# غصص (غ-ص-ص) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%B5
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B5%D8%B5

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Ğüsse, Kılçık demektir

- Harfler: غ - ص - ص
- Kur'an'da: 1 geçiş · 1 ayet · 1 sîga
- 8 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [غُصَّةٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%B5/siga/%D8%BA%D9%8F%D8%B5%D9%8E%D9%91%D8%A9%D9%8D.md) | فُعْلَةٍ | Kılçık | 1 | 1 | [73:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%B5/ayet/73:13.md) |

## Mücavir kökler — 4 mücavir (4 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [طعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Yiyecek demektir
2. [ألم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Ürrem, erm çakıl taşları, azı dişi demektir
3. [ذو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Sahip
4. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Su yosunudur

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غصص |
| Yapı | Üçlü (mükerrer) |
| Özel Durum | Mükerrer (aynü'l-fiil ve lâmü'l-fiil aynı harf) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [شجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D9%88.md), [شرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%82.md), [خنق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D9%82.md) |
| Zıt Kök | [سوغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%BA.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Boğaza takılıp ne aşağı inen ne dışarı atılabilen tıkanıklık, kemik veya lokma |
| Çekirdek Özet 2 | Geçiş yolunu tıkayarak can yakıcı bir askıda kalma ve azap hali üretme |
| Çekirdek Özet 3 | Bir akış veya kabul sisteminin yabancı ya da sert bir unsurla kilitlenmesi |
| Kritik Hata Riski | Anlamı yalnızca balık kılçığına indirgeyip mekânın ve geçişin bütünüyle tıkanması boyutunu gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غص | Geçişi daraltma, sıkıştırma ve zorla tutma hareketini ifade eder; nitekim aynı çekirdeği taşıyan [غصب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%A8.md) kökünde de bir şeyi zorla alıkoyma ve geçişine engel olma manası esastır. | ص | Çekirdekteki sıkışma ve daralma hareketine harf tekrarı yoluyla süreklilik ve katılık eklenmiş; boğaz kanalına takılıp geçit vermeyen, ne yutulabilen ne çıkarılabilen kalıcı tıkanma meydana gelmiştir. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Göz; görme, kaynak, perdeleme ve karanlık çökmesi | Bir geçidin veya açıklığın üzerine kapanarak görüşü ve akışı kesme, üstünü örtme hareketini kurar; bu kökte harf, boğaz kanalının üzerini örten bir darlık olarak belirir. İmge türetmedir. |
| ص | Olta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma | Kanalın içindeki bir unsura kilitlenerek onu yakalama, sabitleme ve sıkıştırma etkisini sağlar. |
| ص | Olta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma | Sıkışmanın ve kenetlenmenin katmerlenmesini, takılan maddenin dokuya bütünüyle oturup hareket kabiliyetini sıfırlamasını sağlar. |
| غصص | Göz ve çifte sıkıştırma kancası | Geçiş kanalının bir engele çarparak kapanması ve yakalanan nesnenin kanalı iki taraftan kilitleyerek akışı bütünüyle durdurması hareketidir. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Yenen bir lokmanın, kemiğin veya bir yudum suyun gırtlağa (harkade) takılıp kalması, aşağı inmediği gibi yukarı da çıkmayarak nefesi ve yutkunmayı kesmesi; genişleme yoluyla bir mekânın insanla dolup taşması ve hareket edilemeyecek ölçüde sıkışması. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Adî b. Zeyd el-İbâdî, boğazına su takılan birinin içine düştüğü çaresizliği tasvir ederken kökü şu beyitte kullanmıştır: لو بغير الماء حلقي شرق / كنت كالغصان بالماء اعتصاري |
| Erken Arapça kullanım | Bir mekânın insanla aşırı dolması ve artık insan alamayacak hale gelmesi durumunda Arap kelamında غص المكان بأهله veya المنزل غاص بالقوم denilmiş; muhadram şair el-Ahtal da düşmanının öfkesini boğazda kalan tükürüğe benzeterek ولقد أغص أخا الشقاق بريقه mısraını söylemiştir. |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Esâsü’l-Belâga.

### Sami etimolojik katman

Arapça غصص kökü, merkezi Sami dillerinde boğaz tıkanıklığı, nefes daralması, keder ve boğulma hissi üreten fiziksel ve duygusal darlık matrisiyle ilişkilidir. Kökün ilksel somut anlamı, soluk ve yemek borusuna yabancı bir cismin oturmasıyla oluşan ani sıkışmadır. İbranicede kederden bunalma, iç çekme ve ruhsal sıkıntı anlamlarına gelen g-ʿ-h veya gırtlak sıkışmasıyla bağlantılı köklerle semantik paralellikler kurulsa da, fonetik olarak sert gırtlak ünsüzü ve mükerrer sad harfinin birleşimi doğrudan Arapçanın fonolojik dokusunda son derece karakteristik bir onomatopetik daralma tınısı taşır. Süryanicede nefes alamama, boğulma veya kederle tıkanma hallerini ifade eden kimi kullanımlarla kavramsal akrabalık görülür. Arapçada kök hem fiziksel takılmayı (lokma veya kemiğin takılması) hem de mekânın tıka basa dolup nefes alamaz hale gelmesini ve insanın kederden yutkunamaz oluşunu (el-gussa) kapsayacak şekilde genişlemiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Lisān al-ʿArab, David Cohen.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Boğazın tıkanması ve mekânın dolup taşması | Kökün temel çekirdeği, bir kanalın veya hacmin yabancı yahut aşırı unsurla kilitlenerek içinden geçişe izin vermemesi halidir; keder ve elem anlamı buradan türemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice gırtlak/keder kökleri | Boğulma hissi, nefes kesilmesi ve ruhun kederle tıkanması arasındaki semantik geçişler diğer Sami dillerindeki nefes tıkanıklığı kökleriyle ortak bir hissi zemini paylaşır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Boğaz ve tıkanma bildiren gırtlaksı kökler | Afro-Asyatik dil ailesinde boğaz sesleri ile tıkanma, düğümlenme ve sıkışma hareketleri arasında ses yansımalı ortak yönelimler mevcuttur. | Muhtemel |

Kaynak: David Cohen, Lisān al-ʿArab, Gesenius.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غصص | Anlamlı | Boğaza lokma veya kemik takılması, geçidin daralması | Yutulamayan ve çıkarılamayan, geçiş kanalını kilitleyen sert ve acı verici tıkanma. | Hedef köktür; Kur'an'da geçer. |
| صغص | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde bu harf dizilimiyle oluşan bir kök ve türev kayıtlı değildir. | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîbü'l-Luğa bu dizilimi mühmel sayar; Kur'an'da geçmez. |
| صصغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Sad harflerinin başta çiftleşip gayn ile bitmesi fonetik kurallar gereği kullanım dışıdır. | Mühmel kombinasyondur; Kur'an'da geçmez. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غصص | Merkez | Boğaza bir nesnenin takılıp kalması, kanalın tıkanması | Hem katı hem sıvı maddelerin veya mekânın insanla tıkanıp hiçbir geçişe izin vermemesi hali. | Boğazda kilitlenen lokma, kemik veya keder. |
| [شجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D9%88.md) | Komşu | Boğaza takılan kemik, keder | [شجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D9%88.md) özellikle boğaza batan ince kemik veya doğrudan içe çöken derin hüznü anlatır; غصص ise hacimsel tıkanmayı ve kilitlenmeyi öne çıkarır. | Hüzün ve batma hissi ağır basar. |
| [شرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%82.md) | Komşu | Sıvının nefes borusuna kaçması | [شرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%82.md) kökünde tıkanma özellikle su veya tükürük gibi sıvıların yanlış kanala kaçmasıyla boğulma tehlikesidir; غصص lokma, kılçık ve katı kütlelerde daha yaygındır. | Sıvı ile boğulma ve nefessiz kalma. |
| [خنق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D9%82.md) | Komşu | Boğazın dışarıdan sıkılması | [خنق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D9%82.md) nefes borusunun dıştan bir baskı veya iple sıkılarak havanın kesilmesidir; غصص kanalın içten gelen bir engelle tıkanmasıdır. | Boğma ve boğulma eylemi. |
| [سوغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%BA.md) | Zıt | Boğazdan kolayca ve afiyetle kayıp geçme | Bir gıdanın veya içeceğin hiçbir engele takılmadan, lezzetle ve rahatça sindirim yoluna akması halidir. | Boğazdan rahat akış, kolay yutulabilirlik. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غصص | Boğaza takılıp kalma, tıkanma | Bir lokmanın, cismin ya da kalabalığın geçişi imkânsız kılacak derecede kanalı kilitlemesi. | Kesin |
| Latince | strangulatio, suffoco | Boğulma, gırtlak tıkanması | Daha çok boğulma ve nefesin kesilmesi yönünü karşılar; lokmanın yutulamayıp askıda kalma nüansını tam yansıtmaz. | Güçlü |
| İngilizce | choking, obstruction, lodgment in throat | Boğaza takılma, tıkanma engeli | Boğaza bir şeyin kaçarak soluğu kesmesini iyi karşılar; ancak mekânın kalabalıkla tıkanması mecazını taşımaz. | Güçlü |
| Almanca | Ersticken, im Halse steckenbleiben | Boğazda takılıp kalma | Lokmanın gırtlakta asılı kalıp ne aşağı ne yukarı gitmemesi durumunu birebir ifade eder. | Güçlü |
| Fransızca | étouffement, suffocation | Tıkanma, boğulma | Havasız kalma ve boğulma sonucuna odaklanır; engel teşkil eden cismin varlığını ikincil kılar. | Güçlü |

Kaynak: Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| غُصَّةٍ | Boğazdan aşağı inmeyen, yutulması imkânsız, can yakıcı ve kilitlenip kalan cehennem azığı | Âhiret azabı tasviri; inkârcılara sunulan ve boğazı tıkayıp sürekli can çekişme hali üreten yiyecek bağlamında tekil kullanım (Müzzemmil [73:13](https://lisan.digital/tr/ayet/73:13.md)). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Âhiret ahvali ve hissi azabın mahiyeti | Âhiretteki cezanın yalnızca manevi veya sembolik olmayıp bedensel azap boyutunun gırtlağı tıkayan somut acılarla tezahür edişi tartışılır. | Bitmeyen, ölüme de geçit vermeyen sürekli can çekişme hali. |
| Fıkıh | Helal ve tayyib gıdaların vasıfları | İnsana zarar veren, zehirleyen veya boğazı tıkayıp boğulmaya yol açan tehlikeli maddelerin tüketiminin haram kılınması bağlamında ele alınır. | Yutulması hayatı tehlikeye sokan veya geçişi imkânsız kılan fiziki engel. |
| Tefsir | Müzzemmil suresindeki cehennem tasviri | Zakkum, darî' veya dikenli bitkilerin boğazda asılı kalarak ne mideye indiği ne geri kusulabildiği, böylece azabın kesintisiz kılındığı izah edilir. | Geçit vermeyen, ne dirilten ne öldüren askıda azap durumu. |
| Hadis | Sütün kolay içimi ve ölüm acısının tasviri | Nahl [16:66](https://lisan.digital/tr/ayet/16:66.md) ayetinin izahında sütün boğazı tıkamayan akıcı bir içecek olduğu vurgulanırken ve sekerât-ı mevt anlatılırken ölümün boğazda düğümlenen acıları gussa tabiriyle zikredilir. | Canın boğaza dayanıp nefesin kilitlenmesi anındaki ızdırap. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Âhiret adaleti ve ilahi ceza | Sindirilemeyen ve atılamayan ilahi azap | Amellerin karşılığı olarak fıtrata yabancı bir nesnenin varlığı felç etmesi | Hakkı inkâr eden bilincin, hakikat lokmasını yutamadığı için kendi varlığında boğulmasını temsil eder. | Kesin |
| İlmi | Bilgi dolaşımı ve kavramsal açıklık | Zihni tıkayan, çözülemeyen kavramsal kriz | Mantıksal akışı durduran çelişkinin sistemi felç etmesi | Bir düşünce dizgesine yerleştirilemeyen yabancı bir kabulün, tüm anlama sürecini bloke etmesi durumudur. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki ve idari bürokrasi | Tıkanmış kanallar ve bürokratik kilitlenme | Kararların ve hakların toplum damarlarında akamaması | Sistemin yutamadığı ve dışarı da atamadığı kriz unsurlarının tüm idari mekanizmayı işlemez kılmasıdır. | Güçlü |
| İktisadi | Mal dolaşımı ve pazar akışı | Likidite ve emtia kilitlenmesi, darboğaz | Üretim ile tüketim arasındaki transfer hattının donması | Değer akışının tek bir noktada hapsolarak piyasayı boğması ve ekonomik faaliyeti tıkaması halidir. | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Hidrodinamik ve mekanik akış kısıtlaması (choking / flow bottleneck) | Bir boru hattında veya iletim kanalında kesit daralması ya da yabancı kütle nedeniyle akışkan debisinin sıfıra yaklaşması veya akış rejiminin kilitlenmesi olgusuyla tam bir yapısal eşbiçimlilik taşır. | Kesin |
| Beşeri bilimler | Kurumsal kriz ve travmatik tıkanma (cognitive or systemic impasse) | Sosyal ve psikolojik yapılarda bireyin veya kurumun sindiremediği ve sistemden tahliye edemediği ağır bir yük sebebiyle tüm iletişim ve karar alma mekanizmasının donması halidir. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün anlamını yalnızca basit bir balık kılçığı batması veya hafif bir öksürük krizine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, hem yiyeceğin fıtrata tamamen zıt bir azap nesnesi haline gelmesini hem de varlığın en temel geçiş ve soluklanma koridorunun bütünüyle iptal edilerek ebedi bir askıda kalma hali üretmesini ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Âhiret azabının derin ve ontolojik boğuculuğunu sıradan bir yemek yeme kazası seviyesine indirgeyerek ayetin ihtar ettiği varoluşsal kilitlenme tehdidini basitleştirmek. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın inkârcılara vadettiği cezanın fıtratla olan uyumsuzluğunu gösterir; rızkın yerini alan bu nesne beslemek yerine sistemi boğar ve tüketim eylemini kesintisiz bir azaba dönüştürür. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Mekki surelerdeki cehennem tasvirlerinde, inkârcıların beslenme, barınma ve içeceklerinin akıbetini anlatan ayet kümesinde (özellikle Müzzemmil [73:13](https://lisan.digital/tr/ayet/73:13.md)) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Azabın sadece dışarıdan gelen bir darbe veya ateşten ibaret olduğunu sanma yanılgısını düzeltir; azabın insanın bizzat içine aldığı, sindiremediği ve tahliye edemediği bir iç tıkanma ve kilitlenme olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Yutulmak istenen katı veya sert bir cismin boğaz kanalına takılarak ne içeri geçmesine ne de dışarı atılmasına izin vermemesi; geçidi kapatıp nefesi ve yutkunmayı kesmesi.
- Soyut anlam: Bir sisteme dahil edilen fıtrata aykırı unsurun kabul edilememesi, sindirilememesi ve bünyeden uzaklaştırılamaması sebebiyle oluşan varoluşsal kilitlenme, keder ve azap.
- Sistematik karşılık: Bir akış borusunda yabancı kütlenin kesiti bütünüyle kapatması ve akış debisini sıfırlayarak sistem içi basıncı yıkıcı bir krize dönüştürmesi.
- LaTeX modeli: $$F(x) = \begin{cases} 0 & x \in \Omega \setminus \{x_0\} \\ \infty & x = x_0 \end{cases} \implies \lim_{t \to \infty} \Phi(t) = 0$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $x_0$ geçiş kanalındaki düğüm noktasını (boğazı), $\Omega$ tüm iletim hattını, $F(x)$ bu hatta cismin karşılaştığı direnç fonksiyonunu temsil eder. Boğaza takılan yabancı unsur noktasında direnç sonsuza fırlayarak ($F(x_0) = \infty$) geçişe mutlak engel teşkil eder. Bunun sonucunda zamana bağlı akış debisi $\Phi(t)$ sıfıra yaklaşarak sistemin akışkanlığı çöker ve kilitlenme meydana gelir.

## Geçtiği ayetler (1 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B5%D8%B5/occurrences?meal=IK

### [Müzzemmil 73:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%B5/ayet/73:13.md) — غُصَّةٍ

وَطَعَامًا ذَا غُصَّةٍ وَعَذَابًا أَلِيمًا

Meal (IK): Boğazı tıkayan bir yiyecek ve elim bir azab var.

## Sözlükler (8)

### ★ Akevler Sözlüğü

Ğüsse, Kılçık demektir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%B5/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والصاد
غ ص مستعمل فقط غص: الغُصَّةُ: شجا يُغَصَّ به في الحرقدة، قال عدي بن زيد:
كُنتُ كالغَصُانِ بالماء اعتصاري

##### Türkçe

باب **الغين** و**الصاد**
**غ ص** kullanılmıştır; yalnızca **غص**: **الغُصَّةُ**: **الحرقدة** içinde kendisiyle boğazı tıkanılan bir kemik; **عدي بن زيد** dedi ki:
Suda sıkışıp kalışım bakımından **الغَصُانِ** gibi idim.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%B5/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الغُصَّةُ: الشَجى، والجمع غُصَصٌ. والغَصَصُ بالفتح: مصدر قولك غَصِصْتَ يا رجل تَغَصُّ، فأنت غاصٌّ بالطعام وغَصَّانُ. وأغْصَصْتُهُ أنا. والمنزل غاصٌّ بالقوم، أي ممتلئٌ بهم.

##### Türkçe

**الغُصَّةُ**: **الشَجى**; çoğulu **غُصَصٌ**. Ve fetha ile **الغَصَصُ**: “Ey adam, **غَصِصْتَ**; **تَغَصُّ**” sözünün mastarıdır; artık sen yemekle **غاصٌّ** ve **غَصَّانُ**sın. Ben de onu **أغْصَصْتُهُ**. Ve ev, kavimle **غاصٌّ**dur; yani onlarla doludur.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%B5/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ ص ص
المسجد غاص بأهله ومغتص وأغص الأرض علينا فغصّت بنا‏.‏
قال الطرماح‏:‏ أغصت عليك الأرض قحطان بالقنا وبالهندوانيّات والقرح الجرد وأغصه بريقه‏:‏ أضجره‏.‏
قال الأخطل‏:‏ ولقد أغص أخا الشقاق بريقه فيصد وهو من الحفاظ سؤوم

##### Türkçe

غ ص ص
Mescid, ehliyle **غاص** oldu ve **مغتص**; ve yer bize **أغص** etti, böylece bizle **غصّت** oldu.‏

طرماح dedi ki:
**أغصت** sana yer, Kahtân’ı mızraklarla, ve **الهندوانيّات** ile ve **القرح الجرد** ile; ve onu tükürüğüyle **أغصه** etti: onu bezdirdi.‏

أخطل dedi ki:
Ve andolsun, tükürüğüyle **أغص** etti ayrılık kardeşini; böylece o yüz çevirir; ve o, ezbercilerden, uğursuzdur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%B5/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الغصة: الشَّجَا. وقال الليث: الغُصّةُ شَجاً يُغَصُّ به في الحَرْقَدة، وغَصصْت باللقمة والماء، والجمع الغُصَصُ. والغَصَصُ، بالفتح: مصدرُ قولك غَصِصْت يا رجل تَغَصُّ، فأَنت غاصٌّ بالطعام وغصّانُ. وغَصَصْت وغَصِصْت أَغَصُّ وأَغُصُّ بها غَصّاً وغَصََصاً: شَجِيت، وخصّ بعضهم به الماء. وفي الحديث في قوله تعالى: خالصاً سائغاً للشاربين، قيل: إِنه من بَينِ المشروبات لا يَغَصُّ به شارِبُه. يقال: غَصِصْت بالماء أَغَصُّ غَصََصاً إِذا شَرِقْت به أَو وَقفَ في حَلْقِكَ فلم تكدْ تُسِيغُه. ورجل غَصّانُ: غاصٌّ؛ قال عدي بن زيد:
لو بِغَيْرِ الماءِ حَلْقِي شَرِقٌ،
كنْتُ كالغَصّانِ بالماء اعْتِصارِي
وأَغْصَصْته أَنا. قال أَبو عبيد: غَصَصْت لغة الرِّباب. والغُصّةُ: ما غَصِصْت به، وغُصَصُ الموتِ منه. وغَصَّ المكانُ بأَهْله: ضاقَ. والمنزلُ غاصٌّ بالقوم أَي ممتلئ بهم. وأَغَصَّ فلانٌ الأَرضَ علينا أَي ضَيّقها فغَصَّت بنا أَي ضاقت؛ قال الطرماح:
أَغَصَّتْ عليك الأَرضَ قَحْطانُ بالقَنا،
وبالهُنْدُوانِيّات والقُرَّحِ الجُرْدِ
وذو الغُصّة: لقبُ رجل من فُرْسان العرب.
والغَصْغَصُ: ضرْبٌ من النبات.

##### Türkçe

**الغصة**: **الشَّجَا**. Leys dedi: **الغُصّةُ**; **الحَرْقَدة** içinde onunla **يُغَصُّ** olunan bir **شَجاً**dır; “lokma ve su ile **غَصصْت**” (boğazıma takıldı) denir; çoğulu **الغُصَصُ**tur. **الغَصَصُ** ise, fetih ile: “ey adam, **غَصِصْت** (boğazın tıkandı), **تَغَصُّ** (tıkanırsın)” sözünün mastarıdır; artık sen yiyecekle **غاصٌّ** ve **غصّانُ**sın. “**غَصَصْت** ve **غَصِصْت**; **أَغَصُّ** ve **أَغُصُّ**; onunla **غَصّاً** ve **غَصََصاً** (boğazım tıkandı): **شَجِيت** (boğazıma bir şey takıldı)” denir; bazısı bunu suya tahsis etti. Hadiste, Yüce Allah’ın sözü olan: **خالصاً سائغاً للشاربين** hakkında denildi ki: O, içecekler arasından, içeni onunla **يَغَصُّ** (boğazı tıkanmaz). Denir: “su ile **غَصِصْت**; **أَغَصُّ**; **غَصََصاً**”: onunla **شَرِقْت** (boğuldun) yahut boğazında durdu da onu neredeyse **تُسِيغُه** (yutamaz oldun) ise. Ve **غَصّانُ** bir adam: **غاصٌّ** (boğazı tıkanmış)tır; Adî b. Zeyd dedi ki:

لو بِغَيْرِ الماءِ حَلْقِي شَرِقٌ،
كنْتُ كالغَصّانِ بالماء اعْتِصارِي

Ve “ben onu **أَغْصَصْته**” (onu boğazına tıkadım) denir. Ebû Ubeyd dedi: **غَصَصْت** Rebâb’ın lügatidir. **الغُصّةُ**: onunla **غَصِصْت** (boğazına takıldığın) şeydir; ölümün **غُصَصُ**u ondandır. “Mekân, ahalisiyle **غَصَّ**”: daraldı. “Ev, kavimle **غاصٌّ**”: yani onlarla dolu. “Falan, yeri bize **أَغَصَّ**”: yani onu daralttı; böylece “bize **غَصَّت**”: yani daraldı; Tırmâh dedi ki:

أَغَصَّتْ عليك الأَرضَ قَحْطانُ بالقَنا،
وبالهُنْدُوانِيّات والقُرَّحِ الجُرْدِ

**ذو الغُصّة**: Arap süvarilerinden bir adamın lakabıdır. **الغَصْغَصُ**: bitkiden bir türdür.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%B5/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ ص ص * * الغُصَّةُ * الشَّجَى والجمع * غُصَصٌ * و * الغَصَصُ * بفتحتين مصدر * غَصِصْتُ * بالطعام بالكسر أغَصُّ * غَصَصاً * فأنا * غَاصٌ * به و * غَصَّانُ * و * أغَصَّنِي * غيري والمنزل * غَاصٌ * بالقوم مُمتلئ بهم

##### Türkçe

* غ ص ص * * **الغُصَّةُ** * **الشَّجَى**; çoğulu **غُصَصٌ**. Ve **الغَصَصُ** iki fetha ile, **غَصِصْتُ**’nun (yani) yemekle, kesra ile; **أغَصُّ** (şeklinde) mastardır: **غَصَصاً**; artık ben onunla **غَاصٌ**’um; ve **غَصَّانُ**. Ve başkası beni **أغَصَّنِي**; ve ev, kavimle **غَاصٌ**’dur: onlarla doludur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%B5/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الغصة، بالضم: الشجا: ج، غصص  ، كما في الصحاح. قال الله تعالى:  وطعاما ذا غصة  قال ابن دريد: الغصة:  ما اعترض في الحلق وأشرق  . وقال الليث: الغصة: شجا يغص به في الحرقدة. وقال شيخنا، رحمه الله تعالى: صريح كلام المصنف أن الغصة والشجا، مترادفان، وكذلك الشرق. وقال بعض فقهاء اللغة: غص بالطعام، وشرق بالشراب، وشجى بالعظم، وجرض بالريق وقد يستعمل كل مكان الآخر.  وذو الغصة: الحصين بن يزيد  ابن شداد بن قنان بن سلمة ابن وهب بن ربيعة بن الحارث الحارثي  الصحابي، رضي الله تعالى عنه، قيل: له وفادة، لقب به لأنه  كان بحلقه غصة لا يبين بها الكلام  . وقال ابن فهد في  المعجم. وهم من قال: له وفادة. قال ابن دريد: ذو الغصة أيضا: لقب رجل من فرسان العرب، وهو  عامر بن مالك بن الأصلع  ابن شكل بن كعب بن الحارث بن الحريش:  فارس  ، وهو الذي فاخر زفر بن الحارث عند عبد الملك ابن مروان،  وكا بحلقه غصة  ، ويقال فيه أيضا: ذو القصة بالقاف. ويقال:  غصصت  يا رجل،  بالكس. و  غصصت،  بالفتح  ، لغة فيه شاذة. ونسبه أبو عبيدة للرباب، كذا في  كتاب الإصلاح  لابن السكيت،  تغص، بالفتح، غصصا محركة ويقال تغص بالضم، غصا، كما في اللسان. وقد صحفه الجوهري فرواه بالعين والضاد، كما سيأتي، ولم ينبه عليه المصنف، بل تبعه هناك على غلطه، فتأمل،  فأنت غاص  بالطعام،  وغصان  : شجيت، وخص بعضهم به الماء. ويقال: غص بالماء غصصا، إذا شرق به، أو وقف في حلقه فلم يكد يسيغه. ورجل غصان: غاص. قال عدي بن زيد العبادي:
  لو بغير الماء حلـقـي شـرق                      كنت كالغصان بالماء اعتصاري

   والغصغص، كجعفر: نبت  ، قال ابن دريد: هكذا زعم أبو مالك، ولم يعرفه أصحابنا.  ومنزل غاص بالقوم  ، أي  ممتلئ  بهم. يقال: الأنس في المجلس الغاص، لا في المحفل الخاص. يقال:  أغص  فلان  علينا الأرض  ، أي  ضيقها  ، فغصت بنا، أي ضاقت. قال الطرماح يهجو الفرزدق:
  أغصت عليك الأرض قحطان بالقناوبالهندوانيات والقرح الجرد ومما يستدرك عليه: أغصه إغصاصا: أشجاه. والغصة: ما غصصت به، وغصص الموت منه. وقالوا: غص بريقه، كناية عن الموت. وأغصه بريقه: أضجره. واغتص المجلس بأهله، كغص.

##### Türkçe

**الغصة**، zamme ile: **الشجا**: çoğulu **غصص**; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Allah Teâlâ dedi: “Ve boğazda takılma sahibi bir yiyecek.” İbn Düreyd dedi: **الغصة**: boğazda arız olan ve (kişiyi) boğan şeydir. Leys dedi: **الغصة**: **الحرقدة**’de onunla boğazı tıkanılan bir **شجا**dır. Şeyhimiz, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, dedi: Musannifin sözünün sarih olanı, **الغصة** ile **الشجا**’nın eşanlamlı olduğudur; **الشرق** da böyledir. Dil fıkhı âlimlerinden bazıları dedi: Yemekle **غص** olur; içecekle **شرق** olur; kemikle **شجى** olur; tükürükle **جرض** olur; ve her biri diğerinin yerinde kullanılabilir.

**وذو الغصة**: sahâbî **الحصين بن يزيد ابن شداد بن قنان بن سلمة ابن وهب بن ربيعة بن الحارث الحارثي**, Allah Teâlâ ondan razı olsun; denildi ki: onun bir elçiliği vardır; ona bu lakap verildi; çünkü boğazında bir **غصة** vardı, onunla söz açıklanmazdı. İbn Fehd **المعجم**’de dedi. Ve “onun bir elçiliği vardır” diyenlerdendir. İbn Düreyd dedi: **ذو الغصة** ayrıca: Arap süvarilerinden bir adamın lakabıdır; o, **عامر بن مالك بن الأصلع ابن شكل بن كعب بن الحارث بن الحريش**’tir: bir **فارس**tir; o, Abdülmelik b. Mervân yanında Zufar b. el-Hâris ile övünmüştür; ve boğazında bir **غصة** vardı; onda ayrıca **ذو القصة** (kāf ile) da denilir.

Ve denilir: ey adam, **غصصت** kesre ile; ve **غصصت** fetha ile; onda şâz bir dildir. Ebû Ubeyde onu **الرباب**’a nisbet etti; İbn Sikkît’in **كتاب الإصلاح**’ında böyledir. **تغص** fetha ile, harekeli **غصصا**; ve denilir: **تغص** zamme ile, **غصا**; **اللسان**’da olduğu gibi. Cevherî onu tashîf etti de onu **العين** ve **الضاد** ile rivayet etti; ileride geleceği üzere; musannif buna dikkat çekmedi; bilakis orada onun hatası üzerine onu izledi; öyleyse düşün: artık sen yemekle **غاص**sın; ve **غصان**: **شجيت** oldun; bazıları onu suya tahsis etti. Ve denilir: su ile **غص** olur, **غصصا**; onunla **شرق** olursa, yahut boğazında durursa da onu yutmaya az kalsın (yutamaz). Ve **رجل غصان**: **غاص**tır. Adî b. Zeyd el-İbâdî dedi:

لو بغير الماء حلـقـي شـرق
كنت كالغصان بالماء اعتصاري

Ve **الغصغص**، **جعفر** gibi: bir bitkidir. İbn Düreyd dedi: Ebû Mâlik böyle zannetmiştir; bizim ashabımız onu bilmedi. Ve kavimle **غاص** bir menzil: yani onlarla **ممتلئ**. Denilir: üns, **المجلس الغاص**’tadır; **المحفل الخاص**’ta değil. Denilir: falan bize yeri **أغص** etti; yani onu **ضيقها** etti; böylece o bizi **غصت** etti; yani daraldı. Tırimmâh, Ferazdak’ı hicvederek dedi:

أغصت عليك الأرض قحطان بالقنا
وبالهندوانيات والقرح الجرد

Ve onun üzerine istidrâk edilenden: onu **أغصه** etti, **إغصاصا**: onu **أشجاه** etti. Ve **الغصة**: onunla **غصصت** olduğun şeydir; ve ölümün **غصص**u ondandır. Ve dediler: tükürüğüyle **غص** oldu; ölümden kinayedir. Ve onu tükürüğüyle **أغصه** etti: onu **أضجره** etti. Ve meclis, ehliyle **اغتص** oldu; **غص** gibi.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%B5/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

غصص
غَصَّ - يَغَصُّ - غُصَّة
غَصَّ - يَغَصُّ + المكان أو الكائن + بشيء: يضيق المكان عن ساكنيه فيعصرهم داخله: وهو للطعام في المري: ضيق المري عن مرور اللقمة
غُصَّة: على وزن " فـُعـْلـَة " اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " غَصَّ - يَغَصُّ ": الغصة لنوع معين من الطعام: عسرة البلع في الحلقوم والمري  مع الألم في الصدر الذي ينشأ عنها، بسبب ضيق في البلعوم و المري أو جفاف الطعام ونوعه المثير للغصة
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " النقص وعدم الكفاية بالحجم والمكان والسعة"، وهي:
حَصِرَ - يَحْصَرُ، غَصَّ - يَغَصُّ، ضَاقَ - يَضِيْقُ، قَمَحَ - يَقْمَحُ، ضَنُكَ - يَضْنُكُ، حَرِجَ - يَحْرَجُ
غصة
	﴿وطعاما ذا غصة وعذابا أليما(13)﴾ المزمل
مختار الصحاح
● [غصص] غ ص ص: الغُصَّةُ الشَّجَى والجمع غُصَصٌ و الغَصَصُ بفتحتين مصدر غَصِصْتُ بالطعام بالكسر أغَصُّ غَصَصاً فأنا غَاصٌ به و غَصَّانُ و أغَصَّنِي غيري والمنزل غَاصٌ بالقوم مُمتلئ بهم
معجم الفرائد القرآنية:
غ ص ص
"غُصَّةٍ" فـي قولـه تعالـى :" وَطَعَاماً ذَا غُصَّةٍ وَعَذَاباً أَلِيمـاً " (13) المزمل.
الغَصّةُ : ما يعترض في الحلق من عظم وغيره، فيمنع من جريان الماء والطعام والنفس
الراغب
الغصة
الشجاة التي يغص بها الحلق. قال تعالى: }وطعاما ذا غصة{ [المزمل/13].
ملخص اللسان:
1. غَصَصْت  وغَصِصْت أَغَصُّ وأَغُصُّ: الغصة: الشَّجَا. وقال الليث: الغُصّةُ شَجاً يُغَصُّ به في  الحَرْقَدة،
2. وغَصصْت باللقمة والماء،
3. غَصِصْت بالماء أَغَصُّ  غَصََصاً إِذا شَرِقْت به أَو وَقفَ في حَلْقِكَ فلم تكدْ تُسِيغُه.
4. والغُصّةُ: ما  غَصِصْت به، وغُصَصُ الموتِ منه.
5. وغَصَّ المكانُ بأَهْله: ضاقَ.
لسان العرب
● - غصص: الغصة: الشَّجَا. وقال الليث: الغُصّةُ شَجاً يُغَصُّ به في  الحَرْقَدة، وغَصصْت باللقمة والماء، والجمع الغُصَصُ. والغَصَصُ، بالفتح:  مصدرُ قولك غَصِصْت يا رجل تَغَصُّ، فأَنت غاصٌّ بالطعام وغصّانُ. وغَصَصْت  وغَصِصْت أَغَصُّ وأَغُصُّ بها غَصّاً وغَصََصاً: شَجِيت، وخصّ بعضهم به  الماء. وفي الحديث في قوله تعالى: خالصاً سائغاً للشاربين، قيل: إِنه من  بَينِ المشروبات لا يَغَصُّ به شارِبُه. يقال: غَصِصْت بالماء أَغَصُّ  غَصََصاً إِذا شَرِقْت به أَو وَقفَ في حَلْقِكَ فلم تكدْ تُسِيغُه.  ورجل غَصّانُ: غاصٌّ؛ قال عدي بن زيد:  لو بِغَيْرِ الماءِ حَلْقِي شَرِقٌ،  كنْتُ كالغَصّانِ بالماء اعْتِصارِي  وأَغْصَصْته أَنا. قال أَبو عبيد: غَصَصْت لغة الرِّباب. والغُصّةُ: ما  غَصِصْت به، وغُصَصُ الموتِ منه. وغَصَّ المكانُ بأَهْله: ضاقَ. والمنزلُ  غاصٌّ بالقوم أَي ممتلئ بهم. وأَغَصَّ فلانٌ الأَرضَ علينا أَي ضَيّقها  فغَصَّت بنا أَي ضاقت؛ قال الطرماح:  أَغَصَّتْ عليك الأَرضَ قَحْطانُ بالقَنا،  وبالهُنْدُوانِيّات والقُرَّحِ الجُرْدِ  وذو الغُصّة: لقبُ رجل من فُرْسان العرب.  والغَصْغَصُ: ضرْبٌ من النبات.
مقاييس اللغة:
(غص) الغين والصاد ليس فيه إلاَّ الغَصَص بالطَّعام، ويقال رجلٌ غَصَّانُ. قال:
لو بِغَيْرِ الماءِ حلقي شَرِقٌ  *** كنت كالغَصَّانِ بالماء اعتصارِي([26])
القاموس المحيط:
الغُصَّةُ، بالضم الشَّجاج غُصَصٌ، وما اعْتَرَضَ في الحَلْقِ فَأَشْرَقَ. وذو الغُصَّةِ الحُصَيْنُ ابنُ يزيدَ الصحابيُّ، كان بحلْقِهِ غُصَّةٌ، لا يُبين بها الكلامَ، وعامِرُ بنُ مالِكِ بنِ الأصْلَعِ فارِسٌ، وكان بحَلْقِهِ غُصَّةٌ. وغَصِصْتَ، بالكسر وبالفتح، تغَصُّ، بالفتح، غَصَصاً، فأنتَ غاصٌّ وغَصَّانُ. والغَصْغَصُ، كجعْفَرٍ نَبْتٌ. ومَنْزِلٌ غاصٌّ بالقوم مُمْتَلِىءٌ. وأغَصَّ علينا الأرضَ ضَيَّقَهَا.
تاج العروس:
غصص
" الغُصَّةُ بالضَّمّ : الشَّجَا : ج غُصَصٌ " كما في الصّحاح . قال اللهُ تَعَالَى : " وطَعَاماً ذَا غُصَّةٍ " قال ابنُ دُرَيْدٍ : الغُصَّةُ : " ما اعْتَرَض في الحَلْقِ وأَشْرَقَ " . وقال اللَّيْثُ : الغُصَّةُ : شَجاً يُغَصُّ بِهِ في الحَرْقَدَةِ . وقال شَيْخُنا رَحِمَه اللهُ تَعالى : صَرِيحُ كَلامِ المُصَنِّفِ أَنَّ الغُصَّةَ والشَّجَا مُتَرَادِفَانِ وكَذلِك الشَّرَقُ . وقَال بَعْضُ فُقَهَاءِ اللُّغَةِ : غَصَّ بالطَّعَامِ وشَرِقَ بالشَّرابِ وشجى بالعظم وجرض بالريق وقد يُسْتَعْمل كُلٌّ مَكَانَ الآخَرِ . " وذُو الغُصَّةِ : الحُصَيْن بنُ يَزِيدَ " ابنِ شَدَّادِ بنِ قَنَانِ بنِ سَلَمَةَ ابنِ وَهْبِ بنِ رَبِيعَةَ بنِ الحَارِثِ الحارِثيّ " الصَّحَابِيّ رَضِيَ اللهُ تَعَالى عنه قيل : لَهُ وِفَادَةٌ لُقِّبَ بهِ لأَنَّهُ " كانَ بحَلْقِهِ غُصَّةٌ لا يُبَين بِهَا الكَلاَم " . وقَالَ ابنُ فَهْدٍ في " المُعْجَمِ . وَهِمَ مَنْ قال : له وِفادَة . قال ابنُ دُرَيْدٍ : ذُو الغُصَّةِ أَيْضاً : لَقَبُ رَجُلٍ من فُرْسَانِ العَرَبِ وهو " عامِرُ بنُ مَالِك بن الأَصْلَعِ " ابنِ شَكَلِ بنِ كَعْبِ بن الحَارِثِ بن الحَرِيش : " فَارِسٌ " وهو الَّذي فاخَرَ زُفَرَ بْنَ الحارثِ عند عَبْدِ المَلْك ابنِ مَرْوانَ " وكا بحَلْقِه غُصَّةٌ " ويُقَال فيه أَيضاً : ذُو القُّصَّة بالقاف . ويُقَال : " غَصِصْتَ " يا رَجُلُ " بالكَسْ . و " غَصَصْتَ " بالفَتْح " لُغَةٌ فيه شَاذَّة . ونسَبَه أَبو عُبَيْدَةَ للرَّباب كذا في " كتاب الإِصلاح " لابنِ السِّكّيت " تَغَصُّ بالفَتْح غصصاً محركة ويقال تغص بالضّمِّ غَصّاً كما في اللِّسَان . وقد صَحَّفَه الجَوْهَريُّ فَرَواهُ بالعَيْن والضَّادِ كما سَيَأْتِي ولم يُنَبِّه عليه المُصَنِّف بل تَبِعَهُ هُنَاكَ على غَلَطِه فتَأَمَّلْ " فَأَنْتَ غَاصٌّ " بالطَّعَامِ " وغَصَّانُ " : شَجِيتَ وخَصَّ بَعْضُهُم به الماءُ . ويُقَالُ : غَصَّ بالماءِ غَصَصاً إِذا شَرِقَ به أَو وَقَفَ في حَلْقِه فلم يَكَدْ يُسِيغُه . ورَجُلٌ غَصَّانُ : غَاصٌّ . قال عَديُّ بنُ زَيْد العِبَادِيّ :
لَوْ بِغَيْرِ الماءِ حَلْقِي شَرِقٌ ... كُنْتُ كالغَصّان بالماءِ اعْتِصَارِي
" والغَصْغَصُ كجَعْفَرِ : نَبْتٌ " قال ابنُ دُرَيْد : هكَذَا زَعَمَ أَبُو مَالكٍ ولم يَعْرفْهُ أَصحابُنَا . " ومَنْزِلٌ غَاصٌّ بالقَوْمِ " أَي " مُمْتَلِئٌ " بهم . يُقَال : الأُنْسُ في المَجْلس الغَاصّ لا في المَحْفِل الخَاصّ . يُقَالُ : " أَغَصَّ " فلانٌ " عَلَيْنَا الأَرْضَ " أَي " ضَيَّقَهَا " فغَصَّتْ بنا أَي ضَاقَتْ . قال الطِّرمّاحُ يَهْجُو الفَرَزْدَق :
" أَغَصَّتْ عَلَيْكَ الأَرْضَ قَحْطَانُ بالقَنَاوبالهُندُوَانِيَّاتِ والقَرَّحِ الجُرْدِ وممّا يُسْتَدْرَك عليه : أَغَصَّه إِغْصَاصاً : أَشْجاهُ . والغُصَّةُ : ما غَصِصْتَ به وغُصَصُ المَوْتِ مِنْه . وقالُوا : غَصَّ برِيقِه كِنايَةٌ عن المَوْتِ . وأَغَصَّه برِيقِه : أَضْجَرَهُ . واغْتَصَّ المَجْلِسُ بأَهْلِه كغَصَّ

##### Türkçe

غصص
**غَصَّ** - **يَغَصُّ** - **غُصَّة**
**غَصَّ** - **يَغَصُّ** + yer veya varlık + bir şey ile: yer, sakinlerine dar gelir de onları içinde sıkar: ve bu, yemek için yemek borusunda (olur): lokmanın geçişinden yemek borusunun daralması.
**غُصَّة**: “**فـُعـْلـَة**” vezninde, “**غَصَّ** - **يَغَصُّ**”tan bir defaya mahsus “mef‘ûl” anlamında fiil adı: **الغصة** belirli bir tür yiyecek içindir: gırtlakta ve yemek borusunda, ondan doğan göğüsteki ağrı ile birlikte yutmanın güçlüğü; yutakta ve yemek borusunda bir darlık sebebiyle yahut yemeğin kuruluğu ve **الغصة**yı tahrik eden türü sebebiyle.

Ve lafız, “hacim, yer ve genişlik bakımından eksiklik ve kifayetsizlik” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**حَصِرَ** - **يَحْصَرُ**، **غَصَّ** - **يَغَصُّ**، **ضَاقَ** - **يَضِيْقُ**، **قَمَحَ** - **يَقْمَحُ**، **ضَنُكَ** - **يَضْنُكُ**، **حَرِجَ** - **يَحْرَجُ**

غصة
	﴿Ve **غُصَّة** sahibi bir yemek ve elem verici bir azap (13)﴾ **المزمل**

مختار الصحاح
● [غصص] غ ص ص: **الغُصَّةُ** **الشَّجَى**dır; çoğulu **غُصَصٌ**dur. **الغَصَصُ** ise iki fetha ile, **غَصِصْتُ** (kesre ile) “yemekle”nin mastarıdır; **أغَصُّ** **غَصَصاً** (diye): ben onunla **غَاصٌ**um; ve **غَصَّانُ**. Ve başkası beni **أغَصَّنِي** etti. Ve ev, kavimle **غَاصٌ**dur: onlarla doludur.

معجم الفرائد القرآنية:
غ ص ص
“**غُصَّةٍ**”, Yüce sözünde: “ وَطَعَاماً ذَا **غُصَّةٍ** وَعَذَاباً أَلِيمـاً ” (13) **المزمل**.
**الغَصّةُ**: boğazda kemik ve benzeri şeylerden engel olan; suyun, yemeğin ve nefesin akışını engelleyen şey.

الراغب
الغصة
Boğazın onunla **يَغَصُّ** ettiği **الشجاة**. Yüce Allah dedi ki: }وطعاما ذا غصة{ [**المزمل**/13].

ملخص اللسان:
1. **غَصَصْت** ve **غَصِصْت** **أَغَصُّ** ve **أَغُصُّ**: **الغصة**: **الشَّجَا**. Leys dedi ki: **الغُصّةُ**: **الحَرْقَدة**de onunla **يُغَصُّ** olunan bir **شَجاً**dır,
2. ve lokma ve su ile **غَصصْت**.
3. Su ile **غَصِصْت** **أَغَصُّ** **غَصََصاً**: onunla **شَرِقْت** olduğunda yahut boğazında durduğunda, onu neredeyse yutamazsın.
4. Ve **الغُصّةُ**: onunla **غَصِصْت** olduğun şeydir; ölümün **غُصَصُ**u ondandır.
5. Ve yer, ahalisiyle **غَصَّ** etti: **ضاقَ** etti.

لسان العرب
● - غصص: **الغصة**: **الشَّجَا**. Leys dedi ki: **الغُصّةُ**: **الحَرْقَدة**de onunla **يُغَصُّ** olunan bir **شَجاً**dır. Ve lokma ve su ile **غَصصْت**; çoğul **الغُصَصُ**tur. Ve **الغَصَصُ**, fetha ile: “**غَصِصْت** ey adam, **تَغَصُّ**” sözünün mastarıdır; sen yemekle **غاصٌّ**sın ve **غصّانُ**. Ve **غَصَصْت** ve **غَصِصْت** **أَغَصُّ** ve **أَغُصُّ** onunla **غَصّاً** ve **غَصََصاً**: **شَجِيت** oldun; bazısı bunu suya tahsis etti. Hadiste, Yüce Allah’ın sözü hakkında: “içenlere hâlis, kolay içilir”; denildi ki: içecekler arasında, içeni onunla **يَغَصُّ** etmez. Denir: su ile **غَصِصْت** **أَغَصُّ** **غَصََصاً**: onunla **شَرِقْت** olduğunda yahut boğazında durduğunda, onu neredeyse yutamazsın. Ve adam **غَصّانُ**: **غاصٌّ**tur; Adî b. Zeyd dedi ki:
لو بِغَيْرِ الماءِ حَلْقِي شَرِقٌ،
كنْتُ كالغَصّانِ بالماء اعْتِصارِي
Ve ben onu **أَغْصَصْته** ettim. Ebû Ubeyd dedi ki: **غَصَصْت** Rebâb’ın lügatidir. Ve **الغُصّةُ**: onunla **غَصِصْت** olduğun şeydir; ölümün **غُصَصُ**u ondandır. Ve yer, ahalisiyle **غَصَّ** etti: **ضاقَ** etti. Ve ev, kavimle **غاصٌّ**dur; yani onlarla doludur. Ve falan, yeri bize **أَغَصَّ** etti; yani onu daralttı; böylece o bizi **غَصَّت** etti; yani daraldı. Tırmâh dedi ki:
أَغَصَّتْ عليك الأَرضَ قَحْطانُ بالقَنا،
وبالهُنْدُوانِيّات والقُرَّحِ الجُرْدِ
Ve **ذو الغُصّة**: Arap süvarilerinden bir adamın lakabıdır. Ve **الغَصْغَصُ**: bitkiden bir türdür.

مقاييس اللغة:
(غص) **الغين** ve **الصاد**da, yemekle **الغَصَص**tan başka bir şey yoktur; ve “adam **غَصَّانُ**” denir. Dedi ki:
لو بِغَيْرِ الماءِ حلقي شَرِقٌ  *** كنت كالغَصَّانِ بالماء اعتصارِي([26])

القاموس المحيط:
**الغُصَّةُ** (damme ile): **الشَّجاج**; çoğulu **غُصَصٌ**. Ve boğazda engel olup da **فَأَشْرَقَ** eden şey. Ve **ذو الغُصَّةِ**: sahâbî Husayn b. Yezîd’dir; boğazında **غُصَّةٌ** vardı; onunla sözü açıklayamazdı. Ve Âmir b. Mâlik b. el-Asla‘: bir süvaridir; boğazında **غُصَّةٌ** vardı. Ve **غَصِصْتَ**, kesre ile ve fetha ile; **تغَصُّ**, fetha ile; **غَصَصاً**: böylece sen **غاصٌّ** ve **غَصَّانُ**sın. Ve **الغَصْغَصُ**, Ca‘fer gibi: bir bitkidir. Ve kavimle **غاصٌّ** bir ev: doludur. Ve bize yeri **أغَصَّ** etti: onu daralttı.

تاج العروس:
غصص
“**الغُصَّةُ** (damme ile): **الشَّجَا**: çoğulu **غُصَصٌ**” — صحاح’ta olduğu gibi. Yüce Allah dedi ki: “ وطَعَاماً ذَا **غُصَّةٍ** ”. İbn Düreyd dedi ki: **الغُصَّةُ**: “boğazda engel olup da **أَشْرَقَ** eden şey”dir. Leys dedi ki: **الغُصَّةُ**: **الحَرْقَدَة**de onunla **يُغَصُّ** olunan bir **شَجاً**dır. Şeyhimiz—Allah Teâlâ ona rahmet etsin—dedi ki: musannifin sözünün sarih olanı, **الغُصَّة** ile **الشَّجَا**nın müteradif olduğudur; aynı şekilde **الشَّرَقُ** da. Dil fukahasından bazısı dedi ki: yemekle **غَصَّ** etti; içecekle **شَرِقَ** etti; kemikle **شجى** etti; tükürükle **جرض** etti; ve her biri diğerinin yerinde kullanılabilir. “Ve **ذُو الغُصَّةِ**: Husayn b. Yezîd” — Şeddâd b. Kanân b. Seleme b. Vehb b. Rebîa b. el-Hâris el-Hârisî’nin oğlu — “sahâbî, Allah Teâlâ ondan razı olsun”; denildi ki: onun bir **وِفَادَةٌ**si vardır; onunla lakaplandı; çünkü “boğazında bir **غُصَّةٌ** vardı; onunla sözü açıklayamazdı.” İbn Fehd “المُعْجَم”de dedi ki: “Onun **وِفَادَةٌ**si vardır” diyen yanıldı. İbn Düreyd dedi ki: **ذُو الغُصَّةِ** ayrıca: Arap süvarilerinden bir adamın lakabıdır; o “Âmir b. Mâlik b. el-Asla‘” — Şekel b. Ka‘b b. el-Hâris b. el-Harîş’in oğlu — “bir süvaridir”; Abdülmelik b. Mervân yanında Züfer b. el-Hâris ile övünüşen odur; “boğazında bir **غُصَّةٌ** vardı.” Ve onda ayrıca şöyle denir: **ذُو القُّصَّة** (kaf ile). Ve denir: “**غَصِصْتَ** ey adam” “kesre ile”; ve “**غَصَصْتَ** fetha ile”: onda şâz bir lügattir. Ebû Ubeyde onu Rebâb’a nisbet etti; İbn Sikkît’in “كتاب الإِصلاح”ında böyle. “**تَغَصُّ** fetha ile, harekeli **غصصاً**; ve damme ile **تغص** denir, **غَصّاً**” — lisân’da olduğu gibi. Cevherî onu tashîf etti de onu **العين** ve **الضَّاد** ile rivayet etti; ileride geleceği üzere; musannif buna dikkat çekmedi; bilakis orada onun hatasında ona tâbi oldu; öyleyse düşün. “Böylece sen yemekle **غَاصٌّ**sın ve **غَصَّانُ**”: **شَجِيتَ** oldun; bazısı bunu suya tahsis etti. Ve denir: su ile **غَصَّ** etti, **غَصَصاً**: onunla **شَرِقَ** olduğunda yahut boğazında durduğunda, onu neredeyse yutamaz. Ve adam **غَصَّانُ**: **غَاصٌّ**tur. Adî b. Zeyd el-İbâdî dedi ki:
لَوْ بِغَيْرِ الماءِ حَلْقِي شَرِقٌ ... كُنْتُ كالغَصّان بالماءِ اعْتِصَارِي
“Ve **الغَصْغَصُ** Ca‘fer gibi: bir bitkidir.” İbn Düreyd dedi ki: Ebû Mâlik böyle zannetmiş; bizim ashabımız onu bilmedi. “Ve kavimle **غَاصٌّ** bir ev”: yani “dolu”dur. Denir: üns, “**المَجْلس الغَاصّ**”tadır; “**المَحْفِل الخَاصّ**”ta değil. Denir: “falan bize yeri **أَغَصَّ** etti”: yani “onu daralttı”; böylece o bizi **غَصَّتْ** etti; yani daraldı. Tırmâh, Ferazdak’ı hicvederek dedi ki:
“أَغَصَّتْ عَلَيْكَ الأَرْضَ قَحْطَانُ بالقَنَاوبالهُندُوَانِيَّاتِ والقَرَّحِ الجُرْدِ
Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: onu **أَغَصَّه** etti, **إِغْصَاصاً**: onu **أَشْجاهُ** etti. Ve **الغُصَّةُ**: onunla **غَصِصْتَ** olduğun şeydir; ölümün **غُصَصُ**u ondandır. Ve dediler ki: “tükürüğüyle **غَصَّ** etti” ölümden kinayedir. Ve onu tükürüğüyle **أَغَصَّه** etti: onu **أَضْجَرَهُ** etti. Ve meclis, ehliyle **اغْتَصَّ** etti; **غَصَّ** gibi.
