanlaşıp yapışsın: bu, şeyler arasında: yapıştırma ve yapışma; insanlar arasında ise: yapışıp ötekini kendine katmak için şiddetli psikolojik meyil ve çekim (cinsel tahrik); heva ve psikolojik meyilde ise: zevkli bir fiile veya işe doğru büyük itiliş ve çekiliş.

**أَغْرَى** - **يُغْرِيْ** + bir varlık + bir varlığı + bir varlık veya iş ile: “**أفعلَ**” vezninde, “**غَرَا** - **يَغْرُوْ**”dan: onu “**يَغْرُوْ**” kıldı: onu bir fiile veya varlığa doğru meyil, itiliş ve çekiliş sahibi kıldı.
﴿لئن لم ينته المنافقون والذين في قلوبهم مرض والمرجفون في المدينة لنغرينك بهم﴾: seni onlara doğru çekilir ve itilir kılacağız: onların işini ciddiye alma, onları takip etme ve onları şiddetle yakalama yahut sakınma elinin erişimine sokma hakkında bir kinayedir.

**أَغْرَى** - **يُغْرِي** + bir varlık + iki veya daha çok varlık arasında + bir şeyi: bu şey aracılığıyla her birini ötekine doğru çeken şeyi aralarında kıldı.
﴿فأغرينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة﴾: onları düşmanlık ve buğza doğru çekilir ve yapışır kıldık; böylece onu sanki aralarında bir yapıştırıcıymış gibi kılarlar: aralarında bir yapışma etkeni: bu, düşmanlık ve buğzun aralarına girmesi ve onlara yapışması hakkında bir kinayedir.

Lafız, “çekme yoluyla şeyi aslına veya başka bir şeye ulaştırma ve onu ona etleştirme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**لَحَمَ** - **يَلْحُمُ**، **غَرَا** - **يَغْرُوْ**، **أدَمَ** - **يَأدِمُ**، **خَصَفَ** - **يَخْصِفُ**، **وَصَلَ** - **يَصِلُ** (iki mef‘ûle müteaddî), **ذَقَنَ** - **يَذْقُنُ**

Lafız bakımından ayırt edilir:
**غَرَا** - **يَغْرُوْ** + bir varlık + bir şeyi + bir varlığa veya şeye: onu ona yapıştırdı: onu şiddetle başka bir varlığa doğru çekti, ta ki ona yapışıp ona yapışkanlaşıp yapışsın.
**غَرَّ** - **يَغُرُّ** + bir şey + bir varlığı + bir dava veya iş hakkında hüküm vermede: onu aldanır ve sapar kılar da yanlış bir hüküm çıkarır; bu da onu zevkli bir şeyle rağbet ettirmekledir.

**أغرى - يغري**
﴿ومن الذين قالوا إنا نصارى أخذنا ميثاقهم فنسوا حظا مما ذكروا به فأغرينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة وسوف ينبئهم الله بما كانوا يصنعون(14)﴾ المائدة ﴿لئن لم ينته المنافقون والذين في قلوبهم مرض والمرجفون في المدينة لنغرينك بهم ثم لا يجاورونك فيها إلا قليلا(60)﴾ الأحزاب

مختار الصحاح
● [غرا] غ ر ا: **الغِرَاءُ**: kendisiyle şeyin yapıştırıldığıdır; balıktandır; **الغين**’i fetha ile okursan kısaltırsın, kesra ile okursan uzatırsın. Ondan: **غَرَوْتُ** deriyi, **باب عدا**’dan; yani onu **بالغِراء** ile yapıştırdım. Ve **أغْرَيْتُ** köpeği av ile; ve **أغريتُ** aralarında. İsim: **الغَرَاةُ**. Ve **غَرِيَ** onunla, **باب صدِي**’den; yani ona tutkun oldu. İsim: **الغَرَاءُ** fetha ve med ile. Ve **الغَرْوُ**: hayret; ve **غَرَا**: yani hayret etti; ve babı **عدا**’dır. Ve onların sözü: **لا غَرْوَ**: yani hayret yok.

الراغب
غرا
- **غري بكذا** (bak: **الأفعال 2/4**), yani: ona düşkün oldu ve yapıştı; bunun aslı **الغراء**’dandır; o da kendisiyle yapıştırılandır. Ve: **أغربت فلانا بكذا**; mesela: **ألهجت به**. Yüce Allah dedi ki: }**وأغرينا بينهم العداوة والبغضاء**﴿[المائدة/14]،﴾**لنغرينك بهم**{ [الأحزاب/60].

ملخص اللسان:
1. **غَرَا السِّمَنُ قَلْبَهُ يَغْرُوه غَرْواً**: ona yapıştı ve onu örttü.
2. Ondan dersin: **غَرَوْتُ الجِلْدَ** yani onu **بالغِراءِ** ile yapıştırdım.
3. **الغِراءُ**: kendisiyle şeyin yapıştırıldığıdır.
4. **أَغْرى** **غَراءً**. Ve **غَرِيَ** onunla **غَراةً**; o hâlde o **غَرِيٌّ**’dir: ona yapıştı ve ona yapışıp kaldı.
5. Ve **غَريتُ** onunla **غَراءً** yani tutkun oldum; ve **غَريت** onunla **غَراةً**;
6. Ve o **يُغارِيه** ve **يُوارِيه** ve **يُمارِيه** ve **يُشارُّه** ve **يُلاحُّه**; **الهذلي** dedi ki:
ولا بالدِّلاءِ لَه نازِعٌ،
يُغاري أَخاهُ إِذا ما نَهاهُ
7. Ve **غَرَا** şeyi **غَرْواً** ve **غَرَّاهُ**: onu sıvadı.

لسان العرب
● - غرا: **الغِراءُ**: kendisiyle şeyin yapıştırıldığıdır; balıktan olur; **الغَين**’i fetha ile okursan kısaltırsın; kesra ile okursan uzatırsın. Ondan dersin: **غَرَوْتُ الجِلْدَ** yani onu **بالغِراءِ** ile yapıştırdım. Ve **غَرَا السِّمَنُ قَلْبَهُ يَغْرُوه غَرْواً**: ona yapıştı ve onu örttü. **الفَرَعِ** hadîsinde: “Onu küçükken kesme; eti sertleşmemiştir de bir kısmı bir kısmına **كالغِراءِ** yapışır”; dedi ki: **الغِرَا** med ve kasr ile, kendisiyle eşyaların yapıştırıldığı ve derilerin uçlarından ve balıktan yapılan şeydir. Ondan hadîs: “İsterseniz **فَرِّعُوا**; fakat büyüyünceye kadar **غَرَاةً** kesmeyin”; o, fetha ve kasr iledir; **الغَرَا**’dan bir parçadır; **الغِراء**’da bir lugattır. Hadîste: “Başımı **بغِسْلٍ** yahut **بغِراءٍ** ile yapıştırdım.” **عمرو بن سَلَمَة الجَرْمي** hadîsinde: “Sanki göğsümde **يَغْرَى**”; yani ona yapışır. Denir: Bu hadîs göğsümde **غَرِيَ**; kesra ile; **يَغْرى** fetha ile; sanki **بالغِراءِ** ile yapıştırılmış gibi. Ve **غَرِيَ** şey ile **يَغْرى** **غَراً** ve **غَراءً**: ona tutkun oldu; aynı şekilde **أُغْرِيَ** onunla **إِغْراءً** ve **غَراةً** ve **غُرِّيَ** ve **أَغْراهُ** onunla, başkası değil; isim: **الغَرْوى**; ve denildi: isim **الغَراءُ** fetha ve med ile. **أَبو عبيد** rivayet etti: **غارَيْتُ** iki şey arasında **غِراءً**: peş peşe yaptım; ondan **كثير**’in sözü:
إِذا قُلْتُ أَسْلُو، غارَتِ العَيْنُ بالبُكا
غِرَاءً، ومَدّتْها مَدامِعُ حُفَّلُ
Dedi ki: bu, “**غَرِيت** onunla **أَغْرى** **غَراءً**” sözünden **فاعلْت**’tir. Ve **غَرِيَ** onunla **غَراةً**, o hâlde o **غَرِيٌّ**’dir: ona yapıştı ve ona yapışıp kaldı; **اللحياني**’den. **جابر** hadîsinde: “Onu görünce o saat beni **أَغْروا**”; yani beni istemede ısrar ettiler ve üstelediler. Ve **غارَيْتُه** onu **أُغارِيه** **مُغاراةً** ve **غِراءً**: onunla çekiştim; ve **كثير**’in beytinde dedi:
إِذا قُلتُ أَسْلُو، غارَتِ العَيْنُ بالبُكا
غِراءً، ومَدَّتها مَدامِعُ حُفَّلُ
Dedi ki: bu, **غارَيْت**’tendir. **خالد بن كُلْثوم** dedi: **غارَيْتُ** iki kişi arasında ve **عادَيْتُ** iki kişi arasında; yani dostluk ettim; ve ayrıca **كثير**’in beytini şahit getirdi. Ve denir: **غارَت**: **فاعَلَت**’tir, **الوِلاءِ**’dan. **أَبو عبيدة** dedi: o, **غَرِيت** onunla **أَغْرَى** **غَراءً**’dan **فاعَلَت**’tir. Ve **أَغْرَى** aralarında düşmanlığı: onu attı; sanki onu onlara yapıştırdı; isim: **الغَراةُ**. Ve **الإِغْراءُ**: **الإِيسادُ**’dır. Ve **أَغْرَى** köpeği av ile; o da ondandır; çünkü o bir yapıştırmadır. Ve **أَغْرَيْتُ** köpeği: onu **آسَدْتُ** ve onu **أَرَّشْتُ**; ve **غَريتُ** onunla **غَراءً**: yani tutkun oldum; ve **غَريت** onunla **غَراةً**; **الحرث** dedi ki:
لا تُحِلْنا على غَراتِكَ، إِنّا
قَبْلُ ما قَدْ وَشى بنا الأَعْداءُ
Yani: bize karşı **إِغْرائِكَ** üzerine, **إِغْراءً** ve **غَراةً**. Ve o **يُغارِيه** ve **يُوارِيه** ve **يُمارِيه** ve **يُشارُّه** ve **يُلاحُّه**; **الهذلي** dedi ki:
ولا بالدِّلاءِ لَه نازِعٌ،
يُغاري أَخاهُ إِذا ما نَهاهُ
Ve **غَرَا** şeyi **غَرْواً** ve **غَرَّاهُ**: onu sıvadı. Ve **قَوْسٌ مَغْرُوَّةٌ** ve **مَغْرِيَّةٌ**; sonuncusu **غَرَيْت** üzerine bina edildi; yoksa aslı **الواو**’dur; ok da böyledir. Ve denir: **غَرَوْتُ** oku ve **غَرَيْته**; **بالواو والياء**; **أَغْرُوه** ve **أَغْريه**. Ve o, **سَهْمٌ مَغْرُوٌّ** ve **مَغْرِيٌّ**’dir; **أَوس** dedi ki:
لأَسْهُمِه غارٍ وبارٍ وراصِفُ
Ve meselde: **أَدْرِكْني ولو بأَحَدِ المَغْرُوَّيْنِ**; denildi: **المَغْرُوَّيْنِ** ile kastedilen zehir ve mızraktır; **أَبي عليّ**’den, **البصريات**’ta; ve denildi: iki oktan biri. **ثعلب** dedi: “Beni bir okla yahut bir mızrakla yetiştir.” **الأَزهري** dedi: onların mesellerinden: **أَنْزِلْني ولَوْ بأَحَدِ المَغْرُوَّيْن**; **المُفَضَّل** rivayet etti; yani iki oktan biriyle. Dedi ki: bunun sebebi, bir adamın huysuz bir deveye binip onunla kendini tehlikeye atması; yanında iki oku olan bir arkadaşından yardım istemesi; o da dedi ki: “Beni iki **المَغْرُوَّيْن**’den biriyle indir.” **ابن بري** dedi: bu, sürat ve imdada acele etme hakkında, iki kırık oktan biriyle bile olsa, mesel olarak vurulur; ve denildi: bilakis, üzerinde **الغِراء** kurumamış olanla. Ve **الغِراءُ**: onunla sıvanan şeydir. Bazıları dedi ki: **غَرَى السَّرْجِ**; kasr ile, ilkinin fethasıyla; onu kesra ile okursan uzatırsın. **أَبو حنيفة** dedi: bir kavim **الغَرَا**’yı fetha ile okur da onu kısaltır; bu iyi değildir. Ve **الغَريُّ**: kırmızı bir boyadır; sanki onunla yapıştırılır; dedi ki:
كأَنَّما جَبِينُه غَرِيُّ
**الليث**: **الغِراءُ**: bir şeyi onunla **غَرَّيْتَ** ettiğin şeydir; tek renk olduğu müddetçe. Ve ayrıca denir: **أَغْرَيْتُه**; ve denir: **مَطْلِيٌّ مُغَرّى**; şeddeli. Ve **الغَرِيُّ**: kanla sıvanmış bir put idi; **ثعلب** şahit getirdi:
كغَرِيٍّ أَجْسَدَتْ رَأْسَه
فُرُعٌ، بينَ رِئاسٍ وحام
**أَبو سعيد**: **الغَريُّ**: üzerinde kurban kesilen bir dikili taştı; ve beyti şahit getirdi. Ve **الغَرَى**: kasr ile: güzellik. Ve **الغَريّ**: erkeklerden ve başkalarından güzel olan; **التهذيب**’de: güzel yüzlü; **ابن بري** **الأَعشى**’dan şahit getirdi:
وتَبْسِمُ عَن مَهاً شَبِمٍ غَرِيٍّ،
إِذا تُعْطِي المُقَبِّلَ يَسْتَزيدُ
Ve her güzel bina **غَرِيُّ**’dir. Ve Kûfe’de meşhur olan iki **الغَرِيَّانِ** ondandır; **سيبويه** rivayet etti; **ثعلب** şahit getirdi:
لو كان شيءٌ لَهُ أَنْ لا ليَبِيدَ على
طُولِ الزَّمانِ، لَمَا بادَ الغَرِيَّانِ
**ابن بري** dedi: **ثعلب** şunu da şahit getirdi:
لو كان شيءٌ أَبَى أَنْ لا يَبِيدَ على
طُولِ الزَّمانِ، لَمَ بادَ الغَرِيَّانِ
Dedi ki: ikisi uzun iki binadır; denir: ikisi, **جَذيمَةَ الأَبْرش**’in iki nedimi **مالك** ve **عَقِيل**’in kabirleridir; ve **الغَريَّيْن** diye adlandırıldılar; çünkü **النعمان بن المنذرِ** onları, **يُغَرِّيهما**: **يوم يُؤْسِه**’de öldürdüğü kimsenin kanıyla sıvardı; **خطام المجاشعي** dedi ki:
أَهَلْ عَرَفْتَ الدارَ بالغَرِيَّيْنْ؟
لم يَبْقَ منْ آيٍ بها يُحَلَّيْنْ،
غير خِطامٍ ورَمادٍ كِنْفَيْنْ،
وصالِياتٍ كَكما يُؤَثْفَيْنْ
Ve **الغَرْوُ**: bir yerdir; **عُرْوةُ بنُ الوَرْدِ** dedi ki:
وبالغَرْوِ والغَرَّاءِ منها مَنازِلٌ،
وحَوْلَ الصَّفَا منْ أَهْلِها مُتَدَوَّرُ
Ve **الغَريُّ** ve **الغُرَيُّ**: bir yerdir; **ابن الأَعرابي**’den; ve şahit getirdi:
أَغَرَّكَ يا مَوْصولُ، منها ثُمالَةٌ
وبَقْلٌ بأَكْناف الغَرِيِّ تُؤَانُ؟
**تُؤَانُ** istedi; sonra بدل yaptı. Ve **الغَرَا**: ineğin yavrusudur; **التهذيب**’de: yaban ineğinin; **الفراء** dedi: elif ile yazılır; tesniyesi **غَرَوانِ**, cemi **أَغْراءٌ**. Ve denir: deve yavrusuna, doğduğu ilk vakit: **غَراً** da. **ابن شميل**: **الغَرا** eksiktir; o, çok ıslak yavrudur. Ve her doğan, eti sertleşinceye kadar **غَراً**’dır. Denir: falan bana konuşuyor da o **غَراً** ve çocuk için **غِرْسٌ**’tur. Ve **الغَرْوُ**: hayrettir. Ve **لا غَرْوَ** ve **لا غَرْوى**: yani hayret yok; ondan **طَرَفة**’nin sözü:
لا غَرْوَ إِلاَّ جارَتي وسؤالَها:
أَلا هَلْ لَنا أَهْلٌ سئلت كذلك؟
Hadîste: **لا غَرْوَ إِلاَّ أَكْلَةٌ بِهَمْطَةٍ**; **الغَرْوُ**: hayrettir. Ve **غَرَوْت**: yani hayret ettim. Ve **رَجلٌ غِراءٌ**: biniti yoktur; **أَبو نُخَيْلة** dedi ki:
بَلْ لَفَظَتْ كلَّ غِراءٍ معظم
Ve **غَرِيَ العِدُّ**: suyu soğudu; **عمرو بن كُلْثوم**’un beyti rivayet edildi:
كأَنَّ مُتُونَهُنَّ مُتُونُ عِدٍّ
تُصَفِّقُه الرِّياحُ، إِذا غَرِينا
Ve **غَرِيَ** falan: öfkesinde sürüp gitti; o, **الواو**’dandır.

مقاييس اللغة:
(غرو) **الغين** ve **الراء** ve illetli harf, sahih bir asıldır; ve o, şeyin güzelliğine hayranlık ve hayrete delalet eder. Bundan: **الغَرِيُّ**; o, güzel olandır. Ondan: **رجلٌ غَرٍ** denir. Sonra hayret, **غَرْواً** diye adlandırıldı. Ondan: **أغريتُه** kendisiyle eşyaların yapıştırıldığı şey ile. Ve denir: **غَارَت العينُ بالدَّمع غِراءً**: ağlamada ısrar ettiğinde. Ve **غَرِيَت** gözyaşı ile. Şair([8]) dedi ki:
إذا قلتُ أسلُو غارَتِ العينُ بالبُكا  *** غِراءً ومَدَّتْها مدامعُ حُفَّلُ([9])

القاموس المحيط:
Ve **غَرَا السِّمَنُ قَلْبَه**: ona yapıştı; ve onu örttü. Ve (o) deriyi: onu **بالغِراءِ** ile yapıştırdı. Ve **قَوْسٌ مَغْرُوَّةٌ** ve **مَغْرِيَّةٌ**.
Ve **غَرِيَ** onunla, **كرَضِيَ**, **غَراً** ve **غِراءً**: tutkun oldu; **كأُغْرِيَ** onunla ve **غُرِيَ** gibi; ikisi de dammeli. Ve **الغَدِيرُ**: suyu soğudu. Ve **أَغْرَاهُ** onunla; isim: **الغَرْوَى**: onu ona düşkün kıldı. Ve aralarında düşmanlığı: onu attı; sanki onu onlara yapıştırdı.
Ve **الغَرَا**: onunla sıvanan şey; yahut onunla yapıştırılan; yahut balıktan çıkarılan bir şey; **كالغِراءِ** gibi; **ككِساءٍ** gibi. Ve ineğin yavrusu; ve her doğan; ve zayıf olan; **كالغَراةِ** gibi; cemi: **أغْراءٌ**; ve güzellik. Ve **كغَنِيٍّ** gibi: bizden ve başkalarından güzel olan; ve iyi bina; ondan **الغَرِيَّانِ**: Kûfe’de meşhur iki bina. Ve **لا غَرْوَ** ve **لا غَرْوَى**: hayret yok.
Ve **رجلٌ غِراءٌ** **ككِساءٍ**: biniti yoktur. Ve **غارَى** iki şey arasında: peş peşe yaptı; ve falanla: onunla çekişti. Ve **التَّغْرِيَةُ**: sıvama. Ve **الغُراوَى** **كالرُّغامَى**: köpük; cemi: fetha ile. Ve **كغَنِيَّةٍ** gibi: bir yer. Ve **كسُمَيَّةَ** gibi: **غَنِيٍّ**’e ait bir su. Ve **كسُمَيٍّ** gibi: **أَجَأ** yakınında bir su.

تاج العروس:
( Ve **وغرا السمن قلبه** ) **يغروه غروا** ( ona yapıştı ve onu örttü ) **ابن سيده** nakletti. ( Ve ) **غرا** ( deriyi ) **يغروه غروا** ( onu **بالغراء** ile yapıştırdı; ve **قوس مغروة ومغرية** ) ayrıca; **ابن السكيت** bunu, **الصحاح**’ta olduğu gibi rivayet etti. **ابن سيده** dedi: sonuncuyu **غربت** üzerine bina ettim; yoksa aslı **الواو**’dur. ( Ve **وغرى به كرضى غرا** ) **مقصور**; **ابى الخطاب**’dan. ( Ve **وغراء** ) **ككساء**; **المحكم**’de **كسحاب** gibi ضبط etti; ve **الجوهرى** onu isim kıldı. ( Tutkun oldu ) ona; ve ona yapışıp kaldı; onu taşıyan bir taşıyıcı olmaksızın; o hâlde o eksik bir **غربة**’dir. ( **كاغرى به وغرى مضمومتين** ) sonuncusu şeddelidir; **المحكم**’in nassı böyledir. ( Ve ) **غرى** ( **الغذير** suyu soğudu ) nüshalar böyledir; doğrusu: **غرى العد برد**; **المحكم**’in nassı böyledir; ve **عمرو بن كلثوم**’dan şahit getirdi:
كان متو نهن متوعد * تصفقه الرياح إذا غرينا
( Ve **وأغراه به** ) başkası değil; yani onda **غراه به** denmez. ( Ve isim **الغروى** ) yani ( onu ona düşkün kıldı ); o hâlde o onunla **غرى**’dır; ondan köpeği av ile **اغراء**. ( Ve ) mecazdan: **اغرى** ( aralarında düşmanlığı ) ve buğzu; isim: **الغراة**; **الصحاح**’ta olduğu gibi; yani ( onu attı; sanki onu onlara yapıştırdı. Ve **الغرا** ) **كالعصا** ( onunla sıvanan şey ) **شمر**’den. ( Yahut onunla yapıştırılan ) **الصحاح**’ta olduğu gibi; ve o, derilerden yapılmıştır; **المصباح**’ta olduğu gibi. ( Yahut balıktan çıkarılan bir şey; **كالغراء ككساء** ) onu fetha ile okursan kısaltırsın; kesra ile okursan uzatırsın. **شمر** dedi: **الغراء** medlidir; onunla sıvanan sıvadır; ve denir ki o, **الغرا**’dır; **الغين**’in fethasıyla, kasr ile. **أبو حنيفيه** dedi: bir kavim **الغراء**’yı fetha ile okur da onu kısaltır; bu iyi değildir. ( Ve ) **الغرا** ( ineğin yavrusu ) ve bazıları onu yabanî olana tahsis etti; tesniyesi **غروان**; cemi **اغراء**; elif ile resmedilir. Ve denir: deve yavrusuna, doğduğu ilk vakit: **غرا** da. Ve denildi: o, çok ıslak yavrudur. ( Ve ) denildi: ( her doğan ) eti sertleşinceye kadar **غرا**’dır; denir: bana konuşuyor da o **غرا**. ( Ve ) **الغرا** ( çok zayıf ) benzetme üzere. ( **كالغراة** ) ve ondan hadîs: “Onu büyüyünceye kadar **غراة** kesmeyin.” ( Cemi **اغراء**. Ve ) **الغرا** ( güzellik ) ve ondan **الغرى** ( **كغنى**: güzel ) yüz ( bizden güzel ) ve ( başkalarından. Ve ) **الغرى** ( iyi bina ) güzel. ( Ve ondan **الغريان** ) ve onlar ( Kûfe’de meşhur iki bina ) **الثوية** yanında; **أمير المؤمنين**’in kabri yanında; Allah ondan razı olsun; zannederler ki onları **الحيرة** krallarından bazıları bina etti; **نصر** dedi. Ve şair onların hakkında der ki:
لو كان شئ له ألا يبيد على * طول الزمان لما باد الغريان
**الجوهرى** dedi: ikisi uzun iki binadır; denir: ikisi, **جذيمة الابرش**’in iki nedimi **مالك** ve **عقيل**’in iki kabridir; ve **غريين** diye adlandırıldılar; çünkü **النعمان بن المنذر** onları, **يُغريهما**: **يوم بؤسه**’de öldürdüğü kimsenin kanıyla sıvardı. **الجوهرى**’nin sevki, onların **التغرية** ile adlandırıldığını gerektirir; o da yapıştırmadır; **المصنف**’in sevki ise onun güzellikten olduğunu (gerektirir). ( Ve **ولا غرو ولا غروى** ) ve birincisine göre **الجوهرى** iktisar etti; yani ( hayret yok ). Ve **الصحاح**’ta: yani hayret değildir. ( Ve **ورجل غراء ككساء لا دابة له** ) ve ondan **كثير**’in sözü:
إذا قلت أسلو فاضت العين بالبكى * غراء ومدتها مدامع حفل
Dedi ki: ve **أبو عبيدة** dedi: o, “**غريت بالشئ أغرى به**”dan **فاعلت**’tir; **الصحاح**’ta böyledir. ( Ve ) **غارى** ( falanla ) **يغاريه مغاراة وغراء** ( onunla çekişti ) **أبى الهيثم**’den. Ve **غرى به غراء**’yı inkâr etti. ( Ve **التغرية التطلية** ) denir: **مطلى مغرى**; şeddeli. ( Ve **الغراوى كالر غامى الرغوة ج** ) **غراوى** ( fetha ile ) ve sanki…
… (metin burada böyle devam eder:) …
Ve **غرية** ( **كغنية** gibi: bir yer ) **بحوران**’da; ve ayrıca **فيد** yakınında bir yer; ikisi arasında bir günlük mesafe; ve orada **غمر غرية** denilen bir su vardır; ve denir: o **بالزاى** iledir. ( Ve ) **غرية** ( **كسمية**: **ماء الغنى** ) **جبلة** yakınında; onların en bol suyudur. ( Ve ) **غرى** ( **كسمى**: **ماء قرب اجأ** ) **طيئ**’e aittir. * Ve buna ek olarak: **الغرى كغنى**: kırmızı bir boya; sanki yapıştırılır; şair dedi ki: * **كانما جبينه غرى** * Ve ayrıca: kanla sıvanan ve üzerinde kurban kesilen bir putun adıdır; ve Irak’ta **مشهد الغرى**; ve **الغريان**: **حمى فيد**’in hayallerinden iki hayal; ikisinin yavaşlığı, hac yolunun üzerindedir; onların ile **فيد** arasında on altı mil vardır. Ve ondan **خطام المجاشعى**’nin sözü: **أهل عرفت الدار بالغريين** … Ve **الغرى كغنى**: bir yer; ve ondan şairin sözü: * **وبقل با كناف الغرى تؤان** * **تؤام** istedi; sonra بدل yaptı. Ve **الغر**: başka bir yer. Ve meselde: **ادركي ولو بأحد المغروين**: yani iki oktan biriyle. Ve **ثعلب** dedi: “Beni bir okla yahut bir mızrakla yetiştir”; **الصحاح**’ta böyledir. Ve birinci söz, **أبو على**’nın **البصريات**’ta zikrettiğidir. Ve ayrıca denir: **أنزلنى ولو بأحد المغروين**: yani iki oktan biriyle. Ve aslı: bir adam bir deveye bindi; onunla kendini tehlikeye attı; yanında iki oku olan bir arkadaşından yardım istedi; o da bunu söyledi. Ve **الغرا**: çocukla birlikte inen **الغرس**’tir. Ve **غريت السهم**: **غروتة** gibidir. Ve **غريان** kesra ile yahut fetha ile: Mağrib’de, Trablus amellerinden bir kûredir; orada safran biter; ondan: Tunus’ta faziletlilerden **عبد الرحمن بن أحمد بن محمد بن أبى القاسم الغريانى**; babası Trablus’ta kadı idi; bunu **الحافظ** söyledi. Ve **نفيس بن عبد الرحمن الغروى**: **ابن قدامة**’yı dinledi; ve sanki Kûfe’deki **الغرى**’ya nisbetlidir. Ve **غرى** falan: öfkesinde sürüp gitti. Ve **غروت**: yani hayret ettim; ikisini de **الجوهرى** nakletti. Ve Yüce Allah **أغرى** şeyi: onu güzelleştirdi; **ابن القطا**’dan.
