# غسن (غ-س-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B3%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B3%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - س - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B3%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والسين والنون معهما
غ س ن، ن س غ يستعملان غسن: الغُسَنُ: شعر العرف والناصية، الواحدة غُسْنةٌ. وفرس ذو غُسَنٍ. والرجل الجميل جدا يقال له: غَسّانيٌّ.
وغَسّانٌ: ماء بالمشلل، من شرب منه من الأَزْدِ قيل: غَسّانيّ. وكان ذلك في غسّانِ شبابه أي في نعمته. وفلان على أغسانِ أبيه أي على أخلاقه.
وأغْسانُ الرجال لئامهم.
والغَسِنُ: الضعيف من الرجال.
والغسّان: رهط الصبي.
وغَسَنَ الشيء: مضغ.
نسغ: النَّسْغُ: تغريز الإبرة.
والمِنْسَغَةُ: إضبارة من ذنب طائر ونحوه مما يُنْسَغُ بها الخبز.
والغَسيلةُ إذا غُرِسَتْ فخرجت قلبتها فقد أَنْسَغَتْ إنساغاً.

##### Türkçe

باب **الغين** و**السين** و**النون** معهما
**غ س ن**، **ن س غ** kullanılırlar

**غسن**: **الغُسَنُ**: yele ve perçem saçı; tekili **غُسْنةٌ**. Ve **فرس ذو غُسَنٍ** (yeleli bir at). Ve çok güzel adama: **غَسّانيٌّ** denir.

Ve **غَسّانٌ**: **المشلل**’de bir su; ondan **الأَزْدِ**’den kim içerse ona: **غَسّانيّ** denir. Ve bu, **غسّانِ شبابه**’inde idi; yani nimetinde. Ve falan kimse **أغسانِ أبيه** üzerinedir; yani onun ahlâkı üzerinedir.

Ve **أغْسانُ الرجال**: onların alçaklarıdır.

Ve **الغَسِنُ**: erkeklerden zayıf olan.

Ve **الغسّان**: çocuğun taifesi.

Ve **غَسَنَ الشيء**: çiğnedi.

**نسغ**: **النَّسْغُ**: iğnenin batırılması.

Ve **المِنْسَغَةُ**: bir kuşun kuyruğundan ve benzerinden bir demet; onunla ekmek **يُنْسَغُ** (batırılır).

Ve **الغَسيلةُ** batırıldığı zaman da çıkardı, onu çevirdi; artık **أَنْسَغَتْ** (batırdı), **إنساغاً** (batırma).

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B3%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الغُسَنُ: خُصَل الشعر من العرف والناصية والذَوائب. الواحدة غُسْنَةٌ وغُسْناةٌ. والغَيْسانُ: جدَّة الشباب ونعمته، إن جعلته فَيْعالاً فهو من هذا الباب.

##### Türkçe

**الغُسَنُ**: yele, perçem ve zülüflerden saç tutamlarıdır. Bir tanesi **غُسْنَةٌ** ve **غُسْناةٌ**dur. Ve **الغَيْسانُ**: gençliğin tazeliği ve nimeti; eğer onu **فَيْعالاً** yaparsan, o bu bapdandır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B3%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ س ن
غسن ، نسغ ، سغن : مستعملة .
سغن : أهمله الليث . ورَوى أبو العباس عن ابن الأعرابي أنه قال : الأسْغانُ : الأغذيةُ الرديئة .
غسن : قال أبو زيد تقول : لقد علمت أن ذاك من غَسَّانِ قلبك : أي من أقصى نفسك .
وروى ابن هانىء عنه يقال : ما أنت من غيْسانِ فلان : أي لست من رجاله .
وبعضهم يقول : لست من غسَّانِهِ ، قال : والغَيْسانَةُ : الناعمة ، والغَيْسانُ الناعم .
وقال أبو وجزة :
غيْسانَةٌ ذلك من غيسانها
أبو عبيد عن أبي عبيدة : الغَيْسانُ : الشَّباب .
قال : ويقال : كان ذلك في غَيْسانِ شبابه : أي في نعمة شبابه وطرائِه .
وقال شمر : كان ذلك في غيْسَاتِ شبابه وغَيْسانِهِ بمعنى واحد ، وأنشد :
بَيْنَا الفتى يَخْبِطُ في غيسانِهِ
وقال الليث : يقال للفرس الجَميل ذُو غُسَنٍ ، وللرجل الجميلِ جدّاً : غسَّانِيّ .
وقال الأصمعي : الغُسَنُ : خُصَلُ الشَّعرِ من المرأةِ والفَرَسِ وهي الغَدائر .
وقال غيره : الغُسنَ شعرُ الناصية ، فَرَسٌ ذو غسَنٍ .
وقال عدي بن زيد يصفُ فرساً :
مُشْرِفُ الهادي له غسَنٌ
يُعْرِقُ العِلْجَيْنِ إحضارا
أي يسبقهما إذا أحضر .
وقال ابن الفرج : قال حصين السُلَميّ : فلانٌ على أغسانٍ من أبيهِ وأعْسانٍ : أي أخلاق ، وغسَّانُ : ماءٌ نزل عليه قومٌ من أهل مأْربَ إليه نُسِبَ ملوك غسَّان .
نسغ : أبو عبيد عن الأموي : نَسَغَ في الأرض وحَدَسَ ، إذا ذهب في الأرض .
وقال غيره : انْتَسَغَتِ الإبِلُ انْتِساغاً إذا تفرقت في مراعيها وتباعدت قاله ابن الأعرابي ، وقال الأخطل :
رَجَنَّ بحيث تَنْتَسِغُ المطايا
فلا بَقّاً تخافُ ولا ذُبابَا
أبو عبيد عن أبي عمرو : النَّسِيغُ : العَرَقُ .
قال أبو عبيد : وقال الأصمعيُّ : يقال للْفَسِيلَةِ إذا أخرجت قُلبها : قد أنْسَغَتْ . قال : وإذا قُطعتِ الشجرةُ ثم نبتت ، قيل : قد أنسغت .
أبو العباس عن ابن الأعرابيّ قال : هيَ المِنْسَغَة والمِنْزَغَةُ لِلبَرْكِ الذي يُغْرَزُ به الخُبْزُ .
وقال الليث : المِنْسَغَةُ إضبارةٌ من ذَنَبِ طائرٍ يَنْسَغُ بها الخَبَّازُ الخُبْزَ .
قال : والنَّسْغُ : تَغْرِيزُ الإبرةِ وذلك أن الواشِمَةَ إذا وَشَمتْ يدها ضَبَّرَتْ عِدَّةَ إبَرٍ فَنَسَغَتْ بها يدها ، ثم أَسَغَّتْه النَّؤُور فإذا بَرَأَ قُلِعَ قِرْفُهُ عن سوادٍ قد رَصُنَ .

##### Türkçe

غ س ن
**غسن** , **نسغ** , **سغن** : kullanımdadır.
**سغن** : onu Leys ihmal etti. Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: **الأسْغانُ** : kötü gıdalardır.
**غسن** : Ebû Zeyd dedi: şöyle dersin: “Andolsun, bunun senin kalbinin **غَسَّانِ**’ından olduğunu bildim”: yani nefsinin en uç tarafından.
İbn Hânî’ ondan rivayet etti: denilir: “Sen falanın **غيْسانِ**’ından değilsin”: yani onun adamlarından değilsin.
Bazıları da der: “Onun **غسَّانِ**’ından değilim.” Dedi: **الغَيْسانَةُ** : yumuşak (olan, dişil); **الغَيْسانُ** yumuşak (olan, eril).
Ebû Vecze dedi:
**غيْسانَةٌ ذلك من غيسانها**
Ebû Ubeyd, Ebû Ubeyde’den: **الغَيْسانُ** : gençliktir.
Dedi: ve denilir: “Bu, onun gençliğinin **غَيْسانِ**’ında idi”: yani gençliğinin nimeti ve tazeliğinde.
Şemmer dedi: “Bu, onun gençliğinin **غيْسَاتِ**’ında ve **غَيْسانِ**’ında idi” (ikisi) tek bir mânâdadır; ve şu beyti okudu:
**بَيْنَا الفتى يَخْبِطُ في غيسانِهِ**
Leys dedi: güzel ata **ذُو غُسَنٍ** denilir; ve çok güzel adama: **غسَّانِيّ**.
Asma‘î dedi: **الغُسَنُ** : kadından ve attan saç tutamlarıdır; onlar örgülerdir.
Başkası dedi: **الغُسنَ** perçem saçıdır; **فَرَسٌ ذو غسَنٍ**.
Adî b. Zeyd bir atı vasfederek dedi:
**مُشْرِفُ الهادي له غسَنٌ**
**يُعْرِقُ العِلْجَيْنِ إحضارا**
Yani, (onlar) getirildiğinde ikisini geçer.
İbnü’l-Ferec dedi: Husayn es-Sülemî dedi: “Falan, babasından **أغسانٍ** ve **أعْسانٍ** üzeredir”: yani ahlâklar. Ve **غسَّانُ** : üzerine (konak) inilen bir sudur; Me’rib halkından bir kavim onun üzerine indi; ona nispetle Gassân kralları (bu adla) nispet olundu.

**نسغ** : Ebû Ubeyd, el-Umevî’den: “Yerde **نَسَغَ** ve **حَدَسَ**” (denir); yere gidip (kaybolup) gittiği zaman.
Başkası dedi: İbnü’l-A‘râbî’nin söylediğine göre, develer meralarında dağılıp uzaklaştıklarında **انْتَسَغَتِ الإبِلُ انْتِساغاً** (denir). Ahtal dedi:
**رَجَنَّ بحيث تَنْتَسِغُ المطايا**
**فلا بَقّاً تخافُ ولا ذُبابَا**
Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: **النَّسِيغُ** : terdir.
Ebû Ubeyd dedi: Asma‘î dedi: fidan, göbeğini çıkardığı zaman ona “**قد أنْسَغَتْ**” denilir. Dedi: ağaç kesilip sonra (yeniden) bittiğinde de “**قد أنسغت**” denilir.
Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: ekmeğin onunla delinip batırıldığı sivri alet için o **المِنْسَغَة** ve **المِنْزَغَةُ**’dir.
Leys dedi: **المِنْسَغَةُ** bir kuşun kuyruğundan bir demettir; fırıncı onunla ekmeği **يَنْسَغُ** eder.
Dedi: **النَّسْغُ** : iğnenin batırılıp saplanmasıdır; bu da şudur ki, dövmeci kadın elini dövdüğü zaman birkaç iğneyi bir araya getirip demetler; onunla elini **فَنَسَغَتْ** eder; sonra onu **النَّؤُور** ile **أَسَغَّتْ** eder; iyileştiğinde, kabuğu, sağlamlaşmış bir siyahlığın üzerinden soyulup çıkarılır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B3%D9%86/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين والسين وما يثلثهما)
(غسل) الغين والسين واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على تطهيرِ الشّيء وتنقِيَته. يقال: غَسَلتُ الشَّيءَ غَسْلاً. والغُسْل الاسم. والغَسُول: ما يُغْسَل به الرَّأس من خِطْميٍّ أو غيره. قال:‏
عليَّ حرامٌ لا يَمَسُّنِيَ الغِسْلُ(1) *** فيا لَيْلَ إنَّ الغِسْلَ ما دُمْتِ أيِّماً‏
ويقال: فحلٌ غُسَلَة، إذا كثُر ضِرابُه ولم يُلْقِح. والغِسْلينُ المذكور في كتاب الله تعالى، يقال إنَّه ما يَنْغسلُ من أبدان الكفّار في النار.‏
(غسا) الغين والسين والحرف المعتلّ حرفٌ واحد، يدلُّ على تناهٍ في كِبَرٍ أو غيره. يقال غَسَا اللَّيلُ وأغْسَى. وشيخ غَاسٍ: طال عمرُه. ورُوِي أنَّ قارئاً قرأ: "وَقَدْ بَلَغْتُ من الكِبَر غُسِيّاً(2) ".‏
(غسر) الغين والسين والراء كلمةٌ إنْ صحّت تدلُّ على اختلاطٍ. يقولون: تغَسَّر الغَزْل، إذا التَبَس.‏
قال ابن دريد(3) : "الغَسَر: ما طرحَتْه الريح في الغَدِير. ثم كثُر حتى قالوا: تغسَّرَ الأمر: اختلط".‏
(غسم) الغيم والسين والميم ليس بشيء. وربَّما قالوا الغَسَم، الظُّلْمة.‏
(غسن) الغين والسين والنون كلمةٌ. يقولون إنَّ الغُسَن: خُصَل الشَّعر. ويقال للناصية: غُسْنة.‏
(غسق) الغين والسين والقاف أصلٌ صحيح يدل على ظُلْمة. فالغَسَق: الظلمة. والغاسِق: الليل. ويقال: غَسَقت عينُه: أظلمت. وأغْسَقَ المؤذِّن، إذا أخَّر صلاةَ المغرب إلى غَسَق اللَّيل. وأمّا الغَسَّاق الذي جاء في القرآن، فقال المفسِّرون: ما تقطَّرَ من جلود أهل النار.‏
---------------------
(1) لعبد الرحمن بن دارة، كما في اللسان (غسل). وهو في المجمل بدون نسبة. وفي الأصل: "فيا ليت"، صوابه في المجمل واللسان.‏
(2) لم أجد سنداً لهذه القراءة إلا ما رواه ابن فارس. وقراءة السبعة "عتيا". فقرأ أبو بحرية وابن أبي ليلى والأعمش وحمزة والكسائي بكسر العين, وباقي السبعة بالضم، عبد الله بالفتح. وعن عبد الله ومجاهد: " عسيا" بضم العين والسين مكسورة، وحكاها الداني عن ابن عباس، والزمخشري عن أبي مجاهد. تفسير أبي حيان (6: 175).‏
(3) الجمهرة (2: 332) مع تصرف.‏

ـ

##### Türkçe

(غين ve **السين** ve onların üçüncüsü olan şeyin bâbı)
(**غسل**) **الغين** ve **السين** ve **اللام** sahih bir asıldır; bir şeyin temizlenmesine ve arıtılmasına delâlet eder. Denir: Bir şeyi **غَسْلاً** olarak yıkadım. **الغُسْل** isimdir. **الغَسُول**: **خِطْميّ**den veya başkasından, başın onunla yıkandığı şeydir. Dedi ki:‏
Bana haramdır, **الغِسْل** bana dokunmasın(1) *** Ey gece, ben dul kaldıkça **الغِسْل** (vardır)‏
Ve denir: **فحلٌ غُسَلَة**; eğer onun çiftleşmesi çok olur da dölleyemezse. Ve Yüce Allah’ın kitabında zikredilen **الغِسْلينُ**; denir ki o, ateşte kâfirlerin bedenlerinden yıkanıp giden şeydir.‏
(**غسا**) **الغين** ve **السين** ve illetli harf tek bir harftir; büyüklükte veya başkasında bir nihayete delâlet eder. Denir: Gece **غَسَا** etti ve **أغْسَى** etti. Ve **شيخ غَاسٍ**: ömrü uzadı. Ve rivayet olundu ki bir okuyucu okudu: “Ve ben ihtiyarlıktan **غُسِيّاً**a(2) ulaştım.”‏
(**غسر**) **الغين** ve **السين** ve **الراء** bir kelimedir; eğer sahih olursa bir karışmaya delâlet eder. Derler: **تغَسَّر الغَزْل**; eğer karışırsa.‏
İbn Düreyd(3) dedi: “**الغَسَر**: rüzgârın gölcükte attığı şeydir. Sonra çoğaldı; nihayet dediler: **تغسَّرَ الأمر**: karıştı.”‏
(**غسم**) **الغيم** ve **السين** ve **الميم** bir şey değildir. Ve belki derler: **الغَسَم**: karanlık.‏
(**غسن**) **الغين** ve **السين** ve **النون** bir kelimedir. Derler ki **الغُسَن**: saç tutamlarıdır. Ve perçeme **غُسْنة** denir.‏
(**غسق**) **الغين** ve **السين** ve **القاف** sahih bir asıldır; karanlığa delâlet eder. İşte **الغَسَق**: karanlıktır. **الغاسِق**: gecedir. Ve denir: **غَسَقت** gözü: karardı. Ve müezzin **أغْسَقَ** etti; eğer akşam namazını gecenin **غَسَق**ına kadar geciktirirse. Kur’an’da gelen **الغَسَّاق**a gelince; müfessirler dediler: cehennem ehlinin derilerinden damlayan şeydir.‏
---------------------
(1) Abdurrahman b. Dâre’nindir; Lisân’da (**غسل**)da olduğu üzere. Ve o, el-Mücmel’de nisbesizdir. Ve asılda: “فيا ليت”; doğrusu el-Mücmel ve Lisân’dadır.‏
(2) Bu kıraat için, İbn Fâris’in rivayet ettiğinden başka bir sened bulmadım. Yedinin kıraati “عتيا”dır. Ebû Bahriyye ve İbn Ebî Leylâ ve el-A‘meş ve Hamza ve el-Kisâî, **العين**in kesresiyle okudular; yedinin geri kalanı zamme ile; Abdullah fetha ile. Abdullah ve Mücâhid’den: “عسيا”; **العين**in zammesiyle ve **السين** kesreli; onu ed-Dânî İbn Abbâs’tan, ez-Zemahşerî Ebû Mücâhid’den hikâye etti. Ebû Hayyân’ın tefsiri (6: 175).‏
(3) el-Cemhere (2: 332), tasarruf ile.‏

ـ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B3%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الغُسْنَةُ: الخُصْلةُ من الشَّعَر، وكذلك الغُسْناةُ؛ وقال حُمَيْدٌ الأَرْقطُ:
بينا الفَتى يَخْبِطُ في غُسْناتِه،
إذ صَعِدَ الدَّهْرُ إلى عِفْراتِه،
فاجْتاحَها بشَفْرَتَيْ مِبْراتِه.
قال ابن بري: ويروى هذا الرجز لجَنْدَلٍ الطُّهَوِيّ، قال: والذي رواه ثعلب وأَبو عمرو: في غَيْساتِه، قالا: والغَيْسةُ النَّعْمةُ والنَّضارة. ويقال للفرس الجميل: ذو غُسَنٍ. الأَصمعي: الغُسَنُ خُصَلُ الشعر من المرأَة والفرس، وهي الغَدائر. وقال غيره: الغُسَنُ شعر الناصية، فرس ذو غُسَن؛ قال عدي بن زيد يصف فرساً:
مُشْرِفُ الهادي له غُسَنٌ،
يُعْرِقُ العِلْجَيْنِ إِحْضارا
(* قوله «يعرق العلجين» كذا بالأصل يعرق بالعين المهملة، والعلجين بالتثنية، ومثله في التهذيب إلا أن يعرق فيه بالغين المعجمة). أَي يسبقها إذا أَحْضَرَ. والغُسَنُ: خُصَلُ الشعر من العُرْفِ والناصية والذوائب، وفي المحكم وغيره: الغُسَنُ شعرُ العُرْفِ والناصية والذوائب؛ قال الأََعشى: غَدا بتَليلٍ، كجِذْعِ الخِضا
بِ حُرِّ القَذالِ، طويلِ الغُسَنْ.
قال ابن بري: الخضاب جمع خَضْبةٍ وهي الدَّقْلَةُ من النخل؛ ومثله لعَدِيّ:
وأَحْوَرُ العينَ مَرْبُوبٌ له غُسَنٌ،
مُقَلَّدٌ من جيادِ الدُّرِّ أَقْصابا.
ورجل غَسَانيٌّ: جميلٌ جدّاً. والغَيْسان: حِدَّة الشباب، وقيل: الشبابُ، إن جعلته فَيْعالاً فهو من هذا الباب؛ وأَنشد ابن بري للراجز: لا يَبْعُدَنْ عَهْدُ الشَّبابِ الأَنْضَرِ،
والخَبْطُ في غَيْسانِه الغَمَيْدَرِ.
والغَمَيْدَرُ: الناعم. ويقال: لستَ من غَسَّانه ولا غَيْسَانِه أَي من ضَرْبِه. ولستَ من غَسَّانِ فلان وغَيْسانِه أَي لست من رجاله. ويقال: كان ذلك في غَيْسانِ شبابه أَي في نَعْمَةِ شبابه وطَراءتِه. وقال شمر: كان ذلك في غَيْسَاتِ شبابه وغَيْسانِه بمعنى واحدٍ أَي في حِينه. ويقال في جمع الغُسْنَة أَيضاً غُسْناتٌ وغُسُنات؛ قال الراجز:
فَرُبَّ فَيْنانٍ طَويلٍ أَمَمُهْ،
ذِي غُسُناتٍ قد دَعاني أَحْزُمُهْ.
السُّلَميُّ: فلان على أَغْسانٍ من أَبيه وأَعْسَانٍ أَي أَخلاق. ويقال: امرأَة غَيْسَة ورجل غَيْسٌ أَي حَسَنٌ، قال: فهذا يقضي بزيادة النون. ويقال: هو في غَيْسان شَبابه أَي في حُسْنه، ومن جعله من الغُسْنة، وهي الخُصْلةُ من الشعر، لأَنه في نَعْمَةِ شَبابه واسترخائه كالغُسْنَةِ، فالنون عنده أَصلية. أَبو زيد: لقد علمتُ أَنَّ ذاك من غَسَّانِ قلبك أَي من أَقصى نفسك. والغَيْسَانة: الناعمة. والغَيْسانُ: الناعم؛ قال أَبو وَجْزَة:
غَيْسَانَةٌ ذلك من غَيْسانِها.
وغَسَّانُ: اسم ماء نزل عليه قوم من الأَزْدِ فنُسِبُوا إليه، ومنهم بنو جَفْنَة رَهْطُ المُلوكِ؛ قال حسان:
إما سأَلتَ، فإِنا مَعْشَرٌ نُجُبٌ،
الأَزْدُ نِسْبَتُنا، والماء غَسَّانُ.
ويقال: غَسَّان اسم قبيلة.

##### Türkçe

**الغُسْنَةُ**: saçtan tutam; aynı şekilde **الغُسْناةُ**; ve dedi
**حُمَيْدٌ الأَرْقطُ**:
Fetâ **غُسْناتِه** içinde çırpınıp dururken,
ansızın zaman **عِفْراتِه**’ine tırmandı,
ve onu **مِبْراتِه**’inin iki **شَفْرَتَيْ**’iyle silip süpürdü.

İbn Berrî dedi: Bu recezin **جَنْدَلٍ الطُّهَوِيّ**’ye ait olduğu da rivayet edilir; dedi: Bunu rivayet eden
Sa‘leb ve Ebû ‘Amr: **غَيْساتِه** içinde (şeklinde); ikisi dedi: **الغَيْسةُ** yumuşaklık ve tazelik/diriliktir.
Güzel ata: **ذو غُسَنٍ** denir. el-Asma‘î: **الغُسَنُ** kadından ve attan saç tutamlarıdır; o da örgülerdir. Başkası dedi: **الغُسَنُ** perçem saçıdır; **فرس ذو غُسَن**; ‘Adiyy b. Zeyd bir atı vasfederek dedi:
Kılavuzun yüksek (at)ı; onun **غُسَنٌ**’u vardır,
iki kalın yabancıyı (atı) koşturarak terletir, hızla getirişle.

(* Onun sözü “**يعرق العلجين**” asılda böyledir: **يعرق** ihmal edilmiş **العين** ile; ve **العلجين** tesniye ile; bunun benzeri تهذيب’dedir; ancak onda **يعرق** mu‘ceme **الغين** ile). Yani, onu hızla getirdiği zaman ona (diğerine) geçer. Ve **الغُسَنُ**: yele, perçem ve zülüflerden saç tutamlarıdır; ve المحكم ve başkasında: **الغُسَنُ** yele, perçem ve zülüflerin saçı; el-A‘şâ dedi:
**الخِضا**’ın gövdesi gibi, **تَليلٍ** ile sabahladı,
ense kıllarının serbestinde, **الغُسَنْ**’u uzun.

İbn Berrî dedi: **الخضاب** **خَضْبةٍ**’nin cem‘idir; o da hurmadan **الدَّقْلَةُ**’dır; ve bunun benzeri
‘Adiyy’indir:
Gözü daha beyazımsı; terbiye edilmiş; onun **غُسَنٌ**’u vardır,
inci gerdanlıklarla takılmış, **أَقْصابا** (halka/boru biçimli taneler) olarak.

Ve **غَسَانيٌّ** adam: pek çok güzel. Ve **الغَيْسان**: gençliğin keskinliği; ve denildi:
gençlik; eğer onu **فَيْعالاً** yaparsan, o bu babdandır; ve İbn Berrî recez söyleyene şu beyti okudu:
Yeşil (taze) gençliğin ahdi uzak olmasın,
ve onun örtülü **غَيْسانِه**’inde çırpınış.

Ve **الغَمَيْدَرُ**: yumuşak. Ve denir: Sen onun **غَسَّانه**’inden de **غَيْسَانِه**’inden de değilsin; yani onun türünden. Ve denir:
Sen falanın **غَسَّانِ**’ından ve **غَيْسانِه**’inden değilsin; yani onun adamlarından değilsin. Ve denir:
O, gençliğinin **غَيْسانِ**’ında idi; yani gençliğinin yumuşaklığında ve tazeliğinde. Ve Şemr dedi: O,
gençliğinin **غَيْسَاتِ**’ında ve **غَيْسانِه**’inde idi; tek bir mânâ ile; yani vaktinde. Ve denir:
**الغُسْنَة**’nin cem‘inde de **غُسْناتٌ** ve **غُسُنات**; recez söyleyen dedi:
Nice uzun dallı **فَيْنانٍ**,
**غُسُناتٍ** sahibi; onun sağlamı beni çağırdı.

es-Sülemî: Falan, babasından **أَغْسانٍ** ve **أَعْسَانٍ** üzeredir; yani ahlâklar.
Ve denir: **امرأَة غَيْسَة** ve **رجل غَيْسٌ**; yani güzel; dedi: Bu, nûnun ziyadeliğine hükmeder.
Ve denir: O, gençliğinin **غَيْسان**’ındadır; yani onun güzelliğinde. Ve onu **الغُسْنة**’den yapan (kimseye gelince) —ki o saçtan tutamdır— çünkü o, gençliğinin yumuşaklığında ve gevşekliğindedir, **الغُسْنَةِ** gibi; o hâlde nûn onun yanında aslîdir. Ebû Zeyd: Elbette bildim ki şu, kalbinin **غَسَّانِ**’ındandır; yani nefsinin en uç noktasından. Ve **الغَيْسَانة**: yumuşak (kadın). Ve **الغَيْسانُ**: yumuşak; Ebû Vecze dedi:
**غَيْسَانَةٌ**; bu, onun **غَيْسانِها**’ındandır.

Ve **غَسَّانُ**: üzerine Ezd’den bir kavmin indiği bir suyun adıdır; ona nisbet edildiler; onlardan **بنو جَفْنَة** kralların topluluğudur; Hassân dedi:
Eğer sordun ise, biz soylu bir topluluğuz,
Ezd bizim nisbetimizdir; ve su **غَسَّانُ**’dur.

Ve denir: **غَسَّان** bir kabilenin adıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B3%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( الغَسْنُ : المَضْغُ ؛ وبالضمِّ : الضَّعِيفُ ) .
قلْتُ : هذا تَصْحيفٌ ، والصَّوابُ فيه :
الغَس ، بالغَيْنِ والسِّين من غيرِ نونٍ كما تقدَّمَ له ؛ وهكذا هو عن ابنِ دُرَيْدٍ .
وقالَ ابنُ الأعْرابيِّ : الغُسُنُ ، بضمَّتَيْن : الضُّعَفاءُ في رأْيِهم وعُقُولِهم ، فتأَمَّل .
( والغُسْنَةُ والغُسْناةُ ، بضمِّهما : الخُصْلَةُ من الشَّعَرِ ) ؛ قالَ حميدٌ الأرْقَط :
بينا الفَتَى يَخْبِطُ في غُسْناتِهإذ صَعِدَ الدَّهْرُ إلى عِفْراتِهفاجْتاحَها بشَفْرَتَيْ مِبْراتِه

قالَ ابنُ بَرِّي : ويُرْوى هذا الرَّجْز لجنْدلٍ الطُّهَوِيّ . قالَ : والذي رَواهُ ثَعْلَب وأَبو عَمْرٍ و : وفي غَيْساتِه .
قال والغَيْسَةُ : النَّضَارَةُ والنَّعْمةُ ؛ قالَ : وتقدَّمَ ذلِكَ في السِّيْن ؛ ( ج ) غُسَنٌ ، ( كصُرَدٍ ) .
قالَ الأصْمعيُّ : الغُسَنُ خُصَلُ الشَّعَرِ مِن المرْأَةِ والفَرَسِ ، وهي الغَدائِرُ .
وقالَ غيرُهُ : شَعَرُ الناصِيَةِ ، فَرَسٌ ذُو غُسَن ؛ قالَ عدِيُّ بنُ زيْدٍ :
مُشْرِفُ الهادِي له غُسَنٌ يُعْرِقُ العِلْجَيْنِ إحْضاراوفي المُحْكَم : الغُسَنُ : شَعَرُ العُرْفِ والناصِيَةِ والذَّوائِبِ ؛ قالَ الأَعْشى :
غَدا بتَليلٍ كجِذْعِ الخِضَابِ حُرِّ القَذالِ طويلِ الغُسَنْ ( و ) الغِسانُ ، ( ككِتابٍ : جِلْدٌ يَلْبَسَهُ الصَّبيُّ .
( و ) الغُسانُ ، ( كغُرابٍ : أَقْصَى القَلْبِ ) . يقالُ : قد علِمْتُ ذلِكَ مِن غُسَّانِ قلْبِك ؛ عن أَبي زيْدٍ .
( و ) الغَسَّانُ والغَيْسانُ ، ( كشَدَّادٍ وكَيْسانَ : حِدَّةُ الشَّبابِ ) وطَراوَتِه وحُسْنِه ونَعْمتِه ؛ وقيلَ : الشَّبابُ . يقالُ : كانَ ذلِكَ في غَيْسانِ شبَابِهِ إن جَعَلْتَه فَيْعالاً أَو فَعَّالاً ، فهو مِن هذا البابِ ، وقد ذُكِرَ غَسّان في غ س س ، وغَيْسان في غ ي س ؛ وأَنْشَدَ ابنُ بَرِّي للرَّاجزِ :
لا يَبْعُدَنْ عَهْدُ الشَّبابِ الأَنْضَرِوالخَبْطُ في غَيْسانِه الغَمَيْدَرِ ( و ) يقالُ : ( ما أَنتَ من غَسَّانِهِ وغَيْسانِهِ ) ، أَي لسْتَ ( من رِجالِهِ ) ، أَو مِن ضَرْبِهِ .
( و ) غَسَّانُ ، ( كشَدَّادٍ : ماءٌ نَزَلَ عليه قومٌ من الأَزْدِ ) ؛ وقد مَرَّ في

السِّيْن أنَّه بينَ رمع وزبيد ، ( فَنُسِبُوا إليه ، منهم بنُو جَفْنَةَ رَهْطُ المُلوكِ ) والحارِثِ المُحَرقِ وثَعْلَبَة العَنْقاء وثَعْلَبَة الأكْبر .
( أَو غَسَّانُ : اسمُ القَبيلَةِ ) ، وهو مازِنُ بنُ الأَزْدِ بنِ الغَوْثِ .
أَو اسمُ دابَّةٍ وقَعَتْ في هذا الماءِ فسُمِّي به كلُّ ذلِكَ ؛ تقدَّمَ تَفْصِيلُه في حَرْفِ السِّين ، وكأَنَّ المصنِّفَ ، رحِمَه اللهاُ تعالَى ، أَعادَه هنا إشارَةً إلى القَوْلَيْن ، فإنَّه حكى فيه الصَّرْف والمَنْع كما ذكرَ هناك .
( والغَسَّانيُّ ) مِن الرِّجالِ : ( الجميلُ جِدّاً ) ، كأَنَّه غصْنٌ في حسْنِ قامَتِه كالغَيْسانيِّ ، وقد ذُكِرَ في السِّين .
( والأَغْسانُ : أَخلاقُ النَّاسِ ) .
قالَ السُّلَميُّ : فلانٌ على أَغْسانٍ مِن أَبيهِ وأَعَسْان أَي أخْلاق .
( والغَيْسانَةُ : النَّاعِمَةُ ) .
والغَيْسانُ : الناعِمُ قالَ أَبو وَجْزَةَ :
غَيْسانَةٌ ذلك من غَيْسانِها وممَّا يُسْتدركُ عليه :
يقالُ في جَمْعِ الغُسْنَة غُسْناتٌ وغُسُناتٌ ؛ قالَ الرَّاجزُ :
فَرُبَّ فَيْنانٍ طَويلٍ أَمَمُهْذِي غُسُناتٍ قد دَعانِي أَحْزُمُهْوأَبو إسْحق إبراهيمُ بنُ طلحَةَ بنِ إبراهيمَ بنِ محمدِ بنِ غَسَّان الغَسَّانيُّ المحدِّثُ إلى جَدِّه .
والغَسَّانيةُ : طائِفَةٌ مِن مرجِئَةِ الكُوفَةِ انْتَسَبُوا إلى رجُلٍ اسْمه غَسَّان .
وغُسَّانُ ، كرُمَّانٍ : ابنُ الصَّدَفِ ، أَبو قَبيلَةٍ ، ويُرْوَى بالمُهْملَةِ أَيْضاً ، وقد ذُكِرَ في السِّيْن أَيْضاً .

##### Türkçe

: ( **الغَسْنُ** : çiğneme; ve ötre ile: **الضَّعِيفُ** ) .
Dedim: bu bir tashiftir; ve onda doğru olan:
**الغَس**’dır; **الغَيْنِ** ve **السِّين** ile, **نون** olmaksızın; daha önce onun için geçtiği üzere; ve işte bu, İbn Düreyd’den böyledir.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **الغُسُنُ** , iki ötre ile: görüşlerinde ve akıllarında zayıflar; öyleyse düşün.
( **والغُسْنَةُ** ve **الغُسْناةُ** , ikisinin ötrelenmesiyle: saçtan tutam ) ; Humeyd el-Erkat dedi:
Beyna’l-fetâ yehbitu fî gusnâtihî
İz sa‘ide’d-dehru ilâ ‘ifrâtihî
Fec’tâhahâ bi-şefratey mibrâtihî

İbn Berrî dedi: ve bu recez Cündel et-Tuhavî’ye rivayet olunur. Dedi: ve onu Sa‘leb ve Ebû ‘Amr rivayet etti ve: “ve fî **غَيْساتِه**”.
Dedi: ve **الغَيْسَةُ**: tazelik ve nimet; dedi: ve bu **السِّيْن**’de geçti; (ç.) **غُسَنٌ** , ( **كصُرَدٍ** ) .
Asma‘î dedi: **الغُسَنُ** kadından ve attan saç tutamlarıdır; ve o, örgülerdir.
Başkası dedi: perçem saçı; **فَرَسٌ ذُو غُسَن**; ‘Adiyy b. Zeyd dedi:
Muşrifu’l-hâdî lehu gusenun
Yu‘riku’l-‘ilceyn ihdâran

Ve **المُحْكَم**’de: **الغُسَنُ**: yele, perçem ve zülüf saçı; A‘şâ dedi:
Ğadâ bi-telîlin ke-ciz‘i’l-hıdâbi
Hurrı’l-qazâli tavîli’l-gusen

( ve ) **الغِسانُ** , ( **ككِتابٍ** : çocuğun giydiği bir deri .
( ve ) **الغُسانُ** , ( **كغُرابٍ** : kalbin en ucu ) . Denir: senin kalbinin **غُسَّانِ**’ından bunu bildim; Ebû Zeyd’den.
( ve ) **الغَسَّانُ** ve **الغَيْسانُ** , ( **كشَدَّادٍ** ve **كَيْسانَ** : gençliğin keskinliği ) ve onun tazeliği, güzelliği ve nimeti; ve denildi: gençlik. Denir: onu **غَيْسانِ** gençliğinde idi; eğer onu **فَيْعالاً** yahut **فَعَّالاً** yaparsan, o bu bâbdandır; ve **غَسّان** **غ س س**’de, **غَيْسان** **غ ي س**’de zikredilmiştir; ve İbn Berrî râcize şu beyti okudu:
Lâ yeb‘uden ‘ahdu’ş-şebâbi’l-enzari
Ve’l-habtu fî ğaysânihî’l-ğumeyderi

( ve ) denir: ( **ما أَنتَ من غَسَّانِهِ وغَيْسانِهِ** ) , yani sen ( **من رِجالِهِ** )’den değilsin; yahut onun türünden.
( ve ) **غَسَّانُ** , ( **كشَدَّادٍ** : üzerine Ezd’den bir kavmin indiği bir su ) ; ve **السِّيْن**’de geçti ki o, Rema‘ ile Zebîd arasındadır; (ona nisbet edildiler; onlardan Benû Cefne, kralların topluluğu; ve el-Hâris el-Muharriq; ve Sa‘lebe el-‘Anqâ; ve Sa‘lebe el-Ekber).
( yahut **غَسَّانُ**: kabilenin adı ) , ve o, el-Ezd b. el-Ğavs’ın oğlu Mâzin’dir.
Yahut bu suya düşen bir binitin adıdır; böylece bütün bun onunla adlandırıldı; onun tafsili **حَرْفِ السِّين**’de geçti; ve sanki musannif, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, onu burada iki söze işaret olarak iade etti; çünkü onda sarfı ve men‘i, orada zikrettiği gibi, nakletti.
( **والغَسَّانيُّ** ) erkeklerden: ( pek güzel ) ; sanki boyunun güzelliğinde bir daldır; **كالغَيْسانيِّ**; ve **السِّين**’de zikredilmiştir.
( **والأَغْسانُ** : insanların ahlâkları ) .
Sülemî dedi: falan kimse babasından **أَغْسانٍ** ve **أَعَسْان** üzeredir; yani ahlâklar.
( **والغَيْسانَةُ** : yumuşak/nazik olan ) .
Ve **الغَيْسانُ**: yumuşak/nazik; Ebû Vecze dedi:
Ğaysânatun zâlike min ğaysânihâ

Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerden:
**الغُسْنَة**’nin cem‘inde **غُسْناتٌ** ve **غُسُناتٌ** denir; râciz dedi:
Fe-rubbe feynânin tavîlin ememuh
Zî ğusunâtin qad de‘ânî ahzumuh

Ve Ebû İshâk İbrâhîm b. Talha b. İbrâhîm b. Muhammed b. **غَسَّان** el-Ğassânî, muhaddis; ceddi(ne) kadar.
Ve **الغَسَّانيةُ**: Kûfe Mürcie’sinden bir taife; adı **غَسَّان** olan bir adama nisbet ettiler.
Ve **غُسَّانُ** , **كرُمَّانٍ**: es-Sadef’in oğlu; bir kabilenin babası; ve **بالمُهْملَةِ** ile de rivayet olunur; ve **السِّيْن**’de de zikredilmiştir.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B3%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَسَنَ
غَسَنَ U ( n. ac. غَسْن 1 ),
a.  Chewed.

غُسْنَة
غُسْنَة 3t , ( pl. غُسَن 9 ),
a.  Handful, tuft of hair.

غُسَاْن
غُسَاْن 24 ,
a.  Recesses of the heart.

غَسَّاْن
غَسَّاْن 28 ,
a.  Vigour, strength; height, stature.

غَسَّاْنِيّ
غَسَّاْنِيّ 28yi ,
a.  Handsome.

غَيْسَان
غَيْسَان
a.  see 28 .

غَيْسَانِيّ
غَيْسَانِيّ
a.  see 28yi .

##### Türkçe

**غَسَنَ**
**غَسَنَ** U (mastar-ı aslî: **غَسْن** 1),
a. Çiğnedi.

**غُسْنَة**
**غُسْنَة** 3t, (çoğulu **غُسَن** 9),
a. Avuç dolusu; saç tutamı.

**غُسَاْن**
**غُسَاْن** 24,
a. Kalbin girintileri.

**غَسَّاْن**
**غَسَّاْن** 28,
a. Dinçlik, kuvvet; yükseklik, boy.

**غَسَّاْنِيّ**
**غَسَّاْنِيّ** 28yi,
a. Yakışıklı.

**غَيْسَان**
**غَيْسَان**
a. 28’e bak.

**غَيْسَانِيّ**
**غَيْسَانِيّ**
a. 28yi’ye bak.
