# غضر (غ-ض-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B6%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - ض - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والضاد والراء معهما
غ ر ض، غ ض ر يستعملان فقط غرض: الغَرْضُ: البطان، وهو الغُرْضَةُ.
والمَغْرِض للبعير كالمحزم للدابة.
والإغُريضُ: البرد، ويقال: هو الطلع، قال:
وأبيض كالإغْريضِ لم يتثلمِ
ولحمٌ مَغرُوضٌ وغَريضٌ عبيط ساعته.
والمَغروض: ماء المطر الطري، وقال لبيد:
مشعشعةٌ بمَغْروضٍ زلالِ
والغَرَضُ: الهدفُ.
وغَرِضْتُ منه غَرَضاً أي: مللت ملالة.
والمَغارضُ واحدها مَغْرِضٌ أي: جوانب البطن أسفل الأضلاع غضر: وغَضَرِ الرجلُ بالمال والسعة أي: أخصب بعد إقتار وهو مَغْضُور أي: مباركٌ وهو في غَضارةِ عيشٍ وغَضْرائهِ أي: سعته.
والغَضارةُ: القطاةُ.
والغَضارُ: الطين اللازبُ.
وغَواضِرُ حيٌّ من قيسٍ، يقال: هم بنو غاضِرةَ من بني أسدٍ.
وغاضِرةُ سعدٍ: بنو صعصعةَ.
والغَضْوَرُ: نباتُ لا يعقد منه شحم. ويقال في مثلٍ: "هو يأكل غَضْرة ويربض حجرة". ويقال: إذا بلغ في استوائه هو كمجز غَضْورة، لأنها إذا جزت جاء جزها مستوياً.
والغَضْرُاءُ: أرض لا ينبت فيها النخل حتى تحفر، وأعلاها كذان أبيضُ.

##### Türkçe

غayn, **الضاد** ve **الراء** ile birlikte olan bab
**غ ر ض**، **غ ض ر** yalnızca kullanılırlar. **غرض**: **الغَرْضُ**: astar; o, **الغُرْضَةُ**’dir.
Ve **المَغْرِض** deve için, binek hayvanı için olan **المحزم** gibidir.
Ve **الإغُريضُ**: soğuk; ve denilir ki: o, **الطلع**’dır; dedi ki:
Ve beyaz, **الإغْريضِ** gibi; aşınmamış.
Ve **لحمٌ مَغرُوضٌ** ve **غَريضٌ**: o saatinde taze, çiğ.
Ve **المَغروض**: yağmur suyunun tazesi; ve Lebîd dedi ki:
Parlak; **بمَغْروضٍ** berrak.
Ve **الغَرَضُ**: hedef.
Ve **غَرِضْتُ** ondan **غَرَضاً**; yani: bir bıkma ile bıktım.
Ve **المَغارضُ**; onun teki **مَغْرِضٌ**: yani: kaburgaların altındaki karın yanları.

**غضر**: ve adam, mal ve genişlik ile **غَضَرِ**; yani: darlıktan sonra bereketlendi; ve o, **مَغْضُور**’dur; yani: mübarek. Ve o, yaşayışın **غَضارةِ**’sindedir ve onun **غَضْرائهِ**’sindedir; yani: onun genişliği.
Ve **الغَضارةُ**: **القطاةُ**.
Ve **الغَضارُ**: yapışkan çamur.
Ve **غَواضِرُ**: Kays’tan bir kabile; denilir ki: onlar, Benî Esed’den Benî **غاضِرةَ**’dir.
Ve **غاضِرةُ سعدٍ**: Benî Sa‘saa.
Ve **الغَضْوَرُ**: ondan içyağı bağlanmayan bir bitki. Ve bir meselde denilir ki: “O, **غَضْرة** yer ve **حجرة** çöker.” Ve denilir ki: düzgünlüğünde olgunlaştığında: o, **غَضْورة**’nin biçilmişi gibidir; çünkü o biçilince, onun biçimi düzgün gelir.
Ve **الغَضْرُاءُ**: hurma ağacının, kazılmadıkça bitmediği bir yer; ve onun üst tarafı beyaz **كذان**’dır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الغضارَةُ: طيبُ العيش. تقول منه: بنو فلانٍ مَغضورونَ، وقد غَضَرَهم الله. وإنَّهم لفي غَضارَةٍ من العيش، وفي غَضْراءَ من العيش، أي في خِصْبٍ وخير. قال الأصمعيّ: لا يقال أباد الله خَضراءهم، ولكن أباد الله غَضْراءهُم، أي أهلك خيرهم وغَضَارَتَهُمْ. والغَضْراءُ: طينةٌ خضراء عَلِكَةٌ. يقال: أنْبَطَ فلانٌ بئره في غَضْراءَ. وغَضَرَ عنه يَغْضِرُ، أي عدل عنه. ويقال: غَضَرَهُ، أي حبسه ومنعه. والغاضِرُ: الجلد الذي أجيد دباغه. والغَضْوَرُ: نبات.

##### Türkçe

**الغضارَةُ**: yaşayışın hoşluğu. Ondan şöyle dersin: falan kimselerin oğulları **مَغضورونَ**dur; ve Allah onları **غَضَرَ** etmiştir. Ve şüphesiz onlar yaşayıştan bir **غَضارَةٍ** içindedirler; ve yaşayıştan bir **غَضْراءَ** içindedirler; yani bir bolluk ve hayır içindedirler. **الأصمعيّ** dedi: “Allah onların **خَضراء**larını yok etti” denilmez; fakat “Allah onların **غَضْراءهُم**unu yok etti” denir; yani onların hayırlarını ve **غَضَارَتَهُمْ**lerini helâk etti. Ve **الغَضْراءُ**: yapışkan yeşil bir çamurdur. Denir: falan kimse kuyusunu bir **غَضْراءَ** içinde **أنْبَطَ** etti. Ve **غَضَرَ** ondan **يَغْضِرُ**; yani ondan saptı. Ve denir: onu **غَضَرَهُ**; yani onu hapsetti ve men etti. Ve **الغاضِرُ**: tabaklanması iyi yapılmış deridir. Ve **الغَضْوَرُ**: bir bitkidir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين والضاد وما يثلثهما)
(غضف) الغين والضاد والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على استرخاءٍ وتهدُّم وتغَشٍّ. من ذلك الأغْصَف من السِّباع: ما استرخت أذُنه. ومن الباب: ليلٌ أغضَفُ، أي أسودُ يغشَى بظلامه. قال ذو الرُّمَّة:
قد أعسِفُ النَّازحَ المجهولَ مَعْسِفُه *** في ظلِّ أغضَفَ يدعو هامَهُ البومُ([1])
ويقولون: عيشٌ غاضِف، أي ناعم، كأنَّه قد غَشِيَ بخيره([2]) وغَضَارته. *والغُضْف([3]) : القَطا الجُون، وهذا على التَّشبيه بالليل وسَوادِه. ويقال: تغضَّفَت البِئر، إذا تهدَّمت أَجوالُها فغَشِيَتْ ما تحَتَها. ويقال: غَضَفت الأُتن تَغْضِفُ، إذا أخذَتْ الجريَ أخْذاً. وهذا لأنَّها تَغْشَى الأرض بجريها. قال:
يَغُضُّ ويَغْضِفْن من ريِّقٍ  *** كشُؤبوبِ ذي بَرَدٍ وانسجال([4])
(غضن) الغين والضاد والنون أصلٌ صحيح يدلُّ على تثنٍّ وتكسُّر. من ذلك الغُضُون: مَكاسر الجِلْد، ومَكاسِر كلِّ شيء غُضون. وتغضَّنَ جِلدُه. والمغاضَنَة: مكاسَرة العينين. ومن الباب قولهم: ماغَضَنك عن كذا، أي ما عاقك عنه. وغَضَن العَينِ: جلدُها الظّاهر، سمِّي لتكسُّرٍ فيه.
ومما شذَّ عن هذا الباب قولهم: "غَضَنت النّاقةُ بولدها، إذا ألقَتْه قبل أن يُنْبِت.
(غضر) الغين والضاد والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على حُسنٍ ونَعْمة ونَضرة. من ذلك الغَضَارة: طيبُ العَيش: ويقولون في الدُّعاء: أبادَ الله تعالى غَضراءهم، أي خَيرهم وغضارتهم. قال عبد الله بن مُسلم: أصل الغَضْراء طِينةٌ خضراءُ عَلِكة. يقال: أَنْبَطَ بئرَه في غَضْراءَ، ويقال: دابّةٌ غَضِرةُ النَّاصية. إذا كانت مباركة.
ومن الباب: الغاضر: الجلد الذي أُجِيد دبغُه.
ومما شذَّ عن هذا الباب قولُهم: لم يَغْضِرْ عن ذلك، أي لم يَعْدِل عنه. قال ابنُ أحمر:
* ولم يَغْضِرْنَ عن ذاك مَغْضَرا([5]) *
والغَضْوَر: نَبْت.
(غضب) الغين والضاد والباء أصلٌ صحيح يدلُّ على شدَّة وقُوّة. يقال: إنَّ الغَضْبة: الصَّخرة الصُّلبة. قالوا: ومنه اشتُقَّ الغَضَب، لأنَّه اشتدادُ السُّخط. يقال: غَضِب يَغْضَبُ غَضَباً، وهو غضبانُ وغَضُوب. ويقال: غَضِبْتُ لفلانٍ، إذا كان حيّاً؛ وغضبت به، إذا كان ميّتاً. قال دُرَيد:
* أنَّا غِضابٌ بمعبدِ([6]) *
ويقال: إنَّ الغَضُوب: الحيَّة العظيمة.
(غضل) الغين والضاد واللام. يقولون: أَغْضَلَتِ الشَّجرة واغضالَّتْ([7]) ، إذا كثُرت أغصانها.
(غضا) الغين والضاد والحرف المعتلّ كلمتان: فالأولى: الإغضاء: إدناء الجُفون. وهذا مشتقٌّ من اللَّيلة الغاضِية، وهي الشَّديدة الظُّلمة.
والكلمة الأخرى: الغَضَا، وهو شجرٌ معروف. يقال: أرضٌ غَضْيَاء: كثيرة الغَضَا. ويقال: إبلٌ غَضِيَةٌ: اشتكَتْ عن أكل الغَضَا.
--------------ــ
([1]) سبق إنشاده في (بوم، ظل، عسف).
([2]) في الأصل: "لخيره".
([3]) وكذا ورد ضبطه في المجمل. وفي اللسان: "قال ابن بري: صوابه والغَضَف: القطا الجوني. غيره: والغَضَفة: ضرب من الطير قيل إنها القطاة الجونية، والجمع غضف".
([4]) لأمية بن أبي عائذ الهذلي في ديوان الهذليين (2: 180) وفي الديوان: "وانسحال". والانسجال والانسحال: الانصباب.
([5]) البيت بتمامه كما في اللسان (غضر) وإصلاح المنطق 430:
تواعدن أن لا وعي عن فرج راكس  *** فرحن ولم يغضرن عن ذاك مغضرا
([6]) البيت بتمامه كما في الأصمعيات 23 ليبسك واللسان (غضب):
فإن تعقب الأيام والدهر فاعلموا  *** بني قارب أنا غضاب بمعبد
 ([7]) كذا ورد هذا الفعل والذي قبله. والذي في المجمل: "اغضالت" فقط. وفي اللسان والقاموس: "اغضألت" بالهمزة.

ـ

##### Türkçe

(غayn ve **الضاد** ve ikisini üçleyen şeyler bâbı)
(**غضف**) **الغين** ve **الضاد** ve **الفاء** sahih bir asıldır; gevşekliğe, yıkılıp dökülmeye ve örtülmeye delâlet eder. Bundan: yırtıcılardan **الأغْصَف**: kulağı gevşeyen şey. Ve bâbdan: **ليلٌ أغضَفُ**; yani karadır, karanlığıyla örter. **ذو الرُّمَّة** dedi:
قد أعسِفُ النَّازحَ المجهولَ مَعْسِفُه *** في ظلِّ أغضَفَ يدعو هامَهُ البومُ([1])
Ve derler: **عيشٌ غاضِف**; yani yumuşak (naîm); sanki hayrıyla([2]) ve tazeliğiyle örtülmüştür. Ve **الغُضْف**([3]) : kara **القَطا**; bu, geceye ve onun karalığına benzetme üzerinedir. Ve denir: **تغضَّفَت البِئر**; kovaları yıkılıp döküldüğü zaman, altındakini örttü. Ve denir: **غَضَفت الأُتن تَغْضِفُ**; koşmayı bir alışla aldığı zaman. Bu, çünkü koşmasıyla yeri örter. Dedi:
يَغُضُّ ويَغْضِفْن من ريِّقٍ  *** كشُؤبوبِ ذي بَرَدٍ وانسجال([4])
(**غضن**) **الغين** ve **الضاد** ve **النون** sahih bir asıldır; kıvrılmaya ve kırılıp bükülmeye delâlet eder. Bundan **الغُضُون**: derinin kırışıkları; ve her şeyin kırışıkları **غُضون**dur. Ve **تغضَّنَ جِلدُه**. Ve **المغاضَنَة**: iki gözün kırıştırılması. Ve bâbdan onların sözü: **ماغَضَنك** عن كذا; yani seni ondan ne alıkoydu. Ve **غَضَن العَينِ**: onun dış derisi; onda bir kırılıp bükülme bulunduğu için adlandırıldı.
Ve bu bâbdan şâz olan şeylerden onların sözü: "**غَضَنت النّاقةُ بولدها**", onu bitirmeden önce attığı zaman.
(**غضر**) **الغين** ve **الضاد** ve **الراء** sahih bir asıldır; güzelliğe, nimet ve tazeliğe delâlet eder. Bundan **الغَضَارة**: yaşayışın hoşluğu. Ve duada derler: Allah Teâlâ onların **غَضراء**larını helâk etsin; yani hayırlarını ve tazeliklerini. **عبد الله بن مُسلم** dedi: **الغَضْراء**ın aslı, yapışkan yeşil bir çamurdur. Denir: **أَنْبَطَ بئرَه في غَضْراءَ**; ve denir: **دابّةٌ غَضِرةُ النَّاصية**; mübarek olduğu zaman.
Ve bâbdan: **الغاضر**: tabaklanması güzel yapılmış deri.
Ve bu bâbdan şâz olan şeylerden onların sözü: **لم يَغْضِرْ** عن ذلك; yani ondan dönmedi. **ابنُ أحمر** dedi:
* ولم يَغْضِرْنَ عن ذاك مَغْضَرا([5]) *
Ve **الغَضْوَر**: bir bitki.
(**غضب**) **الغين** ve **الضاد** ve **الباء** sahih bir asıldır; şiddete ve kuvvete delâlet eder. Denir: **الغَضْبة**: sert kaya. Dediler: Ondan **الغَضَب** türetilmiştir; çünkü o, öfkenin şiddetlenmesidir. Denir: **غَضِب يَغْضَبُ غَضَباً**; o **غضبانُ**dur ve **غَضُوب**tur. Ve denir: **غَضِبْتُ لفلانٍ**; diri olduğu zaman; ve **غضبت به**; ölü olduğu zaman. **دُرَيد** dedi:
* أنَّا غِضابٌ بمعبدِ([6]) *
Ve denir: **الغَضُوب**: büyük yılandır.
(**غضل**) **الغين** ve **الضاد** ve **اللام**. Derler: **أَغْضَلَتِ الشَّجرة واغضالَّتْ**([7]) ; dalları çoğaldığı zaman.
(**غضا**) **الغين** ve **الضاد** ve illetli harf iki kelimedir: birincisi: **الإغضاء**: göz kapaklarını indirmek. Bu, **اللَّيلة الغاضِية**den türetilmiştir; o, şiddetli karanlık olandır.
Diğer kelime: **الغَضَا**; o, bilinen bir ağaçtır. Denir: **أرضٌ غَضْيَاء**: **الغَضَا**sı çok. Ve denir: **إبلٌ غَضِيَةٌ**: **الغَضَا** yemekten şikâyet etti.
--------------ــ
([1]) (بوم، ظل، عسف)’te daha önce okunmuştur.
([2]) Asılda: "لخيره".
([3]) Mücmel’de de zaptı böyle gelmiştir. Lisân’da: "İbn Berrî dedi: doğrusu **والغَضَف**: kara **القطا**dır. Başkası: **والغَضَفة**: kuş türlerinden bir tür; onun kara **القطاة** olduğu söylenmiştir; çoğulu **غضف**".
([4]) Hüzellîler divanında (2: 180) **أمية بن أبي عائذ الهذلي**’nindir; divanda: "وانسحال". **الانسجال** ve **الانسحال**: akıp dökülmedir.
([5]) Beyit tamamıyla Lisân’da (**غضر**) ve Islahu’l-Mantık 430’da olduğu üzere:
تواعدن أن لا وعي عن فرج راكس  *** فرحن ولم يغضرن عن ذاك مغضرا
([6]) Beyit tamamıyla Asma’iyyât 23’te, Lîbsek’te ve Lisân’da (**غضب**) şöyledir:
فإن تعقب الأيام والدهر فاعلموا  *** بني قارب أنا غضاب بمعبد
 ([7]) Bu fiil ve ondan önceki böyle gelmiştir. Mücmel’de olan: "اغضالت" yalnızdır. Lisân ve Kâmûs’ta: hemzeyle "اغضألت".

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%B1/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ ض ر
بنو فلان مغضورون ومغاضير إذا كانوا في غضارة عيش وهو طيبه ونضرته وقد غضرهم الله وأنبط بئره في غضراء أي في طينة طيّبة حرّة وأباد الله غضراءهم وخضراءهم أي طينتهم وشجرتهم التي منها تفرّعوا وتقول‏:‏ دبّا إليّ ضراءهم أباد الله غضراءهم‏.‏

##### Türkçe

غ ض ر
**بنو فلان** **مغضورون** ve **مغاضير**: **غضارة عيش** içinde oldukları zaman; o da onun iyiliği ve tazeliğidir. Ve Allah onları **غضر** kıldı. Ve onun kuyusunu **غضراء** içinde, yani iyi, sıcak bir çamurda fışkırttı. Ve Allah onların **غضراء**larını ve **خضراء**larını helâk etti; yani onların çamurlarını ve ondan dallanıp budaklandıkları ağaçlarını. Ve dersin ki: “Bana onların **ضراء**ları süründü; Allah onların **غضراء**larını helâk etti.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الغَضَارُ: الطّين الحُرّ. ابن سيده وغيره: الغَضارةُ الطين الحر، وقيل: الطين اللاَّزب الأَخضر. والغَضارُ: الصَّحْفة المتخذة منه. والغُضْرة والغَضْراء: الأَرض الطَّيّبة العَلِكة الخَضراء، وقيل: هي أَرض فيها طين حُرٌّ. يقال: أَنْبَطَ فلانٌ بئرَه في غَضْراءَ، وقيل: قول العرب أَنبَطَ في غَضْراءَ أَي استخرَج الماء من أَرض سهلة طيّبة التُّربة عَذْبة الماء، وسمي النَّبَطُ نَبَطاً لاستنباطهم ما يخرج من الأَرضين. ابن الأَعرابي: الغَضْراء المكان ذو الطين الأَحمر، والغَضْراء طينةٌ خضراء عَلِكة، والغَضَارُ خَزَفٌ أَخضر يُعَلَّق على الإِنسان يَقي العَين؛ وأَنشد:
ولا يُغْني تَوَقِّي المَرْء شيئاً،
ولا عُقَدُ التَّميم، ولا الغَضارُ
إِذا لاقى مَنِيَّتَه فأَمْسى
يُساقُ به، وقد حَقَّ الحِدارُ
والغَضْراء: طين حرٌّ. شمر: الغَضارةُ الطين الحر نفسه ومنه يتخذ الخزف الذي يسمى الغَضارَ. والغَضْراءُ والغُضْرة: أَرض لا ينبت فيها النخل حتى تُحْفَر وأَعلاها كَذّان أَبْيض. والغَضْوَرُ: طِينٌ لَزِجٌ يلتزق بالرِّجْل لا تكاد تذهب الرّجْلُ فيه. والغَضارة: النّعْمة والسَّعة في العيش. وقولهم في الدعاء: أَبادَ اللّه خضراءَهم؛ ومنهم من يقول: غَضْراءَهم وغَضارَتَهم أَي نِعْمَتهم وخيرَهم وخِصْبَهم وبَهْجَتَهم وسعة عيشهم، من الغَضارة، وقيل: طِينَتهم التي منها خُلقوا. قال الأَصمعي: ولا يقال أَبادَ الله خَضْراءَهم ولكن أَبادَ اللّه غَضْراءَهم أَي أَهْلَك خيرَهم وغَضارتهم؛ وقول الشاعر:
بخالِصة الأَرْدانِ خُضْرِ المَناكِبِ
عنى بخُضْرِ المناكب ما هم فيه من الخِصْب. وقال ابن الأَعرابي: أَبادَ ا خَضْراءَهم أَي سوادَهم. وقال أَحمد بن عبيد: أَبادَ اللّه خَضْراءَهم وغَضْراءَهم أَي جماعتهم.
وغَضِرَ الرجل بالمال والسَّعةِ والأَهلِ غَضراً: أَخصب بعد إِقطارٍ ؛ وغَضَره اللّه يَغْضُره غَضْراً. ورجل مَغْضورٌ: مُبارَك. وقوم مَغْضورون إذا كانوا في خير ونِعْمة. وعَيْشٌ غَضِرٌ مَضِرٌ؛ فغَضرٌ ناعمٌ رافِةٌ، ومَضِرٌ إِتباع. وإِنهم لفي غَضارةٍ من العيش وفي غَضْراءَ من العَيْشِ وفي غَضارةِ عَيْش أَي في خصب وخير. والغَضارةُ: طِيبُ العيش؛ تقول منه: بنو فلان مغضورون. وفي حديث ابن زِمْل: الدُّنْيا وغَضارَةَ عيشها أَي طِيبها وَلَذّتها. وهم في غَضارةٍ من العيْش أَي في خِصْبٍ وخير. ويقال: إِنه لفي غَضْراءِ عَيْشٍ وخَضْراءِ عَيْشٍ أَي في خِصْب. وإِنه لفي غَضْراءَ من خَيْرٍ، وقد غَضَرَهم اللّه يَغْضُرهم. واخْتُضِرَ الرجلُ واغْتُضِرَ إذا مات شابًّا مُصَحَّحاً. والغَضيرُ: الناعم من كل شيء، وقد غَضُرَ غَضارةً؛ ونَبات غَضيرٌ وغَضِرٌ وغاضِرٌ. قال أَبو عمرو:الغَضِير الرَّطْبُ الطَّرِيّ؛ قال أَبو النجم:
مِنْ ذابِلِ الأَرْضِ ومِنْ غَضيرِها
والغَضارةُ: القَطاةُ؛ قال الأَزهري: ولا أَعرفه. وما نام لِغَضْرٍ أَي لم يكد ينام؛ وغَضَر عنه يَغْضِر، وغَضِر، وتَغَضَّر: انْصَرَفَ وعدل عنه. ويقال: ما غَضَرْتُ عن صَوْبي أَي ما جُرْتُ عنه؛ قال ابن أَحمر يصف الجواري:
تَواعَدْنَ أَن لا وَعْيَ عن فَرْجِ راكِسٍ،
فَرُحْنَ ولم يَغْضِرْنَ ، عن ذاكَ ، مَغْضَرا
أَي لم يَعْدِلن ولم يجرن. ويقال: غَضَرَه أَي حبسه ومنعه. وحَمَل فما غَضَرَ أَي ما كذب ولا قَصَّر.وما غَضَرَ عن شتمي أَي ما تأَخّر ولا كذَب. وغَضَرَ عليه يَغْضِر غضراً: عطف. وغَضَر له من ماله: قَطَعَ له قِطْعة منه.
والغاضِرُ: الجِلْد الذي أُجِيدَ دباغُه. وجلد غاضِرٌ: جيد الدباغ؛ عن أَبي حنيفة، والغَضِير: مثل الخَضير؛ قال الراجز:
من ذابل الأَرْطى ومن غضيرها
والغَضْرةُ. نَبْتٌ. والغَضْوَرةُ: شجرة غبراء تَعْظُم، والجمع غَضْوَرٌ، وقيل: الغَضْوَرُ نبات لا يعقد عليه شحم، وقيل: هو نبات يَشْبِه الضَّعَةَ والثُّمامَ. ويقال في مَثَلٍ: هو يأْكل غَضْرةً ويربض جَحْرةً. والغَضْوَرُ، بتسكين الضاد: نبت يشبه السّبَط؛ قال الراعي يصف حُمُراً: تَثِير الدواجِنَ في قَصَّة
عِراقِيّة ، حَوْلها الغَضْوَرُ
وغَضْوَر: ثنيَّة بين المدينة وبلاد خزاعة، وقيل: هو ماء لطيِّء؛ قال امرؤ القيس:
كأَثْلٍ من الأَعْراضِ من دون بِئشة
ودُونَ الغَمِير، عامداتٍ لِغَضْوَرا
وقال الشماخ:
كأَنَّ الشبابَ كانَ رَوْحةَ راكبٍ،
قضى حاجةً من سُقْفَ في آلِ غَضْوَرا
والغاضِرُ: المانِعُ، وكذلك العاضِرُ، بالعين والغين. أَبو عمرو: الغاضِرُ المانع والغاضِرُ الناعم والغاضِرُ المُبَكِّرُ في حوائجه. ويقال: أَردت أَن آتيكَ فَغَضَرَني أَمرٌ أَي منعني.
والغَواضِرُ: في قيس. وغاضِرة: قبيلة في بني أَسد وحيٌّ من بني صَعْصَعَة، وبطن من ثَقِيف وفي بني كِنْدة. ومسجدُ غاضِرةَ: مسجدٌ بالبصرة منسوب إِلى امرأَة. وغُضَيْرٌ وغَضْران: اسمان.

##### Türkçe

**الغَضَارُ**: serbest kil. İbn Sîde ve başkası: **الغَضارةُ** serbest kildir; ve denildi: yapışkan yeşil kildir. Ve **الغَضَارُ**: ondan yapılmış tabaktır. Ve **الغُضْرة** ve **الغَضْراء**: iyi, yapışkan, yeşil topraktır; ve denildi: içinde serbest kil bulunan topraktır. Denilir: falan, kuyusunu **غَضْراءَ** içinde **أَنْبَطَ** etti; ve denildi: Arapların “**أَنبَطَ** في **غَضْراءَ**” sözü, yani kolay, iyi topraklı, suyu tatlı olan bir yerden suyu çıkardı; ve **النَّبَطُ** “**نَبَطاً**” diye adlandırıldı, yerlerden çıkan şeyi **استنباط** etmelerinden dolayı. İbnü’l-A‘râbî: **الغَضْراء** kırmızı killi yer; ve **الغَضْراء** yapışkan yeşil bir kil; ve **الغَضَارُ** insana asılan, göze karşı koruyan yeşil bir çömlektir; ve inşad etti:

Ve kişinin sakınması hiçbir şeyi gidermiyor,
ne **التَّميم** düğümleri, ne de **الغَضارُ**
Eğer ölümüne rastlarsa, akşamlar
onunla sürülür; ve gerçekten **الحِدارُ** hak olmuştur

Ve **الغَضْراء**: serbest kil. Şemmer: **الغَضارةُ** serbest kilin kendisidir; ve ondan **الغَضارَ** diye adlandırılan çömlek yapılır. Ve **الغَضْراءُ** ve **الغُضْرة**: içinde hurma bitmeyen, ta ki kazılıncaya kadar; ve üstü beyaz **كَذّان** olan topraktır. Ve **الغَضْوَرُ**: ayağa yapışan, ayağın içinde neredeyse gitmediği yapışkan çamurdur. Ve **الغَضارة**: nimet ve yaşayışta genişliktir. Ve onların duada sözleri: “Allah onların **خضراءَهم**’ini yok etsin”; ve onlardan kimisi “**غَضْراءَهم** ve **غَضارَتَهم**” der; yani nimetlerini, hayırlarını, bolluklarını, sevinçlerini ve yaşayış genişliklerini; **الغَضارة**’dan. Ve denildi: yaratıldıkları hamurlarıdır. el-Asma‘î dedi: “Allah onların **خَضْراءَهم**’ini yok etsin” denilmez; fakat “Allah onların **غَضْراءَهم**’ini yok etsin” denir; yani hayırlarını ve **غَضارتهم**’ini helâk etsin; ve şairin sözü:

Saf etekli, omuzları yeşil olanlarla

**خُضْرِ المَناكِبِ** ile, içinde bulundukları bolluğu kastetti. Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: “Allah onların **خَضْراءَهم**’ini yok etsin” yani siyahlıklarını. Ve Ahmed b. Ubeyd dedi: “Allah onların **خَضْراءَهم**’ini ve **غَضْراءَهم**’ini yok etsin” yani cemaatlerini.

Ve adam, mal ile, genişlik ile ve aile ile **غَضِرَ** olur, **غَضراً**: kıtlıktan sonra bolluğa erdi; ve Allah onu **غَضَره**; onu **يَغْضُره**; **غَضْراً**. Ve **مَغْضورٌ** adam: mübarektir. Ve **مَغْضورون** kavim: hayır ve nimet içinde olduklarında. Ve **عَيْشٌ غَضِرٌ مَضِرٌ**; artık **غَضرٌ** yumuşak, nazik; ve **مَضِرٌ** tâbidir (peşinden getirilen). Ve gerçekten onlar yaşayıştan bir **غَضارةٍ** içindedirler ve yaşayıştan bir **غَضْراءَ** içindedirler ve **غَضارةِ عَيْش** içindedirler; yani bolluk ve hayır içindedirler. Ve **الغَضارةُ**: yaşayışın hoşluğudur; ondan dersin: falanın oğulları **مغضورون**dur. Ve İbn Ziml hadîsinde: dünya ve onun yaşayışının **غَضارَةَ**’si; yani onun hoşluğu ve lezzeti. Ve onlar yaşayıştan bir **غَضارةٍ** içindedirler; yani bolluk ve hayır içindedirler. Ve denilir: gerçekten o, bir **غَضْراءِ عَيْشٍ** ve bir **خَضْراءِ عَيْشٍ** içindedir; yani bolluk içindedir. Ve gerçekten o, hayırdan bir **غَضْراءَ** içindedir; ve Allah onları **غَضَرَ**; onları **يَغْضُرهم**. Ve adam **اخْتُضِرَ** ve **اغْتُضِرَ**: genç ve sıhhatli iken öldüğünde. Ve **الغَضيرُ**: her şeyin yumuşağıdır; ve gerçekten o, **غَضُرَ**; **غَضارةً**. Ve **نَبات غَضيرٌ** ve **غَضِرٌ** ve **غاضِرٌ**. Ebû Amr dedi: **الغَضِير** yaş, taze olandır; Ebû’n-Necm dedi:

Kurumuş yerden ve onun **غَضيرِ**’inden

Ve **الغَضارةُ**: **القَطاةُ**’dır; el-Ezherî dedi: onu bilmem. Ve **وما نام لِغَضْرٍ**: yani neredeyse uyumadı. Ve ondan **غَضَر**; **يَغْضِر**; ve **غَضِر**; ve **تَغَضَّر**: döndü ve ondan saptı. Ve denilir: **ما غَضَرْتُ عن صَوْبي** yani ondan sapmadım; İbn Ahmer, cariyeleri vasfederek dedi:

Bir tekmeleyenin ferci hakkında bir gevşeklik olmamasına sözleştiler,
derken gittiler; ve bundan, bir **مَغْضَرا** olarak, **يَغْضِرْنَ** olmadılar

Yani eğrilmediler ve sapmadılar. Ve denilir: **غَضَرَه** yani onu hapsetti ve engelledi. Ve taşıdı da **فما غَضَرَ**: yani yalan söylemedi ve eksik bırakmadı. Ve **وما غَضَرَ عن شتمي**: yani gecikmedi ve yalan söylemedi. Ve **غَضَرَ عليه**; **يَغْضِر**; **غضراً**: şefkat etti. Ve **غَضَر له من ماله**: ondan ona bir parça kesti (ayırdı).

Ve **الغاضِرُ**: tabaklaması iyi yapılmış deridir. Ve **جلد غاضِرٌ**: tabaklaması iyi (olan) deridir; Ebû Hanîfe’den. Ve **الغَضِير**: **الخَضير** gibidir; râciz dedi:

Kurumuş **الأَرْطى**’dan ve onun **غَضيرِ**’inden

Ve **الغَضْرةُ**: bir bitkidir. Ve **الغَضْوَرةُ**: büyüyen boz bir ağaçtır; çoğulu **غَضْوَرٌ**dur. Ve denildi: **الغَضْوَرُ** üzerine yağ bağlanmayan bir bitkidir. Ve denildi: o, **الضَّعَةَ** ve **الثُّمامَ**’a benzeyen bir bitkidir. Ve bir meselde denilir: “O, bir **غَضْرةً** yer ve bir **جَحْرةً** çöker.” Ve **الغَضْوَرُ** (ضاد sakin kılınarak): **السّبَط**’a benzeyen bir bitkidir; er-Râ‘î, yaban eşeklerini vasfederek dedi:

Irakî bir **قَصَّة** içinde evcil hayvanları kaldırır,
çevresinde **الغَضْوَرُ** vardır

Ve **غَضْوَر**: Medine ile Huzâa beldeleri arasında bir geçittir; ve denildi: o, Tayy’a ait bir sudur; İmru’ul-Kays dedi:

**بِئشة**’nin berisinde, **الأَعْراض**’dan bir **أَثْل** gibi,
ve **الغَمِير**’in berisinde, **غَضْوَرا**’ya yönelmişler

Ve eş-Şemmâh dedi:

Sanki gençlik, bir binicinin gidişi idi;
**آلِ غَضْوَرا** içinde **سُقْفَ**’tan bir ihtiyacını giderdi

Ve **الغاضِرُ**: engelleyendir; ve **العاضِرُ** da böyledir; **العين** ve **الغين** ile. Ebû Amr: **الغاضِرُ** engelleyendir; ve **الغاضِرُ** yumuşaktır; ve **الغاضِرُ** ihtiyaçlarında erken davranandır. Ve denilir: “Sana gelmek istedim de bir iş beni **فَغَضَرَني**”; yani beni engelledi.

Ve **الغَواضِرُ**: Kays içinde (bir koldur). Ve **غاضِرة**: Benî Esed’de bir kabile; ve Benî Sa‘saa‘a’dan bir hay; ve Sakîf’te bir batın; ve Benî Kind(e) içinde (bir koldur). Ve **مسجدُ غاضِرةَ**: Basra’da bir mescittir; bir kadına nispet edilmiştir. Ve **غُضَيْرٌ** ve **غَضْران**: iki isimdir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الغضارة: الطين اللازب الأخضر، وقيل: هو الطين الحر، كذا في المحكم، كالغضار، وقال شمر: الغضارة: الطين الحر نفسه، ومنه يتخذ الخزف الذي يسمى الغضار. وقال ابن دريد: فأما الغضارة التي تستعمل فما أحسبها عربية محضة، فإن كانت عربية فاشتقاقها من غضارة العيش. انتهى. والغضارة: النعمة والخير والسعة في العيش، والخصب والبهجة. وغضارة العيش: طيبة ونضرتثه، وقد غضرهم الله غضرا: أوسع عليهم، ومنه تقول: بنو فلان مغضورون ومغاضير، إذا كانوا في غضارة عيش، وقال الليث: القطاة يقال لها: الغضارة، وأنكرها الأزهري. والغضراء: الأرض الطيبة العلكة الخضراء. وقيل: هي أرض فيها طين حر، يقال: أنبط فلان بئره في غضراء، أي استخرج الماء من أرض سهلة طيبة التربة عذبة الماء. وقال ابن الأعرابي: الغضراء: المكان ذو الطين الأحمر، كالغضيرة، هكذا في النسخ، وفي بعضها: كالغضرة، ومثله في اللسان. وقال الأصمعي: وقولهم: أباد الله غضراءهم، أي أهلك خيرهم وغضارتهم، وقال أحمد بن عبيد: أباد الله خضراءهم وغضراءهم، أي جماعتهم. وقال غيره: طينتهم التي منها خلقوا. ويقال: إنه لفي غضراء عيش، وخضراء عيش، أي في خصب، وإنه لفي غضراء من خير. والغضراء والغضرة: أرض لا ينبت فيها النخل حتى تحفر وأعلاها كذان أبيض. والغضور، كجهور: طين لزج يلزق بالرجل لا تكاد تذهب الرجل فيه. والغضور: شجر أغبر يعظم، والواحدة بهاء. وغضور: ماء لطيئ، قال امرؤ القيس:
  كأثل من الأعراض من دون بيشة                      ودون الغمير عامدات لغضـورا وقال الشماخ:
  كأن الشـبـاب كـان روحة راكـب                      قضى حاجة من سقف في آل غضورا

  والغضور، بفتح الضاد والواو المشددة: الأسد، نقله الصاغاني. والغضور أيضا: ع، قال الصاغاني: وهو غير الذي ذكره الجوهري. قلت: لم يأت عليه بشاهد حتى نستدل على أنه بالتشديد، ولذا قلت إن الصواب فيه التخفيف كجعفر، وإنه ثنية بين المدينة وبلاد خزاعة، فتأمل. وغضر الرجل بالمال، كفرح، وكذا بالسعة والأهل، غضرا، محركة، وغضارة، وغضر كعنى، الأخير عن ابن القطاع: أخصب عيشه بعد إقتار. وغضره الله يغضره غضرا، بالفتح: أوسع عليه. ورجل مغضور، كمنصور، من قوم مغاضير: مبارك، أو قوم مغضورون ومغاضير، إذا كانوا في غضارة من العيش ونعمته وطيبته وبهجته، كالمغضر، كمحسن، يقال: بنو فلان مغضرون، أي في غضارة من العيش. وغضر عنه يغضر غضرا، وغضر، كفرح: انصرف وعدل عنه، كتغضر: غضن عنه. ويقال: ما غضرت عن صوبي، أي ما جرت عنه. قال ابن أحمر يصف الجواري:
  تواعدن أن لا وعى عن فرح راكس                      فرحن ولم يغضرن عن ذاك مغضرا أي لم يعدلن. ويقال: غضر فلانا يغضره غضرا: حبسه ومنعه. والغاضر: المانع، وكذلك العاضر، بالغين وبالعين؛ قاله أبو عمرو. وقد تقدمت الإشارة إليه في العين، وكان ينبغي للمصنف أن يستطرد بذكره صريحا كغيره. ويقال: أردت أن آتيك فغضرني أمر، أي منعني وحبسني. وغضر له الشيء: قطعه. وغضر عليه يغضر غضرا: عطف ومال. وغضر له من ماله: قطع له قطعة، ولا يخفى أن هذا مع قوله آنفا: والشيء قطعه، تكرار. والغاضر: جلد جيد الدباغ، عن أبي حنيفة. وقد غضره: إذا أجاد دباغه. والغاضر: المبكر في حوائجه، عن أبي عمرو. والغضير، كأمير: مثل الخضير، والغضير: الناعم من كل شئ، وقد غضر غضارة، ونبات غضير وغضر وغاضر. وقال أبو عمرو: الغضير: الرطب الطري. قال أبو النجم:
  يحت روقاها على تـحـويرهـا                      من ذابل الأرطي ومن غضيرها وعيش غضر مضر، كفرح، فغضر: ناعم رافه، ومضر إتباع. والغضرة، بالفتح: نبت، ومنه المثل: يأكل غضرة ويربض حجرة. والغضار، كسحاب: خزف أخضر يحمل تعليقا لدفع العين قالت خنساء بنت أبي سلمى أخت زهير:
  ولا يغنى توقى المرء شيئا                      ولا عقد التميم ولا الغضار
  إذا لاقى منيته فـأمـسـى                      يساق به وقد حق الحـذار

  وغضار، كغراب: جبل، نقله الصاغاني. واختضر فلان واغتضر، مبنيا للمفعول، إذا مات شابا صحيحا. وفي اللسان والتكملة: مصححا. وسموا غضيرا، كزبير، وغضران، كسحبان. ورجل غضر الناصية، ككتف، ودابة غضرتها: مبارك، ونص الصاغاني: رجل غضر الناصية: مبارك، ودابة غضرة الناصية: مباركة. والغواضر: في قيس. وغاضرة: قبيلة من أسد، وهم بنو غاضرة بن بغيض بن ريث بن غطفان بن سعد، وغاضرة، حي من بني غالب بن صعصعة بن معاوية بن بكر بن هوازن؛ وغاضرة أمه. وغضور الرجل: غضب، نقله الصاغاني. ومما يستدرك عليه: وما نام لغضر، أي لم يكد ينام. وقيل: هو بالعين والصاد المهملتين، وقد تقدم. وحمل فما غضر، أي ما كذب ولا قصر. وما غضر عن شتمي، أي ما تأخر. والغضور، كجعفر: نبات يشبه الثمام لا يعقد عليه شحم. وغاضرة: بطن من ثقيف، ومن بني كندة. ومسجد غاضرة: بالبصرة، منسوب إلى امرأة. وعبد الصمد بن داوود الغضاري كسحاب، عن السلفى؛ والحسين بن الحسن الغضارى، عن الصولى؛ وأبو الفرج أحمد بن عمر الغضارى، عن جعفر الخلدي؛ وأحمد بن أبي نصر الغضارى، وأحمد بن علي بن سكر الغضارى شيخ الحافظ ابن حجر: محدثون. والغضائري صاحب الجزء، هو ابن السماك. وبنو غويضرة: هم بنو ربيعة ابن صعصعة بن معاوية بن بكر بن هوازن، وغويضرة اسم أم ربيعة. وغاضرة بنت مالك بن ثعلبة بن دودان ابن أسد بن خزيمة، وهي أم ربيعة وسلمة ونصر بني شكامة بن شبيب من بني السكون، وبأمهم يعرفون. وغاضرة: بطن من الهون بن خزيمة ابن مدركة. وغاضرة: بن سمرة التميمي العنبري صحابي؛ قاله ابن الكلبي.

##### Türkçe

**الغضارة**: yapışkan yeşil çamur; ve denildi ki: o, serbest çamurdur; **المحكم**’de böyledir; **الغضار** gibi. Şemmer dedi: **الغضارة**: serbest çamurun kendisidir; ondan **الغضار** diye adlandırılan çömlek yapılır. İbn Düreyd dedi: Kullanılan **الغضارة**’ya gelince, onun saf Arapça olduğunu sanmıyorum; eğer Arapça ise, onun türetimi **غضارة العيش**’tendir. Bitti. Ve **الغضارة**: nimet ve hayır ve geçimde genişlik, ve bolluk ve sevinçtir. Ve **غضارة العيش**: onun hoşluğu ve tazeliğidir; ve Allah onları **غضرا** ile **غضر** etti: onlara genişlik verdi; bundan dolayı dersin ki: falanın oğulları **مغضورون** ve **مغاضير**dir, **غضارة عيش** içinde oldukları zaman. Leys dedi: **القطاة**’ya **الغضارة** denir; Ezherî onu inkâr etti. Ve **الغضراء**: iyi, sakız gibi (yapışkan), yeşil topraktır. Ve denildi ki: o, içinde serbest çamur bulunan topraktır; “falan, kuyusunu **غضراء**’da **أنبط** etti” denir; yani kolay (yumuşak) bir topraktan, toprağı iyi, suyu tatlı bir yerden su çıkardı. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الغضراء**: kırmızı çamurlu yer; **الغضيرة** gibi; nüshalarda böyledir; bazısında: **كالغضرة**; **اللسان**’da da bunun benzeri vardır. Asma‘î dedi: Onların sözü: “Allah onların **غضراء**larını yok etsin”; yani hayırlarını ve **غضارة**larını helâk etsin. Ahmed b. Ubeyd dedi: “Allah onların **خضراء**larını ve **غضراء**larını yok etsin”; yani cemaatlerini. Başkası dedi: Yaratıldıkları çamurları. Ve denilir: “O, **غضراء عيش** içindedir, ve **خضراء عيش** (içindedir)”; yani bolluk içindedir; ve “O, hayırdan bir **غضراء** içindedir.” Ve **الغضراء** ve **الغضرة**: hurma ağacının, kazılmadıkça bitmediği bir topraktır; ve onun üst kısmı beyaz **كذان**dır. Ve **الغضور** ( **جهور** vezninde): ayağa yapışan yapışkan çamur; kişinin ayağı onda neredeyse gitmez. Ve **الغضور**: tozlu bir ağaçtır, büyür; tekili **بهاء** iledir. Ve **غضور**: Tayy’a ait bir sudur. İmru’ul-Kays dedi:

  كأثل من الأعراض من دون بيشة                      ودون الغمير عامدات لغضـورا

Şemmâh dedi:

  كأن الشـبـاب كـان روحة راكـب                      قضى حاجة من سقف في آل غضورا

Ve **الغضور**, **الضاد**’ın fethi ve şeddeli **الواو** ile: aslan; Sâğânî onu nakletti. Ve **الغضور** ayrıca: bir yer adıdır; Sâğânî dedi: O, Cevherî’nin zikrettiği değildir. Dedim: Üzerine bir şahit getirmedi ki onun şedde ile olduğuna delil getirelim; bu yüzden dedim ki: onda doğru olan, **جعفر** gibi hafifletmedir; ve o, Medine ile Huzâa beldeleri arasında bir ikiz geçittir; öyleyse düşün. Ve adam, mal ile **غضر** etti, **فرح** gibi; ve aynı şekilde genişlik ve aile ile; **غضرا** (harekeli), ve **غضارة** (ile). Ve **غضر** etti, **عنى** gibi; sonuncusu İbnü’l-Kattâ‘dan: darlık sonrası geçimi bolluklandı. Allah onu **غضر** eder, onu **غضرا** ile **يغضره**; fetha ile: ona genişlik verdi. Ve **مغضور** bir adam, **منصور** gibi; **مغاضير** bir kavimdendir: mübarek; yahut bir kavim **مغضورون** ve **مغاضير**dir; geçimin **غضارة**sında, nimeti, hoşluğu ve sevinci içinde oldukları zaman; **المغضر** gibi, **محسن** gibi; “falanın oğulları **مغضرون**dur” denir; yani geçimin **غضارة**sı içindedirler. Ve ondan **غضر** etti, onu **غضرا** ile **يغضر**; ve **غضر** etti, **فرح** gibi: döndü ve ondan saptı; **تغضر** gibi: ondan **غضن** etti. Ve denilir: “Ben kendi yönümden **غضرت** etmedim”; yani ondan akmadım. İbn Ahmer, cariyeleri vasfederek dedi:

  تواعدن أن لا وعى عن فرح راكس                      فرحن ولم يغضرن عن ذاك مغضرا

Yani sapmadılar. Ve denilir: falanı **غضر** eder, onu **غضرا** ile **يغضره**: onu hapsetti ve engelledi. Ve **الغاضر**: engelleyendir; ve aynı şekilde **العاضر**, **الغين** ile ve **العين** ile; bunu Ebû Amr söyledi. Ona **العين** maddesinde işaret geçmişti; musannifin, başkaları gibi onu açıkça zikrederek sözü uzatması gerekirdi. Ve denilir: “Sana gelmek istedim de bir iş beni **غضر** etti”; yani beni engelledi ve hapsetti. Ve **غضر** etti, ona bir şeyi: onu kesti. Ve ona **غضر** eder, onu **غضرا** ile **يغضر**: şefkat etti ve meyletti. Ve malından ona **غضر** etti: ona bir parça kesti; bunun, az önceki “ve şeyi kesti” sözüyle birlikte tekrar olduğu gizli değildir. Ve **الغاضر**: iyi tabaklanmış deri; Ebû Hanîfe’den. Ve onu **غضره** etti: onu iyi tabakladığı zaman. Ve **الغاضر**: ihtiyaçlarında erken davranan; Ebû Amr’dan. Ve **الغضير**, **أمير** gibi: **الخضير** gibidir. Ve **الغضير**: her şeyin yumuşağıdır; ve **غضارة** ile **غضر** etti. Ve **غضير** ve **غضر** ve **غاضر** bitki. Ebû Amr dedi: **الغضير**: yaş, taze (yumuşak) olandır. Ebû’n-Necm dedi:

  يحت روقاها على تـحـويرهـا                      من ذابل الأرطي ومن غضيرها

Ve **غضر** bir geçim, **مضر** (ile), **فرح** gibi; sonra **غضر**: yumuşak, refah içinde; ve **مضر** tâbidir. Ve **الغضرة**, fetha ile: bitkidir; ve ondan mesel: “**غضرة** yer ve **حجرة** çöker.” Ve **الغضار**, **سحاب** gibi: nazarı defetmek için asılan yeşil çömlek; Züheyr’in kız kardeşi, Ebû Sülmâ’nın kızı Hansâ dedi:

  ولا يغنى توقى المرء شيئا                      ولا عقد التميم ولا الغضار
  إذا لاقى منيته فـأمـسـى                      يساق به وقد حق الحـذار

Ve **غضار**, **غراب** gibi: bir dağ; Sâğânî onu nakletti. Ve falan **اختضر** etti ve **اغتضر** etti, meçhul bina ile; genç, sağlıklı iken öldüğü zaman. **اللسان** ve **التكملة**’de: “**مصححا**”. Ve **غضيرا** diye adlandırdılar, **زبير** gibi; ve **غضران** (diye), **سحبان** gibi. Ve **غضر الناصية** bir adam, **كتف** gibi; ve **غضرتها** bir binek: mübarek. Sâğânî’nin nassı: **غضر الناصية** bir adam: mübarek; ve **غضرة الناصية** bir binek: mübarek. Ve **الغواضر**: Kays’ta (bir koldur). Ve **غاضرة**: Esed’den bir kabiledir; onlar, Sa‘d b. Ğatfân b. Sa‘d b. Reys b. Buğayd b. Ğâdıra oğullarıdır. Ve **غاضرة**, Havâzin’den Bekr b. Muâviye b. Sa‘saa b. Gâlib oğullarından bir oymaktır; ve **غاضرة** onun annesidir. Ve **غضور** adamın: öfke; Sâğânî onu nakletti. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: “O, bir **غضر** için uyumadı”; yani neredeyse uyumadı. Ve denildi ki: o, **العين** ve noktasız **الصاد** iledir; ve geçmişti. Ve “O taşıdı da **غضر** etmedi”; yani yalan söylemedi ve eksik bırakmadı. Ve “Benim sövmemden **غضر** etmedi”; yani geri kalmadı. Ve **الغضور**, **جعفر** gibi: **الثمام**’a benzeyen bir bitkidir; üzerine içyağı bağlanmaz. Ve **غاضرة**: Sakîf’ten bir batındır; ve Kinde oğullarındandır. Ve **مسجد غاضرة**: Basra’dadır; bir kadına nispetlidir. Ve **عبد الصمد بن داوود الغضاري** **سحاب** gibi, Silefî’den; ve **الحسين بن الحسن الغضارى**, Sûlî’den; ve **أبو الفرج أحمد بن عمر الغضارى**, Ca‘fer el-Huldî’den; ve **أحمد بن أبي نصر الغضارى**, ve **أحمد بن علي بن سكر الغضارى** Hâfız İbn Hacer’in şeyhi: muhaddislerdir. Ve cüz sahibı **الغضائري**: o, İbnü’s-Semmâk’tır. Ve **بنو غويضرة**: onlar, Havâzin’den Bekr b. Muâviye b. Sa‘saa oğlu Rebîa oğullarıdır; ve **غويضرة** Rebîa’nın annesinin adıdır. Ve **غاضرة بنت مالك بن ثعلبة بن دودان ابن أسد بن خزيمة**: o, Sekûn oğullarından Şekâme b. Şebîb oğullarından Rebîa ve Seleme ve Nasr’ın annesidir; ve anneleriyle tanınırlar. Ve **غاضرة**: Hûn b. Huzeyme b. Mudrike’den bir batındır. Ve **غاضرة بن سمرة التميمي العنبري**: sahâbîdir; bunu İbnü’l-Kelbî söyledi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَضُرَ
1 غَضُرَ ذ , aor. غَضُرَ , inf. n. غَضَارَةٌ, It (anything) was, or became, soft, or tender. (TA. [See also the inf. n. below; and see the part. n., غَضِيرٌ; and غَضِرٌ.]) ― -b2- And غَضِرَ, aor. غَضَرَ , inf. n. غَضَرٌ, He (a man) became rich, wealthy, or abounding in property. (Msb.) You say, غَضِرَ بِالمَالِ, (K. TA,) and in like manner, بِالسَّعَةِ وَالأَهْلِ, aor. غَضَرَ , inf. n. غَضَرٌ and غَضَارَةٌ: (TA;) as also غُضِرَ, like عُنِىَ; (IKtt, TA;) He (a man, TA) had abundance of the goods, conveniences, or comforts, of life; (K, TA;) [or he was, or became, rich in wealth and family;] after having been poor. (K, TA.) -A2- غَضَرَهُ اللّٰهُ, (S, Msb, K,) aor. غَضُرَ , (Msb, TA,) inf. n. غَضْرٌ, (Msb, K,) God made him to be rich, wealthy, or abounding in property: (Msb:) to enjoy a pleasant life: (S:) or to have abundance of the goods, conveniences, or comforts, of life. (K, TA.) -A3- غَضِرَ, with kesr, said of a place, It had in it red clay or earth: so says Az. (O.) -A4- غَضَرَ عَنْهُ, aor. غَضِرَ , (S, O, K, TA,) inf. n. غَضْرٌ [and ↓ مَغْضَرٌ likewise, accord. to a verse of Ibn-Ahmar as cited in the O and TA, but accord. to the reading of that verse in my copies of the S, it is ↓ مَغْضِرٌ, app., if correct, a n. of place]; as also غَضِرَ; (TA;) He turned aside or away, or deviated, from it, or him; (S, O, K, TA;) and so ↓ تغضّر. (O, K.) One says, مَا غَضَرْتُ عَنْ صَوْبِى I did not deviate from my course. (TA.) ― -b2- غَضَرَ عَلَيْهِ, (K. TA,) aor. غَضِرَ , inf. n. غَضْرٌ, (TA,) i. q. عَطَفَ (K, TA) [app. as meaning He turned against him, for it is added] and مَالَ. (TA.) ― -b3- And مَاغَضَرَ عَنْ شَتْمِىَ He did not hold back, or refrain, from reviling me. (TA.) -A5- And غَضَرَهُ, (S, K, TA,) aor. غَضِرَ , inf. n. غَضْرٌ, (TA,) It, or he, withheld, or prevented, him. (S, K, TA.) One says, أَرَدْتُ أَنْ آتِيَكَ فَغَضَرَنِى أَمْرٌ [I desired to come to thee, and] an affair withheld, or prevented, me. (TA.) -A6- And غَضَرَ الشَّىْءَ He cut off the thing, (K, TA,) لَهُ [for him]. (TA.) You say, غَضَرَ لَهُ مِنْ مَالِهِ He cut off a portion for him from his property. (K.) -A7- And غَضَرَ الجِلْدَ He tanned well the skin. (TA.)

حَمَلَ فَمَا غَضَّرَ
2 حَمَلَ فَمَا غَضَّرَ ذ He charged, and was not cowardly, and did not fall short of what was requisite. (TA.)

5 تَغَضَّرَ see the first paragraph.

اُغْتُضِرَ
8 اُغْتُضِرَ ذ he died being a youth, or young man, in a sound state: (K, TA:) like اُخْتُضِرَ. (TA.) [See also 8 in art. غرض.]

غَضْوَرَ
Q. Q. 1 غَضْوَرَ ذ He (a man, TA) was angry. (O, K.)

مَا نَامَ لِغُضْرٍ
مَا نَامَ لِغُضْرٍ ذ is expl. as meaning He hardly, or scarcely, slept; but is said to be with ع and ص, and has been thus mentioned before [in art. عصر]. (TA.)

غَضِرٌ
غَضِرٌ ذ : see غَضِيرٌ. ― -b2- One says also عَيْشٌ غَضِرٌ مَضِرٌ An easy and a plentiful life: (K, * TA:) مضر being here an imitative sequent to عضر. (TA.) ― -b3- And غَضِرُ النَّاصِيَةِ applied to a man, (O, K,) and غَضِرَةُ النَّاصِيَةِ applied to a beast (دَّابَّة), (O, Msb, K,) Blest, fortunate, or abounding in good or advantage or utility. (O, Msb, K.) -A2- See also غَضْرَآءُ, in two places.

غَضْرَةٌ
غَضْرَةٌ ذ A certain plant. (K, TA.) Hence the prov. يَأْكُلُ غَضْرَةً وَيَرْبِضُ حَجْرَةً [He eats ghadrah, and lies down aside]. (TA. [See also حَجْرَةٌ.])

غَضْرَآءُ
غَضْرَآءُ ذ : see غَضَارَةٌ, in six places. -A2- Also Earth, or land, (أَرْضٌ, K,) or a piece, or portion, of clay or earth, (طِينَةٌ, S, Msb,) good, or fertile. (طَيِّبَةٌ, K,) green, or of a dark or an ashy dust-colour: (خَضْرَآءُ عَلِكَةٌ: S, Msb, K:) and land in which is clay, or soil, of a good kind, without sand, or without salt earth; (K, TA;) as also ↓ غَضِيرَةٌ or ↓ غَضِرَةٌ, accord. to different copies of the K, the latter accord. to the L. (TA:) or, accord. to IAar, ↓ غَضِرٌ [in the TA غَضْرَآءُ, which is a mistranscription,] signifies a place having in it red clay or earth. (O.) One says, أَنْبَطَ فُلَانٌ بِئْرَهُ فِى غَضْرَآءَ(S, TA) i. e. Such a one produced the water of his well by digging in land of soft and good earth of which the water was sweet. (TA.) ― -b2- And Land in which palm-trees will not grow until it is dug, (K, TA,) the upper part thereof consisting of white [soft stones, like dry pieces of clay, such as are termed] كَذَّان. (TA.)

غَضَارٌ
غَضَارٌ ذ Clay that is cohesive, and أَخْضَر [i. e. green, or of a dark or an ashy dust-colour], (K,) or (O) of a good kind, without sand, or without salt earth; (O, K;) and so ↓ غَضَارَةٌ: (K:) or the latter signifies such clay itself: (Sh, O:) and the former signifies baked clay (Sh, O, K, TA) made of غَضَارَة, (Sh, O,) green, or of a dark or an ashy dust-colour, (أَخْضَرُ, O, TA,) which is suspended upon a human being as a preservative from the [evil] eye. (O, K, * TA. *)

غَضْوَرٌ
غَضْوَرٌ ذ Sticky clay, (K, TA,) that adheres to the foot, which will hardly, or in nowise, go into it [app. by reason of its compactness]. (TA.) -A2- And A species of trees [or plants], (K, TA,) dustcoloured, that grow large: n. un. with ة, (TA.) And (TA) A certain plant, (S, O, TA,) resembling the ثُمَام [or panic grass], (TA,) or of the species of أَسَل [or rushes], not beneficial, nor causing increase in the cattle; (AHn, O;) it is said that the cattle pasturing upon it do not form fat thereby, (O, TA, *) and that it does not dissolve in their stomachs: (O:) n. un. with ة. (AHn, O.)

غَضِيرٌ
غَضِيرٌ ذ Soft, or tender; (TA;) applied to a plant, or herbage; as also ↓ غَضِرٌ, and ↓ غَاضِرٌ; (O, TA;) all in this sense: (TA:) or so the first, applied to anything: (O, K, TA) or this signifies moist, juicy, or fresh: (AA, O:) and i. q. خَضِيرٌ [syn. with أَخْضَرُ i. e. green]. (K.) -A2- See also غَضْرَآءُ.

غَضَارَةٌ
غَضَارَةٌ ذ an inf. n., of غَضُرَ and of غَضِرَ. (TA.) [Used as a simple subst.,] Ease, comfort, and affluence; easiness of life: ampleness of the conveniences of life, or of the means of subsistence; plenty; (K, * TA;) prosperity; (TA;) plenty and prosperity; (S;) a plentiful and pleasant and easy state of life: (TA:) and ↓ غَضْرَآءُ signifies the same. (S.) One says, اـِنَّهُمْ لَفِى غَضَارَةٍ مِنَ العَيْشِ and من العيش ↓ فى غَضْرَآءِ, Verily they are in a plentiful and prosperous condition [of life]. (S.) Accord. to As, one should not say أَبَادَ اللّٰهُ خَضْرَآءَهُمْ, but ↓ اباد اللّٰه غَضْرَآءَهُمْ, meaning May God put an end to their prosperity, and their plentiful condition: (S:) but Ahmad Ibn- 'Obeyd says that both of these phrases mean may God destroy the collective body of them: and another says, their clay of which they were created. (TA. [See also خَضْرَآءُ, voce أَخْضَرُ.]) One says also, عَيْشٍ ↓ اـِنَّهُ لَفِى غَضْرَكَ and خَضْرَآءِ عَيْشٍ i. e. Verily he is in a plentiful condition of life. (TA.) And مِنْ خَيْرٍ ↓ اـِنَّهُ لَفِى غَضْرَآءَ [Verily he is in an ample state of prosperity]. (TA.) -A2- And, (O, K,) accord. to Lth, (O,) الغَضَارَةُ is an appellation of The قَطَاة [or sand-grouse]; (O, K;) but As disapproved this: (O:) [or] the قَطَاة is called ↓ الغَضْرَآءُ; and the pl. is الغَضَارِىُّ. (Msb.) -A3- See also غَضَارٌ. -A4- Of غَضَارَةٌ meaning A certain utensil, IDrd says, I do not think it to be genuine Arabic: (O, TA:) it signifies a large [bowl such as is termed] قَصْعَة: [app. from the Pers. غَدَارَهْ:] pl. غَضَائِرُ. (Mgh.)

غَضَارِىٌّ
غَضَارِىٌّ ذ A species of locust; also called the جَرَاد مُبَارَك: a word of uncertain derivation. (Msb.) ― -b2- Also pl. of غَضْرَآءُ mentioned near the end of the next preceding paragraph. (Msb.)

الغَضَوَّرَ
الغَضَوَّرَ ذ The lion. (Sgh, K.)

غَاضِرٌ
غَاضِرٌ ذ : see غَضِيرٌ. -A2- Also Withholding, or preventing. (TA.) -A3- And A skin well tanned. (AHn, S, O, K.) -A4- And One who occupies himself early in the morning in the accomplishment of the objects of his want, or in his needful affairs. (AA, O, K.)

مَغْضَرٌ
مَغْضَرٌ ذ and مَغْضِرٌ: see the first paragraph.

مُغْضِرٌ
مُغْضِرٌ ذ : see the following paragraph.

مَغْضُورٌ
مَغْضُورٌ ذ A man enjoying a pleasant life: (S:) blest; fortunate; abounding in good, or advantage, or utility: (Msb, K:) or in a state of ease, comfort, and affluence; or of plenty, or prosperity; (O, K, TA;) and of happiness: (TA:) as also ↓ مُغْضِرٌ: (K, TA:) pl. of the former مَغَاضِيرٌ, as well as مَغْضُورُونَ. (TA.)

##### Türkçe

غَضُرَ
1 **غَضُرَ** ذ , muzâri‘ **غَضُرَ** , mastar ismi **غَضَارَةٌ**, O (herhangi bir şey) yumuşak, yahut nazik oldu, yahut yumuşaklaştı. (TA. [Aşağıdaki mastar ismine de bak; ve ism-i fâil, **غَضِيرٌ**; ve **غَضِرٌ**’e bak.]) ― -b2- Ve **غَضِرَ**, muzâri‘ **غَضَرَ** , mastar ismi **غَضَرٌ**, O (bir adam) zengin, varlıklı, yahut mala mülkçe bol oldu. (Msb.) Dersin ki, **غَضِرَ بِالمَالِ**, (K. TA,) ve aynı şekilde, **بِالسَّعَةِ وَالأَهْلِ**, muzâri‘ **غَضَرَ** , mastar ismi **غَضَرٌ** ve **غَضَارَةٌ**: (TA;) ve ayrıca **غُضِرَ**, **عُنِىَ** gibi; (IKtt, TA;) O (bir adam, TA) hayatın mallarından, kolaylıklarından yahut rahatlıklarından bolluğa sahip oldu; (K, TA;) [yahut mal ve ailece zengin idi, yahut zengin oldu;] fakir olduktan sonra. (K, TA.) -A2- **غَضَرَهُ اللّٰهُ**, (S, Msb, K,) muzâri‘ **غَضُرَ** , (Msb, TA,) mastar ismi **غَضْرٌ**, (Msb, K,) Allah onu zengin, varlıklı, yahut mala mülkçe bol kıldı: (Msb:) hoş bir hayat sürdürsün diye: (S:) yahut hayatın mallarından, kolaylıklarından yahut rahatlıklarından bolluğa sahip olsun diye. (K, TA.) -A3- **غَضِرَ**, kesre ile, bir yer hakkında söylenir: İçinde kırmızı kil yahut toprak vardı: Az böyle der. (O.) -A4- **غَضَرَ عَنْهُ**, muzâri‘ **غَضِرَ** , (S, O, K, TA,) mastar ismi **غَضْرٌ** [ve aşağıdaki **مَغْضَرٌ** da aynı şekilde, O ve TA’da zikredildiği üzere İbn-Ahmar’ın bir beytine göre; fakat S’nin nüshalarımda o beytin kıraatına göre, o aşağıdaki **مَغْضِرٌ**’dir; doğru ise, görünüşe göre bir mekân ismidir]; ve ayrıca **غَضِرَ**; (TA;) Ondan, yahut ondan (o kimseden), yana döndü yahut uzaklaştı, yahut saptı; (S, O, K, TA;) ve aynı şekilde aşağıdaki **تغضّر**. (O, K.) Denir ki, **مَا غَضَرْتُ عَنْ صَوْبِى** “Ben yolumdan sapmadım.” (TA.) ― -b2- **غَضَرَ عَلَيْهِ**, (K. TA,) muzâri‘ **غَضِرَ** , mastar ismi **غَضْرٌ**, (TA,) **عَطَفَ** ile aynı (K, TA) [görünüşe göre “ona karşı döndü” manasında; çünkü eklenir ki] ve **مَالَ**. (TA.) ― -b3- Ve **مَاغَضَرَ عَنْ شَتْمِىَ** O, bana sövmekten geri durmadı, yahut çekinmedi. (TA.) -A5- Ve **غَضَرَهُ**, (S, K, TA,) muzâri‘ **غَضِرَ** , mastar ismi **غَضْرٌ**, (TA,) O (şey), yahut o (kimse), onu alıkoydu, yahut engelledi. (S, K, TA.) Denir ki, **أَرَدْتُ أَنْ آتِيَكَ فَغَضَرَنِى أَمْرٌ** [“Sana gelmek istedim de] bir iş beni alıkoydu, yahut engelledi.” (TA.) -A6- Ve **غَضَرَ الشَّىْءَ** O, şeyi kesti, (K, TA,) **لَهُ** [onun için]. (TA.) Dersin ki, **غَضَرَ لَهُ مِنْ مَالِهِ** O, malından onun için bir pay kesti. (K.) -A7- Ve **غَضَرَ الجِلْدَ** O, deriyi iyi tabakladı. (TA.)

حَمَلَ فَمَا غَضَّرَ
2 **حَمَلَ فَمَا غَضَّرَ** ذ O, hücum etti ve korkaklık etmedi, ve gerekli olandan geri kalmadı. (TA.)

5 تَغَضَّرَ ilk paragrafa bak.

اُغْتُضِرَ
8 **اُغْتُضِرَ** ذ O, sağlam bir halde iken genç, yahut delikanlı olarak öldü: (K, TA:) **اُخْتُضِرَ** gibi. (TA.) [Ayrıca غرض maddesinde 8’e de bak.]

غَضْوَرَ
Q. Q. 1 **غَضْوَرَ** ذ O (bir adam, TA) öfkelendi. (O, K.)

مَا نَامَ لِغُضْرٍ
**مَا نَامَ لِغُضْرٍ** ذ “O, pek az uyudu, yahut neredeyse hiç uyumadı” diye açıklanır; fakat bunun **ع** ve **ص** ile olduğu söylenir ve daha önce böylece zikredilmiştir [عصر maddesinde]. (TA.)

غَضِرٌ
**غَضِرٌ** ذ : **غَضِيرٌ**’e bak. ― -b2- Şöyle de denir: **عَيْشٌ غَضِرٌ مَضِرٌ** Kolay ve bol bir hayat: (K, * TA:) burada **مضر**, **عضر**’a taklitî bir tâbidir. (TA.) ― -b3- Ve bir adama nispetle **غَضِرُ النَّاصِيَةِ**, (O, K,) ve bir hayvana (**دَّابَّة**) nispetle **غَضِرَةُ النَّاصِيَةِ**, (O, Msb, K,) Mübarek, bahtiyar, yahut hayırda ya da fayda yahut yararda bol. (O, Msb, K.) -A2- Ayrıca iki yerde **غَضْرَآءُ**’a bak.

غَضْرَةٌ
**غَضْرَةٌ** ذ Belli bir bitki. (K, TA.) Bundan dolayı darbımesel: **يَأْكُلُ غَضْرَةً وَيَرْبِضُ حَجْرَةً** [“O, ghadrah yer ve bir yana yatıp çöker”]. (TA. [Ayrıca **حَجْرَةٌ**’ye bak.])

غَضْرَآءُ
**غَضْرَآءُ** ذ : altı yerde **غَضَارَةٌ**’ye bak. -A2- Ayrıca toprak yahut arazi, (**أَرْضٌ**, K,) yahut kil yahut topraktan bir parça, (**طِينَةٌ**, S, Msb,) iyi, yahut verimli. (**طَيِّبَةٌ**, K,) yeşil, yahut koyu yahut külî toz renginde: (**خَضْرَآءُ عَلِكَةٌ**: S, Msb, K:) ve içinde iyi cins kil yahut toprak bulunan, kum olmaksızın yahut tuzlu toprak olmaksızın arazi; (K, TA;) ve ayrıca aşağıdaki **غَضِيرَةٌ** yahut aşağıdaki **غَضِرَةٌ**, K’nın farklı nüshalarına göre; ikincisi L’ye göre. (TA:) yahut IAar’a göre, aşağıdaki **غَضِرٌ** [TA’da **غَضْرَآءُ**, ki bu bir yanlış yazımdır,] içinde kırmızı kil yahut toprak bulunan bir yeri ifade eder. (O.) Denir ki, **أَنْبَطَ فُلَانٌ بِئْرَهُ فِى غَضْرَآءَ** (S, TA) yani: Filan kimse, suyu tatlı olan yumuşak ve iyi topraklı arazide kazarak kuyusunun suyunu çıkardı. (TA.) ― -b2- Ve hurma ağaçlarının, kazılmadıkça bitmediği arazi; (K, TA,) bunun üst kısmı beyaz [yumuşak taşlardan, kuru kil parçaları gibi olan ve] **كَذَّان** diye adlandırılan şeylerden oluşur. (TA.)

غَضَارٌ
**غَضَارٌ** ذ Yapışık, birbirini tutan kil; ve **أَخْضَر** [yani yeşil, yahut koyu yahut külî toz renginde], (K,) yahut (O) iyi cins, kum olmaksızın yahut tuzlu toprak olmaksızın; (O, K;) ve aynı şekilde aşağıdaki **غَضَارَةٌ**: (K:) yahut ikincisi, bizzat böyle kili ifade eder: (Sh, O:) ve birincisi, **غَضَارَة**’den yapılmış pişmiş kili ifade eder (Sh, O, K, TA), (Sh, O,) yeşil, yahut koyu yahut külî toz renginde, (**أَخْضَرُ**, O, TA,) ki nazardan korunmak için bir insanın üzerine asılır. (O, K, * TA. *)

غَضْوَرٌ
**غَضْوَرٌ** ذ Yapışkan kil, (K, TA,) ayağa yapışan; ki ona güçlükle, yahut hiç, girilmez [görünüşe göre sıkılığından dolayı]. (TA.) -A2- Ve büyük büyüyen, toz renginde bir ağaç [yahut bitki] türü, (K, TA,); tekili ة iledir, (TA.) Ve (TA) belli bir bitki, (S, O, TA,) **ثُمَام**’a [yahut panic grass’a] benzeyen, (TA,) yahut **أَسَل** türünden [yahut sazlardan], faydalı olmayan ve hayvanlarda artışa sebep olmayan; (AHn, O;) denir ki hayvanlar onunla otladığında bununla semirmez, (O, TA, *) ve onun midelerinde çözünmez: (O:) tekili ة iledir. (AHn, O.)

غَضِيرٌ
**غَضِيرٌ** ذ Yumuşak, yahut nazik; (TA;) bir bitkiye yahut ota nispetle; ve ayrıca aşağıdaki **غَضِرٌ**, ve aşağıdaki **غَاضِرٌ**; (O, TA;) hepsi bu manada: (TA:) yahut birincisi, herhangi bir şeye nispetle böyledir: (O, K, TA) yahut bu, nemli, sulu, yahut taze demektir: (AA, O:) ve **خَضِيرٌ** ile aynı (K.) -A2- Ayrıca **غَضْرَآءُ**’a bak.

غَضَارَةٌ
**غَضَارَةٌ** ذ **غَضُرَ**’ın ve **غَضِرَ**’ın bir mastar ismidir. (TA.) [Basit isim olarak kullanılır,] Rahatlık, konfor ve bolluk; hayatın kolaylığı: hayatın kolaylıklarının yahut geçim vasıtalarının genişliği; çokluk; (K, * TA;) refah; (TA;) çokluk ve refah; (S;) bol ve hoş ve kolay bir hayat hali: (TA:) ve aşağıdaki **غَضْرَآءُ** da aynı manaya gelir. (S.) Denir ki, **اـِنَّهُمْ لَفِى غَضَارَةٍ مِنَ العَيْشِ** ve **من العيش ↓ فى غَضْرَآءِ**, “Şüphesiz onlar hayatça bol ve refah bir hal içindedirler.” (S.) As’a göre, **أَبَادَ اللّٰهُ خَضْرَآءَهُمْ** denmemelidir; fakat aşağıdaki **اباد اللّٰه غَضْرَآءَهُمْ** (denir), manası: Allah onların refahını ve bol hallerini sona erdirsin: (S:) fakat Ahmad Ibn- 'Obeyd der ki bu iki ibarenin ikisi de “Allah onların topluluğunu helâk etsin” demektir: ve bir başkası der ki, (manası) onların yaratıldıkları kildir. (TA. [Ayrıca **خَضْرَآءُ**’a, **أَخْضَرُ** maddesinde bak.]) Şöyle de denir: **عَيْشٍ ↓ اـِنَّهُ لَفِى غَضْرَكَ** ve **خَضْرَآءِ عَيْشٍ** yani: “Şüphesiz o, hayatça bol bir haldedir.” (TA.) Ve **مِنْ خَيْرٍ ↓ اـِنَّهُ لَفِى غَضْرَآءَ** [“Şüphesiz o, refahça geniş bir haldedir”]. (TA.) -A2- Ve, (O, K,) Lth’ye göre, (O,) **الغَضَارَةُ** **قَطَاة**’nın [yahut sand-grouse’un] bir adıdır; (O, K;) fakat As bunu hoş görmedi: (O:) [yahut] **قَطَاة**’ya aşağıdaki **الغَضْرَآءُ** denir; ve çoğulu **الغَضَارِىُّ**’dir. (Msb.) -A3- Ayrıca **غَضَارٌ**’a bak. -A4- **غَضَارَةٌ** “belli bir kap” manasında: IDrd der ki, bunun sahih Arapça olduğunu sanmıyorum: (O, TA:) büyük bir [**قَصْعَة** denilen] kâseyi ifade eder: [görünüşe göre Farsça غَدَارَهْ’ten:] çoğulu **غَضَائِرُ**. (Mgh.)

غَضَارِىٌّ
**غَضَارِىٌّ** ذ Bir çekirge türü; ayrıca **جَرَاد مُبَارَك** diye de adlandırılır: türeyişi belirsiz bir kelimedir. (Msb.) ― -b2- Ayrıca bir önceki paragrafın sonuna yakın zikredilen **غَضْرَآءُ**’nun çoğuludur. (Msb.)

الغَضَوَّرَ
**الغَضَوَّرَ** ذ Aslan. (Sgh, K.)

غَاضِرٌ
**غَاضِرٌ** ذ : **غَضِيرٌ**’e bak. -A2- Ayrıca alıkoyan, yahut engelleyen. (TA.) -A3- Ve iyi tabaklanmış bir deri. (AHn, S, O, K.) -A4- Ve sabahın erken vaktinde ihtiyacının maksatlarını, yahut gerekli işlerini yerine getirmekle meşgul olan kimse. (AA, O, K.)

مَغْضَرٌ
**مَغْضَرٌ** ذ ve **مَغْضِرٌ**: ilk paragrafa bak.

مُغْضِرٌ
**مُغْضِرٌ** ذ : aşağıdaki paragrafa bak.

مَغْضُورٌ
**مَغْضُورٌ** ذ Hoş bir hayat süren bir adam: (S:) mübarek; bahtiyar; hayırda, yahut faydada, yahut yararda bol: (Msb, K:) yahut rahatlık, konfor ve bolluk halinde; yahut çokluk, yahut refah halinde; (O, K, TA;) ve mutluluk halinde: (TA:) ve ayrıca aşağıdaki **مُغْضِرٌ**: (K, TA:) birincinin çoğulu **مَغَاضِيرٌ**, ayrıca **مَغْضُورُونَ**. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَضَرَ
غَضَرَ U ( n. ac. غَضْر 1 ),
a.  Blessed, prospered.

b.  I ( n. ac. غَضْر 1 ) [ 'An ], Turned, deviated from; left off, ceased, discontinued.

c.  Withheld, prevented.

d.  Cut off, detached.

غَضِرَ
غَضِرَ A ( n. ac. غَضَر 4 ),
a.  Became rich, wealthy.

غَضُرَ
غَضُرَ U ( n. ac. غَضَاْرَة 22t ),
a.  Was soft, tender.

تَغَضَّرَ
تَغَضَّرَ V ,
a.  see I (b) .

اِغْتَضَرَ
اِغْتَضَرَ VIII
a.  [ pass. ], Died young.

غَضَر
غَضَر 4 ,
a.  see 22t (a) .

غَضِر
غَضِر 5 ,
a.  Prosperous, fortunate.

غَاْضِر
غَاْضِر 21 ,
a.  Soft; gentle.

غَضَاْر
غَضَاْر 22 ,
a.  A kind of green clay.

غَضَاْرَة
غَضَاْرَة 22t ,
a.  Prosperity; affluence.

b.  see 22 .

غَضَاْرِيّ
غَضَاْرِيّ 22yi ,
a.  A species of locust.

غَضِيْر
غَضِيْر 25 ,
a.  Green; verdant; tender, fresh, juicy.

غَضِيْر
غَضِيْر 25 ,
a.  Sticky clay.

b.  A certain plant.

c.  Lion.

غَضْرَآءُ
غَضْرَآءُ 42 ,
a.  see 22 &  22t ( a ).

b.  ( pl. غَضَاْرَى 22ya ), Good soil; rich clay.

غَضڤرَ
N. P. غَضڤرَ I , ( pl. reg. &  مَغَاْضِيْرُ 65 ),
a.  Prosperous; fortunate; blest.

أَغْضَرَ
N. Ag. أَغْضَرَ IV ,
a.  see N. P. I .

غَضْرَب
غَضْرَب ,  غُضَارِب
a.  Verdant ( soil ).

غَضْرَم
غَضْرَم
a.  Fertile soil.

b.  Mortar, plaster.

غُضْرُوْف
غُضْرُوْف ( pl. غَضَاْرِيْ٤ُ 67 ),
a.  Cartilage, gristle.

##### Türkçe

غَضَرَ
غَضَرَ U ( n. ac. **غَضْر** 1 ),
a.  Mübarek oldu, bolluğa erdi.

b.  I ( n. ac. **غَضْر** 1 ) [ 'An ], -den döndü, -den saptı; bıraktı, vazgeçti, kesti, sürdürmedi.

c.  Alıkoydu, engelledi.

d.  Kesti, kopardı.

غَضِرَ
غَضِرَ A ( n. ac. **غَضَر** 4 ),
a.  Zengin oldu, varlıklı oldu.

غَضُرَ
غَضُرَ U ( n. ac. **غَضَاْرَة** 22t ),
a.  Yumuşak oldu, nazik oldu.

تَغَضَّرَ
تَغَضَّرَ V ,
a.  I (b)’ye bak.

اِغْتَضَرَ
اِغْتَضَرَ VIII
a.  [ edilgen ], genç yaşta öldü.

غَضَر
غَضَر 4 ,
a.  22t (a)’ya bak.

غَضِر
غَضِر 5 ,
a.  Bolluk içinde; bahtiyar.

غَاْضِر
غَاْضِر 21 ,
a.  Yumuşak; yumuşak huylu.

غَضَاْر
غَضَاْر 22 ,
a.  Yeşil bir kil türü.

غَضَاْرَة
غَضَاْرَة 22t ,
a.  Bolluk; varlık.

b.  22’ye bak.

غَضَاْرِيّ
غَضَاْرِيّ 22yi ,
a.  Bir çekirge türü.

غَضِيْر
غَضِيْر 25 ,
a.  Yeşil; yemyeşil; nazik, taze, sulu.

غَضِيْر
غَضِيْر 25 ,
a.  Yapışkan kil.

b.  Belli bir bitki.

c.  Aslan.

غَضْرَآءُ
غَضْرَآءُ 42 ,
a.  22 ve 22t (a)’ya bak.

b.  ( pl. **غَضَاْرَى** 22ya ), iyi toprak; zengin kil.

غَضڤرَ
N. P. **غَضڤرَ** I , ( pl. reg. &  **مَغَاْضِيْرُ** 65 ),
a.  Bolluk içinde; bahtiyar; mübarek.

أَغْضَرَ
N. Ag. **أَغْضَرَ** IV ,
a.  N. P. I’e bak.

غَضْرَب
غَضْرَب ,  غُضَارِب
a.  Yemyeşil (toprak).

غَضْرَم
غَضْرَم
a.  Verimli toprak.

b.  Harç, sıva.

غُضْرُوْف
غُضْرُوْف ( pl. **غَضَاْرِيْ٤ُ** 67 ),
a.  Kıkırdak, kıkırdak eti.
