# غسا — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B3%D8%A7/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B3%D8%A7/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غسا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B3%D8%A7.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: غسا

غَسا الليلُ يَغْسُو غُسُوًّا وغَسِيَ يَغْسى؛ قال ابن أَحمر: كأَنّ الليلَ لا يَغْسى عَليه،
إِذا زَجَر السَّبَنْتاةَ الأَمُونا
وأَغْسى يُغْسي: أَظْلَم، قال ابن أَحمر:
فلما غَسى لَيْلي وأَيْقَنْتُ أَنَّها
هي الأُرَبى، جاءَت بأُمِّ حَبَوْكَرى
وقد ذكره ابن سيده: في معتل الياء أَيضاً؛ قال ابن بري: شاهدُ أَغْسَى قول الهجيمي:
هَجَوْا شَرَّ يَرْبوعٍ رجالاً وخَيْرَها
نِساءً، إِذا أَغْسى الظلامُ تُزارُ
قال: وقال العجاج:
ومرّ أَعْوام بلَيْلٍ مُغْسِ
وحكى ابنُ جنِّي: غَسى يَغْسى كأَبى يأْبى، قال: وذلك لأَنهم شَبَّهوا الأَلفَ في آخِره بالهمزة في قَرَأَ يقْرأُ وهَدَأَ يَهْدَأُ، وقد قالوا غَسِيَ يَغْسى؛ قال ابن سيده: فقَدْ يجوز أَن يكون غَسى يَغْسى من التركيب، يعني أَنه إِنما قامَ يَغْسى من غَسِيَ ويَغْسُو من غَسا وقد أَغْسَيْنا، وذلك عند المغرب وبُعَيْده. وأَغْسِ من اللَّيْل أَي لا تَسِرْ أَوَّله حتى يذهَبَ غُسُوُّه، كما يقال أَفْحِمْ عنك من اللَّيْلِ أَي لا تَسِرْ حتى تَذْهب فَحْمَتُه. وشيخٌ غاسٍ: قد طالَ عُمْرُه؛ قال ابن سيده: ولم أَرَها بالغين المعجمة إِلاَّ في كتاب العين؛ قال الأَزهري: الصواب شيخٌ عاسٍ، بالعين المهملة، ومن قال غاسٍ فقد صحَّف.
والغَساةُ: البَلَحة الصَّغيرةُ، وجمعها غَسَواتٌ وغَساً. وقال أَبو حنيفة: الغَسا البَلَح فعَمَّ به. وقال مَرَّةً: الغاسِي أَوْلُ ما يخرُجُ من التَّمْرِ فيكون كأَبْعارِ الفِصالِ، قال: وإنما حملناه على الواو لمقارَبَتِهِ الغَسواتِ في المعنى.

### Türkçe

**غَسا** gece **يَغْسُو** **غُسُوًّا** ve **غَسِيَ** **يَغْسى**; İbn Aḥmer dedi:
Kânenne gece onun üzerine **يَغْسى** değil,
**السَّبَنْتاةَ** **الأَمُونا**’yı azarladığı zaman.

Ve **أَغْسى** **يُغْسي**: karardı; İbn Aḥmer dedi:
Derken gecem **غَسى** olunca ve onun
**الأُرَبى** olduğuna yakînen kanaat getirince, **أُمِّ حَبَوْكَرى** ile geldi.

Onu İbn Sîdeh zikretti: **معتل الياء**’da da; İbn Berrî dedi: **أَغْسَى**’nın şahidi
el-Huceymî’nin sözü:
**يَرْبوعٍ**’un şerrini erkekler olarak, hayrını da
kadınlar olarak hicvettiler; karanlık **أَغْسى** olunca ziyaret edilir.

Dedi: ve el-ʿAccâc dedi:
Ve **مُغْسِ** bir gece ile yıllar geçti.

İbn Cinnî nakletti: **غَسى** **يَغْسى**, **أَبى** **يَأْبى** gibi; dedi: bu, onların
sonundaki elif’i, **قَرَأَ** **يَقْرأُ** ve **هَدَأَ** **يَهْدَأُ**’daki hemzeye benzetmeleri sebebiyledir; ve demişlerdir:
**غَسِيَ** **يَغْسى**; İbn Sîdeh dedi: öyleyse caiz olur ki **غَسى** **يَغْسى** terkîbdendir; yani, ancak **يَغْسى** **غَسِيَ**’den, **يَغْسُو** da **غَسا**’dan kaim olmuştur; ve biz **أَغْسَيْنا** (dedik); bu, mağrib vaktinde ve onun az sonrasında olur. Ve geceden **أَغْسِ**: yani, onun evvelinde yürüme; ta ki onun **غُسُوُّه**’u gitsin; nitekim “geceden **أَفْحِمْ** kendinden” denir; yani, onun **فَحْمَتُه**’u gidinceye kadar yürüme. Ve **غاسٍ** bir şeyh: ömrü uzamış (kimsedir); İbn Sîdeh dedi: onu **الغين المعجمة** ile ancak Kitâbü’l-ʿAyn’da gördüm; el-Ezherî dedi: doğru olan **عاسٍ** bir şeyhtir, **العين المهملة** ile; **غاسٍ** diyen ise tashîf etmiştir.

Ve **الغَساةُ**: küçük **البَلَحة**; cem‘i **غَسَواتٌ** ve **غَساً**’dır. Ebû Ḥanîfe dedi: **الغَسا** **البَلَح**’tır; onunla genelledi. Bir defa dedi: **الغاسِي** hurmadan çıkan ilk şeydir; böylece **أَبْعارِ الفِصالِ** gibi olur; dedi: onu ancak vâv üzerine hamlettik; mânâda **الغَسواتِ**’a yakınlığından dolayı.
