# غص — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B5/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B5/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B5.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: غص

باب الغين والصاد
غص ، صغ : مستعملان .
غص : قال الليث : الغَصَّةُ شجىً يَغَصُّ به في الْحِرْقِدَةِ .
وقال عديّ بن زيد :
لو بغيرِ الماء حَلْقي شَرِقٌ
كنتُ كالغَصَّانِ بالماءِ اعْتِصَاري
وقال غيره : أَغصَّ فلانٌ الأرضَ علينا إغْصاصاً ، أي : ضَيِّقَها فغصَّتْ بنا ، أي : ضَاقَتْ .
وقال الطّرِمّاح :
أغَصّتْ عليكَ الأرضَ قحطانُ بالقَنا
وبالهُنْدُ وَانِياتِ والقُرَّحِ الجُرْد
ويقالُ : غَصِصْتُ باللُّقْمَةِ أغَصُّ بها غَصَصاً .
صغ : أبو زيد : ضَغْصَغَ ثريدَهُ صَغْصَغَةً ، أي : رَوّاهُ دَسَماً .

باب الغين والصاد
غص
غلصم : قال الليث : الغَلْصَمة : رأسُ الحلقُوم بِشَوَارِبه وحرْقدتِه ، والجميعُ : الغلاصِمُ ، وتقول : غلْصَمْتُه : أي : قطعتُ غلصَمتُه .
وقال ابن السكيت : يقال : إنه لَفِي غلْصَمَةٍ من قومِه ، أي : في شرفٍ وعددٍ .
وقال أبو النجم :
أَبى لُجَيْمٌ واسمهُ ملءُ الفم
في غَلْصَمِ الهامِ وهام الغلصم
وقال الأصمعي : أراد أنه في معظم قومهِ وشرَفهم .
قال : والغلْصَمةُ : أصلُ اللِّسان ، أخبر أنه في قومٍ عظام الهامِ ، وهذا مما يوصفُ به الرجلُ الشديد الشريفُ ، وأنشدني المُنْذِرِيُّ ، وذكر أن أبا الهيثم أنشدهُ للأغلب :
كانت تميمٌ معشراً ذوي كرَمْ
غلْصَمةً من الغلاصِيم العُظَمْ
قال : غلْصَمة : جماعة ، لأنّ الغلصَمة مجتمِعةٌ بما حولها ، وقال :
غَدَاة عهدتُهُنَّ مُغَلْصَماتٍ
لهنّ بكل مَحْنِيَة نحيمُ
قال : مغلصَماتٍ : مشدُوداتِ الأعناق .

### Türkçe

باب **الغين** والصاد
**غص** ، **صغ** : ikisi de kullanılandır.
**غص** : Leys dedi: **الغَصَّةُ**; **الْحِرْقِدَةِ** içinde onunla **يَغَصُّ** ettiği bir **شجىً**dır.
Adiyy b. Zeyd dedi:
Eğer sudan başka (bir şey) ile boğazım tıkanmış olsaydı
Suyla sığınmamda **الغَصَّانِ** gibi olurdum
Başkası dedi: Falan, yeri bize **أَغصَّ** etti, **إغْصاصاً**; yani onu daralttı; böylece o bizi **فغصَّتْ** etti; yani daraldı.
Tırimmâh dedi:
Kahtân, mızraklarla yeri sana daralttı
Ve (onunla birlikte) **الهُنْدُ** (kılıçları), gevşekler ve çıplak yaralılar
Ve denilir: Lokmayla **غَصِصْتُ**; onunla **أغَصُّ** ederim, **غَصَصاً**.
**صغ** : Ebû Zeyd: **ضَغْصَغَ** tiridini **صَغْصَغَةً**; yani onu yağla ıslattı.

باب **الغين** والصاد
**غص**
**غلصم** : Leys dedi: **الغَلْصَمة**: bıyıkları ve **حرْقدتِه** ile birlikte boğaz borusunun başıdır; hepsi: **الغلاصِمُ**. Ve dersin: Onu **غلْصَمْتُه**; yani onun **غلصَمتُه**’sini kestim.
İbnü’s-Sikkît dedi: Denilir: O, kavminden bir **غلْصَمَةٍ** içindedir; yani bir şeref ve sayı içindedir.
Ebû’n-Necm dedi:
Luceym karşı çıktı; adı ağzın dolusudur
Başların **غَلْصَمِ**’inde ve **هام** (başlar) **الغلصم**’dur
Asmaî dedi: Muradı, onun kavminin çoğunluğunda ve şereflerinde olduğudur.
Dedi: Ve **الغلْصَمةُ**: dilin köküdür; onun, başları büyük bir kavim içinde olduğunu haber verdi; bu, şiddetli şerefli erkekle vasfedilen şeylerdendir. Münzirî bana okuttu; ve Ebû’l-Heysem’in onu Aglab için okuttuğunu zikretti:
Temîm, kerem sahipleri bir topluluk idi
Büyük **الغلاصِيم**’den bir **غلْصَمةً**
Dedi: **غلْصَمة**: bir topluluk; çünkü **الغلصَمة** çevresindekiyle birlikte toplanmıştır. Ve dedi:
Onları **مُغَلْصَماتٍ** olarak tanıdığım gün
Onlar için her eğimde bir inleme vardır
Dedi: **مغلصَماتٍ**: boyunları sıkılmışlar.
