# غشو (غ-ش-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B4%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Örter

- Harfler: غ - ش - و
- Kur'an'da: 29 geçiş · 26 ayet · 23 sîga
- 9 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: غشي

## Sîgalar (23)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [يَغْشَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%BA%D9%92%D8%B4%D9%8E%D9%89.md) | يَفْعَلُ | Örter | 5 | 4 | [3:154](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/3:154.md) |
| [غَشِيَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D8%BA%D9%8E%D8%B4%D9%90%D9%8A%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعِلَهُمْ | Onları örttü | 2 | 2 | [20:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/20:78.md) |
| [يُغْشِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%BA%D9%92%D8%B4%D9%90%D9%8A.md) | يُفْعِلُ | Örttürür | 2 | 2 | [7:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/7:54.md) |
| [أُغْشِيَتْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D8%A3%D9%8F%D8%BA%D9%92%D8%B4%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%92.md) | أُفْعِلَتْ | Örttürüldü | 1 | 1 | [10:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/10:27.md) |
| [الْغَاشِيَةِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%BA%D9%8E%D8%A7%D8%B4%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%90.md) | الْفَاعِلَةِ | Örten | 1 | 1 | [88:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/88:1.md) |
| [الْمَغْشِيِّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8E%D8%BA%D9%92%D8%B4%D9%90%D9%8A%D9%90%D9%91.md) | الْمَفْعُولِ | Örtülen | 1 | 1 | [47:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/47:20.md) |
| [تَغَشَّاهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D8%B4%D9%8E%D9%91%D8%A7%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | تَفَعَّلَهَا | Ona sardı | 1 | 1 | [7:189](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/7:189.md) |
| [غَاشِيَةٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D8%BA%D9%8E%D8%A7%D8%B4%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8C.md) | فَاعِلَةٌ | Örten | 1 | 1 | [12:107](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/12:107.md) |
| [غَشَّى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D8%BA%D9%8E%D8%B4%D9%8E%D9%91%D9%89.md) | فَعَّلَ | Sardırdı | 1 | 1 | [53:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/53:54.md) |
| [غَوَاشٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D8%BA%D9%8E%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%B4%D9%8D.md) | فَوَاعِلُ | Örtenler | 1 | 1 | [7:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/7:41.md) |
| [غِشَاوَةً](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D8%BA%D9%90%D8%B4%D9%8E%D8%A7%D9%88%D9%8E%D8%A9%D9%8B.md) | فِعَالَةً | Örtü | 1 | 1 | [45:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/45:23.md) |
| [غِشَاوَةٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D8%BA%D9%90%D8%B4%D9%8E%D8%A7%D9%88%D9%8E%D8%A9%D9%8C.md) | فِعَالَةٌ | Örtü | 1 | 1 | [2:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/2:7.md) |
| [فَأَغْشَيْنَاهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%BA%D9%92%D8%B4%D9%8E%D9%8A%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَأَفْعَلْنَاهُمْ | Hemen onları örttürdük | 1 | 1 | [36:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/36:9.md) |
| [فَغَشَّاهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D9%81%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D8%B4%D9%8E%D9%91%D8%A7%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | فَفَعَّلَهَا | Hemen onu sardırdı | 1 | 1 | [53:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/53:54.md) |
| [فَغَشِيَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D9%81%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D8%B4%D9%90%D9%8A%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَفَعِلَهُمْ | Hemen onları örttü | 1 | 1 | [20:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/20:78.md) |
| [وَاسْتَغْشَوْا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D8%B4%D9%8E%D9%88%D9%92%D8%A7.md) | وَاسْتَفْعَلُوا | Ve giyindiler | 1 | 1 | [71:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/71:7.md) |
| [وَتَغْشَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D8%B4%D9%8E%D9%89.md) | وَتَفْعَلُ | Ve örter | 1 | 1 | [14:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/14:50.md) |
| [يَسْتَغْشُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D8%B4%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يَسْتَفْعِلُونَ | Giyinirler | 1 | 1 | [11:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/11:5.md) |
| [يَغْشَاهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%BA%D9%92%D8%B4%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | يَفْعَلُهَا | Onu örter | 1 | 1 | [91:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/91:4.md) |
| [يَغْشَاهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%BA%D9%92%D8%B4%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F.md) | يَفْعَلُهُ | Onu örter | 1 | 1 | [24:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/24:40.md) |
| [يَغْشَاهُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%BA%D9%92%D8%B4%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | يَفْعَلُهُمُ | Onları örter | 1 | 1 | [29:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/29:55.md) |
| [يُغَشِّيكُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%BA%D9%8E%D8%B4%D9%90%D9%91%D9%8A%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | يُفْعِّلُكُمُ | Sizi sardırır | 1 | 1 | [8:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/8:11.md) |
| [يُغْشَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%BA%D9%92%D8%B4%D9%8E%D9%89.md) | يُفْعَلُ | Örtülür | 1 | 1 | [33:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/33:19.md) |

## Mücavir kökler — 42 mücavir (192 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [نعس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 22 · Uyuklamak
2. [ليل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D9%84.md) — 5 ortak ayet · G² 19 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…
3. [موج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%AC.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · Dalga
4. [ختم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Ve mühürledi
5. [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — 5 ortak ayet · G² 13 · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
6. [فوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 12 · Üst
7. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 6 ortak ayet · G² 10 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
8. [ثوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Sevb dış elbise demektir
9. [ثني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Sena yaka demektir
10. [خفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Hafy, Sık ağaçlı yerdir
11. [صدر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Okun ön yarısına denir
12. [بصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
13. [ذهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%87%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir
14. [وجه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D9%87.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Yüz demektir
15. [زوج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%88%D8%AC.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · İlik ve düğme çiftinin her biridir
16. [نور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Ateş demektir
17. [رأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
18. [دعو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
19. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Su yosunudur
20. [نهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
21. [جزي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…
22. [ذو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Sahip
23. [يدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%AF%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · El ve kol demektir
24. [نظر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B8%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Korkuluk demektir
25. [قتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
26. [نزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · “Nezle” konaklama yeri demektir
27. [موت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%AA.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…
28. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Zalimler
29. [سمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · İşiten
30. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 5 ortak ayet · G² 1 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
31. [خلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
32. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Baid uzak demektir
33. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Murar acı bir ağacın adıdır
34. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 10 ortak ayet · G² 1 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
35. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
36. [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
37. [أتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 0 · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
38. [سمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
39. [عمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
40. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 0 · Dağın sivri noktası demektir
41. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · “Yemm” durgun akan su demektir
42. [أرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غشو |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nâkıs (üçüncü harf illetli: vav/yâ dönüşümü) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [ستر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D8%B1.md), [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md), [حجب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D8%A8.md) |
| Zıt Kök | [كشف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D9%81.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin üzerini tamamen örterek onu bürümek, sarmak ve görünmez kılmak |
| Çekirdek Özet 2 | İdrak, göz veya kalbin üzerine çekilen ve hakikatin algılanmasını engelleyen kuşatıcı örtü |
| Çekirdek Özet 3 | Algı ve bilinç kanallarının dış etken veya iradî tercihle bütünüyle perdelenmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca fiziksel bir giysi veya örtünme sayıp, Kur'an'daki bilişsel, kalbî ve ontolojik kuşatma boyutunu gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غش | Bir şeyin aslını perdelemek, üzerini yanıltıcı veya örtücü bir tabakayla kapatmak; hile ve aldatmada olduğu gibi gerçeği gizlemek ([غشش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D8%B4.md)) | و | Örtme eylemine süreklilik, bir nesneyi her yönden çepeçevre sarıp bürüme ve kuşatma boyutu eklenerek örtünün nesneyle bütünleşmesi sağlanmıştır. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Göz / kaynak imgesinin yoğunlaşması; görüşün buğulanması, kararması ve kaynağın perdelenmesi (türetme imge) | Algı ve ışık kaynağının önüne bir engelin girmesini, aydınlığın loşlaşmasını ve görme yetisinin bulanmasını temsil eder. |
| ش | Diş; yayılma, kavrama, parçalayarak sarma ve yüzeye nüfuz etme | Perdenin veya örtünün yüzeye tutunarak yayılmasını ve nesneyi sıkıca kavramasını ifade eder. |
| و | Çengel veya çadır kazığı; bağlama, bitiştirme, süreklilik sağlama | Örtücü tabakanın nesneye raptedilerek onu sürekli biçimde sarıp bırakmamasını sağlar. |
| غشو | Bulanıklaştıran örtünün yüzeyi kavrayıp nesneye bağlanarak onu bütünüyle bürümesi | Nesnenin veya algının, üzerine serilen ve ayrılmayan kuşatıcı bir perdeyle tamamen kapanıp görünmez ve algılanamaz hale gelmesi hareketidir. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Kılıç kını veya semer üzerine geçirilen, nesneyi dış etkilerden koruyup bütünüyle örten deri kılıf; bir şeyin üzerini her taraftan kaplayan bürüyücü örtü (غاشية السيف والرحل غطاؤه). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairleri bu kökü gece karanlığının veya ölüm baygınlığının insanı her taraftan sarması anlamında kullanmıştır. İmruü’l-Kays, karanlığın dalgalar halinde üzerine çöküp kendisini bürümesini tasvir ederken kökün türevlerine başvurur. |
| Erken Arapça kullanım | Bir kimsenin bir topluluğu veya meclisi ziyaret edip onları kuşatması (غاشية), elbisesine bürünerek dış dünyayla bağını kesmesi (استغشى ثيابه) ve baygınlığın bilinci örtmesi durumlarında kullanılmıştır. |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde غشو kökü, özellikle Güney-Batı Sami ve Kuzey-Batı Sami kollarında «örtmek, karanlığa bürümek, gizlemek» semantik alanı ile doğrudan bağlantılıdır. İbranicede yer alan ve karanlığa bürünme, körlemesine yürüme anlamını taşıyan g-š-š / g-š-y kök biçimleriyle fonetik ve anlamsal örtüşme gösterir. Süryanicede g-š-y biçimi dokunma, yoklama ve görmeden el yordamıyla arama eylemlerine kayarken, Arapçada kök birincil somut niteliğini koruyarak nesnenin üzerini bütünüyle örten, onu görünmez kılan kılıf ve perde anlamında yoğunlaşmıştır. Arapça fonolojideki غ harfi, Proto-Sami ses yapısındaki boğaz seslerinin ayrışmasıyla örtmenin karanlık, buğulu ve yoğun yapısını taşımaya devam etmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lane's Lexicon.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | غش kök ailesi | Asıl yapıyı kapatarak yanıltma ([غشش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D8%B4.md)) ve üzerini tamamen örtme (غشو) yönünde gelişim göstermiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice g-š-y paralelleri | Görme duyusunun engellenmesi, karanlıkta kalma ve el yordamıyla hareket etme semantiğiyle akrabadır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında doğrulanabilir Afro-Asyatik kökdeş tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |

Kaynak: David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غشو | Anlamlı | Örtmek, bürümek, kuşatmak | Bir nesnenin veya algının üzerini tamamen kaplayan perde | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| غوش | Anlamlı | Karışıklık, gürültü, loşluk | Seslerin veya ışığın birbirine girerek netliğin kaybolması | Ortak çekirdek; Kur'an'da geçmez |
| [شغو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%88.md) | Anlamlı | Dişlerin eğri ve düzensiz olması | Diş diziliminde dışa veya içe doğru çarpıklık bulunması | Kur'an'da geçmez |
| شوغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel |
| [وغش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%BA%D8%B4.md) | Anlamlı | Zayıflık, karmaşa, alçak sesli uğultu | Gücün veya sesin netliğini yitirip silikleşmesi | Kur'an'da geçmez |
| [وشغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B4%D8%BA.md) | Anlamlı | Azlık, parça parça dökülme | Az miktarda verme veya damla damla sızma | Zıt kutuplu çekirdek; Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غشو | Merkez | Kuşatıcı örtme | Nesneyi her yönden sarıp dış dünyadan tamamen soyutlayan örtü | Bürüyen perde |
| [ستر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D8%B1.md) | Komşu | Görünmez kılma | Nesnenin yalnızca görülmesini engellemek için araya konan fiziksel veya ahlaki engel | Koruyucu perdeleme |
| [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) | Komşu | Üzerini gömme/örtme | Varlığı inkar etmek veya gizlemek amacıyla tohumun toprağa gömülmesi gibi üzerini kapama | Varlığı gizleme |
| [حجب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D8%A8.md) | Komşu | Girişi/geçişi engelleme | İki şey arasına set çekerek geçişe ve erişime mâni olma | Sınır koyma |
| [كشف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D9%81.md) | Zıt | Örtüyü kaldırma | Örtülü, gizli veya kapalı olan nesnenin üzerindeki engeli bütünüyle açığa çıkarma | Açığa vurma |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غشو | Bürümek, örtmek | Bir şeyin üzerini her taraftan sarıp algısını kesmek | Kesin |
| Latince | obducere, velare | Üzerini kaplamak, örtü çekmek | Nesnenin yüzeyini bir tabaka ile bütünüyle örtmeyi karşılar | Güçlü |
| İngilizce | to envelop, to shroud, to veil | Kuşatarak bürümek, örtmek | Nesnenin her yanını sarıp gizlemeyi ifade eder; içsel nüfuzu eksik bırakabilir | Kesin |
| Almanca | umhüllen, verhüllen | Çepeçevre sarmak, örtmek | Görüşü veya nesneyi perdelemeyi tam karşılar | Kesin |
| Fransızca | envelopper, voiler | Sarmak, perdelemek | Görsel ve fiziksel kapatmayı karşılar | Kesin |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| غِشَاوَة | Kalp ve basiret perdesi | İnkarda direnenlerin hakikati algılamasını engelleyen mânevî körlük (Bakara [2:7](https://lisan.digital/tr/ayet/2:7.md), Câsiye [45:23](https://lisan.digital/tr/ayet/45:23.md)) |
| غَاشِيَة | Dehşetiyle her şeyi bürüyen kıyamet veya azap | Bütün insanlığı ve kâinatı ansızın saran dehşet anı (Gâşiye [88:1](https://lisan.digital/tr/ayet/88:1.md), Yûsuf [12:107](https://lisan.digital/tr/ayet/12:107.md)) |
| اسْتَغْشَوْا | İradî olarak örtünme ve iletişimi kesme | Muhatapların tebliği duymamak ve görmemek için giysilerine bürünmesi (Nûh [71:7](https://lisan.digital/tr/ayet/71:7.md), Hûd [11:5](https://lisan.digital/tr/ayet/11:5.md)) |
| يَغْشَى | Doğal veya fiziksel olarak bürüme/kaplama | Gece karanlığının gündüzü veya ufku kaplaması (Şems [91:4](https://lisan.digital/tr/ayet/91:4.md), Leyl [92:1](https://lisan.digital/tr/ayet/92:1.md)) |
| غَشِيَ | Baygınlık ve dehşetin bilinci kaplaması | Ölüm korkusundan ötürü aklın ve bilincin örtülmesi (Ahzâb [33:19](https://lisan.digital/tr/ayet/33:19.md), Muhammed [47:20](https://lisan.digital/tr/ayet/47:20.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Hidayet ve dalalet | Kalp ve göz üzerindeki perdenin (gışâve) ilahî bir ceza mı yoksa kulun kendi kesbi sonucu mu oluştuğu tartışması | İdrak mühürlenmesi |
| Fıkıh | Veri bulunamadı | Belirgin fıkhî ıstılah tespiti yapılmadı; örtünme ve nikah bağlamlarında genel lafız düzeyinde kalmıştır | Veri bulunamadı |
| Tefsir | Temsil ve mecaz | Gışâve lafzının hakiki bir perde mi yoksa hakikate karşı geliştirilen duyarsızlığın temsili mi olduğu | Bilişsel körelme |
| Hadis | Sekinet ve rahmet | İlim meclislerini meleklerin ve ilahî rahmetin çepeçevre kuşatması tasviri (تغشاهم الرحمة) | Kuşatıcı koruma |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kalp ve basiret hali | İdrak perdesi | Hakikate karşı kapanma | Kulun ısrarlı inkârı sonucu hakikatin kalbe ulaşmasının imkânsızlaşması | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji | Bilişsel filtre ve önyargı | Veri akışını engelleme | Zihnin hakikati olduğu gibi görmesini önleyen ideolojik veya psikolojik kapalılık | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal kriz | Kuşatıcı panik ve buhran | Toplumsal direnci kırma | Toplumu bütünüyle saran felaket ve yönetilemezlik hali (gâşiye) | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa şeffaflığı | Bilgi asimetrisi ve karartma | Gerçek değeri gizleme | Piyasadaki manipülasyon ve perdelemeyle adil fiyat oluşumunu engelleme | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Tam sönümleme ve opaklık (optik filtre) | Bir dalganın veya ışık huzmesinin, ortamın geçirgenliğini bütünüyle yitirmesi sonucu sıfır geçirgenlikle engellenmesi durumu | Kesin |
| Beşeri bilimler | Bilişsel kapanma (cognitive closure) | Bireyin veya grubun, inanç sistemini korumak adına dış dünyadan gelen yeni ve çelişkili verilere zihnini bütünüyle kapatması | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca fiziksel giysi, örtü veya bayılma gibi biyolojik bir duruma indirgeyerek Kur'an'daki epistemolojik boyutunu dışarıda bırakmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İnsanın algı mekanizmalarının bütünüyle kilitlenmesi, hakikatin bilince ulaşmasını engelleyen kuşatıcı perdeler ve kıyametin tüm varlığı saran dehşeti |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Bakara [2:7](https://lisan.digital/tr/ayet/2:7.md) gibi ayetlerde geçen perdelenmeyi kaderci bir cebir olarak algılayıp, insanın kendi tercihiyle hakikati örtmesi arasındaki nedensellik bağını koparmak |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın insan psikolojisi, algı mekanizmaları ve inkâr sürecinin aşamalarını açıklarken kullandığı temel epistemolojik metaforlardan birini oluşturur. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcıların psikolojik kapalılığını anlatan ayetlerde, kıyamet sahnelerinin dehşet tasvirlerinde ve gece-gündüz kozmolojik dönüşümlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Hakikati görememenin fiziksel bir yetersizlik değil, iradî olarak algı kanallarını örtüp kapatmaktan kaynaklanan mânevî bir körlük olduğunu gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir nesnenin, yüzeyin veya bedenin üzerini tamamen örterek dış etkilerle ve algıyla temasını bütünüyle kesen kuşatıcı kılıf veya perde.
- Soyut anlam: İdrak, şuur ve kalbin hakikate karşı tüm alıcılarını kapatması; bilincin yanılgı, gaflet veya dehşet tarafından bütünüyle istila edilmesi.
- Sistematik karşılık: Sisteme gelen bilgi, ışık ve anlam sinyallerinin geçirgenliği sıfır olan bir filtre tarafından sönümlenerek sistemin içsel kapanmaya sürüklenmesi.
- LaTeX modeli: $$O(S) = \{ x \in S \mid P(x) = 0 \} \implies \lim_{T \to 1} \Phi(S, T) = \emptyset$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $S$ algı ve şuur uzayını, $x$ bu uzaydaki algı kanallarını ve idrak unsurlarını, $P(x)$ bu kanalların geçirgenlik fonksiyonunu temsil eder. Kuşatıcı örtü $T$, azami seviyeye ($T \to 1$) ulaştığında, sistemin dış hakikat ile kurduğu anlam bağı $\Phi(S, T)$ boş kümeye ($\emptyset$) dönüşür ve tam bilişsel kapanma gerçekleşir.

## Geçtiği ayetler (26 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B4%D9%88/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/2:7.md) — غِشَاوَةٌ

خَتَمَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَعَلَى سَمْعِهِمْ وَعَلَى أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Allah onların kalblerini ve kulaklarını mühürlemiştir. Gözlerinin üzerinde bir perde vardır ve onlar için büyük bir azab vardır.

### [Ali İmran 3:154](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/3:154.md) — يَغْشَى

ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَى طَائِفَةً مِنْكُمْ وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ مَا لَا يُبْدُونَ لَكَ يَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ مَا قُتِلْنَا هَاهُنَا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلَى مَضَاجِعِهِمْ وَلِيَبْتَلِيَ اللَّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

Meal (IK): Sonra o üzüntünün ardından, üzerinize öyle bir emniyet ve öyle bir uyku indirdi ki; içinizden bir kısmını bürüyordu, bir kısmı da canları sevdasına düşmüştü. Allah’a karşı cahiliyet zannı gibi haksız bir zan besliyorlar. Bu işten bize ne? diyorlardı. De ki: Bütün iş Allah’ındır. İçlerinde sana açmadıkları birşey gizliyorlar. Bu, bize ait birşey olsaydı burada öldürülmezdik, diyorlar. De ki: Evlerinizde olsaydınız üzerlerine ölüm yazılmış olanlar yine mutlaka devrilecekleri yerlere çıkıp gideceklerdi. Bu; göğüslerinizin içindekini yoklamak, kalblerinizdekini temizlemek içindir. Allah, göğüslerdekini bilendir.

### [Araf 7:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/7:41.md) — غَوَاشٍ

لَهُمْ مِنْ جَهَنَّمَ مِهَادٌ وَمِنْ فَوْقِهِمْ غَوَاشٍ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Onlar için cehennemde bir döşek ve üstlerine de örtüler vardır. Biz, zalimleri işte böyle cezalandırırız.

### [Araf 7:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/7:54.md) — يُغْشِي

إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki sizin Rabbınız; gökleri ve yeri altı günde yaratan, sonra Arş’a hükmeden Allah’tır. Gündüzü; durmadan kovalayan gece ile bürür. Güneş, ay ve yıldızlar O’nun emri ile müsahhar kılmışlardır. Bilin ki; yaratma da, emir de O’nundur. Alemlerin Rabbı olan Allah’ın şanı ne yücedir.

### [Araf 7:189](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/7:189.md) — تَغَشَّاهَا

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا فَلَمَّا تَغَشَّاهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيفًا فَمَرَّتْ بِهِ فَلَمَّا أَثْقَلَتْ دَعَوَا اللَّهَ رَبَّهُمَا لَئِنْ آتَيْتَنَا صَالِحًا لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ

Meal (IK): O’dur, sizi tek bir nefisten yaratan ve ondan da gönlünün ısınacağı eşini vareden. Eşini örtüp bürüyünce; o, hafif bir yük yüklendi ve onunla bir müddet gider gelirdi. Nihayet ağırlaşınca; karı koca Rabbları olan Allah’a: Eğer bize salih bir çocuk verirsen andolsun ki şükredenlerden oluruz, diye dua ettiler.

### [Enfal 8:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/8:11.md) — يُغَشِّيكُمُ

إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعَاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَيُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطَانِ وَلِيَرْبِطَ عَلَى قُلُوبِكُمْ وَيُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدَامَ

Meal (IK): Hani O, size kendi katından bir emniyet olmak üzere sizi hafif bir uykuya daldırıyordu. Sizi tertemiz yapmak, sizden şeytanın pisliğini gidermek, kalblerinizi pekiştirmek ve ayaklarınıza sebat vermek için gökten üstünüze bir su indiriyordu.

### [Yunus 10:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/10:27.md) — أُغْشِيَتْ

وَالَّذِينَ كَسَبُوا السَّيِّئَاتِ جَزَاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِهَا وَتَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ مَا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ عَاصِمٍ كَأَنَّمَا أُغْشِيَتْ وُجُوهُهُمْ قِطَعًا مِنَ اللَّيْلِ مُظْلِمًا أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Kötülükleri kazananlara; kötülükleri kadar ceza verilir. Onların yüzlerini zillet bürür. Allah’a karşı onları savunacak kimse yoktur. Yüzleri, geceden de kara bir parçayla örtülmüş gibidir. İşte bunlar da ateşin yaranıdırlar. Orada temelli kalacaklardır.

### [Hud 11:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/11:5.md) — يَسْتَغْشُونَ

أَلَا إِنَّهُمْ يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ أَلَا حِينَ يَسْتَغْشُونَ ثِيَابَهُمْ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

Meal (IK): Dikkat edin, onlar peygambere düşmanlıklarını gizlemek için iki büklüm olurlar. Elbiselerine büründükleri zaman da dikkat edin. Allah, onların gizlediklerini ve açığa vurduklarını bilir. Çünkü O, göğüslerde olanı bilendir.

### [Yusuf 12:107](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/12:107.md) — غَاشِيَةٌ

أَفَأَمِنُوا أَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ أَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Meal (IK): Allah tarafından onları kuşatacak bir azabın kendilerine gelip çatmasından veya farkında olmadan kıyamet saatinin ansızın gelmesinden emin midirler?

### [Rad 13:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/13:3.md) — يُغْشِي

وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْهَارًا وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

Meal (IK): O’dur yeri düzleyen ve orada dağlar, nehirler var eden, her türlü mahsulden çift çift yetiştiren ve gündüzü geceyle bürüyen. Muhakkak ki bunlarda; düşünen bir kavim için ayetler vardır.

### [İbrahim 14:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/14:50.md) — وَتَغْشَى

سَرَابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرَانٍ وَتَغْشَى وُجُوهَهُمُ النَّارُ

Meal (IK): Gömlekleri katrandandır, yüzlerini ateş bürüyecektir.

### [Taha 20:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/20:78.md) — فَغَشِيَهُمْ · غَشِيَهُمْ

فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ بِجُنُودِهِ فَغَشِيَهُمْ مِنَ الْيَمِّ مَا غَشِيَهُمْ

Meal (IK): Firavun da ordusuyla onu takip etti. Deniz de onları nasıl kapladıysa öylece kaplayıverdi.

### [Nur 24:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/24:40.md) — يَغْشَاهُ

أَوْ كَظُلُمَاتٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشَاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحَابٌ ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ إِذَا أَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَرَاهَا وَمَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُورًا فَمَا لَهُ مِنْ نُورٍ

Meal (IK): Veya engin bir denizdeki karanlıklara benzer. Onun üstünü bir dalga kaplar, onun üstünde bir dalga, onun da üstünde bir bulut vardır. Karanlıklar üstünde karanlıklar. Elini uzattığı zaman; neredeyse onu bile göremez. Allah’ın nur vermediği kimsenin, asla nuru olmaz.

### [Ankebut 29:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/29:55.md) — يَغْشَاهُمُ

يَوْمَ يَغْشَاهُمُ الْعَذَابُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ وَيَقُولُ ذُوقُوا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): O günde hem tepelerinden, hem de ayaklarının altından azab kendilerini kaplayacaktır. Ve: Yaptıklarınızın karşılığını tadın, diyecektir.

### [Lokman 31:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/31:32.md) — غَشِيَهُمْ

وَإِذَا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ فَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَمَا يَجْحَدُ بِآيَاتِنَا إِلَّا كُلُّ خَتَّارٍ كَفُورٍ

Meal (IK): Onları dağlar gibi dalgalar sardığı vakit; dini yalnız Allah’a tahsis ederek O’na yalvarırlar. Onları karaya çıkararak kurtardığı zaman da; içlerinden bir kısmı orta yolu tutar. Ayetlerimizi gaddar ve nankör olanın dışında başkası bilerek inkar etmez.

### [Ahzab 33:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/33:19.md) — يُغْشَى

أَشِحَّةً عَلَيْكُمْ فَإِذَا جَاءَ الْخَوْفُ رَأَيْتَهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ تَدُورُ أَعْيُنُهُمْ كَالَّذِي يُغْشَى عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ فَإِذَا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُمْ بِأَلْسِنَةٍ حِدَادٍ أَشِحَّةً عَلَى الْخَيْرِ أُولَئِكَ لَمْ يُؤْمِنُوا فَأَحْبَطَ اللَّهُ أَعْمَالَهُمْ وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا

Meal (IK): Size karşı cimridirler. Korku geldiği zaman, görürsün ki onlar üstüne ölüm baygınlığı çökmüş gibi gözleri dönerek sana bakarlar. Korku gidince de iyiliğinizi çekemeyerek, sivri dilleriyle sizi incitirler. İşte onlar, inanmamışlardır. Bunun için de Allah yaptıklarını boşa çıkarmıştır. Bu, Allah için pek kolaydır.

### [Yasin 36:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/36:9.md) — فَأَغْشَيْنَاهُمْ

وَجَعَلْنَا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ

Meal (IK): Önlerinden bir sed ve arkalarından da bir sed çekmişizdir. Gözlerini perdelemişizdir. Bu yüzden artık göremezler.

### [Duhan 44:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/44:11.md) — يَغْشَى

يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): İnsanları bürüyecektir. Bu; elim bir azabdır.

### [Casiye 45:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/45:23.md) — غِشَاوَةً

أَفَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَى عِلْمٍ وَخَتَمَ عَلَى سَمْعِهِ وَقَلْبِهِ وَجَعَلَ عَلَى بَصَرِهِ غِشَاوَةً فَمَنْ يَهْدِيهِ مِنْ بَعْدِ اللَّهِ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ

Meal (IK): Gördün mü, o kimseyi ki; heva ve hevesini kendisine tanrı edinmiş, bilgisi olduğu halde Allah onu şaşırtmış, kulağını, kalbini mühürlemiş ve gözüne perde koymuştur? Allah’tan sonra onu kim hidayete eriştirebilir? Hala düşünmeyecek misiniz?

### [Muhammed 47:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/47:20.md) — الْمَغْشِيِّ

وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا لَوْلَا نُزِّلَتْ سُورَةٌ فَإِذَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ مُحْكَمَةٌ وَذُكِرَ فِيهَا الْقِتَالُ رَأَيْتَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ الْمَغْشِيِّ عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ فَأَوْلَى لَهُمْ

Meal (IK): İman etmiş olanlar; bir sure indirilmeli değil miydi? derler. Fakat muhkem bir sure indirilip de orada muharebe zikrolununca; kalblerinde hastalık olanların, ölüm korkusundan bayılmış kimselerin bakışları gibi sana baktıklarını görürsün. Bu, onlar için daha evladır.

### [Necm 53:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/53:16.md) — يَغْشَى

إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى

Meal (IK): O zaman Sidre’yi bürümekte olan bürüyordu.

### [Necm 53:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/53:54.md) — فَغَشَّاهَا · غَشَّى

فَغَشَّاهَا مَا غَشَّى

Meal (IK): Onlara giydirdiğini giydirdi.

### [Nuh 71:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/71:7.md) — وَاسْتَغْشَوْا

وَإِنِّي كُلَّمَا دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ جَعَلُوا أَصَابِعَهُمْ فِي آذَانِهِمْ وَاسْتَغْشَوْا ثِيَابَهُمْ وَأَصَرُّوا وَاسْتَكْبَرُوا اسْتِكْبَارًا

Meal (IK): Doğrusu ben; Senin onları bağışlaman için kendilerini davet ettiğim her seferinde, parmaklarını kulaklarına tıkadılar, elbiselerine büründüler, direndiler ve büyüklendikçe büyüklendiler.

### [Gaşiye 88:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/88:1.md) — الْغَاشِيَةِ

هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ

Meal (IK): Her şeyi sarıp kaplayacak olanın haberi sana geldi mi?

### [Şems 91:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/91:4.md) — يَغْشَاهَا

وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَاهَا

Meal (IK): Örtüp bürüdüğünde geceye,

### [Leyl 92:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/ayet/92:1.md) — يَغْشَى

وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى

Meal (IK): Andolsun bürüyüp örttüğü zaman, geceye,

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

#### Madde başı: غشو

باب الغين والشين
غ ش و، غ ش ي، و ش غ، ش غ و، ش غ ي مستعملات غشو: الغِشاوَة: ما غَشِيَ القَلْبَ من رَيْنِ الطبع.
غشي: غاشِيَةُ السَّيف والرحل غِطاؤه.
والغِشْيانُ إتيان الرجل المرأة، والفعلُ غَشِيَ يَغْشى.
والرجلُ يَسْتَغْشي ثَوْبَه كي لا يسمعَ ولا يرى كقوله تعالى: "واسْتَغْشَوا ثِيابهُم" والغاشِيةُ: الذين يَغْشَوْنكَ يَرْجُونَ فَضْلَكَ.
والغاشيةُ: القِيامةُ.
وشغ: الوَشْغُ: الوَتْحُ يقال: أَوْشَغَ وأَوْتَحَ، قال رؤبة:
لس كايشاغِ القليل المُوشَغِ
يصف عطاء ليس بقليل.
شغو وشغي الشَّغَا: اختلافُ الأسنانِ، ورجل أَشْغَى وامرأةٌ شَغْواءُ وشَغْياءُ.
والتَّشْغِيَةُ: أن يقطر البول.
والشّغُوبو: رديء فارسي يكون بالبصرة.

##### Türkçe

باب **الغين** و**الشين**
**غ ش و**، **غ ش ي**، **و ش غ**، **ش غ و**، **ش غ ي** kullanımdadır. **غشو**: **الغِشاوَة**: tabiatın pasından kalbi örten şey.

**غشي**: kılıcın ve semerin **غاشِيَةُ**’si onun örtüsüdür.
Ve **الغِشْيانُ** erkeğin kadına gelmesidir; fiil **غَشِيَ** **يَغْشى**’dır.
Ve adam, işitmesin ve görmesin diye elbisesini **يَسْتَغْشي** eder; Yüce’nin sözü gibi: "واسْتَغْشَوا ثِيابهُم". Ve **الغاشِيةُ**: seni örtenlerdir; senin fazlını umarlar.
Ve **الغاشيةُ**: kıyamettir.

**وشغ**: **الوَشْغُ**: çamurdur; denir ki: **أَوْشَغَ** ve **أَوْتَحَ**. Rü’be dedi ki:
لس كايشاغِ القليل المُوشَغِ
Az olmayan bir bağışı vasfeder.

**شغو** ve **شغي**: **الشَّغَا**: dişlerin ihtilafıdır; **أَشْغَى** bir adam ve **شَغْواءُ** ve **شَغْياءُ** bir kadın.
Ve **التَّشْغِيَةُ**: idrarın damlamasıdır.
Ve **الشّغُوبو**: Basra’da bulunan kötü bir Farsîdir.

#### Madde başı: غشي

باب الغين والشين
غ ش و، غ ش ي، و ش غ، ش غ و، ش غ ي مستعملات غشو: الغِشاوَة: ما غَشِيَ القَلْبَ من رَيْنِ الطبع.
غشي: غاشِيَةُ السَّيف والرحل غِطاؤه.
والغِشْيانُ إتيان الرجل المرأة، والفعلُ غَشِيَ يَغْشى.
والرجلُ يَسْتَغْشي ثَوْبَه كي لا يسمعَ ولا يرى كقوله تعالى: "واسْتَغْشَوا ثِيابهُم" والغاشِيةُ: الذين يَغْشَوْنكَ يَرْجُونَ فَضْلَكَ.
والغاشيةُ: القِيامةُ.
وشغ: الوَشْغُ: الوَتْحُ يقال: أَوْشَغَ وأَوْتَحَ، قال رؤبة:
لس كايشاغِ القليل المُوشَغِ
يصف عطاء ليس بقليل.
شغو وشغي الشَّغَا: اختلافُ الأسنانِ، ورجل أَشْغَى وامرأةٌ شَغْواءُ وشَغْياءُ.
والتَّشْغِيَةُ: أن يقطر البول.
والشّغُوبو: رديء فارسي يكون بالبصرة.

##### Türkçe

باب **الغين** و**الشين**
**غ ش و**، **غ ش ي**، **و ش غ**، **ش غ و**، **ش غ ي** kullanımdadır. **غشو**: **الغِشاوَة**: tabiatın pasından kalbi örten şey.

**غشي**: **غاشِيَةُ** kılıcın ve semerin örtüsüdür.
Ve **الغِشْيانُ** erkeğin kadına gelmesidir; fiil **غَشِيَ يَغْشى**’dır.
Ve adam, işitmesin ve görmesin diye elbisesini **يَسْتَغْشي** eder; Yüce Allah’ın sözü gibi: “**واسْتَغْشَوا ثِيابهُم**”; ve **الغاشِيةُ**: seni örtenlerdir; senin fazlını umarlar.
Ve **الغاشيةُ**: kıyamettir.

**وشغ**: **الوَشْغُ**: çamurdur; denir ki: **أَوْشَغَ** ve **أَوْتَحَ**; Rü’be dedi ki:
لس كايشاغِ القليل المُوشَغِ
Az olmayan bir bağışı vasfeder.

**شغو** ve **شغي**: **الشَّغَا**: dişlerin ihtilafıdır; ve **أَشْغَى** bir adam ve **شَغْواءُ** ve **شَغْياءُ** bir kadın.
Ve **التَّشْغِيَةُ**: idrarın damlamasıdır.
Ve **الشّغُوبو**: Basra’da bulunan kötü bir Farsîdir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

#### Madde başı: غشي

(باب الغين والشين وما يثلثهما)
(غشم) الغين والشين والميم أصلٌ واحد يدلُّ على قَهْر وغَلَبة وظُلْم. من ذلك الغَشْم، وهو الظُّلم. والحَرْبُ غشومٌ لأنَّها تنال غيرَ الجاني. والغَشَمْشَم: [الذي] لا يثنيه [شيءٌ] من شجاعته(1) . وزيد في حروفه للزِّيادة في المعنى.‏
(غشي) الغين والشين والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على تغطيةِ شيءٍ بشيء. يقال غَشَّيت الشَّيءَ أُغَشِّيه. والغِشاء: الغِطاء. والغاشِية: القيامة، لأنَّها تَغْشَى الخَلْق بإفزاعها. ويقال: رَمَاه الله بغاشيةٍ، وهو داء يأخذ كأنّه يغشاه. والغِشْيان: غِشْيان الرّجُل المرأة.‏
--------------ـــــ
(1) نص المجمل: "الغشمشم: الرجل الذي لا يثني رأسه شيء من شجاعته".‏

ـ

##### Türkçe

(غين ve شين ve ikisini üçlü kılan şeyler babı)
(**غشم**) **الغين** ve **الشين** ve **الميم** tek bir asıldır; kahır ve galebe ve zulme delâlet eder. Bundan **الغَشْم** vardır; o, zulümdür. Ve savaş **غشوم**dur; çünkü o, suçlu olmayanı da vurur. Ve **الغَشَمْشَم**: [o ki] cesaretinden [hiçbir şey] onu geri çevirmez(1). Ve manada ziyade için harflerinde ziyade yapıldı.‏
(**غشي**) **الغين** ve **الشين** ve illetli harf sahih bir asıldır; bir şeyi bir şeyle örtmeye delâlet eder. Denir: **غَشَّيت** şeyi, onu **أُغَشِّيه**. Ve **الغِشاء**: örtüdür. Ve **الغاشِية**: kıyamettir; çünkü o, dehşetiyle halkı kaplar. Ve denir: Allah onu bir **غاشية** ile attı; o, onu kaplıyormuş gibi alan bir hastalıktır. Ve **الغِشْيان**: erkeğin kadını **غِشْيان**ı.‏
--------------ـــــ
(1) Mücmel’in nassı: "**الغشمشم**: cesaretinden başını hiçbir şey geri çevirmeyen adam".‏

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

#### Madde başı: غشي

- غشيه غشاوة وغشاء: أتاه إتيان ما قد غشيه، أي: ستره. والغشاوة: ما يغطى به الشيء، قال: ﴿وجعل على بصره غشاوة﴾ [الجاثية/23]، ﴿وعلى أبصارهم غشاوة﴾ [البقرة/7]، يقال: غشيه وتغشاه، وغشيته كذا. قال: ﴿وإذا غشيهم موج﴾ [لقمان/32]، ﴿فغشيهم من اليم ما غشيهم﴾ [طه/78]، ﴿وتغشى وجوههم النار﴾ [إبراهيم/50]، ﴿إذ يغشى السدرة ما يغشى﴾ [النجم/16]، ﴿والليل إذا يغشى﴾ [الليل/1]، ﴿إذ يغشيكم النعاس﴾ [الأنفال/11]. وغشيت موضع كذا: أتيته، وكني بذلك عن الجماع. يقال: غشاها وتغشاها. ﴿فلما تغشاها حملت﴾ [الأعراف/189]. وكذا الغشيان، والغاشية: كل ما يغطي الشيء كغاشية السرج، وقوله: ﴿أن تأتيهم غاشية﴾ [يوسف/107] أي: نائبة تغشاهم وتجللهم. وقيل: الغاشية في الأصل محمودة وإنما استعير لفظها ههنا على نحو قوله: ﴿لهم من جهنم مهاد ومن فوقهم غواش﴾ [الأعراف/41]، وقوله: ﴿هل أتاك حديث الغاشية﴾ [الغاشية/1]، كناية عن القيامة، وجمعها: غواش، وغشي على فلان: إذا نابه ما غشي فهمه. قال تعالى: ﴿كالذي يغشى عليه من الموت﴾ [الأحزاب/19]، ﴿نظر المغشي عليه من الموت﴾ [محمد/ 20]، ﴿فأغشيناهم فهم لا يبصرون﴾ [يس/9]، ﴿وعلى أبصارهم غشاوة﴾ [البقرة/7]، ﴿كأنما أغشيت وجوههم﴾ [يونس/27]، ﴿واستغشوا ثيابهم﴾ [نوح/ 7]، أي: جعلوها غشاوة على أسماعهم، وذلك عبارة عن الامتناع من الإصغاء، وقيل: (استغشوا ثيابهم) كناية عن العدو كقولهم: شمر ذيلا وألقى ثوبه، ويقال: غشيته سوطا أو سيفا، ككسوته وعممته.

الغصة:
الشجاة التي يغص بها الحلق. قال تعالى: ﴿وطعاما ذا غصة﴾ [المزمل/13].

##### Türkçe

- **غشيه** **غشاوة** ve **غشاء**: Ona, onu kaplamış olan bir şeyin gelişi gibi geldi; yani: onu örttü. **الغشاوة**: şeyin onunla örtüldüğü şeydir. Dedi ki: ﴿وجعل على بصره **غشاوة**﴾ [الجاثية/23]، ﴿وعلى أبصارهم **غشاوة**﴾ [البقرة/7]. Denir: **غشيه** ve **تغشاه**; ve **غشيته** şöyle şöyle. Dedi ki: ﴿وإذا **غشيهم** موج﴾ [لقمان/32]، ﴿فغشيهم من اليم ما غشيهم﴾ [طه/78]، ﴿وتغشى وجوههم النار﴾ [إبراهيم/50]، ﴿إذ يغشى السدرة ما يغشى﴾ [النجم/16]، ﴿والليل إذا يغشى﴾ [الليل/1]، ﴿إذ يغشيكم النعاس﴾ [الأنفال/11]. Ve **غشيت** şöyle bir yeri: ona geldim; ve bununla cima‘dan kinaye edilmiştir. Denir: **غشاها** ve **تغشاها**. ﴿فلما **تغشاها** حملت﴾ [الأعراف/189]. Ve yine **الغشيان**; ve **الغاشية**: eyerin örtüsü gibi, şeyi örten her şeydir. Ve O’nun sözü: ﴿أن تأتيهم **غاشية**﴾ [يوسف/107] yani: onları kaplayan ve onları bürüyen bir musibet. Ve denildi: **الغاشية** aslında övülmüş (bir şey)dir; ancak buradaki lafzı, O’nun sözüne benzer şekilde ödünç alınmıştır: ﴿لهم من جهنم مهاد ومن فوقهم **غواش**﴾ [الأعراف/41]. Ve O’nun sözü: ﴿هل أتاك حديث **الغاشية**﴾ [الغاشية/1] kıyamete kinayedir. Onun çoğulu: **غواش**. Ve **غشي على فلان**: ona, anlayışını kaplayan bir şey isabet ettiği zaman. Yüce Allah dedi ki: ﴿كالذي يغشى عليه من الموت﴾ [الأحزاب/19]، ﴿نظر المغشي عليه من الموت﴾ [محمد/ 20]، ﴿فأغشيناهم فهم لا يبصرون﴾ [يس/9]، ﴿وعلى أبصارهم غشاوة﴾ [البقرة/7]، ﴿كأنما أغشيت وجوههم﴾ [يونس/27]، ﴿واستغشوا ثيابهم﴾ [نوح/ 7]، yani: onları işitmelerinin üzerine bir **غشاوة** kıldılar; bu, dinlemeye yönelmekten kaçınmanın ifadesidir. Ve denildi: (**استغشوا ثيابهم**) düşmanlığa kinayedir; onların “eteğini sıvadı ve elbisesini attı” demeleri gibi. Ve denir: **غشيته** bir kamçıyla yahut bir kılıçla; **كسوته** ve **عممته** gibi.

**الغصة**:
Boğazın onunla tıkandığı **الشجاة**. Yüce Allah dedi ki: ﴿وطعاما ذا **غصة**﴾ [المزمل/13].

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

#### Madde başı: غشي

غ ش ي
انجلت عنه غشية الحمّى أي لمتها ونزلت به غشية الموت وغشيَ عليه وأصابه غشيٌ‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ وردت وأغباش السواد كأنها سماد يرغشيٍ في العيون النواظر وعلى قلبه غشاوة فما يقبل الحق‏.‏
واستغش ثوبك كي لا تسمع ولا ترى‏.‏
وكثرت غاشية فلان‏.‏
وهو مغشيّ‏:‏ يغشاه العفاة كثيراً وتقول‏:‏ فلان مغشي فيقول الرادّ‏:‏ زد عليه‏.‏
وغشّاه السوط مثل‏:‏ قنّعه‏.‏
وغشيته غاشية وهي الداهية وتقول‏:‏ رمى الله بالغاشية من لم يرم بالغاشيه‏.‏

##### Türkçe

غ ش ي
Ondan hummânın **غشية**si açıldı; yani onu topladı; ve ona ölümün **غشية**si indi; ve onun üzerine **غشيَ** olundu; ve ona bir **غشيٌ** isabet etti.‏
Zü’r-Rumme dedi ki:
Vardım; ve karalığın **أغباش**ları sanki gözlerdeki bakanlarda bir **يرغشيٍ**in gübresi gibidir
Ve onun kalbi üzerinde bir **غشاوة** vardır; artık hakkı kabul etmez.‏
Elbiseni **استغش** et ki işitmeyesin ve görmeyesin.‏
Falanın **غاشية**si çoğaldı.‏
Ve o **مغشيّ**dir: yoksullar onu çokça kaplar; ve dersin ki: falan **مغشي**dir; bunun üzerine cevap veren der ki: onun üzerine artır.‏
Ve onu kamçı **غشّاه** etti; “**قنّعه**” gibi.‏
Ve onu bir **غاشية** kapladı; o da musibettir; ve dersin ki: **الغاشية** ile atmayanı Allah **بالغاشية** ile attı.‏

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ ش و * * الغِشَاءُ * الغِطاءُ وجعل على بصره * ُغَشْوَةً * بفتح الغين وضمها وكسرها و * غِشَاوَةً * بالكسر أي غِطاء ومنه قوله تعالى ﴿فأغشيناهم فهم لا يُبصرون﴾ و * الغَاشِيَةُ * القيامة لأنها تَغْشى بأفزاعها والغاشية غاشية السرج و * غَشَّاهُ تَغْشِيَةً * غطَّاه و * غَشِيَهُ * بالسوط ضربه وغَشِيه * غِشْيَاناً * جاءه و * أغْشَاهُ * إياه غيره و * غُشِيَ * عليه بضم الغين * غَشْيَةً * و * غَشْياً * و * غَشَيَانَا * بفتحتين فهو * مَغْشِيٌّ * عليه و * اسْتَغْشَى * بثوبه و * تَغَشَّى * به أي تغطَّى به

##### Türkçe

* غ ش و * **الغِشَاءُ**: örtü; ve onun görmesi üzerine **غَشْوَةً** kıldı; **الغين**’in fethasıyla, dammasıyla ve kesrasıyladır; ve **غِشَاوَةً** kesra iledir; yani örtü. Ondandır Yüce Allah’ın sözü: ﴿فأغشيناهم فهم لا يُبصرون﴾. Ve **الغَاشِيَةُ**: kıyamet; çünkü o, dehşetleriyle kaplar. Ve **الغاشية**: eyerin **غاشية**’si. Ve **غَشَّاهُ تَغْشِيَةً**: onu örttü. Ve **غَشِيَهُ**: kamçıyla onu vurdu. Ve **غَشِيه غِشْيَاناً**: ona geldi. Ve **أغْشَاهُ**: onu, başkası ona yaptı. Ve **غُشِيَ** عليه, **الغين**’in dammasıyla: **غَشْيَةً** ve **غَشْياً** ve **غَشَيَانَا** iki fetha ile; artık o, üzerine baygınlık gelmiş **مَغْشِيٌّ**’dir. Ve **اسْتَغْشَى**: elbisesiyle. Ve **تَغَشَّى** به: yani onunla örtündü.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

#### Madde başı: غشو

: ( و ( *!الغَشْواءُ : فَرَسٌ م ) مَعْرُوفٌ لحسَّانِ بنِ سَلَمَةَ ، صفَةٌ غَالِبَةٌ .
( و ) الغَشْواءُ ( مِن المَعْزِ : التي *!يَغْشَى وَجْهَهَا بَياضٌ ) .
( وفي الصِّحاح : عَنْزٌ *!غشْواءُ بَيِّنةُ *!الغَشَا .
( وفَرَسٌ *!أَغْشَى كَذلكَ ) ، وهو ما ابْيَضَّ رأْسَه مِن بَيْنِ جَسَدِه مثْل

الأرْخَمِ ، كما في الصِّحاح .
وفي المُحْكم : الذي *!غَشِيَتْ غُرَّتُه وجْهَه واتَّسَعَتْ .
( *!والغَشْوُ : النَّبْقُ ) .
( وفي المُحْكم : *!الغَشْوَةُ السِّدْرَة ؛ قالَ الشاعِرُ :
غَدَوْتُ *!لغَشْوَةٍ في رأْسِ نِيقٍ وتقدَّمَ للمصنِّفِ قرِيباً .
( *!وغَشِيَهُ بالسَّوْطِ ، كرَضِيَه : ضَرَبَهُ ) به .
( و ) غَشِيَ ( فُلاناً ) يَغْشاهُ : إذا ( أَتاهُ ) .
( وفي الصِّحاح : غَشِيَهُ غِشْياناً : جاءَهُ ، وأَغْشَاهُ إيَّاه غَيْره ؛ ( *!كغَشَاهُ *!يَغْشُوهُ ) ، من حَدِّ دَعَا .
( و ) غَشِيَ ( فُلانَةَ ) يَغْشَاها : ( جامَعَها ) كُنِّي به عنه ، كما كُنِّي بالإتيانِ والمَصْدَر الغِشْيَان .
( *!واسْتَغْشَى ثَوْبَهُ ) ، كما في التّهذِيبِ ، ( و ) *!اسْتَغْشَى ( به ) ، كما في الصِّحاح ، إذا ( تَغَطَّى به ) ، زادَ في المُحْكَم ، ( كَيْلاَ يَسْمَع ولا يَرَى ) ؛ ) ومنه قولُه تعالى : ﴿أَلا حينَ *!يَسْتَغْشُون ثيابَهُم﴾ ، الآيَة ؛ قيلَ : إنَّ طائِفَةً من المُنافِقِين قالت : إذا أَغْلَقْنا الأَبْوابَ وأَرْخَيْنا السُّتُورَ *!واسْتَغْشَيْنا ثِيابَنا وثَنَيْنا صُدُورَنا على عَداوَةِ محمدٍ صلى الله عليه وسلم كيفَ يَعْلمُ بنا ؟ فنَزَلَت هذه الآيَةُ .
وقال الَّراغبُ : *!اسْتَغْشَوا ثِيابَهم أَي جَعَلُوها *!غِشاوَةً على أَسْماعِهِم ، وذلكَ عِبارَةً عنِ الامْتِناعِ مِن الإصْغاءِ ؛ وقيلَ : هو كِنايَةٌ عن العَدْوِ ، كقوْلِهم : شَمَّرَ ذَيْلَه وأَلْقَى ثَوْبَه .
( و ) *!غُشَيٌّ ( كسُمَيَ : ع ) ؛ ) عن ابنِ سِيدَه .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!تَغَشَّى المرْأَةَ : عَلاها وتَجَلَّلَها ؛ وهو كنايَةٌ عن الجِماعِ .

*!وغَشَيْته سَيْفاً أَو سوطاً ، كقَوْلِكَ كسَوْته سَيْفاً أَو عَمّمْته سَيْفاً .

##### Türkçe

: ( Ve ( **الغَشْواءُ**: (m) bir attır ) Hassân b. Seleme’ye ait, bilinen; baskın bir sıfattır.
( Ve ) **الغَشْواءُ** (keçiden: yüzünü bir beyazlığın kapladığı).
( Ve **الصِّحاح**’ta: **غشْواءُ** bir keçi: **الغَشَا**’sı (örtüsü) açıkça belli olan.
( Ve bir at **أَغْشَى** da böyledir ); o, başı bedeninin arasından aklaşmış olan şeydir; **الأرْخَم** gibi; **الصِّحاح**’ta olduğu üzere.
Ve **المُحْكم**’de: alnındaki akıtması yüzünü kaplamış ve genişlemiş olan.
( **والغَشْوُ**: **النَّبْقُ**’tur ).
( Ve **المُحْكم**’de: **الغَشْوَةُ** **السِّدْرَة**’dir; şair dedi ki:
“Bir **غَشْوَة** için, bir **نِيق**’in başında sabahladım” ve müellife az önce geçti.
( **وغَشِيَهُ بالسَّوْطِ**; **رَضِيَه** gibi: onu onunla vurdu ).
( Ve ) **غَشِيَ** (falancaya) **يَغْشاهُ**: (ona geldiği) zaman.
( Ve **الصِّحاح**’ta: **غَشِيَهُ** **غِشْياناً**: ona geldi; başkası onu ona **أَغْشَاهُ** etti; ( **كغَشَاهُ يَغْشُوهُ** ) gibi; **دَعَا**’nın haddi(vezni)ndendir.
( Ve ) **غَشِيَ** (falancayı (kadını)) **يَغْشَاها**: (onunla cinsel ilişkide bulundu); bununla ondan kinaye edildi; tıpkı “gelme” ile kinaye edildiği gibi; ve mastar **الغِشْيَان**’dır.
( **واسْتَغْشَى ثَوْبَهُ** ), **التّهذِيب**’de olduğu gibi, ( ve ) **اسْتَغْشَى** (onunla), **الصِّحاح**’ta olduğu gibi, (onunla örtündüğü) zaman; **المُحْكَم**’de artırdı: (işitmesin ve görmesin diye); ) ve ondan Yüce Allah’ın sözü: ﴿**أَلا حينَ يَسْتَغْشُون ثيابَهُم**﴾ âyet; denildi ki: münafıklardan bir taife dedi: kapıları kapattığımızda ve perdeleri saldığımızda ve **اسْتَغْشَيْنا ثِيابَنا** (elbise(ler)imizi üzerimize örttüğümüzde) ve göğüslerimizi Muhammed’e (sallallahu aleyhi ve sellem) düşmanlık üzerine büktüğümüzde, bize dair nasıl bilir? Bunun üzerine bu âyet indi.
Ve **الَّراغب** dedi: **اسْتَغْشَوا ثِيابَهم** yani onları, kulakları üzerine bir **غِشاوَةً** (örtü) kıldılar; bu da dinlemeye yönelmekten kaçınmanın ifadesidir; ve denildi ki: bu, düşmanlığa kinayedir; onların “eteğini sıvadı ve elbisesini attı” sözleri gibi.
( Ve ) **غُشَيٌّ** ( **سُمَيَ** gibi: (a) ); ) İbn Sîde’den.

Ve ona istidrâk olunanlardandır:
**تَغَشَّى المرْأَةَ**: onun üzerine çıktı ve onu büründü; bu, cinsel ilişkiye kinayedir.

**وغَشَيْته سَيْفاً أَو سوطاً**: “onu bir kılıçla giydirdim” yahut “onu bir kılıçla sarıklandırdım” demen gibi.

#### Madde başı: غشي

: ( ي ( *!غُشِيَ عليه ، كعُنِيَ ) ، *!غَشْيَةً و ( *!غَشْياً ) ، بالفَتْحِ ؛ وضمَّه لُغَة عن صاحِبِ المِصْباحِ ؛ ( *!وغَشَياناً ) ، محرَّكةً : ( أُغْمِيَ ) عليه ، ( فهو *!مَغْشِيٌّ عليه ) ؛ ) نقلَهُ الجَوْهرِي .
ومنه قولُه تعالى : ﴿يَنْظُرونَ إليكَ نَظَرَ *!المَغْشِيِّ عليه من الموْتِ﴾ .
( والاسْمُ *!الغَشْيَةُ ) ، بالفَتْح ، وجعَلَهُ الجوْهري مَصْدراً ، وجعَلَهُ صاحِبُ المِصْباح للمَرّةِ . ويقالُ : إنَّ *!الغَشْيَ تَعَطلُ القُوَى المُحَرِّكة والأوْردةِ الحسَّاسَةِ لضعْفِ القَلبِ بسَبَبِ وَجَعٍ شَديدٍ أَو برْدٍ أَو جُوعٍ مُغْرِطٍ ، وفرَّقُوا بَيْنه وبينَ الإغْماء بوُجُوهٍ يَأْتي ذِكْرُها .
وقوْلُه تعالى : ﴿لهم مِن جهنمَ مِعادٌ ( ومن فَوْقهم *!غَواشٍ )﴾ أَي أَغْماءٌ ) ؛ ) جَمْعُ *!غاشِيَةٍ . والأغْماءُ : هي *!الأغْشاءُ . وزَعَمَ الخَليلُ وسِيْبَوَيْه

أَنَّ الواوَ عِوَضٌ عن ياءٍ لأنَّ غَواشٍ لا تَنْصَرِفُ وأَصْلُها *!غَواشِيَ ، حُذِفَت الضمَّةُ لثِقَلِها على الياءِ وعُوِّضَت التَّنْوينِ .
( وعلى بَصَرِه وقَلْبِه ) ؛ ) واقْتَصَرَ الجَوْهرِي على البَصَر ، ( غَشْوَةٌ وغِشاوَةٌ ، مُثَلَّثَتَيْنِ ) ؛ ) التَّثلِيثُ في غَشْوَةٍ ذَكَرَه الجَوْهرِي ، وفي غِشاوَةٍ ، ذَكَرَه ابنُ سِيدَه ، ( *!وغاشِيَةٌ *!وغُشْيَةٌ *!وغُشايَةٌ ، مضْمُومتينِ ، *!وغِشايَةٌ ) ، بالكسْرِ : أَي ( غِطاءٌ ) . ) ومنه قولُه تعالى : ﴿وخَتَم على سَمْعِه وقَلْبِه وجعَلَ على بَصَرِه غِشاوَةٌ﴾ .
الغِشاوَةُ : ما *!يُغْشَى به الشيءُ .
وقالَ الأزْهرِي : ما *!غَشِيَ القَلْبُ من الطَّبَع .
وقُرِىءَ : غَشْوة ، وكأَنَّه رُدَّ إلى الأصْلِ لأنَّ المَصادِرَ كُلَّها تُردُّ إلى فَعْلة ، والقِراءَةُ الجَيِّدَةُ غِشَاوَة ، وكلُّ ما اشْتَمَل على شيءٍ فمَبْنيٌّ على فِعالَةٍ كعِمامَةٍ وعِصابَةٍ ؛ وكذا الصِّناعاتُ لاشْتِمالِها على ما فيها كالخِياطَةِ والقِصارَةِ .
( و ) قد ( *!غَشَّى اللَّهُ على بَصَرِه تَغْشِيَةٍ ، *!وأَغْشَى ) : ) أَي غَطَّى ؛ ومنه قولُه تعالى : ﴿*!فَأَغْشَيْناهُم فهُم لا يُبْصِرُون﴾ .
( *!وغَشِيَهُ الأَمْرُ ) ، كرَضِيَ ، *!يَغْشَى غشَاوَةً ، ( *!وتَغَشَّاهُ ) : ) أَتاهُ إتيانَ ما قد

*!غَشِيَه أَي سَتَرَه .
( *!وأَغْشَيْتُه إِيَّاهُ *!وغَشَّيْتُه ) ؛ ) ومنه قولُه تعالى : ﴿*!يُغْشِي اللّيْلَ النهارَ﴾ ، وقُرِىءَ : *!يُغَشِّي ، وفي الأنْفالِ : ﴿*!يُغْشِيَكُم﴾ ؛ وقُرِىءَ : *!يُغَشِّيكم *!ويَغْشَاكُم .
وقولُه تعالى : ﴿*!فغَشِيَهم من اليَمِّ ما *!غَشِيَهم﴾ ، وقولُه تعالى : ﴿إذ *!يَغْشَى السّدْرَة ما يَغْشَى﴾ .
( *!والغاشِيَةُ : القِيَامَةُ ) لأنَّها *!تَغْشَى الخَلْق فتعمُّ . وبه فُسِّر قولُه تعالى : ﴿هل أَتاكَ حدِيثُ *!الغاشِيَةِ﴾ ؛ وفي الصِّحاح : لأنَّها تَغْشَى بإفْزاعِها .
( و ) قيلَ : ( النَّارُ ) لأنَّها تَغْشى وُجُوه الكُفَّار .
( و ) الغاشِيَةُ : ( قميصُ القَلْبِ ) ، وهو جِلْدٌ *!غُشِّيَ به ، فإذا خُلِعَ منه ماتَ صاحِبُه .
( و ) أَيْضاً : ( جِلْدٌ أُلْبِسَ جَفْنَ السيَّفِ من أَسْفَلِ شارِبِهِ إلى ) أَنْ يَبْلغَ ( نَعْلَه .
( و ) *!غاشِيَةُ السيَّفِ : ( ما *!يَتغَشَّى قوائِمَهُ من الأسْفارِ ) ؛ ) وفي المُحْكم : مِن الأسْفانِ ، قالَ جَعْفرُ بنُ عُلْبةِ الحارِثيُّ :
نُقاسِمُهُم أَسْيافَنا شَرَّ قِسْمَةٍ
ففِينا *!غَواشِيها وفيهم صُدُورُها ( و ) الغاشِيَةُ : ( داءٌ ) يأْخُذُ ( في الجوْفِ ) ؛ ) عن الأصْمَعِي ؛ ومنه

قولُهم : رَماهُ اللّهُ *!بالغاشِيَةِ ، قالَ الَّراجِزُ :
في بَطْنِه غاشِيَةٌ تُتَمِّمُهْ أَي تُهْلِكُه .
( و ) الغاشِيَةُ : ( السُّؤَّالُ ) ، جَمْعُ سائِلٍ ، ( يَأْتُونَكَ ) مُسْتَجْدِينَ .
( و ) أَيْضاً : ( الزُّوَّارُ ، والأَصْدِقاءُ يَنْتابُونَكَ ) ويَقْصدُونَكَ .
( و ) الغاشِيَةُ : ( حديدَةٌ فَوْقَ مُؤَخِّرَةِ الرَّحْلِ ) ؛ ) نقلَهُ الجَوْهرِي .
قال الأزْهرِي : وهي الدامِغَةُ .
( *!وغِشاءُ القَلْبِ ) ، بالكَسْرِ ، ( و ) كذا *!غِشاءُ ( السَّرْجِ والسيَّفِ وغيرِهِ : ما *!تَغَشَّاهُ ) ويُغَطِّيه ، *!فغِشاءُ القَلْبِ : قَمِيصُه الذي تقدَّمَ ذِكْرُه ؛ وغِشاءُ السَّرْجِ : ما يُغَطَّى به مِن جلْدٍ وغيرِهِ ، وغِشاءُ السيفِ : غِلافُهُ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
الغاشِيَةُ مِن العَذابِ : العُقُوبَةُ المُجَلِّلَةُ .
والغِشاوَةُ ، بالكسْرِ : جلْدَةُ القَلْبِ .
*!وغَشِيَ الليْلُ ، كرَضِيَ : أَظْلَمَ ؛ ومنه قولُه تعالى : ﴿واللّيْلُ إذا *!يَغْشَى﴾ ؛ وأَغْشَى كَذلكَ .
والغاشِيَةُ : الداهِيَةُ .
*!وغَشْيَةُ الحُمَّى : لمتُها .
وغَشْيَةُ المَوْتِ : هو ما يَنُوبُ الإنْسانَ ممَّا *!يُغْشَى فَهْمُه .

##### Türkçe

: ( **غُشِيَ عليه** , **كعُنِيَ** ) , **غَشْيَةً** ve ( **غَشْياً** ) , fetha ile; ve onu zammelemek **المِصْباح** sahibinden bir lügattir; ( **وغَشَياناً** ) , harekeli: üzerine ( **أُغْمِيَ** ) olundu, ( o hâlde o **مَغْشِيٌّ عليه**’dir ); onu **الجَوْهرِي** nakletti.
Ve ondandır O’nun تعالى sözü: ﴿يَنْظُرونَ إليكَ نَظَرَ **المَغْشِيِّ عليه** من الموْتِ﴾ .
( İsim **الغَشْيَةُ**’dir ), fetha ile; **الجَوْهرِي** onu mastar kıldı, **المِصْباح** sahibi onu bir kerelik (mastar) için kıldı. Ve denilir: Şüphesiz **الغَشْيَ**; şiddetli bir ağrı sebebiyle yahut soğuk yahut aşırı açlık sebebiyle kalbin zayıflığından dolayı hareket ettirici kuvvetleri ve hassas damarları işlemez kılar; ve onunla **الإغْماء** arasında, zikri gelecek olan vecihlerle ayırdılar.
Ve O’nun تعالى sözü: ﴿لهم مِن جهنمَ مِعادٌ ( ومن فَوْقهم **غَواشٍ** )﴾ yani ( baygınlıklar ); ) **غاشِيَةٍ**’nin cem‘idir. Ve baygınlıklar: onlar **الأغْشاءُ**’dır. Ve **الخَليلُ** ile **سِيْبَوَيْه** iddia etti ki
vav, bir yâ’nın ivazıdır; çünkü **غَواشٍ** munsarif olmaz ve aslı **غَواشِيَ**’dir; yâ üzerinde ağır olduğundan damme hazfedildi ve tenvin ivaz kılındı.
( Ve onun görmesi ve kalbi üzerine ); ) ve **الجَوْهرِي** görme ile yetindi, ( **غَشْوَةٌ** ve **غِشاوَةٌ** , iki kere üçlü (okunuşlu) ); ) **غَشْوَةٌ**’deki teslîsi **الجَوْهرِي** zikretti; **غِشاوَةٌ**’de ise onu **ابنُ سِيدَه** zikretti; ( **وغاشِيَةٌ** **وغُشْيَةٌ** **وغُشايَةٌ** , ikisi zamme ile, **وغِشايَةٌ** ) , kesra ile: yani ( örtü ). ) Ve ondandır O’nun تعالى sözü: ﴿وخَتَم على سَمْعِه وقَلْبِه وجعَلَ على بَصَرِه غِشاوَةٌ﴾ .
**الغِشاوَةُ**: şeyin onunla **يُغْشَى** edildiği şeydir.
Ve **الأزْهرِي** dedi: kalbin tab‘dan **غَشِيَ** ettiği şey.
Ve şöyle okundu: **غَشْوة**; sanki asla döndürüldü; çünkü mastarların hepsi **فَعْلة**’ye döndürülür; ve iyi kıraat **غِشَاوَة**’dir. Ve her ne bir şeyi kuşatırsa **فِعالَةٍ** üzerine bina edilmiştir; **عِمامَةٍ** ve **عِصابَةٍ** gibi; ve yine sanatlar da içindekini kuşatmaları sebebiyle **الخِياطَةِ** ve **القِصارَةِ** gibi.
( Ve ) muhakkak ( **غَشَّى اللَّهُ على بَصَرِه تَغْشِيَةٍ** , **وأَغْشَى** ) : ) yani örttü; ve ondandır O’nun تعالى sözü: ﴿**فَأَغْشَيْناهُم** فهُم لا يُبْصِرُون﴾ .
( **وغَشِيَهُ الأَمْرُ** ) , **كرَضِيَ** , **يَغْشَى** **غشَاوَةً** , ( **وتَغَشَّاهُ** ) : ) ona geldi; **غَشِيَه** yani onu örttü olanın gelişi gibi.
( **وأَغْشَيْتُه إِيَّاهُ** **وغَشَّيْتُه** ) ; ) ve ondandır O’nun تعالى sözü: ﴿**يُغْشِي** اللّيْلَ النهارَ﴾ , ve şöyle okundu: **يُغَشِّي**; ve **الأنْفال**’de: ﴿**يُغْشِيَكُم**﴾; ve şöyle okundu: **يُغَشِّيكم** ve **ويَغْشَاكُم** .
Ve O’nun تعالى sözü: ﴿**فغَشِيَهم** من اليَمِّ ما **غَشِيَهم**﴾ , ve O’nun تعالى sözü: ﴿إذ **يَغْشَى** السّدْرَة ما يَغْشَى﴾ .
( **والغاشِيَةُ**: kıyamettir ) çünkü o **تَغْشَى** mahlûku, böylece umumî olur. Ve onunla O’nun تعالى sözü tefsir edildi: ﴿هل أَتاكَ حدِيثُ **الغاشِيَةِ**﴾ ; ve **الصِّحاح**’ta: çünkü o, korkutmasıyla örter.
( Ve ) denildi: ( ateştir ) çünkü o kâfirlerin yüzlerini örter.
( Ve ) **الغاشِيَةُ**: ( kalbin gömleğidir ); o, onunla **غُشِّيَ** edilmiş bir deridir; ondan çıkarılırsa sahibi ölür.
( Ve ) ayrıca: ( kılıcın kınının alt tarafından, bıyığının altından ) **نَعْلَه**’e ( ulaşıncaya ) kadar giydirilmiş bir deridir.
( Ve ) **غاشِيَةُ السيَّفِ**: ( seferlerden onun direklerini **يَتغَشَّى** eden şeydir ); ) ve **المُحْكم**’de: **الأسْفانِ**’dandır. **جَعْفرُ بنُ عُلْبةِ الحارِثيُّ** dedi:
نُقاسِمُهُم أَسْيافَنا شَرَّ قِسْمَةٍ
ففِينا **غَواشِيها** وفيهم صُدُورُها
( Ve ) **الغاشِيَةُ**: ( bir hastalıktır ) ( içte ) tutar; ) **الأصْمَعِي**’den. Ve ondandır
onların sözü: Allah onu **بالغاشِيَةِ** ile vurdu. **الَّراجِزُ** dedi:
في بَطْنِه غاشِيَةٌ تُتَمِّمُهْ أَي تُهْلِكُه .
( Ve ) **الغاشِيَةُ**: ( dilenciler )dir; **سائِلٍ**’in cem‘idir; ( sana gelirler ) isteyerek.
( Ve ) ayrıca: ( ziyaretçiler ve dostlar; sana uğrarlar ) ve sana yönelirler.
( Ve ) **الغاشِيَةُ**: ( eyerin arka kısmının üstünde bir demirdir ); ) onu **الجَوْهرِي** nakletti.
**الأزْهرِي** dedi: ve o **الدامِغَةُ**’dir.
( **وغِشاءُ القَلْبِ** ) , kesra ile; ( ve ) yine **غِشاءُ** ( eyerin ve kılıcın ve başkasının: onu **تَغَشَّاهُ** eden ) ve örten şeydir; böylece **غِشاءُ القَلْبِ**: daha önce zikri geçen gömleğidir; ve **غِشاءُ السَّرْجِ**: deri ve başkasıyla örtülen şeydir; ve **غِشاءُ السيفِ**: onun kılıfıdır.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
Azaptan **الغاشِيَةُ**: kaplayıcı ceza.
Ve **الغِشاوَةُ** , kesra ile: kalbin derisi.
**وغَشِيَ الليْلُ** , **كرَضِيَ**: karardı; ve ondandır O’nun تعالى sözü: ﴿واللّيْلُ إذا **يَغْشَى**﴾ ; ve **أَغْشَى** da böyledir.
Ve **الغاشِيَةُ**: musibettir.
**وغَشْيَةُ الحُمَّى**: onun şiddetli tutmasıdır.
Ve **غَشْيَةُ المَوْتِ**: insanın başına gelen, anlayışının **يُغْشَى** edildiği şeydir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غشو and غشى

غَشِيَهُ
1 غَشِيَهُ ذ , aor. يَغْشَى, inf. n. غَشَاوَةٌ, It covered, or concealed, him, or it; (TA;) as also ↓ تغشّاهُ. (MA.) And one says, غَشَانِى اللَّيْلُ, i. e. غَشِيَنِى [The night covered me, or concealed me: or the meaning may be that which next follows]. (JK.) ― -b2- غَشِيَهُ, (K, TA,) aor. and inf. n. as above, (TA,) is said of an event (أَمْرٌ), [and of heat, (S and K in art. دغم,) and of cold, (K in that art.,) and of an affection of the mind or body, and of various things, sometimes in like manner of a man, and of a company of men,] in a similar sense; and so ↓ تغشّاهُ; (K, TA;) both signifying It came upon, [or invaded, so as to surprise, and so as to over-whelm, properly meaning] as a thing that covered, him, or it. (K, * TA.) Hence, in the Kur [liii. 16], اـِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى [When there was coming upon the lote-tree so as to cover it, or overspread it, what was so coming]. (TA.) And in the same [xx. 81], فَغَشِيَهُمْ مِنَ الْيَمِّ مَا غَشِيَهُمْ [And there came upon them so as to overwhelm them, of the sea, what so came upon them]. (TA.) And in the same [viii. 11], اـِذْ يَغْشَاكُمُ [followed by االنُّعَاسُ, i. e. When it (drowsiness) was coming upon you, or overcoming you]; accord. to one reading; other readings being يُغْشِيكُمُ and يُغَشِّيكُمُ [followed by النُّعَاسَ]. (TA.) See also غَاشِيَةٌ, in three places. ― -b3- [A somewhat similar signification of غَشِيَهُ will be found below.] ― -b4- One says of the night, يَغْشَى بِظُلْمَتِهِ كُلَّ مَا بَيْنَ السَّمَآءِ وَالأَرْضِ [It covers, or conceals, with its darkness, everything that is between the heaven and the earth]. (Jel in xcii. 1.) And [hence it is said that] غَشِىَ اللَّيْلُ means The night was, or became, dark; as also ↓ اغشى. (Msb, TA.) ― -b5- [And غَشِيَهُ, and غَشِىَ بَصَرَهُ and ↓ غشّاهُ, signify It, i. e. light (ضَوْءٌ), came upon him, and upon his eye, with an overpowering effect, so as to obscure, or dazzle, his sight.] ― -b6- غَشِيَهُ also signifies جَآءَهُ (S) or أَتَاهُ (Mgh, Msb, K) [which have two meanings, i. e. He came to him, and he did it; both, perhaps, here meant, for both are well-known meanings of غَشِيَهُ]; and, thus used, the aor. is as above, (TA,) and the inf. n. is غَشَيَانٌ, (S, TA,) or غِشْيَانٌ, (so in one of my copies of the S,) or the subst. is ↓ غِشْيَانٌ, (Msb,) with kesr, (Mgh, Msb,) syn. with اـِتْيَانٌ. (Mgh.) You say, غَشِىَ فُلَانًا He came to such a one; syn. أَتَاهُ; as also غَشَاهُ, aor. يَغْشُوهُ. (K.) ― -b7- [Hence,] غَشِيَهَا, (S, MA, Msb, K,) inf. n. غَشَيَانٌ or غِشْيَانٌ, (accord. to different copies of the S,) or the latter and غَشْىٌ, (MA,) or ↓ غِشْيَانٌ is the subst. in this case also, (Msb,) and syn. with اـِتْيَانٌ, metonymically used in the sense of جِمَاعٌ, (Mgh, Msb,) (tropical:) He compressed her; (S, MA, Msb, K;) namely, a woman; (MA, K;) as also ↓ تغشّاها. (MA, Msb, TA.) ― -b8- And غَشِىَ اـِلَيْهِ مَحْجَرًا He did to him (أَتَى اـِلَيْهِ) a forbidden action. (TA in art. حجر.) [Hence,] ↓ غِشْيَانُ المَحَارِمِ [The doing of forbidden things]. (Mgh and Msb and K in art. رهق.) And غَشِىَ الشَّىْءَ He occupied himself with the thing, engaged in it, or personally managed or conducted it; syn. لَابَسَهُ and بَاشَرَهُ. (JM.) [And ↓ تغشّى has a similar meaning; for it is said that] التَّغَشِّى and الغَشْىُ primarily signify الاـِتْيَانُ and المُلَابَسَةُ: and they took an extended range in using the former, so that one said, بِالعَدْلِ ↓ تَغَشَّاهُمْ or بِالْجَوْرِ [app. meaning He ruled them with equity or with injustice]. (Ham p. 27.) [And one says, يَغْشَى الحُرُوبَ (see Ham p. 27), meaning He plunges into wars, or battles: see مُغَامِسٌ, and its verb.] ― -b9- One says also, غَشِيَهُ بِالسَّوْطِ, (K, in which it is said to be like رَضِيَهُ, and so accord. to some copies of the S, the phrase in these being غَشِيَتُ الرَّجُلَ بِالسَّوْطِ,) or بِهِ ↓ غَشَّاهُ, (accord. to other copies of the S, the verb in these being written غَشَّيْتُ, and thus accord. to an explanation of قَنَّعَ رَأْسَهُ بِالسَّوْطِ in art. قنع in the K,) He struck him (i. e. a man, S) with the whip; he flogged him. (S, K.) -A2- غُشِىَ عَلَيْهِ, (S, MA, Mgh, Msb, K,) inf. n. غَشْىٌ, (S, Mgh, * K,) or غُشْىٌ, (MA,) or both, (Msb,) and غَشَيَانٌ, (K, TA, and so in some copies of the S,) or غِشْيَانٌ, (so in other copies of the S,) and ↓ غَشْيَةٌ, (S, Mgh,) or this last is an inf. n. of un., (Msb,) or it is the subst., (K,) He swooned, i. e. became senseless: (MA, PS:) or i. q. أُغْمِىَ عَلَيْهِ [q. v.]: (K, TA:) or الغَشْىُ, or الغُشْىُ, is a state of inertness (تَعَطُّل, Mgh, Msb) of the motive and sensitive faculties, (Mgh,) or of the motive faculties and of the sensitive will, (Msb,) on account of the weakness of the heart, (Mgh, Msb,) and the soul's becoming drawn together thereto by a cause that suppresses it (يُخْفِيهِ) within so that it finds not a place of passage, and of the causes thereof is a strangling [or stifling], or hurtful, cold repletion, or vehement hunger, (Mgh,) or vehement pain, (Mgh, Msb,) or cold, or excessive hunger, (Msb,) or an evil affection in some associate, or participating, organ, such as the heart and the stomach: (Mgh:) some say that it is the same as الاـِغْمَآءُ [for which see its proper art.]; (Mgh, Msb;) thus say the scholastic theologians: (Mgh:) others (the physicians and the lawyers, Mgh) make a difference between these two terms. (Mgh, Msb.)

غَشَّيْتُ الشَىْءَ
2 غَشَّيْتُ الشَىْءَ ذ , (S, Msb,) inf. n. تَغْشِيَةٌ, (S,) I covered the thing; put a cover, or covering, upon it, or over it. (S, Msb.) One says, غَشَّى اللّٰهُ عَلَى بَصَرِهِ, inf. n. as above; and ↓ اغشى; (K, TA;) i. e. God put a covering upon, or over, his eyes. (TA.) And hence, (TA,) it is said in the Kur [xxxvi. 8], فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ ↓ فَأَغْشَيْنَاهُمْ And we have put a covering over them [so that they shall not see]. (S, TA.) ― -b2- [See a usage of the inf. n. voce شِينٌ.] ― -b3- غشّاهُ said of light; see 1, former half. ― -b4- See also 4. ― -b5- غشّاهُ بِالسَّوْطِ: see 1, latter half. ― -b6- One says also, غَشَّيْتُهُ سَيْفًا, or سَوْطًا, [in my original غشيته, without any syll. sign, but app. as I have written, for I do not find any instance of غَشِىَ as doubly trans., meaning I equipped him with a sword, or a whip,] like the saying كَسَوْتُهُ سَيْفًا, or عَمَّمْتُهُ. (TA.)

اغشاهُ اـِيَّاهُ
4 اغشاهُ اـِيَّاهُ ذ and ↓ غشّاهُ He made it to cover it; or to be a cover, or covering, upon it, or over it. (MA, * TK, and Bd * and Jel * in vii. 52, &c.) ― -b2- And [hence,] both signify He made it, i. e. an event (أَمْر), to come upon, [or invade, so as to surprise, or so as to overwhelm, properly meaning] as a thing that covered, him, or it. (K, * TA,) Both of these verbs are used in this sense in the Kur-لn accord. to different readings in vii. 52 and xiii. 3, and likewise (as mentioned in the first paragraph of this art., q. v.,) in viii. 11. (TA.) ― -b3- Also, the former, He made him, or it, to come to him. (S, MA, TA.) ― -b4- See also 2, in two places. ― -b5- [Hence,] اغشى اللَّيْلُ: see 1, former half.

5 تَ١َ٢َّ٣َ see 10: ― -b2- and see also 1, first and third sentences: ― -b3- and again, near the middle, in three places.

استغشى ثَوْبَهُ
10 استغشى ثَوْبَهُ ذ , (T, K, [agreeably with phrases in the Kur xi. 6 and lxxi. 6,]) and (K) بِثَوْبِهِ, (S, K,) and بِهِ ↓ تغشّى, (S,) [see an ex. of the latter verb in a verse of El-Khansà cited in the first paragraph of art. رعى, where it is trans. without a preposition,] He covered himself with his garment (S, K) in order that he might not see nor hear: (K: [in the CK, يُسْمَعَ and يُرَى are put for يَسْمَعَ and يَرَى:]) accord. to Er-Rلghib, اِسْتَغْشَوْا ثِيَابَهُمْ means they put their garments as a covering over their ears; and is a phrase denoting the refusing to hearken; or, as some say, an allusion to running, like the phrase شَمَّرَ ذَيْلًا, and أَلْقَى ثَوْبَهُ. (TA.)

غَشًا
غَشًا ذ The whiteness of the head [or face], of a horse and of other animals, denoted by the epithet أَغْشَى [q. v.]. (S.)

غَشْوٌ
غَشْوٌ ذ The نَبِق [generally meaning the fruit of the lote-tree called سِدْر; but sometimes the tree thus called itself]: (K:) accord to the M, [the n. un.] غَشْوَةٌ signifies a سِدْرَة. (TA.)

غَشْوَةٌ
غَشْوَةٌ ذ and غِشْوَةٌ and غُشْوَةٌ: see غِشَاوَةٌ.

غَشْيَةٌ
غَشْيَةٌ ذ an inf. n. of the verb in the phrase غُشِىَ عَلَيْهِ, (S, Mgh,) or the subst, thereof, (K,) or the inf. n. un. thereof [signifying A swoon]. (Msb.) See 1, last sentence. ― -b2- غَشْيَةُ المَوْتِ is The clouding (lit. covering) of the understanding that befalls a man on the occasion of death. (TA.) ― -b3- And غَشْيَةُ حُمَّى signifies A touch, or slight attack, of fever. (TA.)

غُشْيَةٌ
غُشْيَةٌ ذ : see غِشَاوَةٌ.

غِشْيَانٌ
غِشْيَانٌ ذ : see 1, near the middle, in three places.

غِشَآءٌ
غِشَآءٌ ذ A cover, or covering; syn. غِطَآءٌ: (S, Msb:) or it differs from the غِطَآء in being of clothing or the like: (TA in art. غطو) and غِشَاوَةٌ [q. v.] signifies the same: (Msb;) [the pl. of the former is أَغْشِيَةٌ and أَغْشَآءٌ; the former regular; and the latter, (which occurs in this art. in the TA in an explanation of غَوَاشٍ, pl. of غَاشِيَةٌ.) like آدَامٌ as pl. of اـِدَامٌ.] The غِشَآء of the heart is The cover, or covering, thereof; (K, TA;) the قَمِيص thereof, likewise mentioned in the K as being called the ↓ غَاشِيَة; a covering of skin, (i. e. the pericardium,] the removal of which therefrom causes death; and also called the ↓ غِشَاوَة, this being expl. as meaning the skin of the heart: (TA:) and so of the horse's saddle; (K, TA;) which is a covering of skin or other material: (TA:) [see also غَاشِيَةٌ:] and so of the sword; (K, TA.) which is its غِلَاف [a term applied to its scabbard, and also to a case, or covering, enclosing the scabbard, or enclosing the scabbard with its appertenances] (TA;) and so of other things. (K.)

غِشَاوَةٌ
غِشَاوَةٌ ذ (S, ISd, K) and غَشَاوَةٌ and غُشَاوَةٌ (ISd, K) and ↓ غَشْوَةٌ and غِشْوَةٌ and غُشْوَةٌ (S, K) and ↓ غَاشِيَةٌ and ↓ غُشْيَةٌ and ↓ غُشَايَةٌ and غِشَايَةٌ (K) signify A covering upon the eyes (S, K) and upon the heart: (K:) you say, عَلَى بَصَرِهِ غِشَاوَةٌ &c. [Upon his eyes is a covering, or film, app. used only in a tropical sense], (S, K,) and عَلَى قَلْبِهِ [upon his heart], (K:) thus the first of these words signifies. in relation to the eyes, in the Kur [ii. 6 and] xlv. 22, in relation to the heart, Az says that it is a [sort of] covering of rust (مِنْ طَبَعٍ [also termed رَيْن]). (TA.) See also غِشَآءٌ, in two places.

غُشَايَةٌ
غُشَايَةٌ ذ and غِشَايَةٌ: see the next preceding paragraph.

غَاشِيَةٌ
غَاشِيَةٌ ذ : see غِشَآءٌ and غَوَاشٍ .غِشَاوَةٌ is its pl. (TA:) occurring in the Kur vii. 39, meaning أَغْمَآءٌ, (K, TA,) i. e. أَغْشَآءٌ [or Coverings, a pl. of غِشَآءٌ]. (TA.) ― -b2- It is also [The covering, like غِشَآءٌ, q. v.], of the horse's saddle. (S.) ― -b3- And (S,) of the [camel's saddle called] رَحْل, (K,) it is The iron that is above the مُؤَخَّرَة or [hinder part], (S, K, TA,) also called the دَامِغَة [q. v.]. (Az TA.) ― -b4- Also The skin with which the جَفْن [or scabbard] of a sword is covered, from the lower part of its شَارِب [q. v.] to its نَعْل [or shoe of iron, or silver, at the lower end of the scabbard]: or the covering that is put upon the hilt, consisting of [the skins called] أَسْفَان [pl. of سَفَنٌ, q. v.]: (K. [for أَسْفَان, which is the reading in the M, some copies of the K have أَسْفَار:]) or the first part, of the sword, of what is next to thee [when holding the hilt]: and sometimes it signifies its غِمْد [or scabbard], also. (Ham p. 22.) ― -b5- الغَاشِيَةُ (in the Kur lxxxviii. I, TA) means The resurrection; (S, K, TA;) because it will overwhelm (↓ تَغْشَى) with its terrors; (S, TA;) or because it will come upon mankind as a thing covering them, (↓ تَغْشَى الخَلْقَ,) so as to include them universally: (TA:) and, (K, TA,) some say, (TA,) the fire of Hell); (K, TA;) because it will cover, or overspread, (↓ تَغْشَى,) the faces of the unbelievers. (TA.) (In like manner also,] غَاشِيَةٌ مِنَ العَذَابِ means Punishment that is general, or universal, in its extent. (TA.) ― -b6- And غَاشِيَةٌ signifies also A calamity, or misfortune. (TA.) ― -b7- And A cer tain disease that attacks in the جَوْف [i. e. belly, or chest]. (As, S, K.) One says, رَمَاهُ اللّٰهُ بِغَاشِيَةٍ [May God smite him, or afflict him, with a غَاشِيَة]. (As, S.) ― -b8- Also Petitioners that come to one (K, TA) seeking, or demanding, or asking, gifts: (TA:) and visiters, and friends, that come to one time after time; (K, TA;) and that resort to one (TA:) a man's resorters; such as guests; and hangers-on, or seekers of favours; servants [or dependants]; and others. (Har pp. 95 and 467.)

أَغْشَى
أَغْشَى ذ , applied to a horse, (S, K,) and to other than a horse, (S,) Whose whole head, as distinct from his body, is white; like أَرْخَمُ: (S:) or whose face is covered by whiteness: (K:) or having a blaze covering his face, and wide: (M, TA;) fem. غَشْوَآءُ, applied to a goat. (S, K.)

مَغْشِىٌّ عَلَيْهِ
مَغْشِىٌّ عَلَيْهِ ذ Swooning; i. e. senseless; (MA, PS;) having the affection denoted by the phrase غُشِىَ عَلَيْهِ [q. v.]. (S, MA, Mgh, Msb, K.)

##### Türkçe

غشو ve **غشى**

**غَشِيَهُ**
1 **غَشِيَهُ** ذ , muzârîsi **يَغْشَى**, mastarı **غَشَاوَةٌ**, Onu, yahut onu (şeyi), örttü veya gizledi; (TA;) bunun gibi ↓ **تغشّاهُ**. (MA.) Ve denir ki, **غَشَانِى اللَّيْلُ**, yani **غَشِيَنِى** [Gece beni örttü yahut gizledi: yahut mânâ, hemen ardından gelen şey olabilir]. (JK.) ― -b2- **غَشِيَهُ**, (K, TA,) muzârîsi ve mastarı yukarıdaki gibi, (TA,) bir olay ( **أَمْرٌ** ) hakkında söylenir, [ve sıcaklık hakkında, (S ve K, madde **دغم**’de,) ve soğuk hakkında, (K, o maddede,) ve zihnin yahut bedenin bir ârızası hakkında, ve çeşitli şeyler hakkında; bazen benzer şekilde bir adam hakkında ve bir adamlar topluluğu hakkında da]; benzer bir mânâda; ve bunun gibi ↓ **تغشّاهُ**; (K, TA;) ikisi de “üzerine geldi” mânâsınadır; [yahut bastı, öyle ki ansızın yakaladı, ve öyle ki kuşattı; aslî mânâ itibarıyla] onu yahut onu (şeyi) örten bir şey gibi. (K, * TA.) Bundan dolayı, Kur’ân’da [liii. 16], **اـِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى** [Sidre ağacının üzerine onu örtecek yahut kaplayacak şekilde gelmekte olan şey geldiği vakit]. (TA.) Ve yine onda [xx. 81], **فَغَشِيَهُمْ مِنَ الْيَمِّ مَا غَشِيَهُمْ** [Ve denizden, onları kuşatacak şekilde, onların üzerine gelen şey geldi]. (TA.) Ve yine onda [viii. 11], **اـِذْ يَغْشَاكُمُ** [ardından **االنُّعَاسُ**, yani: O (uyuklama) size gelmekte yahut sizi bastırmakta iken]; bir kıraate göre; diğer kıraatler **يُغْشِيكُمُ** ve **يُغَشِّيكُمُ**’dur [ardından **النُّعَاسَ**]. (TA.) Ayrıca üç yerde **غَاشِيَةٌ**’ye bak. ― -b3- [**غَشِيَهُ**’nun biraz benzer bir mânâsı aşağıda bulunacaktır.] ― -b4- Gece hakkında denir ki, **يَغْشَى بِظُلْمَتِهِ كُلَّ مَا بَيْنَ السَّمَآءِ وَالأَرْضِ** [Karanlığıyla gök ile yer arasındaki her şeyi örter yahut gizler]. (Jel, xcii. 1’de.) Ve [bundan dolayı denilmiştir ki] **غَشِىَ اللَّيْلُ** “Gece karardı yahut karanlık oldu” demektir; bunun gibi ↓ **اغشى**. (Msb, TA.) ― -b5- [Ve **غَشِيَهُ**, ve **غَشِىَ بَصَرَهُ** ve ↓ **غشّاهُ**, “ışık ( **ضَوْءٌ** ) ona ve gözüne, görmesini perdeleyecek yahut kamaştıracak şekilde, baskın bir etkiyle geldi” mânâsınadır.] ― -b6- **غَشِيَهُ** ayrıca **جَآءَهُ** (S) yahut **أَتَاهُ** (Mgh, Msb, K) mânâsınadır [ki bunların iki mânâsı vardır; yani “ona geldi” ve “onu yaptı”; ikisi de burada murad edilmiş olabilir; zira ikisi de **غَشِيَهُ**’nun bilinen mânâlarındandır]; ve bu kullanımda muzârî yukarıdaki gibidir, (TA,) mastar ise **غَشَيَانٌ**, (S, TA,) yahut **غِشْيَانٌ**, (S’nin nüshalarımın birinde böyle,) yahut isim (substantif) ↓ **غِشْيَانٌ**’dır, (Msb,) kesre ile, (Mgh, Msb,) **اـِتْيَانٌ** ile eşanlamlı. (Mgh.) Sen dersin ki, **غَشِىَ فُلَانًا** “Falana geldi”; eşanlamlısı **أَتَاهُ**; bunun gibi **غَشَاهُ**, muzârîsi **يَغْشُوهُ**. (K.) ― -b7- [Bundan dolayı,] **غَشِيَهَا**, (S, MA, Msb, K,) mastarı **غَشَيَانٌ** yahut **غِشْيَانٌ**’dır, (S’nin farklı nüshalarına göre,) yahut ikincisi ve **غَشْىٌ**, (MA,) yahut bu durumda da isim (substantif) ↓ **غِشْيَانٌ**’dır, (Msb,) ve **اـِتْيَانٌ** ile eşanlamlı olup, mecazen **جِمَاعٌ** mânâsında kullanılır, (Mgh, Msb,) (mecaz:) Onu sıktı; (S, MA, Msb, K;) yani bir kadını; (MA, K;) bunun gibi ↓ **تغشّاها**. (MA, Msb, TA.) ― -b8- Ve **غَشِىَ اـِلَيْهِ مَحْجَرًا** “Ona ( **أَتَى اـِلَيْهِ** ) yasak bir fiil yaptı.” (TA, madde **حجر**’da.) [Bundan dolayı,] ↓ **غِشْيَانُ المَحَارِمِ** [Yasak şeyleri yapmak]. (Mgh ve Msb ve K, madde **رهق**’ta.) Ve **غَشِىَ الشَّىْءَ** “Şey ile meşgul oldu, ona girişti, yahut onu bizzat yürüttü ve idare etti”; eşanlamlısı **لَابَسَهُ** ve **بَاشَرَهُ**. (JM.) [Ve ↓ **تغشّى**’nın benzer bir mânâsı vardır; zira denilmiştir ki] **التَّغَشِّى** ve **الغَشْىُ** aslında **الاـِتْيَانُ** ve **المُلَابَسَةُ** mânâsınadır: ve birincisini kullanmada genişlettiler; öyle ki denirdi: **بِالعَدْلِ** ↓ **تَغَشَّاهُمْ** yahut **بِالْجَوْرِ** [görünüşe göre mânâ: Onları adaletle yahut zulümle yönetti]. (Ham s. 27.) [Ve denir ki, **يَغْشَى الحُرُوبَ** (Ham s. 27’ye bak), mânâsı: Savaşlara yahut muharebelere dalar: **مُغَامِسٌ**’e ve fiiline bak.] ― -b9- Yine denir ki, **غَشِيَهُ بِالسَّوْطِ**, (K; onda **رَضِيَهُ** gibi olduğu söylenir; ve S’nin bazı nüshalarına göre de böyledir; bu nüshalarda ibare **غَشِيَتُ الرَّجُلَ بِالسَّوْطِ**’tur,) yahut **بِهِ** ↓ **غَشَّاهُ**, (S’nin diğer nüshalarına göre; bu nüshalarda fiil **غَشَّيْتُ** şeklinde yazılmıştır; ve böylece K’de madde **قنع**’da **قَنَّعَ رَأْسَهُ بِالسَّوْطِ**’un bir açıklamasına göre,) Onu (yani bir adamı, S) kamçıyla vurdu; onu kırbaçladı. (S, K.) -A2- **غُشِىَ عَلَيْهِ**, (S, MA, Mgh, Msb, K,) mastarı **غَشْىٌ**, (S, Mgh, * K,) yahut **غُشْىٌ**, (MA,) yahut ikisi de, (Msb,) ve **غَشَيَانٌ**, (K, TA, ve S’nin bazı nüshalarında böyle,) yahut **غِشْيَانٌ**, (S’nin diğer nüshalarında böyle,) ve ↓ **غَشْيَةٌ**, (S, Mgh,) yahut bu sonuncusu tekillik mastarıdır, (Msb,) yahut isimdir, (K,) Bayıldı; yani hissiz oldu: (MA, PS:) yahut **أُغْمِىَ عَلَيْهِ** ile aynı mânâdadır [bk.]: (K, TA:) yahut **الغَشْىُ** yahut **الغُشْىُ**, kalbin zayıflığı sebebiyle, (Mgh, Msb,) hareket ettirici ve duyusal kuvvelerin, (Mgh,) yahut hareket ettirici kuvvelerin ve duyusal iradenin, (Msb,) bir atıllık ( **تَعَطُّل** , Mgh, Msb) hâlidir; ve nefsin, onu içerde bastıran ( **يُخْفِيهِ** ) bir sebep dolayısıyla kalbe doğru toplanmasıdır; öyle ki bir geçiş yeri bulamaz; ve bunun sebeplerinden: boğulma [yahut nefessiz kalma], yahut zararlı soğuk doluluk, yahut şiddetli açlık, (Mgh,) yahut şiddetli ağrı, (Mgh, Msb,) yahut soğuk, yahut aşırı açlık, (Msb,) yahut ortak yahut iştirak eden bir organdaki kötü bir ârıza; kalp ve mide gibi: (Mgh:) bazıları bunun **الاـِغْمَآءُ** ile aynı olduğunu söyler [bk. kendi maddesi]; (Mgh, Msb;) kelâmcılar böyle der: (Mgh:) diğerleri (tabipler ve fakihler, Mgh) bu iki terim arasında fark yapar. (Mgh, Msb.)

**غَشَّيْتُ الشَىْءَ**
2 **غَشَّيْتُ الشَىْءَ** ذ , (S, Msb,) mastarı **تَغْشِيَةٌ**, (S,) Şeyi örttüm; onun üzerine yahut üstüne bir örtü koydum. (S, Msb.) Denir ki, **غَشَّى اللّٰهُ عَلَى بَصَرِهِ**, mastarı yukarıdaki gibidir; ve ↓ **اغشى**; (K, TA;) yani Allah onun gözleri üzerine bir örtü koydu. (TA.) Ve bundan dolayı, (TA,) Kur’ân’da [xxxvi. 8], **فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ** ↓ **فَأَغْشَيْنَاهُمْ** “Onların üzerine bir örtü koyduk [öyle ki görmezler]” denilmiştir. (S, TA.) ― -b2- [Mastarın bir kullanımına **شِينٌ** maddesinde bak.] ― -b3- Işık hakkında söylenen **غشّاهُ**: 1’in ilk yarısına bak. ― -b4- 4’e de bak. ― -b5- **غشّاهُ بِالسَّوْطِ**: 1’in son yarısına bak. ― -b6- Yine denir ki, **غَشَّيْتُهُ سَيْفًا**, yahut **سَوْطًا**, [aslî metnimde **غشيته**, herhangi bir hareke işareti olmaksızın; fakat görünüşe göre benim yazdığım gibi; zira **غَشِىَ**’nın iki mef’ûlle kullanılıp “ona bir kılıç yahut bir kamçı giydirdim/kuşattım” mânâsında bir örneğini bulmuyorum,] **كَسَوْتُهُ سَيْفًا**, yahut **عَمَّمْتُهُ** sözü gibi. (TA.)

**اغشاهُ اـِيَّاهُ**
4 **اغشاهُ اـِيَّاهُ** ذ ve ↓ **غشّاهُ** Onu, onu örter kıldı; yahut onun üzerine yahut üstüne bir örtü kıldı. (MA, * TK, ve Bd * ve Jel * vii. 52, vb.’de.) ― -b2- Ve [bundan dolayı,] ikisi de “onu, yani bir olayı ( **أَمْر** ), onun üzerine gelmek üzere kıldı” mânâsınadır; [yahut bastırdı; öyle ki ansızın yakaladı; yahut kuşattı; aslî mânâ itibarıyla] onu yahut onu (şeyi) örten bir şey gibi. (K, * TA,) Bu iki fiil Kur’ân’da bu mânâda, farklı kıraatlere göre vii. 52 ve xiii. 3’te, ve yine (bu maddenin ilk paragrafında zikredildiği üzere, bk.) viii. 11’de kullanılır. (TA.) ― -b3- Ayrıca birincisi: Onu yahut onu, ona gelmek üzere kıldı. (S, MA, TA.) ― -b4- 2’ye de iki yerde bak. ― -b5- [Bundan dolayı,] **اغشى اللَّيْلُ**: 1’in ilk yarısına bak.

5 **تَ١َ٢َّ٣َ** 10’a bak: ― -b2- ve ayrıca 1’in birinci ve üçüncü cümlelerine bak: ― -b3- ve yine, ortalara yakın, üç yerde.

**استغشى ثَوْبَهُ**
10 **استغشى ثَوْبَهُ** ذ , (T, K, [Kur’ân’daki xi. 6 ve lxxi. 6’daki ibarelere uygun olarak,]) ve (K) **بِثَوْبِهِ**, (S, K,) ve **بِهِ** ↓ **تغشّى**, (S,) [ikinci fiilin bir örneğine, **رعى** maddesinin ilk paragrafında zikredilen El-Hansâ’nın bir beytinde bak; orada harf-i cer olmaksızın müteaddîdir,] Görmemek ve işitmemek için elbisesiyle örtündü. (S, K) (K: [CK’de **يُسْمَعَ** ve **يُرَى**, **يَسْمَعَ** ve **يَرَى** yerine konmuştur:]) Er-Râgıb’a göre, **اِسْتَغْشَوْا ثِيَابَهُمْ** “Elbiselerini kulakları üzerine bir örtü olarak koydular” demektir; ve bu, dinlemeyi reddetmeyi ifade eden bir ibaredir; yahut bazılarına göre, koşmaya bir kinayedir; **شَمَّرَ ذَيْلًا** ve **أَلْقَى ثَوْبَهُ** ibaresi gibi. (TA.)

**غَشًا**
**غَشًا** ذ Atın ve diğer hayvanların başının [yahut yüzünün] beyazlığı; **أَغْشَى** sıfatıyla nitelenen. (S.)

**غَشْوٌ**
**غَشْوٌ** ذ **نَبِق** [genellikle **سِدْر** denilen sidre ağacının meyvesi; fakat bazen bu adla anılan ağacın kendisi]: (K:) M’ye göre, [tekili] **غَشْوَةٌ** bir **سِدْرَة** mânâsınadır. (TA.)

**غَشْوَةٌ**
**غَشْوَةٌ** ذ ve **غِشْوَةٌ** ve **غُشْوَةٌ**: **غِشَاوَةٌ**’ye bak.

**غَشْيَةٌ**
**غَشْيَةٌ** ذ, **غُشِىَ عَلَيْهِ** ibaresindeki fiilin mastarıdır, (S, Mgh,) yahut onun ismidir, (K,) yahut onun tekillik mastarıdır [“bir bayılma” mânâsında]. (Msb.) 1’in son cümlesine bak. ― -b2- **غَشْيَةُ المَوْتِ** Ölüm esnasında bir adama arız olan idrakin bulutlanmasıdır (lafzen: örtülmesi). (TA.) ― -b3- Ve **غَشْيَةُ حُمَّى** “Ateşin bir dokunuşu yahut hafif bir nöbeti” mânâsınadır. (TA.)

**غُشْيَةٌ**
**غُشْيَةٌ** ذ : **غِشَاوَةٌ**’ye bak.

**غِشْيَانٌ**
**غِشْيَانٌ** ذ : 1’e, ortalara yakın, üç yerde bak.

**غِشَآءٌ**
**غِشَآءٌ** ذ Bir örtü; eşanlamlısı **غِطَآءٌ**: (S, Msb:) yahut **غِطَآء**’dan, elbise ve benzeri şeyden olması bakımından ayrılır: (TA, madde **غطو**’da) ve **غِشَاوَةٌ** [bk.] de aynı mânâyı ifade eder: (Msb;) [birincinin çoğulu **أَغْشِيَةٌ** ve **أَغْشَآءٌ**’dur; birincisi kaideli; ikincisi ise (TA’da bu maddede, **غَوَاشٍ**’ın, yani **غَاشِيَةٌ**’nin çoğulunun açıklamasında geçer) **اـِدَامٌ**’ın çoğulu **آدَامٌ** gibi.] Kalbin **غِشَآءٌ**’u: onun örtüsüdür; (K, TA;) onun **قَمِيص**’i; K’de ayrıca bunun ↓ **غَاشِيَة** diye adlandırıldığı da zikredilir; deriden bir örtü, (yani perikard,] bunun kalpten çıkarılması ölüme sebep olur; ve ayrıca ↓ **غِشَاوَة** diye de adlandırılır; bu da “kalbin derisi” mânâsıyla açıklanır: (TA:) ve at eyerinin de böyledir; (K, TA;) ki bu, deriden yahut başka bir maddeden bir örtüdür: (TA:) [**غَاشِيَةٌ**’ye de bak:] ve kılıcın da böyledir; (K, TA.) ki bu onun **غِلَاف**’ıdır [kının kendisine de, kını kuşatan bir kılıfa da, yahut kını eklentileriyle birlikte kuşatan bir kılıfa da kullanılan bir terim]. (TA;) ve diğer şeylerin de böyledir. (K.)

**غِشَاوَةٌ**
**غِشَاوَةٌ** ذ (S, ISd, K) ve **غَشَاوَةٌ** ve **غُشَاوَةٌ** (ISd, K) ve ↓ **غَشْوَةٌ** ve **غِشْوَةٌ** ve **غُشْوَةٌ** (S, K) ve ↓ **غَاشِيَةٌ** ve ↓ **غُشْيَةٌ** ve ↓ **غُشَايَةٌ** ve **غِشَايَةٌ** (K) “gözlerin üzerinde bir örtü” (S, K) ve “kalbin üzerinde (bir örtü)” mânâsınadır: (K:) dersin ki, **عَلَى بَصَرِهِ غِشَاوَةٌ** vb. [Gözleri üzerinde bir örtü yahut perde vardır; görünüşe göre yalnız mecazî mânâda kullanılır], (S, K,) ve **عَلَى قَلْبِهِ** [kalbi üzerinde], (K:) böylece bu kelimelerin ilki mânâ ifade eder. Gözle ilgili olarak Kur’ân’da [ii. 6 ve] xlv. 22’de, kalple ilgili olarak Az der ki: o, pas ( **مِنْ طَبَعٍ** [**رَيْن** diye de adlandırılır]) türünden bir örtüdür. (TA.) Ayrıca iki yerde **غِشَآءٌ**’a bak.

**غُشَايَةٌ**
**غُشَايَةٌ** ذ ve **غِشَايَةٌ**: bir önceki paragrafa bak.

**غَاشِيَةٌ**
**غَاشِيَةٌ** ذ : **غِشَآءٌ**’a ve **غَوَاشٍ**’a bak. **غِشَاوَةٌ** onun çoğuludur. (TA:) Kur’ân’da vii. 39’da geçer; mânâsı **أَغْمَآءٌ**, (K, TA,) yani **أَغْشَآءٌ**’dur [yahut “örtüler”; **غِشَآءٌ**’un bir çoğulu]. (TA.) ― -b2- Ayrıca at eyerinin [**غِشَآءٌ** gibi, bk.] örtüsüdür. (S.) ― -b3- Ve (S,) [deve semeri denilen] **رَحْل**’ın, (K,) **مُؤَخَّرَة**’nin yahut [arka kısmın] üstündeki demirdir, (S, K, TA,) ayrıca **دَامِغَة** diye de adlandırılır. (Az, TA.) ― -b4- Ayrıca kılıcın **جَفْن**’inin [yahut kınının] alt kısmından, onun **شَارِب**’inin [bk.] altından **نَعْل**’ine [yahut kının alt ucundaki demir yahut gümüş pabuca] kadar, onunla kaplandığı deridir: yahut kabzaya konulan örtüdür; [**سَفَنٌ**’un çoğulu olan] **أَسْفَان** denilen derilerden oluşur: (K. [M’deki okunuş **أَسْفَان** iken, K’nin bazı nüshalarında **أَسْفَار** vardır:]) yahut kılıcın, sana en yakın olan kısmının ilk parçasıdır [kabzayı tutarken]: ve bazen onun **غِمْد**’i [yahut kını] mânâsına da gelir. (Ham s. 22.) ― -b5- **الغَاشِيَةُ** (Kur’ân’da lxxxviii. 1’de, TA) “Diriliş” mânâsınadır; (S, K, TA;) çünkü o, dehşetleriyle kuşatacaktır (↓ **تَغْشَى**); (S, TA;) yahut çünkü insanlığın üzerine, onları örten bir şey gibi gelecektir, (↓ **تَغْشَى الخَلْقَ,**) öyle ki onları umûmî olarak içine alacaktır: (TA:) ve, (K, TA,) bazıları der ki, (TA,) “Cehennem ateşi”dir; (K, TA;) çünkü o, kâfirlerin yüzlerini örtecek yahut kaplayacaktır (↓ **تَغْشَى**). (TA.) (Bunun gibi ayrıca,] **غَاشِيَةٌ مِنَ العَذَابِ** “kapsamı genel yahut umûmî olan azap” demektir. (TA.) ― -b6- Ve **غَاشِيَةٌ** ayrıca “bir musibet, yahut felâket” mânâsınadır. (TA.) ― -b7- Ve **جَوْف**’ta [yani karın yahut göğüste] tutan belirli bir hastalık. (As, S, K.) Denir ki, **رَمَاهُ اللّٰهُ بِغَاشِيَةٍ** [Allah onu bir **غَاشِيَة** ile vursun yahut ona onu musallat etsin]. (As, S.) ― -b8- Ayrıca birine (K, TA) bağış istemek, talep etmek yahut istemek için gelen dilekçiler: (TA:) ve birine defalarca gelen ziyaretçiler ve dostlar; (K, TA;) ve birine uğrayıp duranlar: (TA:) bir adamın yanına uğrayanlar; misafirler gibi; ve asalaklar yahut ihsan arayanlar; hizmetçiler [yahut bağımlılar]; ve başkaları. (Har s. 95 ve 467.)

**أَغْشَى**
**أَغْشَى** ذ , ata nispetle, (S, K,) ve attan başkasına nispetle, (S,) Bütün başı, bedeninden ayrı olarak, beyaz olan; **أَرْخَمُ** gibi: (S:) yahut yüzü beyazlıkla örtülü olan: (K:) yahut yüzünü örten, geniş bir alın akı bulunan: (M, TA;) müennesi **غَشْوَآءُ**, keçiye nispetle. (S, K.)

**مَغْشِىٌّ عَلَيْهِ**
**مَغْشِىٌّ عَلَيْهِ** ذ Baygın; yani hissiz; (MA, PS;) **غُشِىَ عَلَيْهِ** ibaresinin delâlet ettiği ârızaya sahip olan. (S, MA, Mgh, Msb, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: غشو

غَشَا
غَشَا U ( n. ac. غَشْو 1 ),
a.  Approached, drew near to, accosted.

##### Türkçe

غَشَا
غَشَا U (isim mastar: **غَشْو** 1),
a. Yaklaştı, yakına geldi, yanaştı.

#### Madde başı: غشي

غَشِيَ
غَشِيَ A ( n. ac. غَشْى [ 1 ] ,  غِشَايَة [ 23t ] )
a.  Covered, concealed, veiled, enveloped.

b.  ( n. ac.

غَشَاوَة
غَشَاوَة [ 22tU ] ),
a.  Surprised, overpowered, overwhelmed; dazzled.

c.  Engaged in, managed, conducted ( afffair ).

d.  ( n. ac. غَشَيَان [ غَشَيَاْن 36 ]) [ acc. &  Bi ], Struck, beat with.

e.  Was dark, gloomy.

f.  ( pass.

غُشِيَ
غُشِيَ ), ( n. ac. غَشْي 1 ,  غُشْي 3 ,  غَشَيَاْن 36 )
a.  [ 'Ala ], Swooned, fainted.

g.  Approached, &c.

غَشَّيَ
غَشَّيَ II
a.  [ acc. or 'Ala ], Covered, concealed, veiled.

b.  Made to cover.

c.  Equipped with ( sword ). -  see ( غَشِيَ ), ( d ).

أَغْشَيَ
أَغْشَيَ IV ,
a.  see ( غَشِيَ ), ( e ) & II ( a ), ( b ).

تَغَشَّيَ
تَغَشَّيَ V
a.  [ acc. or Bi ], Covered, enveloped himself with; put on; wore.

اِسْتَغْشَيَ
اِسْتَغْشَيَ X ,
a.  see V .

غَشْو
غَشْو [ 1I ],
a.  Fruit of the lote-tree.

غَشْي
غَشْي [ 1I ],
a.  Swoon, fainting-fit, faint.

غَشْوَة
غَشْوَة [ 1t ],
a.  Veil; covering.

غَشْيَة
غَشْيَة [ 1tI ],
a.  see 1I .

غِشْوَة
غِشْوَة [ 2t ],
a.  see 1t .

غُشْي
غُشْي [ 3I ],
a.  see 1I .

غُشْوَة
غُشْوَة [ غُشْيَة 3t [,
a.  see 1t .

أَغْشَى
أَغْشَى [ 14 ],
a.  White-headed ( horse ).

غَاشٍ
غَاشٍ [ 21 ],
a.  Covering &c.

غَاشِيَة
غَاشِيَة [ 21t ] , ( pl. غَواشِ [ 41 ] ),
a.  Covering, wrapper; envelope; sheath.

b.  Horse-cloth; hammer-cloth.

c.  Servants, domestics; dependents; hanger-on.

غَشَاوَة
غَشَاوَة [ 22t ],
a.  see 1t .

غَشَايَة
غَشَايَة [ 22tI ],
a.  see 23 .

غِشَآء
غِشَآء [ 23A ] , ( pl. أَغْشِيَة [ 15t ] ),
a.  Covering: cover, lid; membrane;   pericardium ( of the heart ); case, sheath, scabbard ( of a sword ).

غِشَاوَة
غِشَاوَة [ 23t ],
a.  see 1t .

غِشَايَة
غِشَايَة [ 23tI ],
a.  see 23 .

غُشَاوَة
غُشَاوَة [ 24t ],
a.  see 1t .

غَشَيَان
غَشَيَان [ 36I ],
a.  see 1tI .

مُغَشًّى
مُغَشًّى [ N. P.
a.  II],  مُغْشًى [ N. P. IV], Covered, enveloped.

مَغْشِيّ عَلَيْهِ
مَغْشِيّ عَلَيْهِ
a.  Swooning, fainting, unconscious, senseless.

عَلَى قَلْبِهِ غُشَاوة
عَلَى قَلْبِهِ غُشَاوة
a.  Upon his heart is a covering: the has no understanding. _ast;  غَصَّ A ,  U ( n. ac. غَشَي 4 ) [ Bi ], Was choked with; was full of ( grief ).

أَغْشَيَ
أَغْشَيَ IV ,
a.  Choked, smothered, suffocated, stifled; oppressed, afflicted; straitened.

اِغْتَشَيَ
اِغْتَشَيَ VIII ,
a.  see I .

b.  Was full of anguish.

غُشْيَة
غُشْيَة 3t , ( pl. غُشَي 9 ),
a.  Obstruction, lump ( in the throat ).

b.  Wrath, anger; grief, anxiety; agony, anguish. - 21, 33, Choked, stifld, suffocated.

##### Türkçe

**غَشِيَ**
**غَشِيَ** A ( n. ac. **غَشْى** [ 1 ] ,  **غِشَايَة** [ 23t ] )
a.  Örttü, gizledi, perdeledi, bürüdü.

b.  ( n. ac.

**غَشَاوَة**
**غَشَاوَة** [ 22tU ] ),
a.  Şaşırdı, güç altında kaldı, bunaldı; gözleri kamaştı.

c.  (iş) ile meşgul oldu, (işi) yürüttü, (işi) idare etti.

d.  ( n. ac. **غَشَيَان** [ **غَشَيَاْن** 36 ]) [ acc. &  Bi ], (ile) vuruldu, (ile) dövüldü.

e.  Karanlık oldu, kasvetli oldu.

f.  ( pass.

**غُشِيَ**
**غُشِيَ** ), ( n. ac. **غَشْي** 1 ,  **غُشْي** 3 ,  **غَشَيَاْن** 36 )
a.  [ 'Ala ], Bayıldı, kendinden geçti.

g.  Yaklaştı, vb.

**غَشَّيَ**
**غَشَّيَ** II
a.  [ acc. or 'Ala ], Örttü, gizledi, perdeledi.

b.  Örtmeye sebep oldu.

c.  (kılıç) ile donattı. -  bkz. ( **غَشِيَ** ), ( d ).

**أَغْشَيَ**
**أَغْشَيَ** IV ,
a.  bkz. ( **غَشِيَ** ), ( e ) ve II ( a ), ( b ).

**تَغَشَّيَ**
**تَغَشَّيَ** V
a.  [ acc. or Bi ], Kendini (ile) örttü, büründü; giydi; giyindi.

**اِسْتَغْشَيَ**
**اِسْتَغْشَيَ** X ,
a.  bkz. V .

**غَشْو**
**غَشْو** [ 1I ],
a.  Sidr ağacının meyvesi.

**غَشْي**
**غَشْي** [ 1I ],
a.  Bayılma, baygınlık nöbeti, baygınlık.

**غَشْوَة**
**غَشْوَة** [ 1t ],
a.  Peçe; örtü.

**غَشْيَة**
**غَشْيَة** [ 1tI ],
a.  bkz. 1I .

**غِشْوَة**
**غِشْوَة** [ 2t ],
a.  bkz. 1t .

**غُشْي**
**غُشْي** [ 3I ],
a.  bkz. 1I .

**غُشْوَة**
**غُشْوَة** [ **غُشْيَة** 3t [,
a.  bkz. 1t .

**أَغْشَى**
**أَغْشَى** [ 14 ],
a.  Akbaşlı (at).

**غَاشٍ**
**غَاشٍ** [ 21 ],
a.  Örten vb.

**غَاشِيَة**
**غَاشِيَة** [ 21t ] , ( pl. **غَواشِ** [ 41 ] ),
a.  Örtü, sargı; zarf; kılıf.

b.  At örtüsü; eyer örtüsü.

c.  Hizmetçiler, ev halkı; tâbiler; asalak.

**غَشَاوَة**
**غَشَاوَة** [ 22t ],
a.  bkz. 1t .

**غَشَايَة**
**غَشَايَة** [ 22tI ],
a.  bkz. 23 .

**غِشَآء**
**غِشَآء** [ 23A ] , ( pl. **أَغْشِيَة** [ 15t ] ),
a.  Örtü: örtü, kapak; zar; kalp zarı (kalbin); kılıf, kın, kınlık (kılıcın).

**غِشَاوَة**
**غِشَاوَة** [ 23t ],
a.  bkz. 1t .

**غِشَايَة**
**غِشَايَة** [ 23tI ],
a.  bkz. 23 .

**غُشَاوَة**
**غُشَاوَة** [ 24t ],
a.  bkz. 1t .

**غَشَيَان**
**غَشَيَان** [ 36I ],
a.  bkz. 1tI .

**مُغَشًّى**
**مُغَشًّى** [ N. P.
a.  II],  **مُغْشًى** [ N. P. IV], Örtülü, bürünmüş.

**مَغْشِيّ عَلَيْهِ**
**مَغْشِيّ عَلَيْهِ**
a.  Bayılan, baygın, şuursuz, hissiz.

**عَلَى قَلْبِهِ غُشَاوة**
**عَلَى قَلْبِهِ غُشَاوة**
a.  Onun kalbi üzerinde bir örtü vardır: onun anlayışı yoktur. _ast;  **غَصَّ** A ,  U ( n. ac. **غَشَي** 4 ) [ Bi ], (ile) boğuldu; (keder) ile dolu oldu.

**أَغْشَيَ**
**أَغْشَيَ** IV ,
a.  Boğdu, boğar gibi etti, nefessiz bıraktı, tıkadı; ezdi, sıkıntıya uğrattı; daralttı.

**اِغْتَشَيَ**
**اِغْتَشَيَ** VIII ,
a.  bkz. I .

b.  Istırap ile dolu oldu.

**غُشْيَة**
**غُشْيَة** 3t , ( pl. **غُشَي** 9 ),
a.  Tıkanma, yumru (boğazda).

b.  Öfke, kızgınlık; keder, kaygı; elem, ıstırap. - 21, 33, Boğuldu, tıkandı, nefessiz kaldı.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

#### Madde başı: غشي

غشي
غَشِيَ - يَغْشَى- غِشَاوَة - غَاشِي - غَاشِيَة - غَوَاشِي - أَغْشَى - يُغْشِي، غُشِيَ- يُغْشَى عَلَيْهِ - مَغْشِيِّ عَلَيْهِ - غََشَّى - يُغَشِّي - اسْتَغْشَى - يَسْتَغْشِي
غَشِيَ - يَغْشَى + شيء + كائناً أو شيئاًً:  يلتصق به فيغطيه ويحجبه عن أثر عامل خارجي: يغمره ويغطيه من جميع جوانبه فيفصله عما حوله، فلا يقدر على الفعل، ولا يناله أثر الآخرين
﴿ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَى طَائِفَةً مِنْكُمْ﴾: يغشى النعاسً الناسَ: يغمرهم حتى يصيروا محجوبين عن الآخرين:كناية عن الغفلة وتبلد السمع والبصر المؤدي إلى الدخول بالنوم
غِشاوَة: على وزن " فِعالة" اسم فعل مبالغة من " غَشِيَ - يَغْشَى ": اسم آلة منه: كائن، أو أثر كائن مراد دون غيره، والذي يحجب ويشل قدرة كائن آخر على الفعل أو الحركة
غاشِي: اسم فاعل صفة مشبهة من " غَشِيَ - يَغْشَى ": كل ما " يَغْشَى ": كل ما يؤثر على كائن آخر فيحجبه ويعزله ويشل قدرته
غاشِيَة: مؤنث " غَاشِي ": وهي كذلك فاعل مرة: نوع خاص وعظيم من الأشياء التي تغشى
غَوَاشِي - غَوَاش: جمع " غَاشِيَة "
أغْشَى - يُغْشِي: على وزن " أفعل  من " غَشِيَ - يَغْشَى ": جعل شيئاً " يَغْشَى " كائناً أو شيئاً: متعدي لمفعولين: جعل الشيءَ أو الكائنَ يؤثر في كائن آخر فيشكل عليه حاجباً وحاجزاً يحد من قدراته على الفعل والحركة: يُغْشي الله ُ الناسَ نعاساً
غُشِيَ- يُغْشَى عَلَيْهِ: مبني للمجهول من " أغْشَى - يُغْشِي ": يُضْرَب عليه بغشاوة: يضرب عليه بحاجب أو حاجز أو أثر يعيق قدرته على الفعل والحركة
مَغْشِيِّ عَلَيْهِ: اسم مفعول من " أَغْشَى - يُغْشِي ": من ضُرِب عليه بغشاوة: من جعل عليه كائن أو قدرة أو مانع يجعله يعيق قدرته على الفعل والحركة
المغشي عليه من الموت: الذي وضع عليه حجاباً وإعاقةً، مصدرهما الموت
غََشَّى  - يُغَشِّي: على وزن  "فَعَّلَ" من " غَشِيَ - يَغْشَى ": جعل شيئاً " يَغْشَى " آخر على وجه التكرار والشدة
﴿إِذْ يُغَشِّيكُمْ النُّعَاسَ أَمَنَةً مِنْهُ﴾: يجعل اللهُ النعاسَ يغشاكم بشدة
تَغََشَّى  - يَتَغَشَّى: على وزن " تَفَعَّل " من " غَشِيَ - يَغْشَى ": قام بفعل " غَشِيَ - يَغْشَى " بشكل ذاتي على وجه التكرار والشدة: لف وشمل وأحاط بكائن آخر: وهو اصطلاحاً فعل الجماع المعروف: لأن الرجل يعلو المرأة ويتجللها فيضمها ويلفها إليه ويلتصق بها بشدة كأنه يشكل حولها غشاء ساتراً
﴿هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا فَلَمَّا تَغَشَّاهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيفًا فَمَرَّتْ بِه﴾
اسْتَغْشَى - يَسْتَغْشِي: على وزن " استفعل من " غَشِيَ - يَغْشَى ": تمنى وسعى أن " يَغْشَى ": يطلب ويتمنى من أخر أن يغشاه ليصبح حاجزاً أو حاجباً يخفيه ويمنع شيئاً يضره من الوصول إليه
﴿يستغشون ثيابهم﴾: يطلبون من ثيابهم أن تغشاهم وتشكل حاجزاً يخفيهم ويحجبهم
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التغطية والحجب بالالتصاق الكامل كالدهان والتلوين والطباعة لمنع أثر مؤثر خارجي عليه"، وهي:
غَلَفَ - يَغْلِفُ، طَمَس - يَطْمِسُ، رَانَ - يَرِيْنُ، طَبَعَ - يَطْبَعُ، شَغَفَ - يَشْغَفُ، غَشِيَ - يَغْشَى
غَشيَ - يَغْشى
يَغْشى النعاسُ طائفة منكم	﴿ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَى طَائِفَةً مِنْكُمْ وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنَا مِنْ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ مَا لَا يُبْدُونَ لَكَ يَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنْ الْأَمْرِ شَيْءٌ مَا قُتِلْنَا هَاهُنَا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمْ الْقَتْلُ إِلَى مَضَاجِعِهِمْ وَلِيَبْتَلِيَ اللَّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ(154)﴾ آل عمران ﴿إِذْ يُغَشِّيكُمْ النُّعَاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنْ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَيُذْهِبَ عَنكُمْ رِجْزَ الشَّيْطَانِ وَلِيَرْبِطَ عَلَى قُلُوبِكُمْ وَيُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدَامَ(11)﴾ الأنفال
الليل يغشى ( الأرض)	﴿والليل إذا يغشى(1)﴾ الليل ﴿والليل إذا يغشاها(4)﴾ الشمس
تغشى النارُ وجوههم السواد ( قطع من الليل ) يغشى وجوههم	﴿سرابيلهم من قطران وتغشى وجوههم النار(50)﴾ إبراهيم ﴿وَالَّذِينَ كَسَبُوا السَّيِّئَاتِ جَزَاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِهَا وَتَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ مَا لَهُمْ مِنْ اللَّهِ مِنْ عَاصِمٍكَأَنَّمَا أُغْشِيَتْ وُجُوهُهُمْ قِطَعًا مِنْ اللَّيْلِ مُظْلِمًا أُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ(27)﴾ يونس
يغشاهم العذاب	﴿يوم يغشاهم العذاب من فوقهم ومن تحت أرجلهم ويقول ذوقوا ما كنتم تعملون(55)﴾ العنكبوت ﴿يغشى الناس هذا عذاب أليم(11)﴾ الدخان
غشيهم من اليم	﴿فأتبعهم فرعون بجنوده فغشيهم من اليم ما غشيهم(78)﴾ طه
الموج يغشى الناس أو البحر	﴿أو كظلمات في بحر لجي يغشاه موج من فوقه موج من فوقه سحاب ظلمات بعضها فوق بعض إذا أخرج يده لم يكد يراها ومن لم يجعل الله له نورا فما له من نور(40)﴾ النور ﴿وإذا غشيهم موج كالظلل دعوا الله مخلصين له الدين فلما نجاهم إلى البر فمنهم مقتصد وما يجحد بآياتنا إلا كل ختار كفور(32)﴾ لقمان
يغشى السدرة	﴿إذ يغشى السدرة ما يغشى (16)﴾ النجم ﴿فغشاها ما غشى(54)﴾ النجم
غشاوة
 ﴿ختم الله على قلوبهم وعلى سمعهم وعلى أبصارهم غشاوة ولهم عذاب عظيم(7)﴾ البقرة ﴿أفرأيت من اتخذ إلهه هواه وأضله الله على علم وختم على سمعه وقلبه وجعل على بصره غشاوة فمن يهديه من بعد الله أفلا تذكرون(23)﴾ الجاثية
غاشية - غواش
 ﴿أفأمنوا أن تأتيهم غاشية من عذاب الله أو تأتيهم الساعة بغتة وهم لا يشعرون (107)﴾ يوسف ﴿هل أتاك حديث الغاشية(1)﴾ الغاشية
 	﴿لَهُمْ مِنْ جَهَنَّمَ مِهَادٌ وَمِنْ فَوْقِهِمْ غَوَاشٍ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ(41)﴾ الأعراف ﴿سرابيلهم من قطران وتغشى وجوههم النار(50)﴾ إبراهيم
أغْشَى - يُغْشي
 ﴿وجعلنا من بين أيديهم سدا ومن خلفهم سدا فأغشيناهم فهم لا يبصرون(9)﴾ يس
 	﴿إِنَّ رَبَّكُمْ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ(54)﴾ الأعراف ﴿وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْهَارًا وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ(3)﴾ الرعد
يُغْشَى عَلَيْهِ
 ﴿أَشِحَّةً عَلَيْكُمْ فَإِذَا جَاءَ الْخَوْفُ رَأَيْتَهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ تَدُورُ أَعْيُنُهُمْ كَالَّذِي يُغْشَى عَلَيْهِ مِنْ الْمَوْتِ فَإِذَا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُمْ بِأَلْسِنَةٍ حِدَادٍ أَشِحَّةً عَلَى الْخَيْرِ أُوْلَئِكَ لَمْ يُؤْمِنُوا فَأَحْبَطَ اللَّهُ أَعْمَالَهُمْ وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا(19)﴾ الأحزاب ﴿وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا لَوْلَا نُزِّلَتْ سُورَةٌ فَإِذَا أُنزِلَتْ سُورَةٌ مُحْكَمَةٌ وَذُكِرَ فِيهَا الْقِتَالُرَأَيْتَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يَنظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ الْمَغْشِيِّ عَلَيْهِ مِنْ الْمَوْتِ فَأَوْلَى لَهُمْ(20)﴾ محمد
الْمَغْشِيِّ عَلَيْهِ
 ﴿أَشِحَّةً عَلَيْكُمْ فَإِذَا جَاءَ الْخَوْفُ رَأَيْتَهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ تَدُورُ أَعْيُنُهُمْ كَالَّذِي يُغْشَى عَلَيْهِ مِنْ الْمَوْتِ فَإِذَا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُمْ بِأَلْسِنَةٍ حِدَادٍ أَشِحَّةً عَلَى الْخَيْرِ أُوْلَئِكَ لَمْ يُؤْمِنُوا فَأَحْبَطَ اللَّهُ أَعْمَالَهُمْ وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا(19)﴾ الأحزاب ﴿وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا لَوْلَا نُزِّلَتْ سُورَةٌ فَإِذَا أُنزِلَتْ سُورَةٌ مُحْكَمَةٌ وَذُكِرَ فِيهَا الْقِتَالُرَأَيْتَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يَنظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ الْمَغْشِيِّ عَلَيْهِ مِنْ الْمَوْتِ فَأَوْلَى لَهُمْ(20)﴾ محمد
غََشَّى  - يُغَشِّي
يُغَشّْيكم النعاسَ﴿إِذْ يُغَشِّيكُمْ النُّعَاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنْ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَيُذْهِبَ عَنكُمْ رِجْزَ الشَّيْطَانِ وَلِيَرْبِطَ عَلَى قُلُوبِكُمْ وَيُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدَامَ(11)﴾ الأنفال ﴿ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَى طَائِفَةً مِنْكُمْ وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنَا مِنْ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ مَا لَا يُبْدُونَ لَكَ يَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنْ الْأَمْرِ شَيْءٌ مَا قُتِلْنَا هَاهُنَا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمْ الْقَتْلُ إِلَى مَضَاجِعِهِمْ وَلِيَبْتَلِيَ اللَّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ(154)﴾ آل عمران
تَغَشَّى  - تَغَشَّاهَا
تغشى ارجل المرأة﴿هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا فَلَمَّا تَغَشَّاهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيفًا فَمَرَّتْ بِهِ فَلَمَّا أَثْقَلَتْ دَعَوَا اللَّهَ رَبَّهُمَا لَئِنْ آتَيْتَنَا صَالِحًا لَنَكُونَنَّ مِنْ الشَّاكِرِينَ(189)﴾ الأعراف
استغشى - يستغشي - يستغشون
يستغشون ثيابهم﴿ألا إنهم يثنون صدورهم ليستخفوا منه ألا حين يستغشون ثيابهم يعلم ما يسرون وما يعلنون إنه عليم بذات الصدور(5)﴾ هود ﴿وإني كلما دعوتهم لتغفر لهم جعلوا أصابعهم في آذانهم واستغشوا ثيابهموأصروا واستكبروا استكبارا(7)﴾ نوح
مختار الصحاح
● [غشا] غ ش ا: الغِشَاءُ الغِطاءُ وجعل على بصره ُغَشْوَةً بفتح الغين وضمها وكسرها و غِشَاوَةً بالكسر أي غِطاء ومنه قوله تعالى ﴿فأغشيناهم فهم لا يُبصرون﴾ و الغَاشِيَةُ القيامة لأنها تَغْشى بأفزاعها والغاشية غاشية السرج و غَشَّاهُ تَغْشِيَةً غطَّاه و غَشِيَهُ بالسوط ضربه وغَشِيه غِشْيَاناً جاءه و أغْشَاهُ إياه غيره و غُشِيَ عليه بضم الغين غَشْيَةً و غَشْياً و غَشَيَانَا بفتحتين فهو مَغْشِيٌّ عليه و اسْتَغْشَى بثوبه و تَغَشَّى به أي تغطَّى به
الراغب
غشي
- غشيه غشاوة وغشاء: أتاه إتيان ما قد غشيه، أي: ستره. والغشاوة: ما يغطى به الشيء، قال: }وجعل على بصره غشاوة﴿[الجاثية/23]،﴾وعلى أبصارهم غشاوة﴿[البقرة/7]، يقال: غشيه وتغشاه، وغشيته كذا. قال:﴾وإذا غشيهم موج﴿[لقمان/32]،﴾فغشيهم من اليم ما غشيهم﴿[طه/78]،﴾وتغشى وجوههم النار﴿[إبراهيم/50]،﴾إذ يغشى السدرة ما يغشى﴿[النجم/16]،﴾والليل إذا يغشى﴿[الليل/1]،﴾إذ يغشيكم النعاس﴿[الأنفال/11]. وغشيت موضع كذا: أتيته، وكني بذلك عن الجماع. يقال: غشاها وتغشاها.﴾فلما تغشاها حملت﴿[الأعراف/189]. وكذا الغشيان، والغاشية: كل ما يغطي الشيء كغاشية السرج، وقوله:﴾أن تأتيهم غاشية﴿[يوسف/107] أي: نائبة تغشاهم وتجللهم. وقيل: الغاشية في الأصل محمودة وإنما استعير لفظها ههنا على نحو قوله:﴾لهم من جهنم مهاد ومن فوقهم غواش﴿[الأعراف/41]، وقوله:﴾هل أتاك حديث الغاشية﴿[الغاشية/1]، كناية عن القيامة، وجمعها: غواش، وغشي على فلان: إذا نابه ما غشي فهمه. قال تعالى:﴾كالذي يغشى عليه من الموت﴿[الأحزاب/19]،﴾نظر المغشي عليه من الموت﴿[محمد/ 20]،﴾فأغشيناهم فهم لا يبصرون﴿[يس/9]،﴾وعلى أبصارهم غشاوة﴿[البقرة/7]،﴾كأنما أغشيت وجوههم﴿[يونس/27]،﴾واستغشوا ثيابهم{ [نوح/ 7]، أي: جعلوها غشاوة على أسماعهم، وذلك عبارة عن الامتناع من الإصغاء، وقيل: (استغشوا ثيابهم) كناية عن العدو كقولهم: شمر ذيلا وألقى ثوبه، ويقال: غشيته سوطا أو سيفا، ككسوته وعممته.
ملخص اللسان:
1.     غَشِيَ يَغْشَى غشا: الغِشاءُ: الغِطاءُ. غَشَّيْت الشيءَ تَغْشِية إِذا غَطَّيْته.
2.     والغِشاوةُ: ما غَشِيَ القَلْبَ من الطَّبَع.
3.     والغَشْواءُ من المَعَزِ: التي يَغْشى وجْهَها كلَّه بياضٌ وهي بَيِّنةُ  الغَشا.
4.     والأَغْشى من الخَيْلِ: الذي غَشِيَتْ غُرَّتُه وجْهَه  واتَّسَعَتْ،
5.     وغاشِية الرجُلِ: مَنْ يَنْتابُه من زُوَّارِه وأَصْدقائه.
6.     والغاشِية: داءٌ يأْخُذُ في الجَوْفِ وكلُّه من التَّغْطِية.
7.      واسْتَغْشى ثِيابَه وتَغَشَّى بها: تَغَطَّى بها كَيْ لا يُرَى ولا  يُسْمَع.
8.      وغَشِيَ الأَمرَ غَشياناً: باشرَه.
9.     وغَشِيتُ  الرجُلَ بالسَّوْط: ضَرَبْته.
10.                        والغِشْيانُ: إِتْيانُ الرجُلِ المرأَةَ، والفِعْلُ غَشِيَ يَغْشى.  وغَشِيَ المرأَةَ غِشْياناً: جامَعَها. وقوله تعالى: فلما تَغَشَّاها  حَمَلَتْ حَمْلاً خَفِيفاً فَمرَّتْ به؛ كناية عن الجِماع. يقال: تغَشَّى  المرأَة إِذا عَلاها، وتجَلَّلها مثله،
11.                        وقيل للقِيامةِ غاشِية لأَنها تُجَلِّلُ  الخُلْق فتَعُمُّهم.
12.                        وغُشِيَ عليه: أُغْمِيَ عليه.
لسان العرب
● - غشا: الغِشاءُ: الغِطاءُ. غَشَّيْت الشيءَ تَغْشِية إِذا غَطَّيْته.  وعلى بَصَره وقَلْبِه غَشْوٌ وغَشْوةٌ وغُشْوة وغِشْوة وغِشاوةٌ وغَشَاوَة  وغُشاوةٌ وغاشِيةٌ وغُشْية وغُشاية وغِشايةٌ؛ هذه الثلاث عن اللحياني، أَي  غِطاءٌ. وغاشِية القَلْب وغِشاوتُه: قَمِيصُه؛ قال أَبو عبيد: في  القَلْبِ غِشاوةٌ وهي الجِلْدة المُلْبَسة، وربما خرج فؤادُ الإِنسانِ  والدابَّة من غِشائه، وذلك من فَزَعٍ يَفْزَعه فيموتُ مكانه، وكذلك تقول العرب:  أَنْخَلَعَ فؤادُه، والفؤادُ في الجَوْفِ هو القَلْبُ، وفيه سُوَيداؤه وهي  عَلَقةٌ سَوْداءُ، إِذا شُقَّ القَلْبُ بَدَتْ كقِطْعة كَبِدٍ.  والغِشاوةُ: ما غَشِيَ القَلْبَ من الطَّبَع. وقال بعضهم: الغِشاوةُ جِلْدةٌ  غُشِّيَتِ القَلْبَ فإِذا انْخَلَعَ منها القَلْب ماتَ صاحبُه؛ وأَنشد ابن  بري للحرث بن خالد المخزومي:  صَحِبْتُكَ، إِذْ عَيْني عليها غِشاوةٌ،  فلمّا انْجَلَتْ قَطَّعْتُ نَفْسي أَلُومُها  تقول: غَشَّيْت الشيءَ تَغْشِيةً إِذا غَطَّيْته، وقد غَشَّى اللهُ على  بَصَرِه وأَغْشى؛ ومنه قوله تعالى: فأَغْشَيْناهم فهم لا يُبْصِرُون.  وقال تعالى: وعلى أَبْصارِهِمْ غِشاوةٌ، وقرئ: غَشْوة، كأَنه رُدَّ إِلى  الأَصل لأَن المصادر كلها تردّ إِلى فَعْلة، والقراءة المختارة الغِشاوة،  وكل ما كان مشتملاً على الشيء فهو مبنيٌّ على فِعالَةٍ نحو الغِشاوةِ  والعِمامة والعِصابة، وكذلك أَسماءُ الصِّناعاتِ لاشْتِمالِ الصِّناعةِ على  كلِّ ما فيها نحو الخِياطة والقِصارةِ. وغَشِيَه الأَمْرُ وتغَشَّاه  وأَغْشَيْته إِيَّاه وغَشَّيْته. وفي التنزيل العزيز: يُغْشِي الليلَ النهارَ.  وقال اللحياني: وقرئ يُغَشِّي الليلَ النهارَ، قال: وقرئ في  الأَنْفال: يُغْشِيكُم النُّعاسَ، ويُغَشِّكم النعاسَ، ويَغْشاكُم النُّعاسُ.  وقوله تعالى: هل أَتاكَ حديث الغاشِيَة؛ قيل: الغاشِيَة القيامة لأَنها  تَغْشى الخَلْق بأَفْزاعِها، وقيل: الغاشِية النارُ لأَنَّها تَغْشى وجُوه  الكُفَّار. وغِشاءُ كلِّ شيءٍ: ما تَغَشَّاه كغِشاءِ القَلْب والسَّرْجِ  والرَّحْلِ والسَّيْفِ ونحوِها.  والغَشْواءُ من المَعَزِ: التي يَغْشى وجْهَها كلَّه بياضٌ وهي بَيِّنةُ  الغَشا. والأَغْشى من الخَيْلِ: الذي غَشِيَتْ غُرَّتُه وجْهَه  واتَّسَعَتْ، وقيل: الأَغْشى من الخَيْلِ وغيرها ما ابْيَضَّ رأْسُه كلُّه من  بَيْنِ جَسدِه مثل الأَرْخَمِ. والغَشْواءُ: فَرَس حَسَّانَ ابنِ سَلَمة،  صِفةٌ غالِبة.  والغاشِيةُ: السُّؤَّالُ الذين يَغْشَوْنَكَ يَرْجُون فَضْلَكَ  ومَعْرُوفَكَ. وغاشِية الرجُلِ: مَنْ يَنْتابُه من زُوَّارِه وأَصْدقائه.  وغاشِيةُ الرَّحْلِ: الحَديدة التي فوقَ المؤخرَةِ. قال أَبو زيد: يقال للحديدة  التي فوق مؤخِرَةِ الرَّحْلِ الغاشِية، وهي الدامِغة. والغاشية: غاشية  السَّرْج، وهي غِطاؤه. والغاشِية: ما أُلْبِسَ جَفْنُ السَّيْفِ من  الجُلودِ من أَسْفلِ شاربِ السَّيفِ إِلى أَن يَبْلُغَ نَعْلَ السَّيْفِ، وقيل:  هي ما يَتَغَشَّى قوائِمَ السُّيوفِ من الأَسْفانِ  (* قوله «من الاسفان»  هكذا في الأصل تبعاً للمحكم، وفي القاموس: من الاسفار.) وقال جعفر بن  عُلْبة الحارثي:  نُقاسِمُهُم أَسْيافَنا شَرَّ قِسْمَةٍ،  ففِينا غَواشِيها، وفيهم صُدُورُها  والغاشِية: داءٌ يأْخُذُ في الجَوْفِ وكلُّه من التَّغْطِية. يقال: رماه  الله بغاشِيَة؛ قال الشاعر:  في بطنِه غاشِيةٌ تُتَمِّمُهْ  قال: تُتَمِّمه تُهْلِكُه. قال أَبو عمرو: وهُو داءٌ أَو وَرَم يكونُ في  البطنِ يعني الغاشِيَة. وقوله تعالى: أَفَأَمِنُوا أَن تَأْتِيَهم  غاشِيةٌ من عذابِ اللهِ؛ أَي عُقوبة مُجَلِّلة تَعُمُّهم.  واسْتَغْشى ثِيابَه وتَغَشَّى بها: تَغَطَّى بها كَيْ لا يُرَى ولا  يُسْمَع. وفي التنزيل العزيز: واسْتَغْشَوْا ثِيابَهُم. وقال تعالى: أَلا  حينَ يَسْتَغْشُون ثيابَهُم ( الآية ) وقيل: إَنَّ طائفة من المنافقين قالوا  إِذا أَغْلَقْنا أَبوابَنا وأَرْخَيْنا سُتُورَنا واسْتَغْشَيْنا  ثِيابَنا وثَنيْنا صُدُورَنا على عداوة محمد، صلى الله عليه وسلم كيف يَعْلمُ  بنا؟ فأَنزل اللهُ تعالى: أَلا حين يَسْتَغْشُون ثِيابَهُم يَعْلم ما  يُسِرُّونَ وما يُعْلِنُون؛ اسْتَغْشى بثَوْبِه وتَغَشَّى أَي تَغَطَّى.  والغَشْوَة: السِّدْرَة؛ قال:  غَدَوْتُ لغَشْوَةٍ في رَأْسِ نِيقٍ،  ومُورَة نَعْجَةٍ ماتَتْ هُزالا  وغُشِي عليه غَشْيَةً وغَشْياً وغَشَياناً: أُغْمِيَ، فهو مَغْشِيٌّ  عليه، وهي الغَشْيَة، وكذلك غشْيَةُ المَوْت. قال الله تعالى: نَظَرَ  المَغْشِيِّ عليه من المَوْتِ، وقال تعالى: لهم من جهنمَ مِهادٌ ومن فَوقِهم  غَواشٍ؛ أَي إِغْماءٌ؛ قال أَبو إِسحق: زعم الخليل وسيبويه جميعاً أَن  النونَ ههنا عوضٌ من الياء، لأَنَّ غواشٍ لا يَنْصَرِفُ والأَصل فيها  غَواشيُ، إِلاَّ أَن الضمة تَحذَفُ لِثِقَلِها في الياء، فإِذا ذَهَبَت الضمة  أَدخَلْتَ التنوينَ عوضاً منها، قال: وكان سيبويه يذهب إِلى أَنَّ التنوينَ  عِوضٌ من ذهابِ حركةِ الياء، والياءُ سَقَطت لسُكونِها وسكون التنوين.  وغَشِيَهُ غِشْياناً: أَتاه وأَغْشاهُ إِيَّاهُ غيرُه؛ فأَما قوله:  أَتُوعِدُ نِضْوَ المَضْرَحِيِّ، وقد تَرَى  بعَيْنَيْك ربَّ النَّضْوِ يَغْشى لكم فَرْدا؟  فقد يكون يَغْشى من الأَفْعالِ المُتَعَدِّية بحَرْفٍ وغيرِحرفٍ، وقد  تكونُ اللامُ زائدةً أَي يَغْشاكم كقوله تعالى: قلْ عَسَى أَن يكونَ رَدِفَ  لكم، أَي رَدِفَكُم. وغَشِيَ الأَمرَ غَشياناً: باشرَه. وغَشِيتُ  الرجُلَ بالسَّوْط: ضَرَبْته.  والغِشْيانُ: إِتْيانُ الرجُلِ المرأَةَ، والفِعْلُ غَشِيَ يَغْشى.  وغَشِيَ المرأَةَ غِشْياناً: جامَعَها. وقوله تعالى: فلما تَغَشَّاها  حَمَلَتْ حَمْلاً خَفِيفاً فَمرَّتْ به؛ كناية عن الجِماع. يقال: تغَشَّى  المرأَة إِذا عَلاها، وتجَلَّلها مثله، وقيل للقِيامةِ غاشِية لأَنها تُجَلِّلُ  الخُلْق فتَعُمُّهم. ابن الأَثير: وفي حديث المَسْعى فإِن الناسَ غَشُوه  أَي ازْدَحَمُوا عليه وكَثُروا. يقال: غَشِيَةُ يَغْشاهُ غِشْياناً إِذا  جاءَهُ، وغَشَّاهُ تَغْشِيةً إِذا غَطَّاه. وغَشِيَ الشيء إِذا لابَسَه.  وغَشِيَ المرأَة إِذا جامَعها. وغُشِيَ عليه: أُغْمِيَ عليه. واسْتغْشى  بثَوْبه وتَغَشَّى إِذا تغَطّى، والجميع قد جاء في الحديث على اختلاف  لفظه، فمنها قوله: وهو مُتغَشٍّ بثوْبه، وقوله: وتَغْشى أَنامِلَه أَي  تسْتُرها، وقولُه: غَشِيَتْهُم الرَّحْمَة وغَشِيَها أَلْوانٌ أَي تعْلوُها.  وقوله: فلا يَغْشَنا في مساجدنا، وقوله: وإِن غشِينَا من ذلك شيءٌ من  القَصد إِلى الشيءِ والمُباشَرَة، وقوله: ما لم يَغْشَ الكبَائِرَ؛ ومنه حديث  سَعْد: فَلَمّا دَخَلَ عليه وجدَه في غاشِيةٍ؛ الغاشِيةُ: الدَّاهِية  من خَيْر أَو شرٍّ أَو مكْروهٍ، ومنه قيلَ للْقِيامة الغاشِيةُ، وأَراد في  غَشْيةٍ منْ غَشَياتِ المَوْتِ، قال: ويجوز أَن يُرِيدَ بالغاشِيَة  القوْمَ الحُضُورَ عندَه الذين يَغْشَوْنه للخِدْمَة والزيارَةِ أَي جماعة  غاشِيةٍ أَو ما يَتغَشَّاه من كَرْب الوَجع الذي به أَي يُغَطِّيه فظُنَّ  أَنْ قد مات.  وغُشَيٌّ: موضعٌ.
مقاييس اللغة:
(غشي) الغين والشين والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على تغطيةِ شيءٍ بشيء. يقال غَشَّيت الشَّيءَ أُغَشِّيه. والغِشاء: الغِطاء. والغاشِية: القيامة، لأنَّها تَغْشَى الخَلْق بإفزاعها. ويقال: رَمَاه الله بغاشيةٍ، وهو داء يأخذ كأنّه يغشاه. والغِشْيان: غِشْيان الرّجُل المرأة.‏
القاموس المحيط:
ي غُشِيَ علي، كعُنِيَ، غَشْياً وغَشَياناً أُغْمِيَ، فهو مَغْشِيٌّ عليه، والاسم الغَشْيَةُ. " ومن فَوْقهمْ غَواشٍ " ، أي أغْماءٌ، وعَلَى بَصَرِهِ وقَلْبِهِ غَشْوَةٌ وغَشاوَةٌ، مُثَلَّثَتَيْنِ، وغاشِيَةٌ وغُشْيَةٌ وغُشايَةٌ، مَضْمومتينِ، وغِشايَةٌ غطاءٌ. وغَشَّى اللّهُ على بَصَرِهِ تَغْشِيَةً، وأغْشَى وغَشِيَهُ الأمرُ، وتَغَشَّاهُ وأَغْشَيْتُه إيَّاهُ، وغَشَّيْتُه. والغاشِيَةُ القِيامَةُ، والنارُ، وقَميصُ القَلْبِ، وجِلْدٌ أُلْبِسَ جَفْنَ السيفِ من أسْفَلِ شارِبِهِ إلى نَعْلِهِ، أو ما يَتَغَشَّى قَوائِمَهُ من الْأَسْفارِ، وداءٌ في الجوفِ، والسُّؤَّالُ يأْتُونَكَ، والزُّوَّارُ، والأَصْدِقاءُ يَنْتابُونَكَ، وحَديدَةٌ فَوْقَ مُؤَخِّرَةِ الرَّحْلِ، وغِشاءُ القَلْبِ والسَّرْجِ والسيفِ وغيرِهِ ما تَغَشَّاهُ.
و الغَشْواءُ فَرَسٌ م، و من المَعْزِ التي تَغَشَّى وجْهَها بياضٌ. وفَرَسٌ أغْشَى كذلك.
والغَشْوُ: النَّبْقُ. وغَشِيَهُ بالسَّوْطِ، كَرَضِيَهُ: ضَرَبَهُ، و فُلاناً: أتاهُ، كغَشَاهُ يَغْشوهُ، و فُلانَةَ: جامَعَها. واسْتَغْشَى ثَوْبَهُ، و به: تَغَطَّى به كَيْلاَ يَسْمَعَ ولا يَرَى. وكسُمَيٍّ: ع.
تاج العروس:
( ى غشى عليه كعنى غشية و ( غشيا ) بالفتح وضمه لغة عن صاحب المصباح ( وغشيانا ) محركة ( أغمى ) عليه ( فهو مغشى عليه ) نقله الجوهرى ومنه قوله تعالى ينظرون اليك نظر المغشى عليه من الموت ( والاسم الغشية ) بالفتح وجعله الجوهرى مصدرا وجعله صاحب المصباح للمرة ويقال ان الغشى تعطل القوى المحركة والاوردة الحساسة لضعف القلب بسبب وجع شديد أو برد أو جوع مفرط وفرقوا بينه وبين الاغماء بوجوه يأتي ذكرها وقوله تعالى لهم من جهنم مها ( ومن فوقهم غواش أي أغماء ) جمع غاشية والاغماء هي الاغشاء وزعم الخليل وسيبويه ان الواو عوض عن ياء لان غواش لا تنصرف وأصلها غوشى حذفت الضمة لثقلها على الياء وعوضت التنوين ( وعلى بصره وقلبه ) واقتصر الجوهرى على البصر ( غشوة وغشاوة مثلثتين ) التثليث في غشوة ذكره الجوهرى وفى غشاوة ذكره ابن سيده ( وغاشية وغشية وغشاية مضمومتين وغشاية ) بالكسر أي ( غطاء ) ومنه قوله تعالى وختم على سمعه وقلبه وجعل على بصره غشاوة الغشاوة ما يغشى به الشئ وقال الازهرى ما غشر القلب من الطبع وقرئ غشوة وكانه رد الى الاصل لان المصادر كلها ترد الى فعلة والقراءة الجيدة غشاوة وكل ما اشتمل على شئ فمبنى على فعالة كعمامة وعصابة وكذا الصناعات لاشتمالها على ما فيها كالخياطة والقصارة ( و ) قد ( غشى الله على بصره تغشية وأغشى ) أي غطى ومنه قوله تعالى فأغشينا هم فهم لا يبصرون ( وغشيه الامر ) كرضى يغشى غشاوة ( وتغشاه ) أتاه اتيان ما قد غشيه أي ستره ( وأغشيته اياه وغشيته ) ومنه قوله تعالى يغشى الليل النهار وقرئ يغشى الليل النهار وقرئ يغشى وفى الانفال يغشيكم وقرئ يغشيكم ويغشاكم وقوله تعالى فغشيهم من اليم ما غشيهم وقوله تعالى إذ يغشى السدرة ما يغشى ( والغاشية القيامة ) لانها تغشى الخلق فتعم وبه فسر قوله تعالى هل أتاك حديث الغاشية وفى الصحاح لانها تغشى بافزاعها ( و ) قيل ( النار ) لانها تغشى وجوه الكفار ( و ) الغاشية ( قميص القلب ) وهو جلد غشى به فإذا اخلع منه مات صاحبه ( و ) أيضا ( جلد ألبس جفن السيف من أسفل شاربه الى ) أن يبلغ ( نعله أو ) غاشية السيف ( ما يتغشى قوائمة من الاسفار ) وفى المحكم من الاسفان قال جعفر بن علبة الحارثى نقاسمهم أسيا فناشر قسمة * ففيناغوا شيها وفيهم صدورها ( و ) الغاشية ( داء ) يأخذ ( في الجوف ) عن الاصمعي ومنه قولهم رماه الله بالغاشية قال الراجز * قفى بطه غاشية تتمه * أي تهلكه ( و ) الغاشية ( السؤال ) جمع سائل ( يأتونك ) مستجدين ( و ) أيضا ( الزوار والاصدقاء ينتابونك ) ويقصدونك ( و ) الغاشية ( حديدة فوق مؤخرة الرحل ) نقله الجوهرى قال الازهرى وهى الدامغة ( وغشاء القلب ) بالكسر ( و ) كذا غشاء ( السرج والسيف وغيره ما يغشاه ) ويغطيه فغشاء القلب قميصه الذى تقدم ذكره وغشاء السرج ما يغطى به من جلد وغيره وغشاء السيف غلافه * ومما يستدرك عليه الغاشية من العذاب العقوبة المجلة والغشاوة بالكسر جلدة القلب وغشى الليل كرضى أظلم ومنه قوله تعالى والليل إذا يغشى وأغشى كذلك والغاشية الداهية وغشية الحمى لمتها وغشية الموت هو ما ينوب الانسان مما يغشى فهمه
( والغشواء فرس م ) معروف لحسان بن سلمة صفة غالبة ( و ) الغشواء ( من المعز التى يغشى وجهها بياض ) وفى الصحاح عنز غشواء بينة الغشا ( وفلرس أغشى كذلك ) وهو ما ابيض رأسه من بين جسده مثل الا رخم كما في الصحاح وفى المحكم الذى غشيت غرته وجهه واتسعت ( والغشو النبق ) وفى المحكم الغشوة السدرة قال الشاعر * غدوت لغشوة في رأس نيق * وتقدم للمصنف قريبا ( وغشيه بالسوط كرضيه ضربه ) به ( و ) غشى ( فلانا ) يغشاه إذا ( أتاه ) وفى الصحاح غشيه غشيانا جاءه وأغشاه اياه غيره ( كغشاه يغشوه ) من حد دعا ( و ) غشى ( فلانة ) يغشاها ( جامعها ) كنى به عنه كما كنى بالاتيان والمصدر الغشيان ( واستغشى ثوبه ) كما في التهذيب ( و ) استغشى ( به ) كما في الصحاح إذا ( تغطى به ) زاد في المحكم ( كيلا يسمع ولا يرى ) ومنه قولة تعالى ألا حين يستغشون ثيابهم الاية قيل ان طائفة من المنافقين قالت إذا أغلقنا الابواب وأرخينا الستور واستغشينا ثيابنا وثنينا صدورنا على عداوة محمد صلى الله عليه وسلم كيف يعلم بنا فنزلت هذه الاية وقال الراغب استغشوا ثيابهم أي جعلوها غشاوة على أسماعهم وذلك عبارة عن الامتناع من الاصغاء وقبل هو كناية عن العدو كقولهم شمر ذيله وألقى ثوبه ( و ) غشى ( كسمى ع ) عن ابن سيده * ومما يستدرك عليه تغشى المرأة علاها وتجللها وهو كناية عن الجماع وغشيته سيفا أو سوطا كقولك كسوته سيفا أو عممته سيفا

_Türkçe çeviri henüz yok_
