# غزر (غ-ز-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B2%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B2%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - ز - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B2%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والزاي والراء معهما
غ ز ر، غ ر ز، ر ز غ، ز غ ر مستعملات غزر: غَزُرَتِ الناقة والشاة تَغْزُرُ غَزارةً فهي غَزيرة، كثيرةُ اللَّبَنِ. وعَيْنٌ غَزيرةُ الماء ومَطَرٌ غزيرٌ ومعروفٌ غزيرٌ. وأَغْزَرَ القَومُ، وغَزُرَتْ إبلِهُم.
غرز: الغَرْزُغَرْزُكَ إبْرةً في شيء.
والغَرْزُ: رِكابُ الرَّحْلِ، وكل ما كان مِساكاً للرِّجْلَيْنِ في المَرْكب يُسَمَّى غَرْزاً. وسمي به لأنك تقول: غَرَزْتُ رجلي في الركاب. وجَرادةٌ غارِزةٌ وغارِزٌ أي: رَزَّتْ ذَنَبَها في الأرض لتَسْرأَ. وَمَغْزِرُ الرأس والأضلاع مركب أصولها ونحوه.
والغَريزةُ: الطَّبيعةُ من خلق صالح أو رديء. وغَرَزَتِ الناقة غِرازا فهي غارِزٌ قليلة اللبن.
وغَرَّزْتُها: تركت حلبها ليذهب لبنها.
والغَرَزُ: ضرب من اصغر الثُّمامِ، الواحدة بالهاء، تَنْبُتُ على شطوط الأنهار، لا ورق لها، وهي أنابيب مركب بعضها في بعض، فإذا اجتذبتها خرجت من جوف آخر، كأنها عفاص أخرج من مكحلة.
رزغ: الرَّزَغةُ أقل من الرَّدغَة.
وأَرْزَغَها المطر: إذا كان ما يبل الأرض.
والرَّزِغُ: المرتطم فيه. وأَرْزَغْتَ فلانا إذا لطخته بعيب.
زغر: زُغَرُ: بُحَيْرَةٌ بناحية البصرة، ويقال لها: عيينة.

##### Türkçe

باب **الغين** و**الزاي** و**الراء** معهما
**غ ز ر**، **غ ر ز**، **ر ز غ**، **ز غ ر** kullanımdadır. **غزر**: **غَزُرَتِ** deve ve koyun **تَغْزُرُ** **غَزارةً**; o hâlde o **غَزيرة**dir: sütü çok. Ve suyu bol bir göz; ve bol yağmur; ve bol (çok) iyilik. Ve kavim **أَغْزَرَ**; ve onların develeri **غَزُرَتْ**.

**غرز**: **الغَرْزُ**: senin bir şeyi bir şeye batırmandır; (yani) bir iğneyi bir şeye batırman.
Ve **الغَرْزُ**: semerin üzengisi; ve binek içinde iki ayağa tutamak olan her şeye **غَرْز** denir. Ve bununla adlandırıldı; çünkü sen dersin ki: “Ayağımı üzengiye **غَرَزْتُ**.” Ve **جَرادةٌ غارِزةٌ** ve **غارِزٌ**; yani: toprağa kuyruğunu sapladı ki yumurtlasın. Ve başın ve kaburgaların **مَغْزِرُ**’i: köklerinin birleşimi ve benzeri (şey).

Ve **الغَريزةُ**: iyi veya kötü bir yaratılıştan (olan) tabiat. Ve deve **غَرَزَتِ** **غِرازا**; o hâlde o **غارِزٌ**dur: sütü az.
Ve onu **غَرَّزْتُ**: sütünü sağmayı bıraktım ki sütü gitsin.

Ve **الغَرَزُ**: en küçük **الثُّمام**’dan bir tür; bir tanesi **الهاء** ile (gelir); ırmakların kıyılarında biter; onun yaprağı yoktur; ve o, bazısı bazısının içine geçmiş borulardır; onu çekip aldığında, birinin içinden öteki çıkar; sanki bir sürmedandan çıkarılmış bir kılıf gibidir.

**رزغ**: **الرَّزَغةُ** **الرَّدغَة**’den daha azdır.
Ve yağmur onu **أَرْزَغَها**: yerin ıslandığı (kadar) olduğunda.
Ve **الرَّزِغُ**: içine çarpılıp düşülen (yer). Ve sen falanı **أَرْزَغْتَ**: onu bir ayıpla bulaştırdığında.

**زغر**: **زُغَرُ**: Basra tarafında bir gölcük; ve ona **عيينة** denir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B2%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الغَزارَةُ: الكَثرة. وقد غَزُرَ الشيء بالضم، يَغْزُرُ، فهو غَزيرٌ. وغَزُرَتِ الناقة أيضاً: كثُر لبنها غَزارَةً، فهي غَزيرٌ، ونوقٌ غِزارٌ. والجمع غُزْرٌ. وأغْزَرَ القوم: غَزُرَتْ إبلهم. والتَغْزيرُ: أن تدع حَلْبةً بين حلبتين، وذلك إذا أدبَرَ لبن الناقة.

##### Türkçe

**الغَزارَةُ**: çokluk. Ve şey, ötre ile **غَزُرَ**; **يَغْزُرُ**, o hâlde o **غَزيرٌ**dur. Ve dişi deve de **غَزُرَتِ**: sütü **غَزارَةً** olarak çoğaldı; o hâlde o **غَزيرٌ**dir; ve dişi develer **غِزارٌ**dur. Çoğulu **غُزْرٌ**dur. Ve kavim **أغْزَرَ**: develeri **غَزُرَتْ** (sütleri çoğaldı). Ve **التَغْزيرُ**: iki sağım arasında bir sağımı bırakmandır; bu, dişi devenin sütü geri döndüğü (azaldığı) zaman olur.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B2%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ز ر
غزر ، غرز ، زغر ، رزغ : ( مستعملة ) .
غزر : قال الليث : غزُرت الناقةُ والشاةُ وهي تَغْزُرُ غزارةً فهي غزيرةٌ : كثيرةُ اللبن ، وعيْنُ ، غزيرةُ الماء ، ومطر غزير ، ومعروف غزير ، قلت : ويقال : ناقةٌ ذات غُزْرٍ أي ذات غزارة وكثرة لبن .
ثعلب عن ابن الأعرابي : المغازَرَةُ : أن يُهْدِيَ الرجلُ شيئاً تافهاً لآخر ليضاعفهُ بها .
ورُوي عن بعض التابعين أنه قال : يثابُ الْجَانِبُ الْمُسْتَغزِرُ : أراد بالجانب الذي لا قرابة بينك وبينه يُهدى لك شيئاً لتثيبه من هديته أكثرَ مما أهدى ، واستغزر : إذا طلب أكثر مما أعطى .
غرز : قال الليث : الغرْزُ : غرزُكَ إبرةً في شيءٍ ، قال : والغرْزُ : ركابُ الرِّحال ، وكذلك ما كان مساكاً لِلرِّجْلين في المركب يُسَمَّى غرْزاً .
ثعلب عن ابن الأعرابي : الغَرْزُ للنَّاقَةِ مثل الحزَامِ لِلْفرَسِ .
قال : والغَرْزُ للجملِ مثل الرِّكابِ للبغلِ ، قال : ويقال : الْزَمْ غَرْزَ فلانٍ : أي : أمرهُ ونَهْيَهُ .
وقال لَبِيدٌ في غَرْز النّاقَةِ :
وإِذا حَرَّكْتُ غَرْزِي أجْمَرَتْ
أوْ قِرَابِي عَدْوَ جَوْنٍ قد أَبَلْ
وجرَادَةٌ غارزٌ ، ويقال : غارزةٌ إذا رزَّتْ ذنبَها في الأرض لتسرَأَ بَيضها ، ومَغْرِزُ الأضلاع : مُركَّبُ أصولها ، وكذلك مَغارزُ الرِّيشِ ونحوه ، والغريزة الطبيعة من خُلقٍ صالحٍ ورديء ، وأنشد :
إِنَّ الشجاعةَ في الفَتَى
والْجُود من كَرَمِ الغَرائزْ
وغَرَزَتِ النَّاقَةُ غِرَازاً فهي غارِزٌ : إذا قلَّ لبنها وقد غَرَّزَها صاحِبها إذا ترك حَلبَها أو كسع ضَرْعها بماء بارِدٍ لينقطِعَ لبنُها .
أبو عبيد عن الأصمعي : الغارِزُ : النَّاقَةُ التي جَذَبَتْ لبنُها فَرَفَعَتْهُ ، والغَرَزُ مُحَرَّكاً نبتٌ رَأَيتهُ في البادِية ينبتُ في سهولة الأرض ، وروي عن عمر أنه قال ورأى في رَوْثِ فرسٍ شعيراً في عامِ الرَّمادَةِ فقال : لئنْ عِشْتُ لأجعلنَّ له مِنْ غَرَز النَّقِيع ما يغنيه عن قُوتِ المسلمين ، عَنى بالغَرَزِ هذا النَّبتَ ، والنَّقيعُ : موضعٌ حَمَاهُ عمر لنعمِ الفيْءِ وللخَيْل المعَدَّةِ للسَّبيل .
أبو عبيد عن أبي عبيدة : اغتَرَزَ السير اغتِرازاً إذا دَنَا مَسيره .
قال أبو عبيدة ، من أمثالهم : ( اشدد يديك بغرزه ) ، إِذا حُثّ على التمسُّك به ، قاله الأصمعي .
أبو عبيد عن الأصمعي قال : التّغريزُ للناقة : أن تَدَعَ حَلبةً بين حَلْبَتَيْنِ ، وذلك إذا أدْبَرَ لبنُها .
وقال أبو زيد : غنَم غوارِزُ وعيونٌ غوارز : ما تجري لهنَّ دُموعٌ .
وفي الحديث أن أهل التوحيد إذا أُخْرجُوا من النار وقد امْتَحشوا فيها ينبتون كما تَنبتُ التّغَازِيرُ .
قال القُتبيُّ : يقال : هو ما حُوِّلَ من فَسِيلِ النّخل وغيره ، سُمِّيَ بذلك لأنه يحول فَيُغْرَزُ في فِقره ، وهو التّغريزُ والتنبيتُ . قال : ورواه بعضهم : كما تنبتُ التّناويرُ وهي مثل الطَّراثيثِ .
ويقال : هي الثآليلُ .
ويقال : غرَزْتُ عُوداً في الأرض وَرَكَزْتهُ بمعنى واحد .
رزغ : قال الليث : الرَّزَغَةُ أشدُّ من الرَّدَغَةِ ، قال : والرَّزِغُ : المرتطِمُ فيه ، يقال : أرْزَغْتُ فلاناً : إذا لطَّختُهُ بِعيْبٍ .
وقال رُؤْبةُ :
وثُمَّة أَعْطَى الذُّلَّ كفّ المُرْزغ
أبو عبيد عن أبي زيد : أرْزغتُ فيه إرْزاغاً وأغمزت : فيه إغمازاً إذا اسْتَضعَفتُه .
وأنشد :
ومن يطع النساءَ يلاق منها
إِذا أغمزن فيه الأقورينا
وفي حديث عبد الرحمن بن سَمرة أنه قال في يوم جمعة : ما خَطَبَ أَميركم ، فقيل له : أما جَمَّعْتَ ، قال : منعنا هذا الرَّزَغُ ، قال أبو عبيد . قال أبو عمرو وغيره : الرَّزَغُ هو الطِّين والرُّطوبةُ ، يقال : قد أرْزغت السماءُ وأرْزغ المطر : إذا كان فيه مَا يبلُّ الأرض .
وقال طَرَفَةُ يمدح رجلاً :
وأنت على الأدنى صباً غير قرَّة
تذاءب منها مرزغ ومسيل
فهذا الرَّزَغُ ، وأما الرَّدَغَةُ فهي بالهاء ، وهي الماءُ والطين والوحل ، وجَمْعها رِداغ .
زغر : قال اللحياني : زخرَتْ دجلةُ وزَغَرتْ أي مدَّت ، وزَغْرُ كلِّ شيء : كثرته ، والإفراطُ فيه .
وقال أبو صخر :
بل قد أتاني ناصحٌ عن كاشح
بعداوة ظهرت وزَغْرِ أقاولِ
وزُغَرُ : قريةٌ بمشارفِ الشام ، وإياها عنى أبو دُواد :
ككتَابة الزُّغَرِيِّ زَينها
من الذهب الدُّلامِص
قال أبو منصور : وبهذه القرية عينٌ غزيرة الماء يقال لها : عَينُ زُغر .
وقيل : زُغَرُ : اسمُ بنت لوطٍ نزلت بهذه القرية فنُسبت إليها فسمِّيت باسمها .

##### Türkçe

غ ز ر
**غزر** , **غرز** , **زغر** , **رزغ** : (kullanılanlar).

**غزر** : Leys dedi: Dişi deve ve koyun sütü bol oldu; o **تَغْزُرُ** **غزارةً**; o hâlde o **غزيرةٌ**dur: sütü çok olan. Ve (denir:) suyu bol göz(e) (kaynak), suyu bol göz; bol yağmur; bol iyilik. Dedim: Ve denir: **ناقةٌ ذات غُزْرٍ**; yani bol oluş ve sütün çokluğu sahibi.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **المغازَرَةُ**: erkeğin, bir başkasına değersiz bir şeyi hediye etmesi; onun da bununla ona kat kat vermesi için.

Bazı tâbiînden rivayet olundu ki dedi: **يثابُ الْجَانِبُ الْمُسْتَغزِرُ**: **الجانب** ile, seninle onun arasında akrabalık bulunmayanı kastetti; sana bir şey hediye edilir ki sen onu, hediyesinden daha çok bir şeyle mükâfatlandırasın. Ve **استغزر**: verdiğinden daha çoğunu istediği zaman.

**غرز** : Leys dedi: **الغرْزُ**: senin bir şeyi bir şeye batırmandır. Dedi: Ve **الغرْزُ**: binek semerlerinin üzengisidir; aynı şekilde, gemide ayaklar için tutamak olan şeye **غرْزاً** denir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الغَرْزُ** dişi deve için, at için **الحزَامِ** gibidir.

Dedi: Ve **الغَرْزُ** deve için, katır için **الرِّكابِ** gibidir. Dedi: Ve denir: **الْزَمْ غَرْزَ فلانٍ**: yani onun emrine ve yasağına (uy).

Lebîd, dişi devenin **غَرْز**’i hakkında dedi:
وإِذا حَرَّكْتُ غَرْزِي أجْمَرَتْ
أوْ قِرَابِي عَدْوَ جَوْنٍ قد أَبَلْ

Ve **جرَادَةٌ غارزٌ**; ve denir: **غارزةٌ**; kuyruğunu yumurtasını gizlemek için yere sapladığı zaman. Ve **مَغْرِزُ الأضلاع**: köklerinin birleşme yeri; aynı şekilde tüyün ve benzerinin **مَغارزُ**’i. Ve **الغريزة**: iyi ve kötü huydan tabiat. Ve (şu) okundu:
إِنَّ الشجاعةَ في الفَتَى
والْجُود من كَرَمِ الغَرائزْ

Ve dişi deve **غِرَازاً** **غَرَزَتِ**; o hâlde o **غارِزٌ**dur: sütü azaldığı zaman. Ve sahibi onu **غَرَّزَها**: sağmayı terk ettiği yahut memesini soğuk suyla vurduğu zaman; sütü kesilsin diye.

Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: **الغارِزُ**: sütünü çekip yukarı kaldıran dişi deve. Ve **الغَرَزُ** (harekeli) bir bitkidir; onu çölde gördüm, yerin düzlüğünde biter. Ve Ömer’den rivayet olundu ki dedi; ve bir atın dışkısında, **عامِ الرَّمادَةِ** yılında arpa gördü de dedi: “Eğer yaşarsam, ona **غَرَز النَّقِيع**’den, Müslümanların azığından onu müstağni kılacak kadar mutlaka yapacağım.” **الغَرَز** ile bu bitkiyi kastetti. Ve **النَّقيعُ**: Ömer’in, fey’ hayvanları ve yol için hazırlanmış atlar için koruluk yaptığı bir yerdir.

Ebû Ubeyd, Ebû Ubeyde’den: **اغتَرَزَ** yolculuk **اغتِرازاً**: yürüyüşü yaklaştığı zaman.

Ebû Ubeyde dedi; onların darbımesellerinden: (**اشدد يديك بغرزه**) : ona tutunmaya teşvik edildiği zaman; bunu Asma‘î söylemiştir.

Ebû Ubeyd, Asma‘î’den dedi: dişi deve için **التّغريزُ**: iki sağım arasında bir sağımı bırakmandır; bu, sütü geri döndüğü zaman olur.

Ebû Zeyd dedi: **غنَم غوارِزُ** ve **عيونٌ غوارز**: kendileri için gözyaşı akmayanlar.

Hadiste: tevhid ehli, ateşten çıkarıldıkları ve onda yanıp kömürleştikleri zaman, **التّغَازِيرُ** biter gibi biterler.

Kutebî dedi: denir: o, hurma fidanı ve başkasından nakledilendir; bununla adlandırıldı; çünkü o nakledilir de belinden **يُغْرَزُ** (saplanır); o, **التّغريزُ** ve **التنبيتُ**tir. Dedi: Bazıları onu şöyle rivayet etti: **التّناويرُ** biter gibi; o da **الطَّراثيثِ** gibidir.

Ve denir: onlar siğillerdir.

Ve denir: yere bir çubuk **غرَزْتُ** ve onu **وَرَكَزْتهُ**; tek bir mânâ ile.

**رزغ** : Leys dedi: **الرَّزَغَةُ** **الرَّدَغَةِ**’den daha şiddetlidir. Dedi: Ve **الرَّزِغُ**: içine çarpıp batan. Denir: **أرْزَغْتُ** falanı: onu bir ayıpla bulaştırdığım zaman.

Rü’be dedi:
وثُمَّة أَعْطَى الذُّلَّ كفّ المُرْزغ

Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: onda **إرْزاغاً** **أرْزغتُ** ve onda **إغمازاً** **أغمزت**: onu zayıf saydığım zaman.

Ve (şu) okundu:
ومن يطع النساءَ يلاق منها
إِذا أغمزن فيه الأقورينا

Abdurrahman b. Semüre hadîsinde: cuma günü dedi ki: “Emîriniz hutbe okumadı.” Ona denildi: “Cuma kılmadın mı?” Dedi: “Bizi bu **الرَّزَغُ** engelledi.” Ebû Ubeyd dedi. Ebû Amr ve başkaları dedi: **الرَّزَغُ** çamur ve rutubettir. Denir: gök **أرْزغت** ve yağmur **أرْزغ**: içinde yeri ıslatacak şey bulunduğu zaman.

Tarafe, bir adamı överken dedi:
وأنت على الأدنى صباً غير قرَّة
تذاءب منها مرزغ ومسيل

İşte bu **الرَّزَغُ**dur. **الرَّدَغَةُ** ise **بالهاء**’dır; o, su, çamur ve balçıktır; çoğulu **رِداغ**.

**زغر** : Lihyânî dedi: Dicle **زخرَتْ** ve **زَغَرتْ**; yani kabardı. Ve her şeyin **زَغْرُ**’u: onun çokluğu ve onda aşırılıktır.

Ebû Sahr dedi:
بل قد أتاني ناصحٌ عن كاشح
بعداوة ظهرت وزَغْرِ أقاولِ

Ve **زُغَرُ**: Şam’ın kenarlarında bir köydür; Ebû Düvâd’ın kastettiği de odur:
ككتَابة الزُّغَرِيِّ زَينها
من الذهب الدُّلامِص

Ebû Mansûr dedi: Bu köyde suyu bol bir kaynak vardır; ona **عَينُ زُغر** denir.

Ve denildi: **زُغَرُ**: Lût’un kızının adıdır; bu köye indi de ona nisbet edildi; böylece onun adıyla adlandırıldı.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B2%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين والزاء وما يثلثهما)
(غزل) الغين والزاء واللام ثلاثُ كلماتٍ متباينات، لا تُقاس منها واحدةٌ بأخرى.
فالأُولى: الغَزْل، يقال غَزَلت المرأة غَزْلَها، والخشبة مِغْزَل، والجمع مَغازِل.
والثانية: الغَزَل، وهو حديث الفِتْيان والفَتَيات. ويقال: غَزِلَ الكَلْب غَزَلاً، وهو أن يَطلُبَ الغزالَ حتّى إذا أدرَكَه تركه ولَهَا عنه.
والثانية: الغزال، وهو معروف، والأنثى غَزَالة، ولعلَّ اسمَ الشَّمسِ مستعارٌ من هذا، فإنَّ الشَّمسَ تسمَّى الغزالةَ ارتفاعَ الضُّحى.
(غزو) الغين والزاء والحرف المعتل أصلانِ صحيحان، أحدهما طلب شيء، والآخر في بابِ اللِّقاح.
فالأوَّل الغَزْو. *ويقال: غَزَوت أغزو. والغازي: الطَّالِبُ لذلك، والجمع غُزَاة وغَزِيٌّ أيضاً([1]) ، كما يقال لجماعة الحاجّ حَجيج. والمُغزِيَة: المرأة التي غزا زَوْجها.ويقال في النِّسبة إلى الغَزْو: غَزَوِيّ.
والثاني: قولهم: أغْزَت النَّاقةُ، إذا عَسُر لِقاحُها. وقال قومٌ: الأَتَان المُغْزِية: التي يتأخَّر نِتاجُها ثم تُنْتَج. قال الهذليّ([2]) :
يُرِنُّ على مُغْزِياتِ العِقا *** قِ يَقْرُو بها قَفَراتِ الصِّلالِ([3])
(غزد) الغين والزاء والدال ليس يُشْبِه صحيح كلام العرب. وقد زعموا أنَّ الغِزْيد([4]) الشديد الصوت، وأن الغِزْيَد: النبات النّاعم. والله أعلم.
(غزر) الغين والزاء والراء كلمةٌ واحدة، وهو قولهم: غَزُرت الناقة: كثُر لبنها غُـَزْراً وغَزَارة. وعين غَزيرَةٌ، ومعروفٌ غزير.
--------------ـــــ
([1])ويقال أيضاً "غزى" بضم الغين وتشديد الزاي المفتوحة، و"غزاء" بالمدّ. قال تأبط شراً:
فيوما بغزاء ويوماً بسربة  *** ويوماً بخشخاش من الرجل هيضل
([2]) هو أمية بن أبي عائذ الهذلي. ديوان الهذليين (2: 177) واللسان (غزا).
([3]) يرن: يصوت. وفي اللسان: "يزن"، تحريف.
([4]) في الأصل: "الغرد صوت"، صوابه في المجمل واللسان والقاموس. وفي القاموس: "الغزيد كحذيم: الشديد الصوت، أو هو تصحيف غريد".

ـ

##### Türkçe

(غayn ile **الزاي** ve onları üçleyen şeyin bâbı)
(**غزل**) **الغين** ve **الزاي** ve **اللام** birbirinden ayrı üç kelimedir; bunlardan birinin diğeriyle kıyas edilmesi olmaz.
Birincisi: **الغَزْل**; “Kadın ipliğini eğirdi” denir: “**غَزَلت** المرأة **غَزْلَها**”; tahta **مِغْزَل**dir; çoğulu **مَغازِل**dir.
İkincisi: **الغَزَل**; o, delikanlıların ve kızların konuşmasıdır. Ve denir: Köpek **غَزِلَ** **غَزَلاً**; o da, ceylanı istemesidir; nihayet onu yakaladığında onu bırakır ve ondan oyalanır.
İkincisi: **الغزال**; o bilinen (hayvan)dır; dişisi **غَزَالة**dır. Belki güneşin adı bundan ödünç alınmıştır; çünkü güneşe, kuşluk vaktinin yükselişinde **الغزالة** denir.
(**غزو**) **الغين** ve **الزاي** ve illetli harf iki sahih asıldır; bunlardan biri bir şey istemektir, diğeri dölleme bâbındadır.
Birincisi **الغَزْو**dur. Ve denir: “**غَزَوت** **أغزو**.” **الغازي**: bunun talibidir; çoğulu **غُزَاة** ve ayrıca **غَزِيٌّ**([1]); nitekim hacı topluluğuna **حَجيج** denir. **المُغزِيَة**: kocası gazaya çıkan kadındır. Ve **الغَزْو**ya nisbet hakkında denir: **غَزَوِيّ**.
İkincisi: “**أغْزَت** **النَّاقةُ**” sözleridir; yani onun döllemesi zorlaştığında. Bir kavim dedi: **الأَتَان** **المُغْزِية**: doğurması geciken, sonra doğuran (dişi eşek)tir. Hüzeli([2]) dedi:
يُرِنُّ على مُغْزِياتِ العِقا *** قِ يَقْرُو بها قَفَراتِ الصِّلالِ([3])
(**غزد**) **الغين** ve **الزاي** ve **الدال** Arapların sahih sözüne benzemez. **الغِزْيد**in([4]) şiddetli ses (olduğunu) ve **الغِزْيَد**in: yumuşak bitki (olduğunu) iddia ettiler. Allah daha iyi bilir.
(**غزر**) **الغين** ve **الزاي** ve **الراء** tek bir kelimedir; o da onların “**غَزُرت** **الناقة**” sözüdür: sütü **غُـَزْراً** ve **غَزَارة** olarak çoğaldı. **عين** **غَزيرَةٌ**dur; **معروف** **غزير**dir.
--------------ـــــ
([1]) Ayrıca “**غزى**” denir; **الغين**in dammesiyle ve açık **الزاي**ın şeddelenmesiyle; ve “**غزاء**” med ile. Teabbata Şerran dedi:
فيوما بغزاء ويوماً بسربة  *** ويوماً بخشخاش من الرجل هيضل
([2]) O, Hüzeli Ümeyye b. Ebî Âiz’dir. Dîvânu’l-Hüzeliyyîn (2: 177) ve el-Lisân (**غزا**).
([3]) **يرن**: ses çıkarır. Lisân’da: “**يزن**”, tahrif.
([4]) Asılda: “**الغرد صوت**”; doğrusu el-Mücmel ve el-Lisân ve el-Kâmûs’tadır. el-Kâmûs’ta: “**الغزيد** **كحذيم**: şiddetli ses; yahut o, **غريد**in tashifidir.”

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B2%D8%B1/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ ز ر
غزر الماء غزراً‏.‏
وغزرت الناقة ثم استعير فقيل‏:‏ مالٌ وعلم غزير وأغزر الله مالك‏.‏
وتقول‏:‏ لقيت فلاناً فلقيت منه شيخاً مزيراً وعلمت أن وراءه حفظاً غزيراً‏.‏
وتقول‏:‏ لما طاب ونزر خير مما خبث وغزر‏.‏

##### Türkçe

غ ز ر
**غزر الماء**: suyu bolca aktı, **غزراً**.
Ve **غزرت الناقة**: dişi deve bol süt verdi; sonra ödünç alındı da şöyle denildi: **مالٌ** ve **علم** bol; ve “Allah malını bol kılsın” (**وأغزر الله مالك**).
Ve dersin ki: “Falancayla karşılaştım; ondan **شيخاً مزيراً** (çokça azarlayan bir şeyh) ile karşılaştım; ve onun arkasında bol bir ezber (**حفظاً غزيراً**) bulunduğunu bildim.”
Ve dersin ki: “İyi olup az olan, kötü olup bol olandan daha hayırlıdır” (**لما طاب ونزر خير مما خبث وغزر**).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B2%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الغَزارةُ: الكثرة، وقد غَزُرَ الشيء، بالضم، يَغْزُر، فهو غَزِيرٌ. ابن سيده: الغَزِيرُ الكثير من كل شيء. وأَرض مغزورةٌ: أَصابها مطرٌ غَزِيرُ الدَّرِّ. والغزِِيرة من الإِبل والشاء وغيرهما من ذوات اللبن: الكثيرةُ الدَّرِّ. وغَزُرَت الماشيةُ عن الكلإِ: دَرَّت أَلبانُها. وهذا الرِّعْيُ مُغْزِرةٌ للّبن: يَغزُر عليه اللبن. والمُغْزِرة: ضرْبٌ من النبات يُشْبِه ورَقُه وَرَقَ الحُرْف غُبْرٌ صغار ولها زهرة حمراء شبيهة بالجُلَّنار، وهي تعجب البقر جِدًّا وتَغْزُر عليها، وهي ربْعيَّة، سميت بذلك لسرعة غَزْرِ الماشية عليها؛ حكاه أَبو حنيفة. الليث: غَزُرَت الناقةُ والشاة كثُرَ لبنُها، فهي تَغْزُرُ غَزارةً، وهي غَزِيرة كثيرة اللبن. وفي الحديث: مَنْ مَنَحَ مَنيحةَ لَبَنٍ بَكِيئةً كانت أَو غَزِيرةً؛ أَي كثيرة اللبن. وفي حديث أَبي ذر: هل يَثْبُت لكم العَدُوُّ حَلْبَ شاةٍ؟ قالوا: نعم وأَرْبَعِ شِيَاهٍ غُزرٍ؛ هي جمع غَزِيرة كثيرة اللبن؛ قال ابن الأَثير: هكذا جاء في رواية والمعروف بالعين المهملة والزايين جمع عزوز، وسيأْتي ذكره؛ ومطر غَزِيرٌ ومعروف غَزِيرٌ وعينٌ غَزيرة الماء. قال أَبو منصور: ويقال ناقة ذات غُزْرٍ أَي ذات غزارةٍ وكثرة اللبن. ابن الأَعرابي: المُغازَرةُ أَن يُهْدِيَ الرجلُ شيئاً تافِهاً لآخر ليُضاعِفَه بها. وقال بعض التابعين: الجانبُ المُسْتَغْزِرُ يثاب من هبته؛ المُسْتَغْزِرُ: الذي يطلب أَكثر مما يعطي، وهي المُغازَرة؛ ومعنى الحديث أَن الغَريب الذي لا قرابة بينه وبينك إِذا أَهدى لك شيئاً يطلب أَكثر منه فإِنه يثاب منْ هَدِيّتهِ أَي أَعْطِه في مقابلة هديته. واسْتَغْزَرَ: طلب أَكثر مما أَعطى. وبئر غَزِيرة: كثيرة الماء، وكذلك عين الماء والدمع، والجمع غِزارٌ، وقد غَزُرَت غَزارةً وغَزْراً وغُزْراً، وقيل: الغُزْرُ من جميع ذلك المصدر، والغَزْرُ الاسم مثل الضَّرْب. وأَغزَرَ المعروفَ: جعله غَزيراً. وأَغْزَرَ القومُ: غَزُرَت إِبلُهم وشاؤُهم وكثرت أَلبانها؛ ونوق غِزَار، والجمع غَزْر مثل جَوْن وجُون وأُذن حَشْرٌ وآذانٌ حُشْرٌ. وقومٌ مُغْزَرٌ لهم: غزُرت إِبلُهم أَو أَلْبانُهم. والتَّغْزِير: أَن تَدَعَ حَلْبة بين حَلْبتين وذلك إِذا أَدبَر لبنُ الناقةِ.
وغُزْران: موضع.

##### Türkçe

**الغَزارةُ**: çokluk; ve şey **غَزُرَ** olur, (ضمة ile), **يَغْزُر**; o hâlde o **غَزِيرٌ**dur. İbn Sîde: **الغَزِيرُ** her şeyden çok olan(dır). Ve **أَرض مغزورةٌ**: ona yağmur isabet etti, **غَزِيرُ الدَّرِّ** (sağması bol). Ve **الغزِِيرة** develerden, koyunlardan ve bunların dışındakilerden süt sahibi olanlardan: **الكثيرةُ الدَّرِّ** (sağması çok olan). Ve **غَزُرَت الماشيةُ عن الكلإِ**: sütleri aktı. Ve bu **الرِّعْيُ مُغْزِرةٌ للّبن**: süt onun üzerine bol olur. Ve **المُغْزِرة**: bir tür bitki; yaprağı **الحُرْف** yaprağına benzer; küçük, tozlu (renkli)dir; ve onun **بالجُلَّنار**a benzer kırmızı bir çiçeği vardır; ve o, sığırları pek çok hoşlandırır ve onun üzerinde bol süt verirler; ve o baharlık(tır); ona, hayvanların onun üzerinde **غَزْر**inin (sütünün bollaşmasının) süratine binaen bu ad verilmiştir; bunu Ebû Hanîfe nakletti. el-Leys: **غَزُرَت الناقةُ والشاة**: sütü çok oldu; o hâlde o **تَغْزُرُ غَزارةً**; ve o **غَزِيرة**dir, sütü çok. Ve hadiste: “Kim bir süt menîhası verirse, ister **بَكِيئةً** olsun ister **غَزِيرةً**”; yani sütü çok. Ebû Zerr hadîsinde: “Düşman size bir koyun sağımı kadar dayanır mı?” Dediler: “Evet; ve sütü bol **شِيَاهٍ غُزرٍ** (dört koyun) kadar”; bu, **غَزِيرة** (sütü çok) olanın çoğuludur; İbnü’l-Esîr dedi ki: rivayette böyle gelmiştir; bilinen ise (aynı) **بالعين المهملة والزايين** ile, **عزوز**un çoğulu(dur); onun zikri gelecektir. Ve **مطر غَزِيرٌ** (bol yağmur) ve **معروف غَزِيرٌ** (bol iyilik) ve **عينٌ غَزيرة الماء** (suyu bol pınar). Ebû Mansûr dedi: “**ناقة ذات غُزْرٍ**” denir; yani **غزارةٍ** ve sütün çokluğu sahibi.

İbnü’l-A‘râbî: **المُغازَرةُ**: kişinin, bir başkasına değersiz bir şeyi hediye etmesi; onunla onu katlaması için. Ve tâbiînden bazısı dedi: “**الجانبُ المُسْتَغْزِرُ** hibesi sebebiyle mükâfatlandırılır”; **المُسْتَغْزِرُ**: verdiğinden daha çoğunu isteyen kimsedir; ve bu **المُغازَرة**dir. Hadisin manası: seninle onun arasında akrabalık bulunmayan yabancı, sana bir şey hediye ettiğinde ondan daha çoğunu isterse, onun hediyesinden dolayı mükâfatlandırılır; yani hediyesinin karşılığında ona ver. Ve **اسْتَغْزَرَ**: verdiğinden daha çoğunu istedi. Ve **بئر غَزِيرة**: suyu çok; aynı şekilde su gözü ve gözyaşı; çoğulu **غِزارٌ**dur. Ve **غَزُرَت**: **غَزارةً** ve **غَزْراً** ve **غُزْراً** (oldu). Ve denildi ki: **الغُزْرُ** bütün bunlardan masdardır; ve **الغَزْرُ** isimdir, **الضَّرْب** gibi. Ve **أَغزَرَ المعروفَ**: onu **غَزِيراً** kıldı. Ve **أَغْزَرَ القومُ**: develeri ve koyunları **غَزُرَت** oldu ve sütleri çoğaldı; ve **نوق غِزَار**; ve çoğul **غَزْر**dür; **جَوْن** ve **جُون** gibi; ve **أُذن حَشْرٌ** ve **آذانٌ حُشْرٌ**. Ve **قومٌ مُغْزَرٌ لهم**: develeri yahut sütleri bol oldu.

**والتَّغْزِير**: iki sağım arasında bir sağımı terk etmendir; bu, devenin sütü geri çekildiği zaman(dır).

**وغُزْران**: bir yer.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B2%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ ز ر * * الغَزَارَةُ * الكثرة وبابه ظرُف فهو * غَزِيرٌ

##### Türkçe

* غ ز ر * * **الغَزَارَةُ** * çokluk; ve onun bâbı: **ظرُف**; o hâlde o, **غَزِيرٌ**dur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B2%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الغزير: الكثير من كل شئ. وأرض مغزورة: أصابها مطر غزير الدر. والغزيرة من الإبل والشاء وغيرهما من ذوات اللبن: الكثيرة الدر، ثم استعير، وقيل: الغزيرة من الآبار والينابيع: الكثيرة الماء، وكذلك الغزيرة من العيون: الكثيرة الدمع، والجمع من كل ذلك غزار. وكذا قولهم: علمه غزير. وأغزر الله ماله. وتقول في كل ذلك: غزرت، ككرم، غزارة وغزرا، بالفتح فيهما، وغزرا، بالضم، ويقال: الغزر، بالضم، المصدر، وبالفتح الاسم. وغزر الشيء: كثر. والغزارة: الكثرة. وغزرت الماشية عن الكلإ: درت ألبانها، كأغزرت؛ قاله ابن القطاع. ويقال: هذا الرعى مغزرة للبن؛ المغزرة، كمحسنة: ما يغزر عليه اللبن، أي يكثر. والمغزرة، أيضا: نبات ورقه كورق الحرف غير صغار، ولها زهرة حمراء كالجلنار يعجب البقر جدا وتغزر عليه، وهي ربعية، سميت بذلك لسرعة غزر الماشية عليها؛ حكاه أبو حنيفة؛ قال: ويرعاها كل المال. وأغزر المعروف: جعله غزيرا، أي كثيرا. وأغزر القوم: غزرت إبلهم وشاؤهم وكثرت ألبانها، وأيضا صاروا في غزر المطر؛ قاله ابن القطاع. وقوم مغزر لهم، مبنيا للمفعول: غزرت ألبانهم أ وإبلهم. وغزران، بالضم: ع. والمغازر والمستغزر: من يهب شيئا ليرد عليه أكثر مما أعطى. قال ابن الأعرابي: المعازرة: أن يهدى الرجل شيئا تافها لآخر ليضاعفه بها. وقال بعض التابعين: الجانب المستغزر يثاب من هبته. المستغزر: الذي يطلب أكثر مما يعطى، وهي المغازرة، ومعنى الحديث أن الغريب الذي لا قرابة بينك وبينه إذا أهدى لك شيئا يطلب أكثر منه فأعطه في مقابلة هديته وكافئه وزده. والغزر، بالفتح: آنية من حلفاء وخوص، نقله الصاغاني عن ابن دريد، وقال: عربي معروف. والتغزير: أن يدع حلبة بين حلبتين، وذلك إذا أدبر لبن الناقة ويأتي في غرز. يقال: غرز ناقتك، فيتركها عن الحلب حتى تغرز، وقد غرزت غرازا؛ قاله الزمخشري. ومما يستدرك عليه: مطر غزير، وعلم غزير. ويقال: ناقة ذات غزر، أي ذات غزارة وكثرة لبن.

##### Türkçe

**الغزير**: her şeyden çok olan. Ve **أرض مغزورة**: ona bol, çok sağım (süt) yağmuru isabet etmiş. Ve develerden, koyunlardan ve bunların dışındakilerden süt sahibi olanlardan **الغزيرة**: sağımı çok olan; sonra ödünç alındı. Ve denildi ki: kuyulardan ve pınarlardan **الغزيرة**: suyu çok olan; yine gözlerden **الغزيرة**: yaşı çok olan; bütün bunların cem‘i **غزار**’dır. Yine onların sözü: “Onun ilmi **غزير**.” Ve “Allah onun malını **أغزر** etti.” Ve bütün bunlarda şöyle dersin: **غزرت**, **كرم** gibi; **غزارة** ve **غزرا**, ikisinde de fetha ile; ve **غزرا**, damme ile. Ve denilir: **الغزر**, damme ile, mastardır; fetha ile isimdir. Ve **غزر** şey: çoğaldı. Ve **الغزارة**: çokluk. Ve **غزرت** davar, ottan dolayı: sütleri sağdı (bolaldı), **أغزرت** gibi; bunu İbnü’l-Kattâ‘ söyledi. Ve denilir: “Bu otlak, süt için **مغزرة**’dir”; **المغزرة**, **محسنة** gibi: üzerine sütün **يغزر** olduğu şeydir; yani çoğalır. Ve **المغزرة**, ayrıca: yaprağı **الحرف** yaprağı gibi, küçük olmayan bir bitkidir; onun **الجلنار** gibi kırmızı bir çiçeği vardır; sığır ona pek hayran olur ve onun üzerine (sütü) bolalır; o baharlık (dört mevsimlik)tır; ona, davarın onun üzerinde çabucak **غزر** etmesi sebebiyle bu ad verilmiştir; bunu Ebû Hanîfe nakletti; dedi ki: “Bütün mal (hayvan sürüsü) onu otlar.” Ve **أغزر** iyiliği: onu **غزير** kıldı; yani çok. Ve **أغزر** kavim: develeri ve koyunları **غزرت** oldu ve sütleri çoğaldı; ayrıca bol yağmur içinde oldular; bunu İbnü’l-Kattâ‘ söyledi. Ve “Onlar için **قوم مغزر لهم**”, mef‘ûle bina edilmiş olarak: sütleri ve develeri **غزرت** oldu. Ve **غزران**, damme ile: özel isim. Ve **المغازر** ve **المستغزر**: bir şeyi, kendisine verdiğinden daha çoğu geri dönsün diye hibe eden kimse. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **المعازرة**: bir adamın, bir başkasına değersiz bir şeyi hediye etmesi; onun da onunla ona kat kat vermesi içindir. Ve tâbiînden bazısı dedi ki: **الجانب المستغزر** kendi hibesi sebebiyle sevaplandırılır. **المستغزر**: verdiğinden daha çoğunu isteyen kimsedir; o da **المغازرة**’dir. Hadisin manası: seninle onun arasında akrabalık bulunmayan yabancı, sana bir şey hediye ettiğinde ondan daha çoğunu ister; sen de onun hediyesine karşılık ona ver, onu mükâfatlandır ve ona artır. Ve **الغزر**, fetha ile: saz ve hurma yaprağından kaplar; bunu Sâgânî, İbn Düreyd’den nakletti; ve dedi ki: “Bilinen Arapçadır.” Ve **التغزير**: iki sağım arasında bir sağımı terk etmektir; bu, devenin sütü geri çekildiğinde olur; ve **غرز** maddesinde gelir. Denilir: “Deveni **غرز** et”; böylece onu sağmaktan bırakır, ta ki **تغرز** edinceye kadar; ve **غرزت** **غرازا**; bunu Zemahşerî söyledi. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **مطر غزير**, ve **علم غزير**. Ve denilir: **ناقة ذات غزر**; yani **غزارة** ve sütün çokluğu sahibi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B2%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَزُرَ
1 غَزُرَ ذ , aor. غَزُرَ , inf. n. غَزَارَهٌ (S, Mgh, Msb, K) and غَزْرٌ (Mgh, L, Msb, K) and غُزْرٌ, (L, K,) or غَزْرٌ is a simple subst., (S, L, TA,) It (a thing, S, K, or water, Mgh, Msb) was, or became, much, abundant, or copious. (S, Mgh, Msb, K,) ― -b2- غَزُرَتْ She (a camel, S, Msb, or a beast, K) bad much milk; abounded in milk, became abundant in milk; (S, Msb, K:) عَنِ الكَلَأ from the (??) (TA;) or عَلَيْهِ [by feeding] upon it; (K;) as also ↓ أَغْزَرَتْ: (IKtt:) and it (a well, and a spring,) abounded in water; and it (an eye) abounded in tears. (K.)

تَغْزِيرٌ
2 تَغْزِيرٌ ذ signifies The omitting a milking between two milkings, when the milk of the camel is backward. (S, K, TA,) A similar meaning is mentioned in art. غرز: see 2 in that art (TA.)

غازرهُ
3 غازرهُ ذ , inf. n. مُغَازَرَةٌ, He gave him a small and mean thing in order that he might give him in return twice as much: he sought to obtain from him more than he gave. (I Aar, TA: but only the inf. n. is mentioned.)

4 أَغْزَرَ see 1. -A2- أَغْزَرَ اللّٰهُ مَالَهُ [God caused his camels, or sheep, or goats, to have much milk]. (TA.) ― -b2- اغزر المَعْرُوفَ He made the beneficence to be abundant. (K.) -A3- اغزر القَوْمُ The people's camels, (S, K,) and their sheep or goats, (TA,) became abundant in milk. (S, K, TA.) ― -b2- And The people became in the state of having much rain. (IKtt.)

غَزْرٌ
غَزْرٌ ذ [Abundance in milk: or abundance of milk: of camels &c.:] a subst. from غَزُرَتِ النَّاقَةُ; pl. غُزْرٌ; like as جُونٌ is pl. of جَوْنٌ, and حُشْرٌ of حَشْرٌ. (S.) -A2- Also A vessel made of [the coarse grass called] حَلْفَآء and of palm-leaves: (IDrd, K:) a well-known Arabic word. (IDrd, TA.)

غُزْرَى
غُزْرَى ذ [as though fem. of أَغْزَرُ] is applied to a she-camel by Honeyf-El-Hanلtim [as meaning Surpassingly abundant in milk]. (IAar in TA in art. بهى.)

غُزْرَانٌ
[ غُزْرَانٌ ذ mentioned by Freytag as an epithet applied to camels, meaning Abounding in milk, on the authority of the K, is a mistake; it is mentioned in the K only as the name of a place.]

غَزِيرٌ
غَزِيرٌ ذ , and the fem. غَزِيرَةٌ, Much; abundant; copious: (S, Msb, K:) applied to water, (Msb,) and rain, (K,) and beneficence, (S,) and knowledge, (TA,) and anything. (S, K.) ― -b2- A she-camel, (S, Msb, K,) and a sheep or goat or other beast, (TA,) having much milk; abounding in milk: (S, Msb, K:) a well, and a spring, (K,) and a subterranean channel for water, (Msb,) abounding in water: (Msb, K:) and an eye abounding in tears: (K:) pl. غِزَارٌ. (S, Msb.)

قَوْمٌ مُغْزَرٌ لَهُمْ
قَوْمٌ مُغْزَرٌ لَهُمْ ذ , in the pass. form, A people having abundance of milk; whose camels abound in milk. (K.)

مَغْزَرَةٌ
مَغْزَرَةٌ ذ , (as written in the L, [and so agreeably with analogy, as meaning A cause of abounding in milk; similar to مَبْخَلَةٌ and مَجْبَنَةٌ &c.;]) or مُغْزِرَةٌ, (accord. to the K,) a thing [from the feeding of a beast] upon which the milk becomes abundant. (L, K.) ― -b2- And, (K, TA,) hence, (TA,) A certain plant, the leaves of which are like those of the حُرْف [q. v.], (K, TA,) dust-coloured, and small, and which has a red blossom, like that of the pomegranate: (TA:) it pleases the cows (K, TA) much, (TA,) and they become abundant in milk [by feeding] upon it: (K, TA:) it is of the [season called] رَبِيع; and is mentioned by AHn, who says that all cattle pasture upon it. (TA.)

مِغْزَارٌ
مِغْزَارٌ ذ [Abounding much in milk; applied to a she-camel &c.]. (The Lexicons passim.)

أَرْضٌ مَغْزُورَةٌ
أَرْضٌ مَغْزُورَةٌ ذ Land upon which much rain has fallen. (K.)

مُغَازِرٌ
مُغَازِرٌ ذ and ↓ مُسْتَغْزِرٌ One who gives a thing in order that he may obtain in return more than he gives. (K.) One of the Tلbi'ees says الجَانِبُ يُثَابُ مِنْ هِبَتِهِ ↓ المُسْتَغْزِرُ The stranger who seeks to obtain more than he gives shall be rewarded for his gift: meaning, when the stranger, who is not related to thee, gives thee a thing, he seeks to obtain more than it; so do thou requite him for his gift, and exceed it to him. (TA.)

مُسْتَغْزِرٌ
مُسْتَغْزِرٌ ذ : see مُغَازِرٌ, in two places.

##### Türkçe

غَزُرَ
1 **غَزُرَ** ذ , muzâri‘ **غَزُرَ** , mastar ismi **غَزَارَهٌ** (S, Mgh, Msb, K) ve **غَزْرٌ** (Mgh, L, Msb, K) ve **غُزْرٌ**, (L, K,) yahut **غَزْرٌ** basit bir isimdir, (S, L, TA,) O (bir şey, S, K, yahut su, Mgh, Msb) çok oldu, bol oldu, gür oldu. (S, Mgh, Msb, K,) ― -b2- **غَزُرَتْ** O (dişi deve, S, Msb, yahut bir hayvan, K) çok sütlü oldu; sütte bol oldu, sütte bol hâle geldi; (S, Msb, K:) **عَنِ الكَلَأ** (??)’dan (TA;) yahut **عَلَيْهِ** onun üzerinde [otlayarak]; (K;) bunun gibi ↓ **أَغْزَرَتْ**: (IKtt:) ve o (bir kuyu ve bir pınar) suda bol oldu; ve o (bir göz) gözyaşında bol oldu. (K.)

تَغْزِيرٌ
2 **تَغْزِيرٌ** ذ iki sağım arasında bir sağımı terk etmeyi ifade eder; devenin sütü geri kaldığı zaman. (S, K, TA,) Benzer bir mânâ **غرز** maddesinde zikredilmiştir: o maddede 2’ye bak. (TA.)

غازرهُ
3 **غازرهُ** ذ , mastar ismi **مُغَازَرَةٌ**, Ona, karşılığında kendisine iki katını versin diye küçük ve değersiz bir şey verdi: ondan, verdiğinden daha fazlasını elde etmeyi istedi. (I Aar, TA: fakat yalnız mastar ismi zikredilmiştir.)

4 **أَغْزَرَ**: 1’e bak. -A2- **أَغْزَرَ اللّٰهُ مَالَهُ** [Allah onun develerini, yahut koyunlarını, yahut keçilerini çok sütlü kıldı]. (TA.) ― -b2- **اغزر المَعْرُوفَ** İyiliği bol kıldı. (K.) -A3- **اغزر القَوْمُ** Kavmin develeri, (S, K,) ve onların koyunları yahut keçileri, (TA,) sütte bol hâle geldi. (S, K, TA.) ― -b2- Ve kavim çok yağmur hâlinde oldu. (IKtt.)

غَزْرٌ
**غَزْرٌ** ذ [Sütte bolluk: yahut sütün bolluğu: develerin vb.’nin:] **غَزُرَتِ النَّاقَةُ**’dan bir isimdir; çoğulu **غُزْرٌ**; tıpkı **جُونٌ**’un **جَوْنٌ**’un çoğulu olması gibi ve **حُشْرٌ**’ün **حَشْرٌ**’ün çoğulu olması gibi. (S.) -A2- Ayrıca **حَلْفَآء** denilen [kaba ot]tan ve hurma yapraklarından yapılmış bir kap: (IDrd, K:) bilinen bir Arapça kelimedir. (IDrd, TA.)

غُزْرَى
**غُزْرَى** ذ [sanki **أَغْزَرُ**’un müennesi gibi] Honeyf-El-Hanلtim tarafından bir dişi deveye uygulanır [mânâsı: sütte üstün derecede bol]. (IAar in TA in art. **بهى**.)

غُزْرَانٌ
[ **غُزْرَانٌ** ذ Freytag tarafından, K’ye dayanarak, develere uygulanan ve “sütte bol” mânâsında bir sıfat olarak zikredilmiştir; bu bir hatadır; K’de yalnızca bir yer adının ismi olarak zikredilmiştir.]

غَزِيرٌ
**غَزِيرٌ** ذ , ve müennesi **غَزِيرَةٌ**, Çok; bol; gür: (S, Msb, K:) suya uygulanır, (Msb,) ve yağmura, (K,) ve iyiliğe, (S,) ve bilgiye, (TA,) ve her şeye. (S, K.) ― -b2- Çok sütlü bir dişi deve, (S, Msb, K,) ve bir koyun yahut keçi yahut başka bir hayvan, (TA,) sütte bol: (S, Msb, K:) bir kuyu ve bir pınar, (K,) ve su için yeraltı kanalı, (Msb,) suda bol: (Msb, K:) ve gözyaşında bol bir göz: (K:) çoğulu **غِزَارٌ**. (S, Msb.)

قَوْمٌ مُغْزَرٌ لَهُمْ
**قَوْمٌ مُغْزَرٌ لَهُمْ** ذ , meçhul sigada, Sütte bolluğu olan bir kavim; develeri sütte bol olan. (K.)

مَغْزَرَةٌ
**مَغْزَرَةٌ** ذ , (L’de yazıldığı üzere, [ve kıyasa uygun olarak, “sütte bol olmanın sebebi” mânâsında; **مَبْخَلَةٌ** ve **مَجْبَنَةٌ** vb. gibi;]) yahut **مُغْزِرَةٌ**, (K’ye göre,) [bir hayvanın otlaması] ile sütün bol olduğu bir şey. (L, K.) ― -b2- Ve, (K, TA,) bundan dolayı, (TA,) yaprakları **حُرْف**’ün [bkz.] yaprakları gibi olan, (K, TA,) toz renkli ve küçük, ve narın çiçeği gibi kırmızı bir çiçeği bulunan belirli bir bitki: (TA:) ineklere (K, TA) çok hoş gelir, (TA,) ve onun üzerinde [otlayarak] sütte bol olurlar: (K, TA:) **رَبِيع** mevsimindendir; ve AHn tarafından zikredilmiştir; o, bütün sığırların onun üzerinde otladığını söyler. (TA.)

مِغْزَارٌ
**مِغْزَارٌ** ذ [Sütte çok bol; bir dişi deveye vb.’ne uygulanır]. (Sözlükler, çeşitli yerlerde.)

أَرْضٌ مَغْزُورَةٌ
**أَرْضٌ مَغْزُورَةٌ** ذ Üzerine çok yağmur düşmüş arazi. (K.)

مُغَازِرٌ
**مُغَازِرٌ** ذ ve ↓ **مُسْتَغْزِرٌ** Bir şeyi, karşılığında verdiğinden daha fazlasını elde etsin diye veren kimse. (K.) Tâbiîlerden biri der ki: **الجَانِبُ يُثَابُ مِنْ هِبَتِهِ ↓ المُسْتَغْزِرُ** Yabancı, verdiği hibeden dolayı mükâfatlandırılır: mânâsı, seninle akrabalığı olmayan yabancı sana bir şey verdiğinde, ondan daha fazlasını elde etmeyi ister; öyleyse sen de onun hibesine karşılık ver ve ona onu aş. (TA.)

مُسْتَغْزِرٌ
**مُسْتَغْزِرٌ** ذ : **مُغَازِرٌ**’e bak, iki yerde.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B2%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَزُرَ
غَزُرَ U ( n. ac. غَزْر 1 ,  غُزْر 3 ,  غَزَاْرَة 22t ),
a.  Was abundant, copious, plentiful; yielded, gave abundance.

غَاْزَرَ
غَاْزَرَ III ,
a.  Gave in order to obtain more

أَغْزَرَ
أَغْزَرَ IV ,
a.  Multiplied, increased.

b.  Gave plentifully ( milk ).

اِسْتَغْزَرَ
اِسْتَغْزَرَ X .
a.  see III .

غَزْر
غَزْر 1 ,
a.  Abundance, plenty.

b.  ( pl. غُزْر 3 ), Basket made of palmleaves.

غَزَاْرَة
غَزَاْرَة 22t ,
a.  see 1 (a) .

غَزِيْر
غَزِيْر 25 , (
a.  pl غِزَاْر 23 ), Abundant, plentiful.

b.  Yielding much milk ( flock ). -

c.  Full, overflowing ( eye, stream ),

d.  Leafy ( plant ).

غَزَّاْر
غَزَّاْر 28
a.  [ coll. ], Reeds, rushes.

غَزڤرَ
N. P. غَزڤرَ I ,
a.  Well-watered ( land ).

غَاْزَرَ
N. Ag. غَاْزَرَ III ,
a.  Interested giver.

اِسْتَغْزَرَ
N. Ag. اِسْتَغْزَرَ X ,
a.  see N. Ag. غَاْزَرَ III .

##### Türkçe

**غَزُرَ**
**غَزُرَ** U ( n. ac. **غَزْر** 1 ,  **غُزْر** 3 ,  **غَزَاْرَة** 22t ),
a. Bol oldu, çok oldu, bereketli oldu; bolluk verdi, bolca verdi.

**غَاْزَرَ**
**غَاْزَرَ** III ,
a. Daha fazlasını elde etmek için verdi.

**أَغْزَرَ**
**أَغْزَرَ** IV ,
a. Çoğalttı, artırdı.

b. Bolca verdi (süt).

**اِسْتَغْزَرَ**
**اِسْتَغْزَرَ** X .
a. III’e bak.

**غَزْر**
**غَزْر** 1 ,
a. Bolluk, çokluk.

b. ( pl. **غُزْر** 3 ), Hurma yapraklarından yapılmış sepet.

**غَزَاْرَة**
**غَزَاْرَة** 22t ,
a. 1 (a)’ya bak.

**غَزِيْر**
**غَزِيْر** 25 , (
a. pl **غِزَاْر** 23 ), Bol, çok.

b. Çok süt veren (sürü). -

c. Dolu, taşan (göz, akarsu),

d. Yapraklı (bitki).

**غَزَّاْر**
**غَزَّاْر** 28
a. [ coll. ], Kamışlar, sazlar.

**غَزڤرَ**
N. P. **غَزڤرَ** I ,
a. İyi sulanmış (arazi).

**غَاْزَرَ**
N. Ag. **غَاْزَرَ** III ,
a. İlgili veren.

**اِسْتَغْزَرَ**
N. Ag. **اِسْتَغْزَرَ** X ,
a. N. Ag. **غَاْزَرَ** III’e bak.
