# غشم (غ-ش-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B4%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - ش - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والشين والميم معهما
غ ش م، ش غ م، م ش غ مستعملات غشم: الغَشْم: الغَضَبُ. وإنه لذو غَشَمْشَمةٍ وغَشَمْشَمِيَّةٍ.
شغم: الشُّغْمُومُ والشَّغْميمُ: الشاب الطويل، الجلدُ، قال:
هيهات خرقاء إلا أن يقـربـهـا		ذو العرش والشَّعْشَعاناتُ الشَّغَاميمُ
والشُّغْمُومُ من الإبل: التام، الحسن المنظر، قال:
واستَرْجَفَتْ هامها الهيم الشَّغاميمُ
مشغ: المَشْغُ: ضرب من الأكل ليس بشديد.

##### Türkçe

باب **الغين** و**الشين** و**الميم** معهما
**غ ش م**، **ش غ م**، **م ش غ** kullanımdadır. **غشم**: **الغَشْم**: öfke. Ve o, **غَشَمْشَمةٍ** ve **غَشَمْشَمِيَّةٍ** sahibidir.

**شغم**: **الشُّغْمُومُ** ve**الشَّغْميمُ**: uzun genç, deri. Dedi ki:
هيهات خرقاء إلا أن يقـربـهـا		ذو العرش والشَّعْشَعاناتُ الشَّغَاميمُ

Ve develerden **الشُّغْمُومُ**: tam, güzel görünüşlü. Dedi ki:
واستَرْجَفَتْ هامها الهيم الشَّغاميمُ

**مشغ**: **المَشْغُ**: şiddetli olmayan bir çeşit yeme.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الغَشْمُ: الظلم. والحرب غَشومُ، لأنها تنال غير الجاني. والمِغْشَمُ والغَشَمْشَمُ: الذي يركب رأسه لا يثنيه شيءٌ عما يريد ويهوى، من شجاعته.

##### Türkçe

**الغَشْمُ**: zulüm. Ve savaş **غَشومُ**dur; çünkü suçlu olmayanı da vurur. Ve **المِغْشَمُ** ve **الغَشَمْشَمُ**: başına binen (inat eden) kimsedir; cesaretinden dolayı, istediği ve arzuladığı şeyden onu hiçbir şey geri çevirmez.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%85/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ش م
غشم ، مشغ ، شغم ، غمش
استعمل من وجوهه : غشم ، مشغ ، شغم ، غمش .
غشم : قَالَ اللّيثُ : الْغشْمُ الْغَصْبُ ، وَالْغشَمْشَمُ : الجَريءُ الْمَاضِي ، ويقالُ : إنَّهُ لَذُو غَشَمْشَمَةٍ ( وَغَشَمْشَمِيَّةٍ ) .
وقال غيرُهُ : وِرْدٌ غَشَمْشَمٌ ، وإذا رَكِبَتْ رُؤوسَها فَلَمْ تُثْنَ عَنْ وَجْهِهَا وقال ابنُ أحْمَرَ :
هُبَارِيَّةٌ هَوْجَاءُ مَوْعِدُهَا الضُّحَى
إذَا أَرْزَمَتْ جَاءتْ بِوِرْدِ غَشَمْشَمِ
قال : مَوْعِدُها الضُّحَى : لأنَّ هُبُوبَ الرِّيحِ يَبْتَدِىءُ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ . ويُقَالُ للأسَدِ : غَشَمْشَمٌ .
أبُو عُبَيْدٍ عَنِ الأصْمَعِيِّ : الْغَشَمْشَمُ : الَّذي يَرْكبُ رَأْسَهُ لا يَثْنِيهِ شَيْءٌ عما يُرِيدُهُ .
أبو بكرٍ : الغَشُومُ : الذِي يَخْبِطُ الناسَ ويأخُذُ كلَّ ما قَدِرَ عَلَيْهِ وَالأصْلُ فيهِ من : غَشْمِ الحَاطِبِ ، وَهُوَ أنْ يَحْتَطِبَ لَيْلاً ، فَيَقْطَعَ كل ما قَدِرَ عَلَيْهِ بِلاَ نَظَرِ ولا فِكْرٍ ، وأنْشَدَ :
وَقُلْتُ تَجَهَّزْ واغْشِمِ النَّاسَ سَائِلاً
كما يَغْشِمُ الشَّجْراءَ اللَّيْلِ حاطِبُ
شغم : قال أبو عُبيد : الشَّغَامِيمُ : الطِّوَالُ الحِسانُ ، الواحدُ : شُغْموم . وقَال غيرُهُ : الشُّغمُوم والشِّغْمِيم ، هو الشَّابُّ الطَّوِيلُ الجَلْدُ .
مشغ : قال الليثُ : المشْغُ : ضَرْبٌ مِنَ الأكلِ ، لَيْسَ بِشَدِيدٍ . وقالَ ابنُ دُرَيْدٍ : مَشَغْتُ عِرْضَ الرَّجُلِ ، وَمَشِّغْتُهُ ، إذا عِبْتَهُ ، وقالَ رُؤبة :
عنهُ وَعِرْضِي لَيْسَ بالممَشَّغِ
أبو العَبَّاس عَنِ ابنِ الأعْرابي : ثَوْبٌ مُمَشَّغٌ : مصبوغٌ بالمشْغِ .
قلتُ : أرادَ بالمشْغِ : المِشْقَ ، وهو الطِّينُ الأحمَرُ . وروى ابنُ الفَرجِ ، لِبَعْضِ العَرَبِ ؛ مَشَغَهُ مائةَ سَوْطٍ ومَشقَهُ مائةَ سَوْطٍ ، إذَا ضَرَبَهُ .
غمش : قال ابن دُريدِ : الغَمَشُ : إظْلاَمُ البَصَرِ ، من جُوعٍ أوْ عَطَشٍ ، قال : وكأنَّ العَمَشَ سوءُ البَصَرِ ، والغَمَشُ عارضٌ ، ثم يَذْهَبُ ) .

##### Türkçe

غ ش م
**غشم** , **مشغ** , **شغم** , **غمش**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **غشم** , **مشغ** , **شغم** , **غمش** .

**غشم** : el-Leys dedi: **الْغشْمُ** gasptır; **الْغشَمْشَمُ**: cesur, ileri atılan (kimse)dir; ve denilir: “Şüphesiz o, **غَشَمْشَمَةٍ** (ve **غَشَمْشَمِيَّةٍ**) sahibidir.”

Başkası dedi: **وِرْدٌ غَشَمْشَمٌ**; ve başlarını (öne) bindirdikleri vakit, onları yüzlerinin yönünden geri çevrilmez. İbn Ahmer dedi ki:
هُبَارِيَّةٌ هَوْجَاءُ مَوْعِدُهَا الضُّحَى
إذَا أَرْزَمَتْ جَاءتْ بِوِرْدِ غَشَمْشَمِ
Dedi: “**مَوْعِدُها الضُّحَى**”: çünkü rüzgârın esmesi güneşin doğuşu yanında başlar. Ve aslana denilir: **غَشَمْشَمٌ** .

Ebû Ubeyd, el-Asmaî’den: **الْغَشَمْشَمُ**: başına binen; onu, istediği şeyden hiçbir şey geri çevirmeyen (kimsedir).

Ebû Bekr: **الغَشُومُ**: insanlara rastgele vuran ve gücü yettiği her şeyi alan kimsedir; bunun aslı **غَشْمِ الحَاطِبِ**’dendir; o da, gece odun toplaması, böylece bakış ve düşünüş olmaksızın gücü yettiği her şeyi kesmesidir. Ve inşad etti:
وَقُلْتُ تَجَهَّزْ واغْشِمِ النَّاسَ سَائِلاً
كما يَغْشِمُ الشَّجْراءَ اللَّيْلِ حاطِبُ

**شغم** : Ebû Ubeyd dedi: **الشَّغَامِيمُ**: uzun, güzel (kimseler)dir; tekili: **شُغْموم**. Başkası dedi: **الشُّغمُوم** ve **الشِّغْمِيم**: o, uzun, dayanıklı gençtir.

**مشغ** : el-Leys dedi: **المشْغُ**: yemenin bir türüdür; şiddetli değildir. İbn Düreyd dedi: **مَشَغْتُ عِرْضَ الرَّجُلِ** ve **مَشِّغْتُهُ**; onu ayıpladığın zaman. Rü’be dedi:
عنهُ وَعِرْضِي لَيْسَ بالممَشَّغِ
Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: **ثَوْبٌ مُمَشَّغٌ**: **المشْغِ** ile boyanmış.

Dedim: **المشْغِ** ile **المِشْقَ**’ı kastetti; o, kırmızı çamurdur. İbnü’l-Ferec, Araplardan bir kısmı için rivayet etti: **مَشَغَهُ مائةَ سَوْطٍ** ve **مَشقَهُ مائةَ سَوْطٍ**; onu dövdüğü zaman.

**غمش** : İbn Düreyd dedi: **الغَمَشُ**: açlık veya susuzluktan görmenin kararmasıdır. Dedi: Sanki **العَمَشَ** görmenin kötülüğüdür; **الغَمَشُ** ise bir arızadır; sonra gider).

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%85/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين والشين وما يثلثهما)
(غشم) الغين والشين والميم أصلٌ واحد يدلُّ على قَهْر وغَلَبة وظُلْم. من ذلك الغَشْم، وهو الظُّلم. والحَرْبُ غشومٌ لأنَّها تنال غيرَ الجاني. والغَشَمْشَم: [الذي] لا يثنيه [شيءٌ] من شجاعته(1) . وزيد في حروفه للزِّيادة في المعنى.‏
(غشي) الغين والشين والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على تغطيةِ شيءٍ بشيء. يقال غَشَّيت الشَّيءَ أُغَشِّيه. والغِشاء: الغِطاء. والغاشِية: القيامة، لأنَّها تَغْشَى الخَلْق بإفزاعها. ويقال: رَمَاه الله بغاشيةٍ، وهو داء يأخذ كأنّه يغشاه. والغِشْيان: غِشْيان الرّجُل المرأة.‏
--------------ـــــ
(1) نص المجمل: "الغشمشم: الرجل الذي لا يثني رأسه شيء من شجاعته".‏

ـ

##### Türkçe

(غayn ve şin ve onların üçüncüsü olan şey babı)
(غشم) **الغين** ve **الشين** ve **الميم** tek bir asıldır; kahır ve galebe ve zulme delâlet eder. Bundan **الغَشْم** vardır; o, zulümdür. Ve savaş **غشومٌ**dur; çünkü o, suçlu olmayanı da vurur. Ve **الغَشَمْشَم**: [o kimse ki] onun şecaatinden [hiçbir şey] onu geri çevirmez(1). Ve mânada ziyade için harflerinde ziyade yapılmıştır.‏
(غشي) **الغين** ve **الشين** ve illetli harf sahih bir asıldır; bir şeyi bir şeyle örtmeye delâlet eder. Denir: **غَشَّيت** **الشَّيءَ** **أُغَشِّيه**. Ve **الغِشاء**: örtüdür. Ve **الغاشِية**: kıyamettir; çünkü o, dehşetiyle halkı kaplar. Ve denir: Allah onu **بغاشيةٍ** ile attı; o, onu alır, sanki onu kaplıyormuş gibi olan bir hastalıktır. Ve **الغِشْيان**: erkeğin kadını **غِشْيان**ı.‏
--------------ـــــ
(1) Mücmel’in metni: "**الغشمشم**: şecaatinden hiçbir şey başını geri çevirmeyen adam".‏

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%85/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ ش م
غشم الوالي الرعية وهو غشوم إذا خبطهم بعسفه وأخذ ما قدر عليه وتقول‏:‏ سلطان يغشم النفوس ويهشم الرءوس‏.‏
ومن المجاز‏:‏ حرب غشوم‏.‏
وسيل غشمشم‏.‏
وغشم الناس‏:‏ سأل من قدر عليه‏.‏
وغشم الحاطب‏:‏ احتطب ما قدر عليه من غير تمييز‏.‏
قال‏:‏ وقلت تجهّز فاغشم الناس سائلاً كما يغشم الشجراء بالليل حاطب

##### Türkçe

غ ش م
**غشم** vali, raiyyeyi; ve o, onları zorbalığıyla çarpıp (vurup) ve gücünün yettiğini alırsa **غشوم**dur. Ve dersin ki: “Bir sultan nefisleri **يغشم** eder ve başları **يهشم** eder.”
Ve mecazdan: **حرب غشوم**.
Ve **سيل غشمشم**.
Ve **غشم الناس**: gücünün yettiği kimseden istedi.
Ve **غشم الحاطب**: ayırt etmeksizin gücünün yettiği şeyden odun topladı.
Dedi ki: “Ve dedim: hazırlan; geceleyin oduncunun ağaçları **يغشم** etmesi gibi, isteyen olarak insanları **فاغشم** et.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الْغَشْمُ: الظُّلْم والغَصْبُ، غَشَمَهُم يَغْشِمُهم غَشْماً. ورجل غاشِمٌ وغَشَّامٌ وغَشُومٌ، وكذلك الأُنثى؛ قال:
لَلَوْلا قَاسِمٌ ويَدَا بَسِيلٍ
لَقَدْ جَرَّتْ عَلَيْكَ يَدٌ غَشُومُ
والحَرْبُ غَشُومٌ لأَنها تَنال غير الجاني.
والغَشَمْشَمُ: الجريء الماضي، وقيل: الغَشَمْشَمُ والمِغْشَمُ من الرجال الذي يَرْكَبُ رأْسَه لا يَثْنيه شيء عما يريد ويَهْوَى من شجاعته؛ قال أبو كبير:
وَلَقَدْ سَرَيْتُ على الظَّلام بِمِغْشَمٍ
جَلْدٍ من الفِتْيانِ، غَيْرِ مُثَقَّل
وإنه لذو غَشَمْشَمَة. ووِرْدٌ غَشَمْشَمٌ إذا ركِبت رؤُوسَها فلم تُثْنَ عن وجهها؛ وقال ابن أَحمر في ذلك:
هُبارِيَّةٍ هَوْجاءَ مَوْعِدُها الضُّحى،
إذا أَرْزَمَتْ جاءت بِوِرْدٍ غَشَمْشَمِ
قال: موعدها الضحى لأن هبوب الريح يبتدئ من طلوع الشمس.
والغَشُوم: الذي يَخْبِطُ الناس ويأْخذ كل ما قدر عليه، والأصل فيه من غشم الحاطب، وهو أن يحتطب ليلاً فيقطع كل ما قدر عليه بلا نظر ولا فكر؛ وأَنشد:
وقُلْتُ: تَجَهَّزْ فاغْشِمِ النَّاسَ سائلاً،
كما يَغْشِمُ الشَّجْراءَ باللَّيْلِ حاطِبُ
ويقال: ضَرْبٌ غَشَمْشَمٌ؛ قال القُحَيف بن عمير:
لَقَدْ لَقِيَتْ أَفْتاءُ بَكْرِ بنِ وائِلٍ،
وَهِزَّانُ بالبَطْحاءِ ضَرْباً غَشَمْشَما
إذا ما غَضِبْنا غَضْبَةً مُضَرِيَّةً،
هَتَكنْا حِجابَ الشَّمْسِ أَوْ مَطَرَتْ دما
قال ابن بري: هذا البيت الأخير سرقه بَشَّار، وكذلك الغَشُوم؛ قال الشاعر:
قَتَلْنا ناجِياً بِقَتيلِ عَمْرٍو،
وجَرَّ الطالب التِّرَةَ الغَشُومُ
بنصب التِّرَة، وكذلك أَنشده ابن جني. وناقة غَشَمْشَمَةٌ: عَزِيرة النَّفْس؛ قال حُميد بن ثور:
جَهُول، وكان الجَهْلُ مِنْها سَجِيَّةً،
غَشَمْشَمَة لِلْقائِدِينَ زَهُوق
يقول: تُزْهِقُ قائدَها أي تَسْبقه من نشاطها، فَعُولٌ بمعنى مُفْعِل، وهو نادر.
والأَغْشَمُ: اليابس القديم من النَّبْت؛ حكاه ابن الأَعرابي؛ وأَنشد: كأَنَّ صَوْتَ شُخْبِها، إذا خَما،
صَوْتُ أَفَاعٍ في خَشِيٍّ أَغْشَما
ويروي أَعشما، وهو البالغ، وقد ذكر في موضعه. وغاشِمٌ وغُشَيْمٌ وغَيْشَمٌ وغَشَّامٌ: أَسماء.

##### Türkçe

**الْغَشْمُ**: zulüm ve gasptır; onları **غَشَمَهُم يَغْشِمُهم غَشْماً** (onlara zulmedip gasp eder).

Ve **رجل غاشِمٌ** ve **غَشَّامٌ** ve **غَشُومٌ**, aynı şekilde dişisi de; dedi ki:
لَلَوْلا قَاسِمٌ ويَدَا بَسِيلٍ
لَقَدْ جَرَّتْ عَلَيْكَ يَدٌ غَشُومُ

Ve **الحَرْبُ غَشُومٌ**; çünkü o, suçlu olmayanı da yakalar.

Ve **الغَشَمْشَمُ**: cesur, ileri atılan; ve denildi ki: erkeklerden **الغَشَمْشَمُ** ve **المِغْشَمُ**, başını (kendi başını) binen, istediği şeyden onu hiçbir şey döndürmeyen ve cesaretinden dolayı (kendini) tehlikeye atan kimsedir; dedi **أبو كبير**:
وَلَقَدْ سَرَيْتُ على الظَّلام بِمِغْشَمٍ
جَلْدٍ من الفِتْيانِ، غَيْرِ مُثَقَّل

Ve şüphesiz o, **غَشَمْشَمَة** sahibidir. Ve **وِرْدٌ غَشَمْشَمٌ**, başlarına binildiği zaman, yüzünden geri çevrilmeyen (sürü)dür; ve bu hususta **ابن أَحمر** dedi:
هُبارِيَّةٍ هَوْجاءَ مَوْعِدُها الضُّحى،
إذا أَرْزَمَتْ جاءت بِوِرْدٍ غَشَمْشَمِ

Dedi ki: onun vakti kuşluk vaktidir; çünkü rüzgârın esmesi, güneşin doğuşundan başlar.

Ve **الغَشُوم**: insanlara rastgele vuran ve gücü yettiği her şeyi alan kimsedir; bunun aslı, **غشم الحاطب**tandır; o da, geceleyin odun kesmesidir; böylece bakmadan ve düşünmeden gücü yettiği her şeyi keser; ve okudu:
وقُلْتُ: تَجَهَّزْ فاغْشِمِ النَّاسَ سائلاً،
كما يَغْشِمُ الشَّجْراءَ باللَّيْلِ حاطِبُ

Ve denilir: **ضَرْبٌ غَشَمْشَمٌ**; dedi **القُحَيف بن عمير**:
لَقَدْ لَقِيَتْ أَفْتاءُ بَكْرِ بنِ وائِلٍ،
وَهِزَّانُ بالبَطْحاءِ ضَرْباً غَشَمْشَما
إذا ما غَضِبْنا غَضْبَةً مُضَرِيَّةً،
هَتَكنْا حِجابَ الشَّمْسِ أَوْ مَطَرَتْ دما

**ابن بري** dedi ki: bu son beyti **بَشَّار** çaldı; ve aynı şekilde **الغَشُوم** (lafzı da); dedi şair:
قَتَلْنا ناجِياً بِقَتيلِ عَمْرٍو،
وجَرَّ الطالب التِّرَةَ الغَشُومُ

**التِّرَة**’yi nasb ile; ve **ابن جني** de onu böyle okudu. Ve **ناقة غَشَمْشَمَةٌ**: nefsi izzetli (dişi deve); dedi **حُميد بن ثور**:
جَهُول، وكان الجَهْلُ مِنْها سَجِيَّةً،
غَشَمْشَمَة لِلْقائِدِينَ زَهُوق

Diyor ki: onun yedeğini tutanı **تُزْهِقُ** eder; yani çevikliğinden dolayı onu geçer; **فَعُولٌ** vezni, **مُفْعِل** manasındadır; ve o nadirdir.

Ve **الأَغْشَمُ**: bitkiden kuru, eski olan; onu **ابن الأَعرابي** nakletti; ve okudu:
كأَنَّ صَوْتَ شُخْبِها، إذا خَما،
صَوْتُ أَفَاعٍ في خَشِيٍّ أَغْشَما

Ve **أَعشما** diye de rivayet edilir; o, olgun (tam) olandır; ve kendi yerinde zikredilmiştir. Ve **غاشِمٌ** ve **غُشَيْمٌ** ve **غَيْشَمٌ** ve **غَشَّامٌ**: isimlerdir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%85/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ ش م * * الغَشْمُ * الظُلم وبابه ضرب

##### Türkçe

* غ ش م * * **الغَشْمُ** * zulümdür; babı **ضرب**’dır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( الغَشْمُ ) بالفَتْح : ( الظُّلْمُ ) كما في | الصِّحَاحِ ، وقد غَشَمَ الوَالِي الرَّعِيَّةَ يَغْشِمَهُم | غَشْمًا خَبَطَهُمْ بِعَسْفِه ، وأَخَذَ ما أَمْكَنَهُ . | | ( و ) غَشْمٌ : ( وادٍ بالسَّرَاةِ ) . |

| | ( و ) الغَشَمُ ، ( بالتَّحْرِيك : أَنْ لا يَتْرُكَ | من الهِنَاءِ شَيْئًا إلا يَتَهَنَّؤُه يَصُبُّه على | صَحِيحِه وسَقِيمِه ، وقد غَشَمَه يَغْشِمُه ) | غَشْمًا . | | ( و ) غَشَمَ ( الحَاطِبُ : احْتَطَبَ لَيْلاً | فَقَطَع كُلَّ ما قَدَرَ عَليه بلا نَظَرٍ وفِكْرٍ ) . | وفي الأَساس : بلا تَمْيِيزٍ ، وهو مَجازٌ قال : | % ( * كما يَغْشِم الشَّجْرَاءَ باللَّيلِ حَاطِبُ * % ) % | | ( وغَيْشَمٌ ، كَحَيْدَرٍ : اسمُ ) رَجُلٍ ، ( وإِنَّهُ | لَذُو غَشَمْشَمَةٍ وغَشَمْشَمِيَّةٍ ) أَيْ : ( ذُو | جُرْأَةٍ ومَضاءٍ ) . | | ( والمِغْشَمُ ، كَمِنْبَرٍ والغَشَمْشَمُ : مَنْ | يَرْكَبُ رَأْسَهُ فَلا يَثْنِيهِ عن مُرَادِهِ ) وما | يَهْوَى مِنْ شَجَاعَتِهِ ( شَيءْ ) ، أَنشدَ | الجَوْهَرِيُّ لأبي كَبِيرٍ : | % ( * ولَقَدْ سَرَيْتُ عَلَى الظَّلاَمِ بِمِغْشَمٍ * % ) % | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : | | رجلٌ غاشِمٌ وغَشَّامٌ وغَشُومٌ : يَخْبِطُ | النَّاسَ ، ويأخُذُ كُلَّ ما قَدَر عليه ، وكَذَلِك | الأُنثَى قال : | % ( ولَولاَ قاسِمٌ ويَدَا بَسِيلٍ % | لقَدْ جَرَّتْ عَلَيكَ يدٌ غَشُومُ ) % | | ويُقالُ : ضَرْبٌ غَشَمْشَمٌ . قَالَ القُحَيْفُ | ابنُ عُمَيْرٍ : | % ( لَقَدْ لَقِيَتْ أَفْنَاءُ بَكْرِ بنِ وَائِلٍ % | وهِزَّانُ بالبَطْحَاءِ ضَرْبًا غَشَمْشَمَا ) % | | وكذلك ، ضَرْبٌ غَشومٌ . | | وقَالَ ابنُ جِنِّي : نَاقَةٌ غَشَمْشَمَةٌ : عزيزةُ | النَّفْسِ . قَالَ حُمَيْدُ بنُ ثَوْرٍ : | % ( * غَشَمْشَمَةٌ للقَائِدِين زَهُوق * % ) % | أي : مُزْهِقٌ ، فَعُولٌ بمَعْنَى مُفْعِلٍ ، وهو نَادِرٌ ، |

| وقِيلَ : هِيَ الهَائِجَةُ ، ويقال : نَاقَةٌ غَشُومٌ : لا | تُرَدُّ عن وَجْهِهَا ، نَقَلَه السُّهَيْلِيُّ في الرَّوْضِ . | | والأَغشَمُ : اليَابِسُ القَدِيمُ مِنَ النَّبْتِ ، | حكاه ابنُ الأَعْرَابِيِّ ، وأَنْشَدَ : | % ( كَأَنَّ صَوْتَ شُخْبِها إذا خَمَا % | صَوتُ أَفاعٍ في خَشِيٍّ أَغْشَمَا ) % | | ويُروَى : أَعْشَمَا ، وقد ذُكِرَ في | مَوْضِعِه . | | وغَاشِمٌ وغَشِيمٌ وغَشَّامٌ : أَسْماء . | | والحَرْبُ غَشُومٌ ؛ لأَنَّها تَنالُ غَيرَ | الجَانِي ، نَقَلَه الجَوْهَرِيُّ . | | وسَيلٌ غَشَمْشَمٌ : يَرْكَبُ الشَّجَرَ | فيُقْلِقُه . | | وغَشَمَ النَّاس : سَأَلَ مَنْ أَمْكَنَهُ ، نَقَلَه | الزَّمَخْشَرِيُّ . | | وعَمْرُو بنُ الرُّهَاءِ الغَشْمِيُّ ، قَالَ | الرُّشَاطِيُّ : وَرَدَ في خَبَرٍ غَرِيبٍ . | | ومن لُغَاتِ العَامَّة : الغُشُومِيَّةُ : الجَهْلُ | بالأُمُورِ . | | وهو غَشِيمٌ : لا يَدْرِي شَيْئًا . | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : |

##### Türkçe

| | ( **الغَشْمُ** ) fetha ile: **( الظُّلْمُ )**; **الصِّحَاحِ**’ta olduğu gibi. Ve vâli, raiyyeyi **غَشَمَ** eder, onları **يَغْشِمَهُم**; **غَشْمًا**: onları zorbalığıyla hırpaladı; ve gücünün yettiğini aldı. | | ( ve ) **غَشْمٌ**: **( وادٍ بالسَّرَاةِ )**. |

| | ( ve ) **الغَشَمُ**; (harekeli olarak): “**الهِنَاءِ**’dan hiçbir şeyi bırakmaması; ancak onu **يَتَهَنَّؤُه**; onu sağlamına da hastasına da dökmesi”; ve onu **غَشَمَه** eder, onu **يَغْشِمُه**; **غَشْمًا**. | | ( ve ) **غَشَمَ**: (**الحَاطِبُ**: yalnız gece odun topladı; bakıp düşünmeksizin gücünün yettiği her şeyi kesti). | Ve **الأَساس**’ta: ayırt etmeksizin; ve bu bir mecazdır. Dedi: | % ( * كما يَغْشِم الشَّجْرَاءَ باللَّيلِ حَاطِبُ * % ) % | | ( ve **غَيْشَمٌ**; **حَيْدَرٍ** gibi: bir adamın ismidir; ve o, **( لَذُو غَشَمْشَمَةٍ وغَشَمْشَمِيَّةٍ )**’dir) yani: **( ذُو جُرْأَةٍ ومَضاءٍ )**. | | ( ve **المِغْشَمُ**; **مِنْبَرٍ** gibi; ve **الغَشَمْشَمُ**: başını sürüp giden, böylece onu muradından alıkoymayan kimsedir) ve cesaretinden sevdiği şeylerden (bir şey). **الجَوْهَرِيُّ**, Ebû Kebîr için inşad etti: | % ( * ولَقَدْ سَرَيْتُ عَلَى الظَّلاَمِ بِمِغْشَمٍ * % ) % | [ ] Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: | | **رجلٌ غاشِمٌ** ve **غَشَّامٌ** ve **غَشُومٌ**: insanları hırpalar; ve gücünün yettiği her şeyi alır; dişisi de böyledir. Dedi: | % ( ولَولاَ قاسِمٌ ويَدَا بَسِيلٍ % | لقَدْ جَرَّتْ عَلَيكَ يدٌ غَشُومُ ) % | | Ve denilir: **ضَرْبٌ غَشَمْشَمٌ**. **القُحَيْفُ ابنُ عُمَيْرٍ** dedi: | % ( لَقَدْ لَقِيَتْ أَفْنَاءُ بَكْرِ بنِ وَائِلٍ % | وهِزَّانُ بالبَطْحَاءِ ضَرْبًا غَشَمْشَمَا ) % | | Ve yine: **ضَرْبٌ غَشومٌ**. | | Ve **ابنُ جِنِّي** dedi: **نَاقَةٌ غَشَمْشَمَةٌ**: nefsi izzetli. **حُمَيْدُ بنُ ثَوْرٍ** dedi: | % ( * غَشَمْشَمَةٌ للقَائِدِين زَهُوق * % ) % | yani: **مُزْهِقٌ**; **فَعُولٌ** vezni **مُفْعِلٍ** mânâsında; ve bu nâdirdir. |

| Ve denildi: o, **الهَائِجَةُ**’dir. Ve denilir: **نَاقَةٌ غَشُومٌ**: yüzünden geri çevrilmez; bunu **السُّهَيْلِيُّ** **الرَّوْضِ**’da nakletti. | | Ve **الأَغشَمُ**: bitkiden kuru, eski olan; bunu **ابنُ الأَعْرَابِيِّ** hikâye etti ve inşad etti: | % ( كَأَنَّ صَوْتَ شُخْبِها إذا خَمَا % | صَوتُ أَفاعٍ في خَشِيٍّ أَغْشَمَا ) % | | Ve **أَعْشَمَا** diye rivayet olunur; ve yerinde zikredilmiştir. | | Ve **غَاشِمٌ** ve **غَشِيمٌ** ve **غَشَّامٌ**: isimlerdir. | | Ve **الحَرْبُ غَشُومٌ**; çünkü o, suçlu olmayanı da yakalar; bunu **الجَوْهَرِيُّ** nakletti. | | Ve **سَيلٌ غَشَمْشَمٌ**: ağaca biner de onu sarsar. | | Ve **غَشَمَ النَّاس**: gücünün yettiğine sordu; bunu **الزَّمَخْشَرِيُّ** nakletti. | | Ve **عَمْرُو بنُ الرُّهَاءِ الغَشْمِيُّ**; **الرُّشَاطِيُّ** dedi: garip bir haberde vârid olmuştur. | | Ve avamın lugatlarından: **الغُشُومِيَّةُ**: işlerde cehalet. | | Ve o, **غَشِيمٌ**’dir: hiçbir şey bilmez. | [ ] Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: |

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%85/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَشْمٌ
1 غَشْمٌ ذ signifies The acting, or treating, wrongfully, unjustly, injuriously, or tyrannically: (S, K:) or the taking another's property wrongfully, &c., or by force: and the taking a course, in journeying [&c.], at random, without direction and without knowledge. (JK.) One says of a governor, غَشَمَ الرَّعِيَّةَ, aor. غَشِمَ , [accord. to the TK, the aor. of the verb in the sense here following is غَشُمَ , but this I think a mistake,] inf. n. غَشْمٌ, He struck, or beat, with vehemence, the people under his government, wrongfully, unjustly, injuriously, or tyrannically, and took [from them] what he could. (TA.) And غَشَمَ النَّاسَ He asked whom he could of the people. (Z, TA.) And غَشَمَ الأُمُورَ He performed affairs, or the affairs, [in a random manner,] confusedly, without discrimination. (Ham p. 37: by implication.) ― -b2- And غَشَمَهُ, aor. غَشِمَ , He smeared him [i. e. a camel] with tar so that he left nothing [or no part of him] without tar, pouring it upon what was sound thereof and what was diseased thereof: and ↓ غَشَمٌ [perhaps as an inf. n., but accord. to the TK it is a simple subst., and the inf. n. is غَشْمٌ,] signifies the act of so smearing. (K.) ― -b3- And غَشَمَ (tropical:) He collected firewood by night, cutting whatever he could get, without consideration, (K, TA,) or, as in the A, without discrimination. (TA.)

غَشَمٌ
غَشَمٌ ذ : see the preceding paragraph. -A2- Also Blackness [of night: app. a dial. var. of غَسَمٌ; or, perhaps, a mistranscription]. (Ham p. 163.)

غَشُومٌ
غَشُومٌ ذ A man who strikes, or beats, people vehemently, [and wrongfully, (see 1,)] and takes [from them] everything that he can get; as also ↓ غَشَّامٌ and ↓ غَاشِمٌ [except that the first and second are app. intensive epithets and the last is a simple part. n.]: and it is likewise applied to a fem., as, for ex., to a hand (يَدٌ): and to a striking, or beating, (ضَرْبٌ,) [app. as meaning wrongful,] as is also ↓ غَشَمْشَمٌ. (TA.) [One says,] الحَرْبُ غَشُومٌ [War is wrongful], because it reaches other than the committer of a crime, or an offence deserving punishment. (S.) ― -b2- Also A she-camel that will not be turned back from her course, or way. (R, TA.)

غَشِيمٌ
غَشِيمٌ ذ , meaning [Ignorant of affairs,] not knowing anything, is a word of the vulgar. (TA.)

غُشُومِيَّهٌ
غُشُومِيَّهٌ ذ , meaning Ignorance of affairs, is a word of the vulgar, like that next preceding. (TA.)

غَشَّامٌ
غَشَّامٌ ذ : see غَشُومٌ.

غَاشِمٌ
غَاشِمٌ ذ : see غَشُومٌ.

غَشَمْشَمٌ
غَشَمْشَمٌ ذ : see مِغْشَمٌ. Accord. to some, it signifies One who acts with much wrongfulness, injustice, injuriousness, or tyranny. (Ham p. 104.) ― -b2- نَاقَةٌ غَشَمْشَمَةٌ A she-camel strong, resisting, or indomitable, in spirit. (IJ, TA.) And غَشَمْشَمٌ is applied to a he-camel as meaning هَائِجٌ [i. e. Excited by lust]. (Meyd in explanation of the prov. here following.) ― -b3- غَشَمْشَمٌ يُغَشِّى الشَّجَرَ, i. e. This, or it or he, is a torrent [wild in its course,] that overwhelms the trees, so that it crushes them and uproots them, سَيْلٌ preceded by هٰذَا or هُوَ being meant to be supplied, is a prov. applied to a man who cares not what wrong he does. (Meyd.) ― -b4- See also غَشُومٌ.

اـِنَّهُ لَذُو غَشَمْشَمَةٍ
اـِنَّهُ لَذُو غَشَمْشَمَةٍ ذ and غَشَمْشَمِيَّةٍ Verily he is one who possesses boldness, or daringness, and penetrative energy. (K.)

أَغْشَمُ
أَغْشَمُ ذ [More, and most, wrongful, unjust, injurious, or tyrannical: &c.: see 1]. أَغْشَمُ مِنَ السَّيْلِ [More wild in course than the torrent] is a proverb. (Meyd.) -A2- IAar cites a verse in which it is applied to a plant as meaning Dry and old; but accord. to one relation of that verse, the word is أَعْشَم. (TA.)

مِغْشَمٌ
مِغْشَمٌ ذ One who goes at random, heedlessly, or in a headlong manner, without consideration, whom nothing will turn from that which he desires, (S, K,) by reason of his courage; (S;) as also ↓ غَشَمْشَمٌ: (S, K:) or, accord. to Aboo-Riyلsh, one who performs affairs [in a random manner,] confusedly, without discrimination: or, as some say, one who, when the road is unapparent to him, goes at random, without direction and without knowledge. (Ham p. 37.)

##### Türkçe

**غَشْمٌ**
1 **غَشْمٌ** ذ: Haksızlıkla, zulümle, zarar vererek veya zorbalıkla davranmak yahut muamele etmek: (S, K:) veya başkasının malını haksızlıkla vb. yahut zorla almak: ve yolculukta [vb.de] rastgele, yönsüz ve bilgisiz olarak bir yol tutmak. (JK.) Bir vali hakkında şöyle denir: **غَشَمَ الرَّعِيَّةَ**, muzârîsi **غَشِمَ**, [TK’ye göre burada gelen mânadaki fiilin muzârîsi **غَشُمَ**’dur; fakat ben bunu bir hata sanıyorum,] mastarı **غَشْمٌ**, O, idaresi altındaki halka şiddetle vurdu yahut dövdü; haksızlıkla, zulümle, zarar vererek veya zorbalıkla; ve [onlardan] gücünün yettiğini aldı. (TA.) Ve **غَشَمَ النَّاسَ**: O, halktan gücünün yettiğine sordu. (Z, TA.) Ve **غَشَمَ الأُمُورَ**: O, işleri yahut işleri, [rastgele bir tarzda,] karışık olarak, ayırt etmeksizin yaptı. (Ham s. 37: delâlet yoluyla.) ― -b2- Ve **غَشَمَهُ**, muzârîsi **غَشِمَ**, O, onu [yani bir deveyi] katranla sıvadı; öyle ki katransız hiçbir şey [yahut hiçbir parça] bırakmadı; onun sağlam olanına da hastalıklı olanına da onu dökerek: ve ↓ **غَشَمٌ** [belki bir mastar olarak; fakat TK’ye göre o basit bir isimdir ve mastar **غَشْمٌ**’dur,] böyle sıvama fiilini ifade eder. (K.) ― -b3- Ve **غَشَمَ** (mecazen:) O, geceleyin odun topladı; elde edebildiği her ne ise onu keserek, düşünmeksizin, (K, TA,) yahut A’da olduğu üzere, ayırt etmeksizin. (TA.)

**غَشَمٌ**
**غَشَمٌ** ذ: önceki paragrafı gör. -A2- Ayrıca [gecenin] karalığı. [Görünüşe göre **غَسَمٌ**’un lehçe varyantı; yahut belki bir yanlış yazım]. (Ham s. 163.)

**غَشُومٌ**
**غَشُومٌ** ذ: İnsanlara şiddetle vuran yahut döven, [ve haksızlıkla, (1’e bak,)] ve [onlardan] elde edebildiği her şeyi alan bir adam; bunun gibi ↓ **غَشَّامٌ** ve ↓ **غَاشِمٌ** [ancak birincisi ve ikincisi görünüşe göre mübalağa sıfatlarıdır ve sonuncusu basit bir ism-i fâildir]: ve o, müennes için de kullanılır; meselâ bir el ( **يَدٌ** ) için: ve bir vurma yahut dövme ( **ضَرْبٌ** ) için, [görünüşe göre haksız mânasında,] nitekim ↓ **غَشَمْشَمٌ** da böyledir. (TA.) [Şöyle denir:] **الحَرْبُ غَشُومٌ** [Savaş haksızdır], çünkü o, suç işleyenden yahut cezayı hak eden bir kabahati işleyenden başkasına da ulaşır. (S.) ― -b2- Ayrıca: Yolundan yahut gidişinden geri çevrilemeyecek bir dişi deve. (R, TA.)

**غَشِيمٌ**
**غَشِيمٌ** ذ, mânası [işlerden habersiz,] hiçbir şey bilmeyen, avamın bir sözüdür. (TA.)

**غُشُومِيَّهٌ**
**غُشُومِيَّهٌ** ذ, mânası işlerden habersizlik, bir öncekinin benzeri olarak avamın bir sözüdür. (TA.)

**غَشَّامٌ**
**غَشَّامٌ** ذ: **غَشُومٌ**’a bak.

**غَاشِمٌ**
**غَاشِمٌ** ذ: **غَشُومٌ**’a bak.

**غَشَمْشَمٌ**
**غَشَمْشَمٌ** ذ: **مِغْشَمٌ**’a bak. Bazılarına göre o, çokça haksızlık, zulüm, zarar vericilik veya zorbalıkla davranan kimseyi ifade eder. (Ham s. 104.) ― -b2- **نَاقَةٌ غَشَمْشَمَةٌ**: Tabiatça güçlü, dirençli yahut boyun eğmez bir dişi deve. (IJ, TA.) Ve **غَشَمْشَمٌ**, bir erkek deveye **هَائِجٌ** [yani şehvetle coşmuş] mânasında uygulanır. (Meyd, aşağıdaki darbımeselin açıklamasında.) ― -b3- **غَشَمْشَمٌ يُغَشِّى الشَّجَرَ**, yani bu, yahut o yahut o kimse, ağaçları bastıran bir sel [akışında azgın]dir; öyle ki onları ezer ve kökünden söker; **سَيْلٌ** olup başına **هٰذَا** yahut **هُوَ** takdir edilmesi murad olunur; bu, yaptığı haksızlığın ne olduğuna aldırmayan bir adama uygulanmış bir darbımeseldir. (Meyd.) ― -b4- Ayrıca **غَشُومٌ**’a bak.

**اـِنَّهُ لَذُو غَشَمْشَمَةٍ**
**اـِنَّهُ لَذُو غَشَمْشَمَةٍ** ذ ve **غَشَمْشَمِيَّةٍ**: Şüphesiz o, cesaret yahut atılganlık ve nüfuz edici bir enerji sahibi olan kimsedir. (K.)

**أَغْشَمُ**
**أَغْشَمُ** ذ: [Daha, ve en, haksız, zalim, zarar verici veya zorba: vb.: 1’e bak]. **أَغْشَمُ مِنَ السَّيْلِ** [selden daha azgın akışlı] bir darbımeseldir. (Meyd.) -A2- IAar, bir beyit nakleder; onda bu kelime bir bitkiye, kuru ve yaşlı mânasında uygulanmıştır; fakat o beyitin bir rivayetine göre kelime **أَعْشَم**’dır. (TA.)

**مِغْشَمٌ**
**مِغْشَمٌ** ذ: Rastgele giden, gafletle yahut düşünmeksizin atılgan bir tarzda giden, hiçbir şeyin onu arzuladığı şeyden çeviremeyeceği kimse, (S, K,) cesaretinden dolayı; (S;) bunun gibi ↓ **غَشَمْشَمٌ**: (S, K:) yahut Ebû-Riyلsh’e göre, işleri [rastgele bir tarzda,] karışık olarak, ayırt etmeksizin yapan kimse: yahut bazılarına göre, yol kendisine belli olmadığında, yönsüz ve bilgisiz olarak rastgele giden kimse. (Ham s. 37.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَشَمَ
غَشَمَ U ( n. ac. غَشْم 1 ),
a.  Treated unjustly, wronged, oppressed, tyrannized over.

b.  I ( n. ac. غَشْم 1 ), Did at random, carelessly.

c.  Tarred.

اِسْتَغْشَمَ
اِسْتَغْشَمَ X
a.  [ coll. ], Deemed ignorant, stupid.

غَشْم
غَشْم 1 ,
a.  Injustice, harshness, wrong, oppression, tyranny; arbitrariness.

غُشْم
غُشْم 3
a.  [ coll. ], Ignorance, stupidity, silliness.

غَشَم
غَشَم 4 ,
a.  Darkness, blackness.

مِغْشَم
مِغْشَم 20 ,
a.  Determined; energetic; courageous; masterful, self-willed.

غَاْشِم
غَاْشِم 21 ,
a.  Unjust, tyrannous; arbitrary;   violent.

b.  Capricious, whimsical, fantastical.

غَشِيْم
غَشِيْم 25 , ( pl. غُشَمَآءُ 43 )
a.  [ coll. ], Ignorant, stupid, silly; inexperienced, raw.

b.  [ coll. ], Rough, unpolished, unhewn ( stone ); quarry-stone, freestone, ashlar.

غَشُوْم
غَشُوْم 26 ,
a.  see 21 .

غُشُوْمِيَّة
غُشُوْمِيَّة 27yit
a.  [ coll. ], Ignorance, inexperience, rawness.

غَشَّاْم
غَشَّاْم 28 ,
a.  see 21 .

##### Türkçe

غَشَمَ
**غَشَمَ** U ( n. ac. **غَشْم** 1 ),
a. Haksız muamele etti, haksızlığa uğrattı, zulmetti, zorbalık etti.

b. I ( n. ac. **غَشْم** 1 ), rastgele yaptı, dikkatsizce yaptı.

c. Katranladı.

اِسْتَغْشَمَ
**اِسْتَغْشَمَ** X
a. [ coll. ], cahil, ahmak saydı.

غَشْم
**غَشْم** 1 ,
a. Haksızlık, sertlik, yanlış, zulüm, zorbalık; keyfîlik.

غُشْم
**غُشْم** 3
a. [ coll. ], cehalet, ahmaklık, budalalık.

غَشَم
**غَشَم** 4 ,
a. Karanlık, siyahlık.

مِغْشَم
**مِغْشَم** 20 ,
a. Azimli; enerjik; cesur; usta, kendi iradesine göre davranan.

غَاْشِم
**غَاْشِم** 21 ,
a. Haksız, zorba; keyfî; şiddetli.

b. Kaprisli, heveskâr, hayalî.

غَشِيْم
**غَشِيْم** 25 , ( pl. **غُشَمَآءُ** 43 )
a. [ coll. ], cahil, ahmak, budala; tecrübesiz, ham.

b. [ coll. ], kaba, cilasız, yontulmamış (taş); ocak taşı, serbest taş, kesme taş.

غَشُوْم
**غَشُوْم** 26 ,
a. bk. 21 .

غُشُوْمِيَّة
**غُشُوْمِيَّة** 27yit
a. [ coll. ], cehalet, tecrübesizlik, hamlık.

غَشَّاْم
**غَشَّاْم** 28 ,
a. bk. 21 .
