# غسس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B3%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B3%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B3%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: غسس

غس الرجل في البلاد: دخل ومضى قدما، وهي لغة تميم، وقس: مثله. ويقال: غس فلان الخطبة، أي خطبة الخطيب: عابها. وغس فلانا في الماء: غطه فيه، وكذلك: غته، فانغس فيه: انغط. قال أبو وجزة:
  وانغس في كدر الطمال دعامص                      حمر البطون قصيرة أعمارهـا

  وغس غسا: زجر القط فقال: غس غس. قاله الليث، ونقل شيخنا عن ابن دريد إنكاره عن جماعة، ولم يثبت، كغسغس، ويقال: إن غسغس إذا بالغ في زجره. والمغسوسة: نخلة ترطب ولا حلاوة لها. وهي أيضا: الهرة، يقال لها: الخازباز، والمغسوسة. وقال أو محجن الأعرابي?. يقال: هذا الطعام غسوس صدق، وغلول صدق، كلاهما كصبور، أي طعام صدق، وكذلك الشراب. وأنا أغس وأسقى، أي أطعم، نقله الصاغاني. والغساس، كغراب: داء في الإبل، ويقال منه: بعير مغسوس، أي أصابه ذلك. نقله الصاغاني عن أن عباد. وغسان: أبو قبيلة باليمن، وهو مازن بن الأزد بن الغوث، منهم ملوك غسان بها، منهم جفنة بن عمرو، والحارث المحرق، وثعلبة العنقاء، والحارث الأكبر، المعروف بابن مارية، وأولاده:النعمان، والمنذر، وجبلة، وأبو شمر، ملوك كلهم. فمن ولد جبلة هذا: جبل بن الأيهم، ومن ولد أبي شمر الحارث الأعرج بن أبي شمر، وغيرهم. وغسان: ماء بين رمع وزبيد، لواديين باليمن، حكاه المسعودي وابن الكلبي. وقيل: يسد مأرب وقيل: بالمشلل قرب الجحفة، من نزل من الأزد فشرب منه سمي غسان، ومن لم يشرب فلا، قال ابن الجواني: والذي نزل على غسان منهم بعض بني امرئ القيس البطريق بن ثعلبة البهلول بن مازن، وماوية وربيعة وامرؤ القيس، بنو عمرو بن الأزد، وكرز وعامر ابنا ثعلبة البهلول بن مازن بن الأزد. انتهى. وقال ابن الكلبي: ولم يشرب أبو حارثة ولا عمران ولا وائل، من غسان، فليس يقال لهم: غسان. قلت: وهم بنو عمرو بن عامر ماء السماء. وقيل: هو اسم دابة وقعت في هذا الماء فسمي الماء بها، وقال حسان:
  إن كنت سائلة والحق مغضبة                      فالأزد نسبتنا والماء غسـان قال شيخنا: وقد حكي فه الصرف والمنع، على أصالة النون وزيادتها، وقد فصله السهيلي في الروض تفصيلا جيدا. والغس، بالضم: الضعيف، عن ابن دريد. وقال غيره: هو اللئيم، وليس عند الأزهري وابن سيده الواو بينهما، وزاد الجوهري: من الرجال. والجمع: أغساس وغساس وغسوس. والغسيس، كأمير: الرطب الفاسد، عن ابن الأعرابي. والجمع: غسس، بضمتين، كالمغسوس والمغسس، كمعظم، وهو البسر الذي يرطب ثم يتغير طعمه، وقيل: هو الذي لا حلاوة له، وهو أخبث البسر. وقيل: الغسيس والمغسوس والمغسس: البسر يرطب من حول ثفروقه. ومما يستدرك عليه: الغس، بالضم: البخيل، عن الفراء، وقال ابن الأعرابي: الغس: الضعفاء في آرائهم وعقلهم. والغسيس والمغسوس: كالغس. وقال ابن الأعرابي، في النوادر: الغسيسة: النخلة ترطب ويتغير طعمها. والغس: الفسل من الرجال، والجمع: أغساس. ولست من غسانه،أي ضربه، عن كراع. وقيل في زجر القط أيضا: غس، مبنيا على الكسر، مثل: حس وبس. وغسان بن جذام، بالضم: بطن من الصدف، ويقال فيه بالمهملة أيضا.

### Türkçe

**غس** adam ülkede: girdi ve öne doğru geçti; bu, Temîm’in dilidir; ve **قس**: onun gibidir. Ve denilir: **غس** falan hutbeyi, yani hatibin hutbesini: onu ayıpladı. Ve **غس** falanı suda: onu onun içinde batırdı; ve yine: **غته**; böylece **انغس** onun içinde: battı. Ebû Vecze dedi:
  Ve **انغس** bulanıklıkta **الطمال**’ın, **دعامص**                      karınları kızıl, ömürleri kısa

  Ve **غس** **غسا**: kediyi azarladı da dedi: **غس غس**. Bunu Leys söyledi; şeyhimiz İbn Düreyd’den, onun bunu bir cemaatten inkâr ettiğini nakletti; ve sabit olmadı; **كغسغس** gibi. Ve denilir: **إن غسغس**; onu azarlamada mübalağa ettiği zaman. Ve **المغسوسة**: olgunlaşan, fakat tatlılığı olmayan bir hurma ağacı. Ve o ayrıca: kedi; ona **الخازباز** ve **المغسوسة** denilir. Ve (Ebû) Muhcen el-A‘râbî dedi?. Denilir: bu yemek **غسوس** doğru, ve **غلول** doğru; ikisi de **كصبور** gibi; yani doğru yemek; ve yine içecek. Ve ben **أغس** ve sularım, yani yediririm; bunu Sâgânî nakletti. Ve **الغساس**، **كغراب**: develerde bir hastalık; ve ondan denilir: **بعير مغسوس**; yani ona o isabet etti. Bunu Sâgânî, En ‘Abbâd’dan nakletti. Ve **غسان**: Yemen’de bir kabilenin babasıdır; o, el-Ezd’den el-Gavs’un oğlu el-Ezd’in oğlu Mâzin’dir; onlardan orada Gassân kralları vardır; onlardan ‘Amr’ın oğlu Cufne, ve el-Hâris el-Muharriq, ve Sa‘lebe el-‘Ankâ’, ve el-Hâris el-Ekber, İbn Mâriye diye bilinen, ve onun oğulları: en-Nu‘mân, el-Münzir, Cebele, ve Ebû Şemr; hepsi krallardır. Şu Cebele’nin soyundan: el-Eyhem’in oğlu Cebel; ve Ebû Şemr’in soyundan: Ebû Şemr’in oğlu el-Hâris el-A‘rac; ve başkaları. Ve **غسان**: Yemen’de iki vadiye ait, Rema‘ ile Zebîd arasında bir sudur; bunu Mes‘ûdî ve İbnü’l-Kelbî anlattı. Ve denildi: Me’rib seddi; ve denildi: el-Muşellal’de, Cuhfe yakınında; Ezd’den inen kim ondan içerse **غسان** diye adlandırıldı; içmeyen ise hayır. İbnü’l-Cevânî dedi: ve onlardan **غسان** üzerine inen, Sa‘lebe el-Behlûl’un oğlu el-Batrîk İmru’ul-Kays’ın bazı Benî’sidir; ve Mâviye ve Rebî‘a ve İmru’ul-Kays; Ezd’den ‘Amr’ın oğulları; ve Ezd’den Mâzin’in oğlu el-Behlûl Sa‘lebe’nin iki oğlu Kerz ve ‘Âmir. Bitti. İbnü’l-Kelbî dedi: ve Ebû Hârise ne de ‘İmrân ne de Vâil, **غسان**’dan içmedi; bu yüzden onlara **غسان** denilmez. Dedim: ve onlar, ‘Âmir Mâ’ü’s-Semâ’nın oğlu ‘Amr’ın oğullarıdır. Ve denildi: o, bu suya düşen bir binek hayvanının adıdır; böylece su onunla adlandırıldı. Hassân dedi:
  Eğer soran isen ve hak kızdırıcı ise                      el-Ezd nesebimizdir ve su **غسان**’dır
Şeyhimiz dedi: ve onda sarf ve men‘ hikâye edilmiştir; **النون**’un aslîliği ve ziyadeliği üzerine; ve Süheylî onu er-Ravd’da iyi bir tafsil ile tafsil etmiştir. Ve **الغس**، damme ile: zayıf; İbn Düreyd’den. Başkası dedi: o, alçaktır; ve Ezherî ile İbn Sîde’nin yanında ikisinin arasında **الواو** yoktur; ve Cevherî artırdı: erkeklerden. Ve cem‘i: **أغساس** ve **غساس** ve **غسوس**. Ve **الغسيس**، **كأمير**: bozuk yaş hurma; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve cem‘i: **غسس**; iki damme ile; **كالمغسوس** ve **المغسس** gibi, **كمعظم**; ve o, olgunlaşıp sonra tadı değişen **البسر**’dir. Ve denildi: o, tatlılığı olmayan şeydir; ve o, **البسر**’in en habisidir. Ve denildi: **الغسيس** ve **المغسوس** ve **المغسس**: **البسر**’dir; **ثفروقه**’unun çevresinden olgunlaşır. Ve ona istidrâk edilenlerdendir: **الغس**، damme ile: cimri; Ferrâ’dan. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الغس**: görüşlerinde ve akıllarında zayıflar. Ve **الغسيس** ve **المغسوس**: **كالغس** gibi. İbnü’l-A‘râbî, **النوادر**’de dedi: **الغسيسة**: olgunlaşan ve tadı değişen hurma ağacı. Ve **الغس**: erkeklerden aşağılık; ve cem‘i: **أغساس**. Ve **ولست من غسانه**: yani onu dövdü; Kurâ‘dan. Ve kediyi azarlamada da denildi: **غس**; kesre üzerine mebnî; **مثل: حس وبس** gibi. Ve **غسان بن جذام**، damme ile: es-Sadef’ten bir batındır; ve onda **بالمهملة** ile de denilir.
