# غضف (غ-ض-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B6%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - ض - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والضاد والفاء معهما
غ ض ف يستعمل فقط غضف: الغَضَف: شجر بالهند كهيئة النخل سواء من أسفله إلى أعلاه، له سعفٌ أخضر مغشى عليه ونواه مقشر بغير لحاء.
ويقال: هو خوص المقل يجلب إلى البحرين، تتخذ منه جلالُ التمر.
ونخلة مُغْضِفٌ: كثر سعفها وساء ثمرها.
والأغْضَفُ من السباع: ما قد انكسر أعلا أذنيه واسترخى.
وانغَضَفَتْ أذُنُه أي اسُتَرْخَتْ من غَير خِلْقةٍ. وغَضِفَت إذا كانت خلقةً.
وكلابٌ غُضْفٌ: مُسْتَرْخِيةُ الآذانِ. يقال: أُذُنٌ غَضْفاءُ، وأنا أُغضِفُها وانغَضَفَ القوم في الغبار: دخلوا فيه، قال العجاج:
وانغَضَفَتْ من مرجحنٍّ أَغضَفَا
وليلٌ أَغْضَفُ: تشبه ظلمته بالغبار.
والغاضِفُ: الناعم البال، ويقال: غَضَفَ يَغْضِفُ غُضُوفاً.
والمُغْضِفُ: المتدلي من ثمر النخل. وأغْضَفَتِ النَّخلةُ، وكل شيء: تدلى ثمرها.
وانْغَضَفتِ البئر: تهدَّمَتْ.
والأغْضَفُ: الليل نفسه في قول ذي الرمة:
قد أعسفُ النازحَ المجهولَ معسفُه		في ظل أغضَف يدعو هامَهُ البومُ

##### Türkçe

غayn, ضad ve فa ile birlikte olan bab
غ ض ف yalnızca **غضف** kullanılır: **الغَضَف**: Hind’de hurma ağacı heyetinde, altından üstüne kadar eşit (olan) bir ağaç; onun üzeri örtülü yeşil yaprakları vardır; çekirdeği de kabuksuz, soyulmuş (hâldedir).
Ve denilir: O, Bahreyn’e getirilen **المقل**’in yaprağıdır; ondan hurmanın örtüleri yapılır.
Ve **مُغْضِفٌ** bir hurma ağacı: yaprakları çoğaldı ve meyvesi kötü oldu.
Ve yırtıcılardan **الأغْضَفُ**: iki kulağının üst tarafı kırılmış ve sarkmış olan.
Ve **انغَضَفَتْ** onun kulağı, yani yaratılıştan olmaksızın sarktı. **غَضِفَت** ise, eğer yaratılış (gereği) ise.
Ve **غُضْفٌ** köpekler: kulakları sarkık (olanlar). Denilir: **أُذُنٌ غَضْفاءُ**; ve ben onu **أُغضِفُ** ederim; ve kavim tozun içinde **انغَضَفَ**: onun içine girdiler; el-Accec dedi ki:
وانغَضَفَتْ من مرجحنٍّ أَغضَفَا
Ve **أَغْضَفُ** bir gece: onun karanlığı toza benzetilir.
Ve **الغاضِفُ**: gönlü rahat, yumuşak (olan); ve denilir: **غَضَفَ يَغْضِفُ غُضُوفاً**.
Ve **المُغْضِفُ**: hurma meyvesinden sarkan (şey). Ve hurma ağacı **أغْضَفَتِ**; ve her şey: meyvesi sarktı.
Ve kuyu **انْغَضَفتِ**: yıkıldı.
Ve **الأغْضَفُ**: Zî’r-Rumme’nin sözünde gecenin kendisidir:
قد أعسفُ النازحَ المجهولَ معسفُه		في ظل أغضَف يدعو هامَهُ البومُ

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

غَضَفْتُ العود، إذا كسرته فلم تُنْعِم كسره. وغَضَفَ الكلبُ أُذُنَه يَغْضِفُها غَضْفاً، إذا أرخاها وكسرها. والغَضَفُ بالتحريك: استرخاءٌ في الأذن. يقال كلبٌ أغْضَفُ وكلابٌ غُضْفٌ. وقد غَضِفَ إذا صار مسترخيَ الأذن. وسهمٌ أغْضَفُ، أي غليظ الريش؛ وهو خلاف الأصمَع. وأغْضَفَ الليل، أي أظلم واسودَّ. وليلٌ أغْضَف. وقد غَضِفَ غَضَفاً. وكذلك عيشٌ أغَضَفُ، أي ناعمٌ بيِّن الغَضَفِ: إذا تَغَضَّفَ عليه ومالَ. والغاضِفُ: الناعمُ البالِ. ويقال: عيشٌ غاضفٌ. والغُضْفُ: القَطا الجون. وتَغَضَّفَ عليه، أي مال وتثنَّى وتكسر. يقال: تَغَضَّفَتِ البئر، إذا تهدَّمت أجوالها. وانْغَضَفَ القومُ في الغبار: دخلوا فيه.

##### Türkçe

**غَضَفْتُ**: değneği kırdım; onu kırdığın zaman kırmasını düzgün yapmadığında (denir). Ve köpek kulağını **غَضَفَ** eder, onu **يَغْضِفُها** **غَضْفاً**: onu salıverip kırdığı zaman (denir). Ve harekeli olarak **الغَضَفُ**: kulakta bir gevşekliktir. Denir ki: **كلبٌ أغْضَفُ** ve **كلابٌ غُضْفٌ**. Ve kulağı gevşek hâle geldiği zaman **غَضِفَ** olmuştur. Ve **سهمٌ أغْضَفُ**: yani tüyü kalın; ve o, **الأصمَع**’ın zıddıdır. Ve gece **أغْضَفَ** etti: yani karardı ve simsiyah oldu. Ve **ليلٌ أغْضَف**. Ve **غَضِفَ** **غَضَفاً** olmuştur. Ve aynı şekilde **عيشٌ أغَضَفُ**: yani yumuşak, **الغَضَفِ**i açık (olan); üzerine **تَغَضَّفَ** edip eğildiği ve meylettiği zaman (denir). Ve **الغاضِفُ**: yumuşak, rahat (olan)dır. Ve denir ki: **عيشٌ غاضفٌ**. Ve **الغُضْفُ**: kara **القَطا**dır. Ve ona **تَغَضَّفَ** etti: yani meyletti, büküldü ve kırıldı. Denir ki: kuyu **تَغَضَّفَتِ**; çeperleri yıkıldığı zaman. Ve kavim tozun içinde **انْغَضَفَ** etti: onun içine girdiler.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ض ف
غضف
استعمل من وجوهه : غضف .
غضف : قال الليث : الغَضَفُ : شجرٌ بالهند كهيئةِ النَّخْلِ سواء من أسفلهِ إلى أعلاه . سَعَفٌ أخضرُ مُغَشّى عليه ، ونواهُ مُقَشَّرٌ بغيرِ لحاءٍ ، قال : وتقول : نخلةٌ مُغْضِفٌ إذا كثُرَ سعفُها وساء ثمرها .
قال الديْنوري : الغَضَفُ خُوصٌ جيِّدٌ تتخذ منه القِفاعُ التي يُحْمَلُ فيها الجهازُ ، ونباتُ شجرِهِ كنباتِ النّخل ، ولكن لا يطولُ .
وفي حديث عمر : أنه ذكر أبواب الرِّبَا ، ثم قال : ( ومنها الثمرةُ تباعُ وهي مُضْغِفَةٌ ) .
قال شمرٌ : ثمرةٌ مُغْضِفَةٌ إذا تقاربت من الإدراك ولما تُدْرِك ، ويقال للسماء : أَغْضَفَتْ إذا أخالتْ للمطر ، وذلك إذا لَبِسَها الغَيْم ، كما يقال : ليلُ أغْضَفُ إذا ألْبَسَ ظَلامُه ، وتَغَضَّفَ علينا الليلُ : ألبسنا ، وأنشد :
بأحلامِ جُهَّالٍ إذا ما تَغَضَّفُوا
قال : والتَّغَضُّفُ والتَّغَضُّنُ والتَّغَيُّفُ واحد ، من ذلك قيل للكلاب غُضْفٌ : إذا استرخت آذانُها على المحارَةِ من طولها وسعتها .
قال شمر : وسمعت ابن الأعرابي يقول : الغاضِفُ من الكلابِ المُتَكَسِّرُ أعلى أذنه إلى مقدَّمه ، والأغضفُ إلى خلفه .
وقال ابن شميل : الغَضَفُ في الأُسْد : استرخاءُ أجفانِها العُلَى على أعيُنها ، يكونُ ذلك من الغَضَبِ والكبر .
قال : ومن أسماء الأسَدِ : الأغْضَفُ .
قال : والغَضَفُ : استرخاءُ أعلى الأذنين على محارتها من سَعَتها وعِظَمِها .
وقال أبو النَّجْم يصف الأسد :
ومُخْدَراتٍ يأكلُ الطُّوّافا
غُضْفٍ تَدُقُّ الأجَمَ الحفَّافا
قال : ويقال : الغَضَفُ في الأسْدِ : كثرةُ أوبارِها وتثَنِّي جُلودها .
وقال القطامي :
وقال لَهُمْ غُضْفُ الجِمامِ تَرحَّلُوا
قال : وقال أبو عمرو في قول عمر : المُغْضِفَةُ : المُتَدَلِّيَةُ في شجرها ، وكلُّ مسترخٍ : أغْضَفُ ، رواه عنه أبو عبيد ، قال : وإنما أراد عمر أنها تُباعُ ولم يبْدُ صلاحُها ، فلذلك جعلها مُغْضِفَةً .
قال شمر : وقال أبو عدنان : قالت لي الْحَنْظَلِيَّةُ : أغْضَفَتِ النخلة إذا أُوقِرَتْ .
قال : وقال مَعْزُ بن سوادة : عَيشٌ أغْضَفُ إذا كان رخيًّا خصيباً ، ويقال : تغَضَّفتْ عليه الدُّنيا إذا كَثُرَ خيرها له ، وأقبلت عليه ، وعَطنٌ مُغْضِفٌ إذا كثر نَعَمُه .
وقال ابن الجُلاح :
إذا جُمادَى منعتْ قَطْرها
زانَ جنابي عَطَنٌ مُغْضِفُ
أراد بالعطن ها هنا نَخيلَهُ الرّاسخَةَ في الماءِ الكثيرة الحمل .
ورواه ابن السكيت : عَطَنٌ مُعْصِف .
وقال : هو من العَصْفِ وهو ورقُ الزَّرْع ، وإنما أراد خوصَ سعفِ النخْل .
وقال الليث : الأغضفُ من السِّباع ، الذي انكسر أعلى أُذنِه ، واسترخَى أصله ، ومنه أذنٌ غَضفَاءُ ، وأنا أغضِفُها وانغضفتْ أذُنُه إذا انكسرت من غير خلقَةٍ ، وغَضِفَتْ : إذا كانت خلقةً ، وانغضف القومُ في الغُبار إذا دخلوا فيه .
وقال العجاج :
وانغَضفت في مُرْجَحِنَ أغضفا
شبَّه ظلمة الليْل بالغُبار .
قال : والغاضِفُ : النَّاعم البال ، وقد غَضَفَ يغضِفُ غُضُوفاً ، وأنشد :
كم اليَوْمَ مَغْبُوطٌ بخيْرِكَ بائِسٌ
وآخرُ لم يُغْبَطْ بِخَيْرِكَ غاضِفُ
وعيْشٌ غاضِفٌ ، والأغْضَفُ : الليلُ ، وأنشد :
في ظِلِّ أغْضَفَ يَدْعُو هامَهُ الْبُومُ
الحرانيُّ عن ابن السكِّيت : الغَضْفُ : مصدرُ غَضَفْت أذُنَهُ غَضْفاً إذا كسرتها ، والغَضَفُ : انكسارُها خِلْقَةً .
وقال غيره : في أشفارِهِ غَضَفٌ وغَطَفٌ بمعنى واحد ، ويقال : تَغَضَّفَتِ الحَيَّةُ إذا تلَوَّتْ ، وقال أبو كبير :
بالليل مَوْرِدَ أيِّمٍ مُتَغَضِّفُ
ويقال : نزل فلانٌ في البئر فانْغَضَفَتْ عليه ، أي انهارَتْ .
وقال ابن الأعرابي : سَنَةٌ غَضْفاءُ وغلفاء ، إذا كانَتْ مُخْصِبَةً ، وعَيْشٌ أغْضَفُ وأغلَفُ : رغدٌ واسعٌ .
أبو عبيد عن الأصمعيِّ : خَضَفَ بها وغَضَفَ بها إذا ضَرِطَ .

##### Türkçe

غ ض ف
**غضف**
Yüzlerinden (kullanım yönlerinden) kullanıldı: **غضف**.

**غضف**: Leys dedi: **الغَضَفُ**: Hind’de, aşağısından yukarısına kadar eşit, **النَّخْلِ** suretinde bir ağaçtır. Üzeri örtülmüş yeşil **سَعَفٌ**; çekirdeği, kabuksuz, **لحاء** olmaksızın soyulmuştur. Dedi: Ve dersin ki: **نخلةٌ مُغْضِفٌ**; **سَعَفُها** çoğalınca ve meyvesi kötü olunca.

Deynûrî dedi: **الغَضَفُ** iyi **خُوصٌ**tur; ondan, içinde **الجهازُ** taşınan **القِفاعُ** yapılır. Ağacının bitişi, **النّخل**in bitişi gibidir; fakat uzamaz.

Ömer’in hadisinde: **الرِّبَا** kapılarını zikrettiği, sonra dediği (rivayet edilmiştir): “(Ve ondan, meyvenin **مُضْغِفَةٌ** iken satılmasıdır).”

Şemmer dedi: **ثمرةٌ مُغْضِفَةٌ**; olgunlaşmaya yaklaşınca, fakat henüz olgunlaşmayınca. Ve göğe denir: **أَغْضَفَتْ**; yağmur için (yağmur varmış gibi) zannettirince; bu, onu **الغَيْم** giydirdiği zamandır. Nitekim denir: **ليلُ أغْضَفُ**; karanlığı (her yanı) giydirince. Ve: **تَغَضَّفَ علينا الليلُ**: bize giydirdi. Ve inşad etti:
بأحلامِ جُهَّالٍ إذا ما تَغَضَّفُوا

Dedi: **التَّغَضُّفُ** ve **التَّغَضُّنُ** ve **التَّغَيُّفُ** birdir. Bundan dolayı köpeklere **غُضْفٌ** denildi: kulakları, uzunluğu ve genişliği sebebiyle **المحارَةِ** üzerine gevşeyip sarkınca.

Şemmer dedi: İbnü’l-A‘râbî’nin şöyle dediğini işittim: Köpeklerden **الغاضِفُ**, kulağının üstü ön tarafına doğru kırılmış olandır; **الأغضفُ** ise arka tarafına doğrudur.

İbn Şümeyl dedi: Aslanlarda **الغَضَفُ**: üst göz kapaklarının gözleri üzerine gevşeyip sarkmasıdır; bu, **الغَضَبِ** ve kibirden olur.

Dedi: Aslanın adlarından: **الأغْضَفُ**.

Dedi: Ve **الغَضَفُ**: genişliği ve büyüklüğü sebebiyle kulakların üst kısmının **محارتها** üzerine gevşeyip sarkmasıdır.

Ebû’n-Necm, aslanı vasfederek dedi:
ومُخْدَراتٍ يأكلُ الطُّوّافا
غُضْفٍ تَدُقُّ الأجَمَ الحفَّافا

Dedi: Ve denir: Aslanda **الغَضَفُ**: **أوبارِها**nın çokluğu ve derilerinin katlanmasıdır.

Katamî dedi:
وقال لَهُمْ غُضْفُ الجِمامِ تَرحَّلُوا

Dedi: Ebû Amr, Ömer’in sözü hakkında dedi ki: **المُغْضِفَةُ**: ağacında sarkmış olan (meyve)dir. Ve her gevşek-sarkık olan: **أغْضَفُ**tur. Bunu ondan Ebû Ubeyd rivayet etti. Dedi: Ömer ancak, olgunluğu belirmemiş olduğu hâlde satılmasını kastetti; bu sebeple onu **مُغْضِفَةً** kıldı.

Şemmer dedi: Ebû Adnân dedi: **الْحَنْظَلِيَّةُ** bana dedi ki: **أغْضَفَتِ النخلة**; yükletilince (**أُوقِرَتْ**).

Dedi: Ma‘z b. Sevâde dedi: **عَيشٌ أغْضَفُ**; yumuşak, bereketli olunca. Ve denir: **تغَضَّفتْ عليه الدُّنيا**; onun için hayrı çoğalınca ve ona yönelip gelince. Ve **عَطنٌ مُغْضِفٌ**; **نَعَمُه** çoğalınca.

İbnü’l-Cülâh dedi:
إذا جُمادَى منعتْ قَطْرها
زانَ جنابي عَطَنٌ مُغْضِفُ

Burada **العطن** ile, suda kökleşmiş, yükü çok olan hurmalıklarını kastetti.

İbnü’s-Sikkît onu şöyle rivayet etti: **عَطَنٌ مُعْصِف**.

Ve dedi: Bu, **العَصْفِ**tendir; o da ekinin yaprağıdır. Ancak o, **النخْل**in **سَعَف**ının **خوص**unu kastetti.

Leys dedi: Yırtıcılardan **الأغضفُ**, kulağının üstü kırılmış, kökü gevşemiş olandır. Ondan: **أذنٌ غَضفَاءُ**. Ve ben onu **أغضِفُ** ederim; kulağı **انغضفتْ**: yaratılış olmaksızın kırılınca. Ve **غَضِفَتْ**: yaratılış olunca. Ve kavim, toza girince **انغضف** oldu.

A‘câc dedi:
وانغَضفت في مُرْجَحِنَ أغضفا

Gecenin karanlığını toza benzetti.

Dedi: **الغاضِفُ**: gönlü yumuşak olandır. Ve **غَضَفَ** eder, **يغضِفُ** eder, **غُضُوفاً**. Ve inşad etti:
كم اليَوْمَ مَغْبُوطٌ بخيْرِكَ بائِسٌ
وآخرُ لم يُغْبَطْ بِخَيْرِكَ غاضِفُ

Ve **عيْشٌ غاضِفٌ**. Ve **الأغْضَفُ**: gecedir. Ve inşad etti:
في ظِلِّ أغْضَفَ يَدْعُو هامَهُ الْبُومُ

Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten: **الغَضْفُ**: “kulağını kırdım” demen, **غَضَفْت أذُنَهُ غَضْفاً**; bunun masdarıdır. Ve **الغَضَفُ**: onun yaratılıştan kırık olmasıdır.

Başkası dedi: Kirpiklerinde **غَضَفٌ** ve **غَطَفٌ** vardır; mânâca birdir. Ve denir: **تَغَضَّفَتِ الحَيَّةُ**; kıvrılıp bükülünce. Ebû Kebîr dedi:
بالليل مَوْرِدَ أيِّمٍ مُتَغَضِّفُ

Ve denir: Falan kuyuya indi de, üzerine **انْغَضَفَتْ**; yani çöktü.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **سَنَةٌ غَضْفاءُ** ve **غلفاء**; bereketli olunca. Ve **عَيْشٌ أغْضَفُ** ve **أغلَفُ**: geniş bolluktur.

Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: **خَضَفَ بها** ve **غَضَفَ بها**; yellenince.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D9%81/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين والضاد وما يثلثهما)
(غضف) الغين والضاد والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على استرخاءٍ وتهدُّم وتغَشٍّ. من ذلك الأغْصَف من السِّباع: ما استرخت أذُنه. ومن الباب: ليلٌ أغضَفُ، أي أسودُ يغشَى بظلامه. قال ذو الرُّمَّة:
قد أعسِفُ النَّازحَ المجهولَ مَعْسِفُه *** في ظلِّ أغضَفَ يدعو هامَهُ البومُ([1])
ويقولون: عيشٌ غاضِف، أي ناعم، كأنَّه قد غَشِيَ بخيره([2]) وغَضَارته. *والغُضْف([3]) : القَطا الجُون، وهذا على التَّشبيه بالليل وسَوادِه. ويقال: تغضَّفَت البِئر، إذا تهدَّمت أَجوالُها فغَشِيَتْ ما تحَتَها. ويقال: غَضَفت الأُتن تَغْضِفُ، إذا أخذَتْ الجريَ أخْذاً. وهذا لأنَّها تَغْشَى الأرض بجريها. قال:
يَغُضُّ ويَغْضِفْن من ريِّقٍ  *** كشُؤبوبِ ذي بَرَدٍ وانسجال([4])
(غضن) الغين والضاد والنون أصلٌ صحيح يدلُّ على تثنٍّ وتكسُّر. من ذلك الغُضُون: مَكاسر الجِلْد، ومَكاسِر كلِّ شيء غُضون. وتغضَّنَ جِلدُه. والمغاضَنَة: مكاسَرة العينين. ومن الباب قولهم: ماغَضَنك عن كذا، أي ما عاقك عنه. وغَضَن العَينِ: جلدُها الظّاهر، سمِّي لتكسُّرٍ فيه.
ومما شذَّ عن هذا الباب قولهم: "غَضَنت النّاقةُ بولدها، إذا ألقَتْه قبل أن يُنْبِت.
(غضر) الغين والضاد والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على حُسنٍ ونَعْمة ونَضرة. من ذلك الغَضَارة: طيبُ العَيش: ويقولون في الدُّعاء: أبادَ الله تعالى غَضراءهم، أي خَيرهم وغضارتهم. قال عبد الله بن مُسلم: أصل الغَضْراء طِينةٌ خضراءُ عَلِكة. يقال: أَنْبَطَ بئرَه في غَضْراءَ، ويقال: دابّةٌ غَضِرةُ النَّاصية. إذا كانت مباركة.
ومن الباب: الغاضر: الجلد الذي أُجِيد دبغُه.
ومما شذَّ عن هذا الباب قولُهم: لم يَغْضِرْ عن ذلك، أي لم يَعْدِل عنه. قال ابنُ أحمر:
* ولم يَغْضِرْنَ عن ذاك مَغْضَرا([5]) *
والغَضْوَر: نَبْت.
(غضب) الغين والضاد والباء أصلٌ صحيح يدلُّ على شدَّة وقُوّة. يقال: إنَّ الغَضْبة: الصَّخرة الصُّلبة. قالوا: ومنه اشتُقَّ الغَضَب، لأنَّه اشتدادُ السُّخط. يقال: غَضِب يَغْضَبُ غَضَباً، وهو غضبانُ وغَضُوب. ويقال: غَضِبْتُ لفلانٍ، إذا كان حيّاً؛ وغضبت به، إذا كان ميّتاً. قال دُرَيد:
* أنَّا غِضابٌ بمعبدِ([6]) *
ويقال: إنَّ الغَضُوب: الحيَّة العظيمة.
(غضل) الغين والضاد واللام. يقولون: أَغْضَلَتِ الشَّجرة واغضالَّتْ([7]) ، إذا كثُرت أغصانها.
(غضا) الغين والضاد والحرف المعتلّ كلمتان: فالأولى: الإغضاء: إدناء الجُفون. وهذا مشتقٌّ من اللَّيلة الغاضِية، وهي الشَّديدة الظُّلمة.
والكلمة الأخرى: الغَضَا، وهو شجرٌ معروف. يقال: أرضٌ غَضْيَاء: كثيرة الغَضَا. ويقال: إبلٌ غَضِيَةٌ: اشتكَتْ عن أكل الغَضَا.
--------------ــ
([1]) سبق إنشاده في (بوم، ظل، عسف).
([2]) في الأصل: "لخيره".
([3]) وكذا ورد ضبطه في المجمل. وفي اللسان: "قال ابن بري: صوابه والغَضَف: القطا الجوني. غيره: والغَضَفة: ضرب من الطير قيل إنها القطاة الجونية، والجمع غضف".
([4]) لأمية بن أبي عائذ الهذلي في ديوان الهذليين (2: 180) وفي الديوان: "وانسحال". والانسجال والانسحال: الانصباب.
([5]) البيت بتمامه كما في اللسان (غضر) وإصلاح المنطق 430:
تواعدن أن لا وعي عن فرج راكس  *** فرحن ولم يغضرن عن ذاك مغضرا
([6]) البيت بتمامه كما في الأصمعيات 23 ليبسك واللسان (غضب):
فإن تعقب الأيام والدهر فاعلموا  *** بني قارب أنا غضاب بمعبد
 ([7]) كذا ورد هذا الفعل والذي قبله. والذي في المجمل: "اغضالت" فقط. وفي اللسان والقاموس: "اغضألت" بالهمزة.

ـ

##### Türkçe

(غayn ve **الضاد** ve onların üçlülenenleri babı)
(**غضف**) **الغين** ve **الضاد** ve **الفاء** sahih bir asıldır; gevşeme ve yıkılma ve örtülme üzerine delâlet eder. Bundan: yırtıcılardan **الأغصف**: kulağı gevşemiş olan. Ve babdan: **ليلٌ أغضفُ**; yani siyah, karanlığıyla örten. ذو الرُّمَّة dedi:
قد أعسِفُ النَّازحَ المجهولَ مَعْسِفُه *** في ظلِّ أغضَفَ يدعو هامَهُ البومُ([1])
Ve derler: **عيشٌ غاضِف**; yani yumuşak; sanki hayrıyla([2]) ve tazeliğiyle örtülmüştür. Ve **الغُضْف**([3]) : kara **القَطا**; bu, geceye ve onun siyahlığına benzetme üzerinedir. Ve denir: **تغضَّفَت البِئر**; kovaları yıkılıp da altındakini örttüğü zaman. Ve denir: **غَضَفت الأُتن تَغْضِفُ**; koşmayı bir alışla aldığı zaman. Bu, onun koşmasıyla yeri örtmesindendir. Dedi:
يَغُضُّ ويَغْضِفْن من ريِّقٍ  *** كشُؤبوبِ ذي بَرَدٍ وانسجال([4])
(**غضن**) **الغين** ve **الضاد** ve **النون** sahih bir asıldır; bükülme ve kırışma üzerine delâlet eder. Bundan: **الغُضُون**: derinin kırışıkları; ve her şeyin kırışıkları **غُضون**dur. Ve **تغضَّنَ جِلدُه**. Ve **المغاضَنَة**: iki gözün kırıştırılması. Ve babdan onların sözü: **ماغَضَنك عن كذا**; yani seni ondan ne alıkoydu. Ve **غَضَن العَينِ**: onun dış derisi; onda bir kırışma bulunduğu için adlandırıldı.
Ve bu babdan şâz olanlardan onların sözü: "**غَضَنت النّاقةُ بولدها**", yavrusunu, bitirmeden önce attığı zaman.
(**غضر**) **الغين** ve **الضاد** ve **الراء** sahih bir asıldır; güzellik ve nimet ve tazelik üzerine delâlet eder. Bundan **الغَضَارة**: yaşayışın hoşluğu. Ve duada derler: Allah Teâlâ onların **غَضراء**larını helâk etti; yani hayırlarını ve tazeliklerini. عبد الله بن مُسلم dedi: **الغَضْراء**ın aslı, yapışkan yeşil bir çamurdur. Denir: **أَنْبَطَ بئرَه في غَضْراءَ**; ve denir: **دابّةٌ غَضِرةُ النَّاصية**; mübarek olduğu zaman.
Ve babdan: **الغاضر**: tabaklanması iyi yapılmış deri.
Ve bu babdan şâz olanlardan onların sözü: **لم يَغْضِرْ عن ذلك**; yani ondan dönmedi. ابنُ أحمر dedi:
* ولم يَغْضِرْنَ عن ذاك مَغْضَرا([5]) *
Ve **الغَضْوَر**: bir bitki.
(**غضب**) **الغين** ve **الضاد** ve **الباء** sahih bir asıldır; şiddet ve kuvvet üzerine delâlet eder. Denir: **الغَضْبة**: sert kaya. Dediler: Bundan **الغَضَب** türetildi; çünkü o, öfkenin şiddetlenmesidir. Denir: **غَضِب يَغْضَبُ غَضَباً**; ve o **غضبانُ** ve **غَضُوب**tur. Ve denir: **غَضِبْتُ لفلانٍ**; diri olduğu zaman; ve **غضبت به**; ölü olduğu zaman. دُرَيد dedi:
* أنَّا غِضابٌ بمعبدِ([6]) *
Ve denir: **الغَضُوب**: büyük yılandır.
(**غضل**) **الغين** ve **الضاد** ve **اللام**. Derler: **أَغْضَلَتِ الشَّجرة واغضالَّتْ**([7]) ; dalları çoğaldığı zaman.
(**غضا**) **الغين** ve **الضاد** ve illetli harf iki kelimedir: birincisi: **الإغضاء**: göz kapaklarını yaklaştırma. Bu, **اللَّيلة الغاضِية**den türemiştir; o da şiddetli karanlık olandır.
Diğer kelime: **الغَضَا**; o, bilinen bir ağaçtır. Denir: **أرضٌ غَضْيَاء**: **الغَضَا**sı çok olan. Ve denir: **إبلٌ غَضِيَةٌ**: **الغَضَا** yemekten şikâyet etti.
--------------ــ
([1]) (بوم، ظل، عسف)’te daha önce inşad edilmiştir.
([2]) Asılda: "لخيره".
([3]) Mücmel’de de zabtı böyle gelmiştir. Lisân’da: "İbn Berrî dedi: doğrusu **والغَضَف**: kara **القطا**dır. Başkası: **والغَضَفة**: kuş türlerinden bir tür; onun kara **القطاة** olduğu söylenmiştir; çoğulu **غضف**".
([4]) Hüzellîlerin divanında (2: 180) Ümeyye b. Ebî Âiz el-Hüzelî’nindir; divanda: "وانسحال". **الانسجال** ve **الانسحال**: akıp dökülmedir.
([5]) Beyit tamamıyla Lisân’da (**غضر**) ve Islahu’l-Mantık 430’da olduğu üzere:
تواعدن أن لا وعي عن فرج راكس  *** فرحن ولم يغضرن عن ذاك مغضرا
([6]) Beyit tamamıyla Asma’iyyât 23 (Lypsk) ve Lisân’da (**غضب**) olduğu üzere:
فإن تعقب الأيام والدهر فاعلموا  *** بني قارب أنا غضاب بمعبد
 ([7]) Bu fiil ve ondan önceki böyle gelmiştir. Mücmel’de olan: yalnız "اغضالت". Lisân ve Kâmûs’ta: hemzeyle "اغضألت".

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D9%81/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ ض ف
عيش أغضف‏:‏ ناعم ليّن من الغضف في الأذن وهو الاسترخاء‏.‏
وتغضّفوا عليه تعطّفوا‏.‏
وتغضّفت الحيّة‏:‏ تلوّت‏.‏
وتقول‏:‏ نحن في عيشٍ أغضف لا بؤس ولا شظف‏.‏

##### Türkçe

غ ض ف
**عيش أغضف**: yumuşak, esnek; kulaktaki **الغضف**’tan olup o da gevşekliktir.
Ve **تغضّفوا عليه**: ona şefkat gösterdiler.
Ve **تغضّفت الحيّة**: kıvrıldı.
Ve dersin ki: Biz **عيشٍ أغضف** içindeyiz; ne sıkıntı ne de **شظف**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

غَضَفَ العُودَ والشيءَ يَغْضِفُه غَضْفاً فانغضَفَ وغَضَّفَه فَتَغَضَّفَ: كسره فانكسر ولم يُنْعِم كسره. وتغضَّف عليه أَي مالَ وتَثنَّى وتكسَّر، وتَغَضَّفت الحَيّة: تلَوّت وتكسّرت؛ قال أَبو كبير الهُذلي: إلا عَوابِسُ كالمِراطِ مُعِيدةٌ،
باللَّيلِ، مَوْرِدَ أَيِّمٍ مُتَغَضِّفِ
وكلُّ متثن متكسّر مُسترْخ أَغْضَفُ، والأُنثى غَضْفاء. وغَضِفت الأُذن غَضَفاً وهي غَضْفاء: طالت واسْترخت وتكسّرت، وقيل: أَقبلت على الوجه، وقيل: أَدبرت إلى الرأْس وانكسر طرَفُها، وقيل: هي التي تتثنى أَطرافها على باطنها، وهي في الكلاب إقبال الأُذن على القفا. وكلبٌ أَغْضَفُ وكلاب غُضْف، وقد غَضِفَ، بالكسر، إذا صار مسترخي الأُذن. التهذيب: التَّغَضُّفُ والتغَضُّنُ والتغيُّفُ واحد، ومن ذلك قيل للكلاب غُضْفٌ إذا استرخت آذانها على المحارة من طولها وسَعتها. وقال ابن الأَعرابي: الغاضِفُ من الكلاب المتكسّر أَعلى أُذنه إلى مقدَّمه، والأَغضفُ إلى خلفه. والغُضْفُ: كلاب الصيْد من ذلك صفة غالبة. وغَضَفَ الكلبُ أُذنه غَضْفاً وغَضَفاناً وغَضْفاناً: لَواها، وكذلك إذا لوتْها الرِّيح، وقيل: غَضَفها أَرخاها وكسرها. والغَضَفُ، بالتحريك: اسْتِرْخاء في الأُذن، وفي التهذيب: الغضف استرخاء أَعلى الأُذن على محارتها من سَعتها وعِظَمها. والغَضْفاء من المعز: المُنْحَطَّةُ أَطراف الأُذنين من طولهما. والمُغْضِفُ: كالأَغضف.ابن شميل: الغَضَفُ في الأُسْد استرخاء أَجفانها العُلا على أَعينها، يكون ذلك من الغَضَب والكِبَر، قال: ومن أَسماء الأَسد الأَغْضَفُ، وقال أَبو النجم يصف الأُسد:
ومُخْدِرات تأْكل الطَّوّافا،
غُضْف تَدُقُّ الأَجَمَ الحَفَّافا
قال: ويقال الغَضَفُ في الأُسُد كثرة أَوبارها وتثنِّي جلودها؛ وقال القُطامي:
غُضْف الجِمامِ تَرَحَّلُوا
وقال الليث: الأَغْضف من السباع الذي انكسر أَعلى أُذنه واستَرخَى أَصله، وأُذنٌ غَضْفاء وأَنا أَغْضِفُها، وانْغَضفَت أُذنه إذا انكسرت من غير خِلْقة، وغَضِفت إذا كانت خِلْقة، والغَضَفُ انكسارها خلقة؛ وقوله: لما تآزَيْنا إلى دِفء الكُنُفْ،
في يَوْمِ ريحٍ وضَبابٍ مُنْغَضِفْ
إنما عنى بالمنغضف الضباب الذي بعضه فوق بعض. ويقال للسماء أَغْضَفَت إذا أَخالَت للمطر، وذلك إذا لَبِسها الغَيم، كما يقال ليل أَغضف إذا أُّلبِسَ ظَلامه. ويقال: في أَشفاره غَضَفٌ وغَطَف بمعنى واحد. ونخلة مُغْضِف ومُغْضِفة: كثر سَعَفُها وساءَ ثمرها. وثمرة مُغْضِفة: لم يَبْدُ صَلاحُها. وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه: أَنه ذكر أَبواب الرِّبا ثم قال: ومنه الثمرة تُباع وهي مُغْضِفة؛ قال شمر: ثمَرَة مُغْضفة إذا تقاربت من الإدْراك ولمَّا تُدْرِك. وقال أَبو عمرو: المُغْضِفَة المُتدَلِّية في شجرها مسترخية، وكلُّ مُسترخ أَغضف؛ رواه عنه أَبو عبيد؛ قال: وإنما أَراد عمر، رضي اللّه عنه، أَنها تباع ولم يَبْدُ صَلاحُها فلذلك جعلها مُغْضفة. وقال أَبو عدنان: قالت لي الحَنظلِيّة أَغْضفَت النخلة إذا أُوقِرَتْ؛ ومنه الحديث: أَنه قدم خَيْبر بأَصحابه وهم مُسْعِنُون والثمرةُ مُغضفة. ويقال: نزل فلان في البئر فانغَضَفَت عليه أَي انهارت عليه. وتغضفت البئر إذا تهدَّمت أَجْوالُها. وانْغَضَفت عليه البئر: انْحَدرت؛ قال العجاج: وانْغَضَفَتْ في مُرْجَحِنّ أَغْضَفا
شبه ظلمة الليل بالغُبار. وانغَضَف القوم في الغبار: دخلوا فيه. وغَضَف يَغْضِفُ غُضُوفاً: نَعِم بالُه، فهو غاضِفٌ. والغاضِفُ: الناعمُ البال؛ وأَنشد:
كَمِ اليومَ مَغْبُوطٌ بخَيْرِك بائسٌ،
وآخَرُ لم يُغْبَطْ بخَيْرِك غاضِفُ
وعَيْشٌ أَغْضَفُ وغاضف: واسع ناعِم رَغَدٌ بَيِّنُ الغَضَف. ابن الأَعرابي: سنة غَضْفاء إذا كانت مخْصِبة. وقال مَعْن بن سَوادةَ: عيشٌ أَغضف إذا كان رَخِيّاً خَصِيباً. ويقال: تَغَضَّفت عليه الدنيا إذا كثر خيرها وأَقبلت عليه. وعَطَنٌ مُغْضِفٌ إذا كثُر نَعَمُه ورواه ابن السكيت مُعْصِف، وقال: هو من العَصْف وهو ورق الزرع وإنما أَراد خُوص سعَف النخل؛ وقال أُحَيحةُ بن الجلاح:
إذا جُمادى مَنَعَتْ قَطْرَها،
زانَ جَنابي عَطنٌ مُغْضِفُ
أَراد بالعَطَن ههنا نخيلة الرّاسخةَ في الماء الكثيرةَ الحمل، وقد تقدّم هذا البيت في ترجمة عصف أَيضاً، وذكرنا هناك ما فيه من الاختلاف. وغَضَف الفرسُ وغيره يَغْضِفُ غَضْفاً: أَخذ من الجَرْي بغير حساب. والغَضَفُ: شجر بالهند يشبه النخل ويتخذ من خوصِه جِلال، وقال الليث: هو كهيئة النخل سواء من أَسفله إلى أَعْلاه سعَفٌ أَخضر مغشًّى عليه ونواه مقشَّر بغير لِحاء؛ قال أَبو حنيفة: الغَضَفُ خوص جيد تتخذ منه القِفاع التي يُحمل فيها الجهاز كما يحمل في الغرائر، تتخذ أعدالاً فلها بقاء، ونبات شجره كنبات النخل ولكن لا يطول ويُخرج في رؤوسها بُسْراً بَشِعاً لا يؤكل، قال: وتتخذ من خوصه حُصْر أَمثال البُسط تسمى السِّمام، الواحدة سُمَّةٌ، وتُفْتَرش السُّمّة عِشرين سنة. الدينوري: وأَجود اللِّيف للحبال الكِنْبارُ، وهو ليف النّارَجِيل، وأَجْود الكنبار الصِّيني، وهو أَسود يسمونه القَطِيّا، والغُضْفُ القَطا الجُونُ؛ قال ابن بري: صوابه والغَضَفُ القَطا الجُوني.
غيره: والغَضَفة ضرب من الطير قيل إنها القَطاة الجونيّة، والجمع غَضَفٌ وغُضَيْفٌ: موضع. وسَهم أَغْضَفُ أَي غَلِيظُ الرِّيش، وهو خلاف الأَصْمع. وأَغْضَف الليلُ أَي أَظلم واسْودَّ. وليل أَغْضَفُ وقد غَضِف غَضَفاً. وتَغَضَّف علينا الليل: أَلبسنا؛ وأَنشد:
بأَحْلامِ جُهّال إذا ما تَغَضَّفوا
التهذيب: والأغضف الليل؛ وأَنشد:
في ظِلِّ أَغْضَفَ يَدْعُو هامَه البُوم
الأَصمعي: خَضَفَ بها وغَضَفَ بها إذا ضَرطَ.

##### Türkçe

**غَضَفَ** değneği ve şeyi **يَغْضِفُه** **غَضْفاً**; böylece **فانغضَفَ**; ve onu **وغَضَّفَه فَتَغَضَّفَ**: kırdı da kırıldı; kırmasını yumuşatmadı (inceltmedi). Ve **وتغضَّف عليه** yani meyletti ve büküldü, ve kırılıp parçalandı. Ve **وتَغَضَّفت الحَيّة**: kıvrıldı ve kırılıp parçalandı; Ebû Kebîr el-Hüzelî dedi ki:
إلا عَوابِسُ كالمِراطِ مُعِيدةٌ،
باللَّيلِ، مَوْرِدَ أَيِّمٍ مُتَغَضِّفِ

Ve her bükülen, kırılıp parçalanan, gevşek olan **أَغْضَفُ**tur; dişisi **غَضْفاء**dır. Ve **وغَضِفت الأُذن غَضَفاً وهي غَضْفاء**: uzadı ve gevşedi ve kırılıp parçalandı; ve denildi ki: yüze doğru yöneldi; ve denildi ki: başa doğru geri döndü ve ucu kırıldı; ve denildi ki: uçları iç tarafına doğru bükülen (katlanan)dır; ve bu, köpeklerde kulağın enseye doğru yönelmesidir. Ve bir köpek **أَغْضَفُ**, ve köpekler **غُضْف**; ve (kulak) gevşek kulaklı olunca **وقد غَضِفَ، بالكسر**. **التهذيب**: **التَّغَضُّفُ** ve **التغَضُّنُ** ve **التغيُّفُ** birdir; bundan dolayı köpeklere, kulakları uzunluğu ve genişliği sebebiyle kulak kepçesi üzerine gevşeyip sarktığında **غُضْفٌ** denildi. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: köpeklerden **الغاضِفُ**, kulağının üst kısmı ön tarafına doğru kırılıp bükülen; **الأَغضفُ** ise arka tarafına doğrudur. Ve **الغُضْفُ**: av köpekleri; bundan (türetilmiş) baskın bir sıfattır. Ve **وغَضَفَ الكلبُ أُذنه غَضْفاً وغَضَفاناً وغَضْفاناً**: onu büktü; rüzgâr onu büktüğünde de böyledir; ve denildi ki: onu **غَضَفها**: gevşetti ve kırdı. Ve **الغَضَفُ، بالتحريك**: kulakta bir gevşekliktir; ve **في التهذيب**: **الغضف** kulağın üst kısmının, genişliği ve büyüklüğü sebebiyle, kendi kepçesi üzerine gevşemesidir. Ve keçilerden **الغَضْفاء**: iki kulağın uçları, uzunlukları sebebiyle aşağı sarkmış olandır. Ve **المُغْضِفُ**: **الأَغضف** gibidir. İbn Şümeyl: aslanlarda **الغَضَفُ**, üst göz kapaklarının gözleri üzerine gevşemesidir; bu, öfkeden ve kibirden olur; dedi ki: aslanın adlarından **الأَغْضَفُ** vardır. Ebû’n-Necm, aslanları vasfederek dedi ki:
ومُخْدِرات تأْكل الطَّوّافا،
غُضْف تَدُقُّ الأَجَمَ الحَفَّافا

Dedi ki: aslanlarda **الغَضَفُ**, yelelerinin çokluğu ve derilerinin bükülmesidir de denilir; ve el-Kutâmî dedi ki:
غُضْف الجِمامِ تَرَحَّلُوا

Ve el-Leys dedi ki: yırtıcılardan **الأَغْضف**, kulağının üst kısmı kırılan ve kökü gevşeyen kimsedir; ve bir kulak **غَضْفاء**; ve ben onu **أَغْضِفُها** (gevşetip kırarım). Ve kulağı, yaratılıştan olmaksızın kırılınca **وانْغَضفَت أُذنه**; yaratılıştan olunca **وغَضِفت**; ve **الغَضَفُ** onun yaratılıştan kırılmasıdır. Ve şu sözü:
لما تآزَيْنا إلى دِفء الكُنُفْ،
في يَوْمِ ريحٍ وضَبابٍ مُنْغَضِفْ

Ancak **المنغضف** ile, bir kısmı bir kısmının üstünde olan sisi kastetti. Ve göğe, yağmur için (bulutlu) işaret verdiğinde **أَغْضَفَت** denilir; bu, bulut onu giydirdiğinde olur; nitekim karanlığı giydirildiğinde geceye **ليل أَغضف** denilir. Ve denilir ki: kirpiklerinde **غَضَفٌ** ve **غَطَف** vardır; ikisi bir mânâdadır. Ve bir hurma ağacı **مُغْضِف** ve **مُغْضِفة**: yaprakları çoğaldı ve meyvesi kötü oldu. Ve bir meyve **مُغْضِفة**: olgunlaşması (iyi hâli) görünmedi. Ömer’in, Allah ondan razı olsun, hadisinde: ribâ kapılarını zikretti, sonra dedi ki: ondan (ribâdan) olan, meyvenin **وهي مُغْضِفة** iken satılmasıdır. Şemmer dedi ki: **ثمَرَة مُغْضفة**; idrâke yaklaşınca ve henüz idrâk etmemişken. Ebû Amr dedi ki: **المُغْضِفَة** ağacında sarkık, gevşek olandır; ve her gevşek olan **أَغضف**tur; bunu ondan Ebû Ubeyd rivayet etti; dedi ki: Ömer, Allah ondan razı olsun, ancak onun satıldığını ve olgunlaşmasının görünmediğini kastetti; bu yüzden onu **مُغْضفة** yaptı. Ebû Adnân dedi ki: el-Hanzaliyye bana dedi ki: hurma ağacı yüklenince **أَغْضفَت النخلة**; ve ondan hadis: Hayber’e ashabıyla geldi; onlar **مُسْعِنُون** idiler ve meyve **مُغضفة** idi.

Ve denilir: falan kuyuya indi de kuyu onun üzerine **فانغَضَفَت عليه**; yani üzerine çöktü. Ve kuyu **تغضفت**: duvar halkaları yıkıldı. Ve kuyu onun üzerine **وانْغَضَفت عليه**: aşağı kaydı; el-Accec dedi ki:
وانْغَضَفَتْ في مُرْجَحِنّ أَغْضَفا

Gecenin karanlığını toza benzetti. Ve kavim tozun içine **انغَضَف** etti: onun içine girdiler. Ve **وغَضَف يَغْضِفُ غُضُوفاً**: gönlü rahatladı; o hâlde o **غاضِفٌ**tir. Ve **الغاضِفُ**: gönlü rahat olan; ve şu beyit okundu:
كَمِ اليومَ مَغْبُوطٌ بخَيْرِك بائسٌ،
وآخَرُ لم يُغْبَطْ بخَيْرِك غاضِفُ

Ve bir yaşayış **أَغْضَفُ** ve **غاضف**: geniş, yumuşak, bolluk; **الغَضَف**ı açıkça belli. İbnü’l-A‘râbî: bereketli olunca yıl **غَضْفاء**dır. Ve Ma‘n b. Sevâde dedi ki: yaşayış, yumuşak, bereketli olunca **عيشٌ أَغضف**. Ve denilir: dünya ona **تَغَضَّفت عليه**; hayrı çoğalınca ve ona yönelince. Ve bir ağıl **مُغْضِفٌ**: hayvanı çoğalınca; İbnü’s-Sikkît bunu **مُعْصِف** rivayet etti ve dedi ki: bu, ekin yaprağı olan **العَصْف**tandır; ancak hurma yaprağının ince lifini kastetti. Uhayha b. el-Cellâh dedi ki:
إذا جُمادى مَنَعَتْ قَطْرَها،
زانَ جَنابي عَطنٌ مُغْضِفُ

Burada **العَطَن** ile, suda kök salmış, yükü çok olan küçük hurmalığı kastetti; bu beyit, **عصف** maddesinde de geçti; orada içindeki ihtilâfı zikrettik.

Ve at ve başkası **وغَضَف الفرسُ وغيره يَغْضِفُ غَضْفاً**: koşudan hesapsızca aldı (ölçüsüzce hızlandı). Ve **الغَضَفُ**: Hind’de bir ağaçtır; hurmaya benzer; yaprak lifinden örtüler yapılır. El-Leys dedi ki: aşağısından yukarısına kadar, üstü örtülmüş yeşil yaprakları olan, hurma biçiminde; çekirdeği kabuksuz soyulmuş, kabuk (lifli dış kabuk) olmaksızın. Ebû Hanîfe dedi ki: **الغَضَفُ** iyi bir yapraktır; ondan, eşyanın taşındığı sepetler yapılır; tıpkı eşyanın torbalarda taşınması gibi; yük bağları yapılır; onların kalıcılığı vardır. Ağacının bitişi hurmanın bitişi gibidir; fakat uzamaz; başlarında yenmeyen çirkin bir **بُسْراً** çıkarır. Dedi ki: yaprağından, **السِّمام** denilen, halılar gibi hasırlar yapılır; bir tanesi **سُمَّةٌ**dir; **السُّمّة** yirmi yıl serilir. ed-Dîneverî: ipler için en iyi lif **الكِنْبارُ**dır; o, **النّارَجِيل** lifidir; en iyi **الكنبار** Çin’dir; siyahtır; ona **القَطِيّا** derler. Ve **الغُضْفُ** **القَطا الجُونُ**dur. İbn Berrî dedi ki: doğrusu: **والغَضَفُ القَطا الجُوني**.

Başkası: ve **الغَضَفة** kuşlardan bir türdür; **القَطاة الجونيّة** olduğu söylendi; çoğulu **غَضَفٌ**. Ve **غُضَيْفٌ**: bir yerdir. Ve bir ok **أَغْضَفُ**: yani tüyü kalın; bu, el-Asma‘î’nin tersidir. Ve gece **أَغْضَف** etti: yani karardı ve simsiyah oldu. Ve bir gece **أَغْضَفُ**tur; ve **وقد غَضِف غَضَفاً**. Ve gece bize **تَغَضَّف** etti: bizi bürüdü; ve şu beyit okundu:
بأَحْلامِ جُهّال إذا ما تَغَضَّفوا

**التهذيب**: ve gece **الأغضف**; ve şu beyit okundu:
في ظِلِّ أَغْضَفَ يَدْعُو هامَه البُوم

el-Asma‘î: **خَضَفَ بها** ve **غَضَفَ بها**; yellenince (osurunca).

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

غضف العود والشيء يغضفه غضفا: كسره فلم ينغم كسره، نقله الجوهري، وهو قول ابن الفرج رواه عن بعضهم. وغضف الكلب أذنه يغضفها غضفا: أرخاها وكسرها نقله الجوهري، وقال غيره: غضف الكلب أذنه غضفانا، وغضفانا: إذا لواها، وكذلك إذا لوتها الريح. وغضفت الأتان تغضف غضفا: إذا أخذت الجري أخذا قال أمية بن أبي عائذ الهذلي:
  يغض ويغضفن مـن ريق                      كشؤبوب ذي برد وانسحال

  كذا في العباب، وفسره السكري بالأخذ والغرف. وقال الأصمعي: غضف بها وخضف بها: إذا ضرط. والغضف، محركة: شجر بالهند كالنخل سواء، غير أن نواه مقشر بغير لحاء، ومن أسفله إلى أعلاه سعف أخضر مغشى عليه، قاله الليث، وقال أبو حنيفة: هو نبات يشبه نبات النخل سواء، ولكنه لا يطول، له سعف كثير وشوك، وخوص من أصلب الخوص، تعمل منه الجلال العظام، فتقوم مقام الجوالق، يحمل فيها المتاع في البر والبحر، ويخرج في رؤوسها بسرا بشعا لا يؤكل، قال: وتتخذ من خوصه حصر أمثال البسط، وتفترش الواحدة عشرين سنة. والغضف: استرخاء في الأذن وتكسر. وقد غضف، كفرح: إذا صار مسترخي الأذن: كما في الصحاح. ويقال: كلب أغضف، من كلاب غضف بالضم، وقيل: غضفت الأذن غضفا، وهي عضفاء: طالت واسترخت وتكسرت، وقيل: أقبلت على الوجه، وقيل: أدبرت إلى الرأس وانكسر طرفها، وقيل: هي التي تتثنى أطرافها على باطنها، وهي في الكلاب: إقبال الأذن على القفا، وفي التهذيب: الغضف: استرخاء أعلى الأذنين على محارتها من سعتها وعظمها وقال ذو الرمة:
  غضف مهرته الأشداق ضـارية                      مثل السراحين في أعناقها العذب والأغضف من السهام: الغليظ الريش وهو خلاف الأصمع. والأغضف من الليالي: المظلم يقال: ليل أغضف: إذا ألبس ظلامه، قال ذو الرمة.

  قد أعسف النازح المجهول معسفه                      في ظل أغضف يدعو هامه البوم والأغضف من العيش: الناعم الرغد الرخي الخصيب. والأغضف من الأسد: المتثني الأذنين، وهو قول أبي سهل الهروي، ونصه: وأما الأغضف: فهو الأسد المتثني الأذنين، وهو أخبث له أو المسترخيهما قال النابغة الجعدي رضي الله عنه:
  إذا ما رأى قرنا مـدلا هـوى لـه                      جريئا على الأقران أغضف ضاريا أو المسترخي أجفانه العليا على عينيه غضبا أو كبرا وهذا قول ابن شميل، قال: ويقال: الغضف في الأسد: كثرة أوبارها وتثني جلودها، وقال الليث: الأغضف من السباع: الذي انكسر أعلى أذنه، واسترخى أصله. والغاضف: الناعم البال. والغاضف: الناعم من العيش نقلهما الجوهري، وشاهده الأول:
  كم اليوم مغبوط بخيرك بـائس                      وآخر لم يغبط بخيرك غاضف

  وقد غضف غضوفا. قال ابن الأعرابي: الغاضف من الكلاب: المنكسر أعلى أذنيه إلى مقدمه، والغاضف: إلى خلفه ومن ذلك سميت كلاب الصيد غضفا، صفة غالبة. والغضفة، محركة: طائر، أو هي القطاة الجونية عن ابن دريد والجمع غضف، قال ابن بري: وقول الجوهري: الغضف: القطا الجون، صوابه: الغضف: القطا الجوني. والغضفة: الأكمة نقله الصاغاني. وغضيف، كزبير: ابن الحارث الكندي أو هو الحارث بن غضيف هكذا ذكره أرباب المعاجم في الموضعين الثمالي وفي بعض نسخ المعجم: اليماني أو السكوني صحابي نزل حمص، وقيل: إنه يماني، فقوله: الثمالي تحريف من المصنف، وهم إنما اختلفوا في الكندي: والسكوني، وفي كونه حمصيا أو يمانيا، فتأمل ذلك، قال أبو عمر: وروى عنه ابنه عياض، وفيه اضطراب، أو الصواب بالطاء كما سيأتي. وأغضف الليل: أظلم واسود نقله الجوهري، وليل أغضف، وقد غضف غضفا كما ذكر. وأغضفت النخل: كثر سعفها وساء ثمرها فهي مغضف، ومغضفة. وثمرة مغضفة: تقاربت من الإدراك ولما تدرك قاله شمر، وقال غيره: إذا لم يبد صلاحها، وقال أبو عمرو: هي المتدلية في شجرها، المسترخية، رواه عنه أبو عبيد. أو أغضفت النخل: إذا أوقرت قال أبو عدنان: هكذا قالت لي الحنظلية. وأغضفت السماء: إذا أخالت للمطر وذلك إذا لبسها الغيم. وأغضف العطن: كثر نعمه وعلى هذه اللغة قول أحيحة بن الجلاح:
  إذا جمادى منعت قطرهـا                      زان جنابي عطن مغضف أراد بالعطن هنا نخيله الراسخة في الماء الكثيرة الحمل، ورواه ابن السكيت معصف بالعين والصاد المهملتين، وقد ذكر الاختلاف فيه في ع ص ف . والتغضيف: التدلية نقله الصاغاني. والتغضف: التغضن مثل التغيف، نقله الأزهري والميل والتثني والتكسر يقال: تغضف عليه: إذا مال وتثنى وتكسر. والتغضف: تهدم أجوال البئر وقد تغضفت. وتغضف علينا الليل: ألبسنا قال الفرزدق:
  قلفنا الحصى عنه الذي فوق ظهره                      بأحلام جهال إذا ما تغـضـفـوا وتغضفت علينا الدنيا إذا كثر خيرها، وأقبلت. وتغضفت الحية: تلوت قال أبو كبير الهذلي:
  إلا عواسل كالمراط معيدة                      بالليل مورد أيم متغضف وانغضفوا في الغبار: دخلوا فيه. وانغضفت البئر: انهارت وتهدمت أجوالها، قال العجاج:
  وانغضفت في مرجحن أغضفا شبه ظلمة الليل بالغبار. وغنضف كجعفر: اسم والنون زائدة.
 ومما يستدرك عليه: غضفه تغضيفا: كسره، فانغضف: انكسر، وتغضف.
 وكل متثن مسترخ: أغضف، والأنثى غضفاء. والغضفاء من المعز: المنحطة أطراف الأذنين من طولهما. والمغضف كالأغضف. والأغضف: من أسماء الأسد. وانغضفت أذنه: إذا انكسرت من غير خلقة. وغضفت: إذا كانت خلقة. وانغضف الضباب: تراكم بعضه على بعض، قال:
  لما تآزينا إلى دفء الكـنـف
  في يوم ريح وضباب منغضف

  ويقال: في أشفاره غضف وغطف بمعنى واحد. وقال ابن الأعرابي: سنة غضفاء: إذا كانت مخضبة. وغضف الفرس وغيره: أخذ في الجري من غير حساب. وقال السكري: الغضف: أخذ وغرف وقال مرة أخرى: هو أخذ في سمح، يقال: غضف فلان من طعام لين. وغضيف، كزبير: موضع.

##### Türkçe

**غضف**: **العود**u ve şeyi **يغضفه** **غضفا**: onu kırdı da kırması tam olmadı; bunu el-Cevherî nakletti; bu, İbnü’l-Ferec’in sözüdür, onu bazılarından rivayet etti. Ve **غضف** köpek kulağını **يغضفها** **غضفا**: onu salıverdi ve kırdı; bunu el-Cevherî nakletti. Ve başkası dedi: **غضف** köpek kulağını **غضفانا** ve **غضفانا**: onu büktüğü zaman; rüzgâr onu büktüğü zaman da böyledir. Ve **غضفت** dişi eşek **تغضف** **غضفا**: koşuyu bir alışla aldığı zaman. Ümeyye b. Ebî Âiz el-Hüzelî dedi:
  **يغض** ve **يغضفن** tükürükten                      soğuk ve akış sahibi bir sağanak gibi

  **العباب**’da böyledir; es-Sukkerî onu “alma ve kepçeleme” ile tefsir etti. El-Asmaî dedi: **غضف** onunla ve **خضف** onunla: osurduğu zaman. Ve **الغضف** (harekeli): Hind’de hurma gibi bir ağaçtır, eşittir; ancak çekirdeği kabuklu, kabuksuz (lif/kabuk olmaksızın) soyulmuştur; altından üstüne kadar yeşil yaprak (sa‘f) vardır, onunla örtülmüştür; bunu el-Leys söyledi. Ebû Hanîfe dedi: O, hurma bitkisine benzer bir bitkidir, eşittir; fakat uzamaz; onun çok sa‘fi ve dikeni vardır; ve en sert yapraktan (خوص) yaprakları vardır; ondan büyük **الجلال** yapılır; böylece **الجوالق** yerine geçer; içinde eşya karada ve denizde taşınır; ve başlarında yenmeyen çirkin bir **بسرا** çıkar. Dedi: Ve onun yaprağından (خوص) döşekler gibi hasırlar yapılır; bir tanesi yirmi yıl serilir. Ve **الغضف**: kulakta gevşeklik ve kırılmadır. Ve **غضف** ( **كفرح** vezninde): kulağı gevşek hâle geldiği zaman; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve denir: **كلب أغضف**; **غضف** (ضم ile) köpeklerden. Ve denildi: kulak **غضفا** **غضفت**; o da **عضفاء**dır: uzadı, gevşedi ve kırıldı. Ve denildi: yüze doğru yöneldi. Ve denildi: başa doğru döndü ve ucu kırıldı. Ve denildi: uçları iç tarafına doğru katlanan kulaktır; köpeklerde ise: kulağın enseye doğru yönelmesidir. Ve **التهذيب**’de: **الغضف**: genişliği ve büyüklüğü sebebiyle iki kulağın üst kısmının, kulak kepçesi üzerine gevşekçe sarkmasıdır. Zû’r-Rumme dedi:
  **غضف** kısrağının dudak kenarları yırtıcı                      boyunlarında tatlı (su) bulunan su içen develer gibi

Ve oklardan **الأغضف**: tüyü kalın olandır; bu, el-Asmaî’nin hilâfınadır. Ve gecelerden **الأغضف**: karanlık olandır; denir: **ليل أغضف**: karanlığını giydirdiği zaman; Zû’r-Rumme dedi:

  uzak, bilinmeyen (yolcu) zorlukla sürer                      **أغضف** bir gölgede; baykuş onun başını çağırır

Ve yaşayıştan **الأغضف**: yumuşak, bolluklu, gevşek, bereketli olandır. Ve aslandan **الأغضف**: kulakları katlanan olandır; bu, Ebû Sehl el-Herevî’nin sözüdür; metni: “**الأغضف**’e gelince: o, kulakları katlanan aslandır; yahut ikisini gevşek bırakanıdır.” en-Nâbiga el-Ca‘dî (Allah ondan razı olsun) dedi:
  bir boynuz (rakip) gördüğünde, sarkık (boynuzlu) ona yönelir                      akranlara karşı cesur, **أغضف** yırtıcı

Yahut iki gözü üzerine üst göz kapaklarını öfke yahut kibirden gevşek bırakan; bu, İbn Şümeyl’in sözüdür. Dedi: Ve denir: aslanda **الغضف**: onun kıllarının çokluğu ve derilerinin katlanmasıdır. El-Leys dedi: yırtıcılardan **الأغضف**: kulağının üstü kırılan ve kökü gevşeyen kimsedir. Ve **الغاضف**: gönlü yumuşak olan. Ve **الغاضف**: yaşayıştan yumuşak olan; ikisini el-Cevherî nakletti. Birincisinin şahidi:
  bugün nice kimse senin hayrınla gıpta edilen, yoksul                      ve bir başkası, senin hayrınla gıpta edilmemiş, **غاضف**

  Ve **غضف** **غضوفا**. İbnü’l-A‘râbî dedi: köpeklerden **الغاضف**: iki kulağının üstü ön tarafına doğru kırılan; ve **الغاضف**: arka tarafına doğrudur. Bundan dolayı av köpeklerine **غضفا** adı verildi; baskın bir sıfat olarak. Ve **الغضفة** (harekeli): bir kuştur; yahut İbn Düreyd’e göre o, **القطاة الجونية**’dir; çoğulu **غضف**. İbn Berrî dedi: el-Cevherî’nin “**الغضف**: **القطا الجون**” sözü; doğrusu: **الغضف**: **القطا الجوني**’dir. Ve **الغضفة**: tepecik; es-Sâgânî nakletti. Ve **غضيف** ( **كزبير** vezninde): el-Hâris el-Kindî’nin oğludur; yahut o, el-Hâris b. **غضيف**’tir; sözlük sahipleri onu iki yerde böyle zikretti: **الثمالي**. Ve sözlüğün bazı nüshalarında: **اليماني** yahut **السكوني**; bir sahâbîdir, Humus’a indi. Ve denildi: o Yemenlidir; şu hâlde onun “**الثمالي**” sözü, musanniften bir tahriftir; onlar ancak **الكندي** ile **السكوني** hakkında ve onun Humuslu mu Yemenli mi olduğu hakkında ihtilaf ettiler; bunu düşün. Ebû Ömer dedi: O’ndan oğlu İyâz rivayet etti; bunda karışıklık vardır; yahut doğrusu, ileride geleceği üzere **بالطاء** iledir. Ve **أغضف** gece: karardı ve siyahlaştı; el-Cevherî nakletti. Ve **ليل أغضف**; ve zikredildiği gibi **غضف** **غضفا**. Ve **أغضفت** hurmalar: sa‘fi çoğaldı ve meyvesi kötüleşti; o hâlde o **مغضف** ve **مغضفة**’dir. Ve **ثمرة مغضفة**: olgunlaşmaya yaklaştı da henüz olgunlaşmadı; bunu Şemmer söyledi. Ve başkası dedi: olgunluğu belirmediği zaman. Ebû Amr dedi: o, ağacında sarkmış, gevşek olandır; Ebû Ubeyd ondan rivayet etti. Yahut **أغضفت** hurmalar: yük taşıdığı (meyve bağladığı) zaman. Ebû Adnân dedi: el-Hanzaliyye bana böyle dedi. Ve **أغضفت** gök: yağmur için bulutlanır gibi göründüğü zaman; bu, bulut onu giydirdiği zamandır. Ve **أغضف** **العطن**: nimeti çoğaldı. Bu lugat üzere Uhaybe b. el-Cellâh’ın sözü:
  Cemâdâ yağmurunu engellediğinde                      avlumun süsü **عطن مغضف** oldu

Burada **العطن** ile, suda kökleşmiş, yükü çok olan hurmalıklarını kastetti. İbnü’s-Sikkît onu **معصف** (ayn ve sâd مهملتين ile) rivayet etti; onda ihtilaf **ع ص ف**’ta zikredilmiştir. Ve **التغضيف**: sarkıtma; es-Sâgânî nakletti. Ve **التغضف**: **التغضن**; **التغيف** gibi; el-Ezherî nakletti. Ve eğilme, katlanma ve kırılma: denir: **تغضف عليه**: eğildi, katlandı ve kırıldı. Ve **التغضف**: kuyunun **أجوال**’ının yıkılmasıdır; ve **تغضفت**. Ve **تغضف** gece üzerimize: bize giydirdi. el-Ferezdak dedi:
  sırtının üstündeki çakılı ondan soyduk                      cahillerin akıllarıyla, **تغضفوا** olduklarında

Ve dünya üzerimize **تغضفت**: hayrı çoğaldığı ve yöneldiği zaman. Ve yılan **تغضفت**: kıvrıldı. Ebû Kebîr el-Hüzelî dedi:
  ancak yeniden dönen, merât gibi arılar                      geceleyin suya varan, dul bir dişi, **متغضف**

Ve **انغضفوا** tozun içinde: onun içine girdiler. Ve kuyu **انغضفت**: çöktü ve **أجوال**’ı yıkıldı. el-Accec dedi:
  ve **أغضفا** bir sallantılı yerde **انغضفت**

Gecenin karanlığını toza benzetti. Ve **غنضف** ( **كجعفر** vezninde): bir isimdir; **النون** ziyadedir.

Ve ona ek olarak istidrâk edilenlerdendir: **غضفه** **تغضيفا**: onu kırdı; böylece **انغضف**: kırıldı; ve **تغضف**.

Ve her katlanan gevşek: **أغضف**; dişisi **غضفاء**. Ve keçilerden **الغضفاء**: iki kulağının uçları, uzunluklarından dolayı aşağı sarkan olandır. Ve **المغضف** tıpkı **الأغضف** gibidir. Ve **الأغضف**: aslanın isimlerindendir. Ve kulağı **انغضفت**: yaratılış olmaksızın kırıldığı zaman. Ve **غضفت**: yaratılış olduğu zaman. Ve sis **انغضف**: bir kısmı bir kısmı üzerine yığıldı. Dedi:
  ısınacak sığınağın sıcaklığına yanaştığımızda
  rüzgâr günü ve **ضباب منغضف**

  Ve denir: kirpiklerinde **غضف** ve **غطف**; ikisi bir mânâdadır. İbnü’l-A‘râbî dedi: **سنة غضفاء**: boyalı (kınalı) olduğu zaman. Ve at ve başkası **غضف**: hesapsızca koşuya girişti. Es-Sukkerî dedi: **الغضف**: alma ve kepçelemedir. Ve bir başka defa dedi: o, yumuşaklık içinde almaya girişmektir; denir: falan kimse yumuşak yemekten **غضف**. Ve **غضيف** ( **كزبير** vezninde): bir yerdir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَضَفَهُ
1 غَضَفَهُ ذ , (S, O, K,) aor. غَضِفَ , (K,) inf. n. غَضْفٌ, (TA,) He broke it, namely, a branch, or stick, or the like, (S, O, K, TA,) and a thing, (TA,) but not thoroughly. (S, O, TA.) [See also 2.] ― -b2- And غَضَفَ أُذُنَهَ, (S, O, K,) aor. and inf. n. as above, (S, O,) He (a dog) relaxed his ear, and folded, or creased, it: (S, O, K, TA:) [see, again, 2:] or غَضَفَ أُذُنَهَ, inf. n. غَضْفَانٌ and غَضَفَانٌ, he (a dog) twisted his ear: and in like manner one says of the wind, [غَضَفَتْهَا,] i. e. it twisted it. (TA.) And غضَف الوِسَادَةَ He folded the pillow [so as to make creases in it]. (Ham p. 785. [But perhaps this is correctly ↓ غضّف: comp. its quasi-pass., 5.]) ― -b3- غَضَفَتْ said of [wild] she-asses, (O,) or of a she-ass, (K,) aor. as above, (O, TA,) and so the inf. n., (TA,) signifies أَخَذَتِ الجَرْىَ أَخْذًا [as though meaning They, or she, restrained the running, i. e. their, or her, running; agreeably with what here follows]: (O, K, TA:) غَضَفَ, [for غَضَفَ مِنَ الجَرْىِ,] said of a horse &c., means he lessened, lit. took from, the rate of the running, (أَخَذَ مِنَ الجَرْىِ,) without reckoning: (L, TA:) Umeiyeh Ibn-Abee- 'ءïdh El-Hudhalee says,
يَغُضُّ وَيَغْضِفْنَ مِنْ رَيِّقٍ
(O, TA) meaning He (the ass) withholds somewhat of his running, (يَكُفُّ بَعْضَ جَرْيِهِ,) and they (the she-asses) lessen, lit. take from, the [or rather a] first, or former, rate of their running, (يَأْخُذْنَ أَخْذًا مِنْ أَوَّلِ جَرْيِهِنَّ,) without reckoning: (Skr: see Kosegarten's “ Carmina Hudsailitarum, ” p. 189:) Skr says, in explanation of the citation above from Umeiyeh, that غَضْفٌ signifies the act of taking and lading out [with the hand] (أَخْذٌ and غَرْفٌ); and on one occasion he says, the taking easily; [adding,] one says, غَضَفَ فُلَانٌ مِنْ طَعَامٍ لَيِّنٍ [Such a one took, or laded out with his hand, from soft food]. (TA.) -A2- غَضَفَ العَيْشُ, inf. n. غُضُوفٌ, The life was soft, or easy, and plentiful. (TA.) -A3- غَضِفَ, [aor. غَضَفَ , inf. n. غَضَفٌ,] He (a dog, S) was, or became, relaxed, or flabby, in the ear. (S, K, TA.) And غَضِفَتِ الأُذُنُ, inf. n. غَضَفٌ, is said to mean The ear was, or became, long and relaxed or flabby: or it advanced upon the face: or it retired towards the head: or its extremities folded upon the inner part thereof: or, in a dog, it turned towards the back of the neck: or it became folded, or creased, naturally. (TA.) [See also غَضَفٌ, below: and see 7.] ― -b2- غَضِفَ اللَّيْلُ: see 4.

غضّفهُ
2 غضّفهُ ذ , inf. n. تَغْضِيفٌ, He broke it. (TA.) [See also 1, first signification.] ― -b2- تَغْضِيفٌ signifies also The making [a thing] to hang down. (O, K.) ― -b3- See also 1, third signification.

اغضف اللَّيْلُ
4 اغضف اللَّيْلُ ذ The night became dark and black; (S, O, K;) as also ↓ غَضِفَ, inf. n. غَضَفٌ. (S.) ― -b2- اغضفت السَّمَآءُ The sky became clouded, and prepared to rain. (O, * K, * TA.) ― -b3- اغضفت النَّخْلُ The palm-trees had many branches, and bad fruit: (K, TA:) or became laden, or heavily laden, with fruit; or abounded therewith. (O, K, TA.) ― -b4- And اغضف العَطَنُ The usual abidingplace of camels, or cattle, or their place of lying down at, or around, the water or watering-trough, had many thereof. (K.)

تغضّف
5 تغضّف ذ It broke, or became broken; as also ↓ انغضف. (TA.) ― -b2- And تَغَضُّفٌ signifies The being, or becoming, creased, or wrinkled; (O, K, TA;) like تَغَيُّفٌ. (TA.) And تَغَضَّفَ He, or it, inclined, and bent, and became folded, or creased, much, or in several places, syn. مَالَ, and تَثَنَّى, and تَكَسَّرَ, (S, O, K, *) عَلَيْهِ upon him, or it. (S, O.) And تغضّفت الحَيَّةُ The serpent twisted, or coiled, itself. (O, K.) ― -b3- نغضّفت البِئْرُ The sides of the well fell in ruins, or became demolished: (S, O, K:) the well collapsed, or broke down, عَلَى فُلَانٍ upon such one, who had descended into it; (O;) as also ↓ انغضفت. (O, K.) ― -b4- تغضّف عَلَيْنَا اللَّيْلُ The night covered us. (O, K.) ― -b5- تغضّفت عَلَيْنَا الدُّنْيَا The world became abundant to us in its good things; and favourable to us. (O, K.)

7 اـِنْغَضَفَ see 5, in two places. ― -b2- انغضفت أُذُنُهُ His ear became folded, or creased, not naturally. (TA.) [See also 1, near the end.] ― -b3- انغضف الضَّبَابُ The ضباب [or thin clouds, like smoke,] overlay one another. (TA.) ― -b4- انغضفوا فِى الغُبَارِ They entered into the dust, or raised and spreading dust. (S, O, K.)

غَضْفٌ
غَضْفٌ ذ : see غَضَفٌ.

غُضْفٌ
غُضْفٌ ذ [written by Golius غُضُفٌ]: see غَضَفَةٌ.

غَضَفٌ
غَضَفٌ ذ [inf. n. of غَضِفَ (q. v.): and, as a simple subst.,] Laxness, or flabbiness, in the ear: (S, O, K:) or, as in the T, a laxness, or flabbiness, of the upper part [of each] of the two ears, upon, or over, the concha thereof, by reason of its width and its largeness: (TA:) Aboo-'Amr Esh-Sheybلnee says, after citing a verse of Abu-n-Nejm, describing a lion, that it signifies a twisting, in the ear, backwards: accord. to ISh, it is, in the lion, a laxness, or pendulousness, of the upper eyelids, upon the eyes; arising from anger and pride: (O:) and he says that, accord. to some, it is, in the lion, abundance of the fur, and a folding, or creasing, of the skin. (TA.) And one says, [app. in relation to the lion,] ↓ فِى أَشْفَارِهِ غَضْفٌ and غَضَفٌ [app. In the edges of his upper eyelids is a laxness, or pendulousness]; both meaning the same. (TA.) ― -b2- Also Softness, or easiness, and plentifulness, of life: (S:) like غَطَفٌ. (O in art. غطف.) -A2- And A species of tree in India, exactly like the palm-tree, (Lth, O, K,) except that (K) its fruit-stones are divested of covering, without a لِحَآء [or pulpy pericarp], and from its lowest to its uppermost part it has green سَعَف [or branches like those of the palm-tree], (Lth, O, K,) covered [thereby]: (Lth, O:) AHn says, it is a plant resembling the palm-tree exactly, (O, L, TA,) but not growing tall, (TA,) having many سَعَف, and prickles, and [leaves such as are termed] خُوص, of the hardest sort, whereof are made large [receptacles of the kind called] جِلَال [pl. of جُلَّةٌ], that serve for sacks, goods being carried in them by land and by sea; (O, L, TA;) it produces from its head unripe dates of disagreeable flavour, not eaten; and, he says, of its خُوص are made mats like carpets, (L, TA,) called سِمَام, pl. of سُمَّةٌ [q. v.], (L,) one of which may be spread for twenty years. (L, TA.) -A3- See also the next paragraph, in two places.

غَضَفَةٌ
غَضَفَةٌ ذ A certain bird: or a قَطَاة [or sandgrouse]: (IDrd, O, K:) or the قَطَاة termed جُونِيَّة: pl. ↓ غَضَفٌ [or rather this, if correct, is a coll. gen. n.]: J says that ↓ الغَضَفُ [thus in the TA, but in my and other copies of the S ↓ الغُضْفُ, for which Golius appears to have found الغُضُفُ,] signifies القَطَا الجُونُ; but IB says that it is correctly القطا الجُونِىُّ. (TA. [See جُونِىٌّ: and particularly what is said at the end of the paragraph thus headed.]) -A2- Also An [eminence of the kind called] أَكَمَة. (O, K, TA. [For اكمة, in this case, the TK has most strangely substituted اكمه, meaning أَكْمَهُ, for it explains it as signifying “ blind from the birth; ” and this, though an obvious mistake, Freytag asserts to be the right reading and explanation.])

غَاضِفٌ
غَاضِفٌ ذ : see أَغْضَفُ, in two places. ― -b2- Also [applied to a man] Soft, or easy, and plentiful, in his circumstances. (S, O, K.)

أَغْضَفُ
أَغْضَفُ ذ , applied to a dog, Relaxed, or flabby, in the ear; pl. غُضْفٌ; (S, O, K;) occurring in a verse of Dhu-r-Rummeh, cited voce عَذَبٌ; (O, TA;) and the fem. غَضْفَآءُ is applied [to a bitch, and] to an ear: (TA:) or a dog having the upper part of his ear folded, or creased, backwards; and ↓ غَاضِفٌ when it is forwards. (IAar, O, K.) And hence [the pl.] غُضْفٌ, as an epithet in which the quality of a subst. is predominant, is used as an appellation for Dogs of the chase. (TA.) ― -b2- Applied to a lion, Having the ear folded, or creased; (Hr, O, K;) denoting a quality that renders him more abominable: (Hr, O:) or relaxed, or pendulous, in the ears: (O, K:) or whose upper eyelids are lax, or pendulous, upon his eyes, by reason of anger or pride; (K, TA;) so says ISh. (TA.) And accord. to Lth, A beast of prey whose upper part of his ear is folded, or creased, and the lower part thereof relaxed, or pendulous. (TA.) And the fem., غَضْفَآءُ, A she-goat whose extremities of her ears descend low, by reason of their length. (IA.) ― -b3- Also Anything bending, folding, or creasing, and relaxed, flabby, or pendulous: fem. as above. (TA.) And ↓ مُغْضِفٌ is like أَغْضَفُ, (TA.) ― -b4- And الأَغْضَفُ is one of the names of The lion (TA.) ― -b5- سَهْمٌ أَغْضَفُ An arrow of which the feathers are thick; (S, O, K;) contr. of أَصْمَعُ, (S, O.) ― -b6- لَيْلٌ أَغْضَفُ A night that is dark (S, O, K) and black; (S, O;) covering with its dark ness. (TA.) ― -b7- عَيْشٌ أَغْضَفُ A soft, or an easy, and plentiful, life; as also ↓ غَاضِفٌ (S, O, K:) like أَغْطَفُ. (S and O in art. غطف) And سَنَةٌ غَضْفَآءُ A fruitful, or plentiful, year. (TA.)

مُغْضِفٌ
مُغْضِفٌ ذ : see أَغْضَفُ, latter half. ― -b2- Applied to palm-trees (نَخْلٌ), Having many branches, and bad fruit; (O, TA;) thus without ة; (O;) and also with ة. (TA. [See also its verb.]) ― -b3- And ثَمَرَةٌ مُغْضِفَةٌ A fruit that has become flaccid, but not completely ripe: (O:) or nearly, but not yet, ripe: (Sh, TA:) or whereof the goodness has not become apparent: or, accord. to AA, hanging upon its tree, flaccid. (TA.)

##### Türkçe

**غَضَفَهُ**
1 **غَضَفَهُ** ذ , (S, O, K,) muzâri‘i **غَضِفَ** , (K,) mastar ismi **غَضْفٌ**, (TA,) Onu kırdı; yani bir dalı, yahut çubuğu, yahut bunun benzerini, (S, O, K, TA,) ve bir şeyi, (TA,) fakat bütünüyle değil. (S, O, TA.) [Bkz. ayrıca 2.] ― -b2- Ve **غَضَفَ أُذُنَهَ**, (S, O, K,) muzâri‘i ve mastar ismi yukarıdaki gibi, (S, O,) O (bir köpek) kulağını gevşetti ve onu katladı, yahut kırıştırdı: (S, O, K, TA:) [yine bkz. 2:] yahut **غَضَفَ أُذُنَهَ**, mastar ismi **غَضْفَانٌ** ve **غَضَفَانٌ**, o (bir köpek) kulağını büktü: ve aynı şekilde rüzgâr hakkında da söylenir, [**غَضَفَتْهَا**,] yani onu büktü. (TA.) Ve **غضَف الوِسَادَةَ** Yastığı katladı [onda kırışıklıklar meydana getirecek şekilde]. (Ham s. 785. [Fakat belki bu doğru olarak aşağıdaki **غضّف**’tur: onun شبه-مبني للمجهول’ü 5 ile karşılaştır.]) ― -b3- **غَضَفَتْ** [yabanî] dişi eşekler hakkında söylenir, (O,) yahut bir dişi eşek hakkında, (K,) muzâri‘i yukarıdaki gibi, (O, TA,) ve mastar ismi de böyledir, (TA,) **أَخَذَتِ الجَرْىَ أَخْذًا** mânâsına gelir [sanki “koşmayı tutup alıkoydular, yani kendi koşmalarını”; aşağıda gelenle uyumlu olarak]: (O, K, TA:) **غَضَفَ**, [**غَضَفَ مِنَ الجَرْىِ** yerine,] bir at vb. hakkında söylenince, koşmanın hızını azalttı, lafzen koşmadan aldı, ( **أَخَذَ مِنَ الجَرْىِ**, ) sayıp hesap etmeksizin: (L, TA:) Ümeyye b. Ebî-’ءïdh el-Huzelî der ki,
يَغُضُّ وَيَغْضِفْنَ مِنْ رَيِّقٍ
(O, TA) mânâsı: O (erkek eşek) koşmasının bir kısmını tutup alıkoyar, ( **يَكُفُّ بَعْضَ جَرْيِهِ**, ) ve onlar (dişi eşekler) koşmalarının ilk, yahut önceki, hızından azaltırlar, lafzen ondan alırlar, ( **يَأْخُذْنَ أَخْذًا مِنْ أَوَّلِ جَرْيِهِنَّ**, ) sayıp hesap etmeksizin: (Skr: Kosegarten’in “Carmina Hudsailitarum”u, s. 189’a bkz:) Skr, Ümeyye’den yukarıdaki iktibasın açıklamasında, **غَضْفٌ**’ün [elle] alma ve kepçeleme fiilini ( **أَخْذٌ** ve **غَرْفٌ** ) ifade ettiğini söyler; ve bir defasında “kolayca alma” der; [ekleyerek,] “**غَضَفَ فُلَانٌ مِنْ طَعَامٍ لَيِّنٍ** denir [falanca yumuşak yemekten eliyle aldı, yahut kepçeledi]”. (TA.) -A2- **غَضَفَ العَيْشُ**, mastar ismi **غُضُوفٌ**, Hayat yumuşak, yahut kolay, ve bol oldu. (TA.) -A3- **غَضِفَ**, [muzâri‘i **غَضَفَ**, mastar ismi **غَضَفٌ**,] O (bir köpek, S) kulakta gevşek, yahut sarkık oldu, yahut öyle hâle geldi. (S, K, TA.) Ve **غَضِفَتِ الأُذُنُ**, mastar ismi **غَضَفٌ**, “Kulak uzun ve gevşek yahut sarkık oldu, yahut öyle hâle geldi” mânâsına geldiği söylenir: yahut yüze doğru ilerledi: yahut başa doğru geri çekildi: yahut uçları iç kısmının üzerine katlandı: yahut bir köpekte ensenin arkasına doğru döndü: yahut tabiatıyla katlandı, yahut kırıştı. (TA.) [Aşağıda **غَضَفٌ**’e de bkz.: ve 7’ye bkz.] ― -b2- **غَضِفَ اللَّيْلُ**: 4’e bkz.

**غضّفهُ**
2 **غضّفهُ** ذ , mastar ismi **تَغْضِيفٌ**, Onu kırdı. (TA.) [Bkz. ayrıca 1, birinci anlam.] ― -b2- **تَغْضِيفٌ** ayrıca [bir şeyi] sarkıtır hâle getirmek mânâsına gelir. (O, K.) ― -b3- 1’in üçüncü anlamına da bkz.

**اغضف اللَّيْلُ**
4 **اغضف اللَّيْلُ** ذ Gece karanlık ve kapkara oldu; (S, O, K;) ve ayrıca aşağıdaki **غَضِفَ**, mastar ismi **غَضَفٌ**. (S.) ― -b2- **اغضفت السَّمَآءُ** Gök bulutlandı ve yağmura hazırlandı. (O, * K, * TA.) ― -b3- **اغضفت النَّخْلُ** Hurma ağaçlarının dalları çok oldu ve meyvesi kötü oldu: (K, TA:) yahut meyve ile yüklendi, yahut ağır yüklendi; yahut onunla çoğaldı. (O, K, TA.) ― -b4- Ve **اغضف العَطَنُ** Develerin yahut sığırların âdet olan barınma yeri, yahut su başında yahut yalak yanında/çevresinde yatma yeri, bunlardan çokça bulundurdu. (K.)

**تغضّف**
5 **تغضّف** ذ Kırıldı, yahut kırılmış oldu; ve ayrıca aşağıdaki **انغضف**. (TA.) ― -b2- Ve **تَغَضُّفٌ** kırışık, yahut buruşuk, olma yahut hâle gelme mânâsına gelir; (O, K, TA;) **تَغَيُّفٌ** gibi. (TA.) Ve **تَغَضَّفَ** O, yahut o şey, eğildi ve büküldü ve çokça, yahut birkaç yerde, katlandı yahut kırıştı; eş anlamlısı **مَالَ** ve **تَثَنَّى** ve **تَكَسَّرَ**, (S, O, K, *) **عَلَيْهِ** onun üzerine, yahut onun üzerine. (S, O.) Ve **تغضّفت الحَيَّةُ** Yılan kendi kendini büktü, yahut dolandı. (O, K.) ― -b3- **نغضّفت البِئْرُ** Kuyunun yanları yıkıntı hâline düştü, yahut yıkıldı: (S, O, K:) kuyu, içine inmiş olan falancanın üzerine çöktü, yahut göçtü; (O;) ve ayrıca aşağıdaki **انغضفت**. (O, K.) ― -b4- **تغضّف عَلَيْنَا اللَّيْلُ** Gece bizi örttü. (O, K.) ― -b5- **تغضّفت عَلَيْنَا الدُّنْيَا** Dünya, hayırlarında bize bol oldu; ve bize elverişli oldu. (O, K.)

7 **اـِنْغَضَفَ**: iki yerde 5’e bkz. ― -b2- **انغضفت أُذُنُهُ** Kulağı tabiatî olmaksızın katlandı, yahut kırıştı. (TA.) [Bkz. ayrıca 1, sona yakın.] ― -b3- **انغضف الضَّبَابُ** **الضَّبَابُ** [yahut duman gibi ince bulutlar] birbirinin üzerine bindi. (TA.) ― -b4- **انغضفوا فِى الغُبَارِ** Tozun içine girdiler, yahut yükselmiş ve yayılmış tozun içine girdiler. (S, O, K.)

**غَضْفٌ**
**غَضْفٌ** ذ : **غَضَفٌ**’e bkz.

**غُضْفٌ**
**غُضْفٌ** ذ [Golius tarafından **غُضُفٌ** yazılmıştır]: **غَضَفَةٌ**’ye bkz.

**غَضَفٌ**
**غَضَفٌ** ذ [**غَضِفَ**’in (bkz.) mastar ismidir; ve yalın isim olarak,] Kulakta gevşeklik, yahut sarkıklık: (S, O, K:) yahut T’de olduğu üzere, iki kulağın her birinin üst kısmının, genişliği ve büyüklüğü sebebiyle, onun **concha**’sı üzerine yahut üstüne doğru gevşekliği, yahut sarkıklığı: (TA:) Ebû-’Amr eş-Şeybânî, Ebû’n-Necm’in bir aslanı tasvir eden bir beytini naklettikten sonra, bunun kulakta geriye doğru bir bükülme mânâsına geldiğini söyler: ISh’ye göre, aslanda bu, öfke ve kibirden doğan, üst göz kapaklarının gözler üzerine gevşekliği, yahut sarkıklığıdır: (O:) ve o, bazılarına göre bunun aslanda postun çokluğu ve derinin katlanması yahut kırışması olduğunu söyler. (TA.) Ve denir ki, [görünüşe göre aslanla ilgili olarak,] aşağıdaki **فِى أَشْفَارِهِ غَضْفٌ** ve **غَضَفٌ** [görünüşe göre “üst göz kapaklarının kenarlarında gevşeklik yahut sarkıklık vardır”]; ikisi de aynı mânâdadır. (TA.) ― -b2- Ayrıca hayatın yumuşaklığı, yahut kolaylığı, ve bolluğu: (S:) **غَطَفٌ** gibi. (O, madde **غطف**’ta.) -A2- Ve Hindistan’da bir ağaç türü; hurma ağacının aynısı, (Lth, O, K,) şu farkla ki (K) meyvesinin çekirdekleri bir örtüden soyunmuştur, bir **لِحَآء** [yahut etli perikarp] olmaksızın; ve en altından en üstüne kadar yeşil **سَعَف** [yahut hurma ağacınınkine benzer dallar] vardır, (Lth, O, K,) onunla kaplı: (Lth, O:) AHn der ki: hurma ağacına tam olarak benzeyen bir bitkidir, (O, L, TA,) fakat boylanmaz, (TA,) çokça **سَعَف**’ı, ve dikenleri, ve en sert türden **خُوص** denilen [yaprakları] vardır; bunlardan büyük **جِلَال** [**جُلَّةٌ**’nin çoğulu] yapılır; bunlar çuval yerine geçer; eşyalar onların içinde karada ve denizde taşınır; (O, L, TA;) başından hoş olmayan tatta ham hurmalar verir, yenmez; ve o der ki, onun **خُوص**’undan halı gibi hasırlar yapılır, (L, TA,) **سِمَام** diye adlandırılır, **سُمَّةٌ**’nin çoğulu [bkz.], (L,) bunlardan biri yirmi yıl serilebilir. (L, TA.) -A3- Sonraki paragrafa da iki yerde bkz.

**غَضَفَةٌ**
**غَضَفَةٌ** ذ Belli bir kuş: yahut bir **قَطَاة** [yahut kum tavuğu]: (IDrd, O, K:) yahut **جُونِيَّة** denilen **قَطَاة**: çoğulu aşağıdaki **غَضَفٌ** [yahut daha doğrusu bu, doğruysa, bir cins topluluk ismidir]: J der ki aşağıdaki **الغَضَفُ** [TA’da böyle; fakat benim ve S’nin diğer nüshalarında aşağıdaki **الغُضْفُ**; bunun için Golius’un **الغُضُفُ** bulmuş göründüğü], **القَطَا الجُونُ** mânâsına gelir; fakat IB der ki doğrusu **القطا الجُونِىُّ**’dür. (TA. [Bkz. **جُونِىٌّ**: ve özellikle bu başlık altındaki paragrafın sonunda söylenen şeye.]) -A2- Ayrıca bir **أَكَمَة** türü yükselti. (O, K, TA. [Bu durumda **اكمة** için TK, en tuhaf şekilde, “doğuştan kör” mânâsındaki **اكمه**’yi ikame etmiştir; çünkü onu “doğuştan kör” diye açıklar; ve bu, apaçık bir hata olduğu hâlde, Freytag bunun doğru okunuş ve açıklama olduğunu ileri sürer.])

**غَاضِفٌ**
**غَاضِفٌ** ذ : iki yerde **أَغْضَفُ**’a bkz. ― -b2- Ayrıca [bir adama nispetle] hâlinde yumuşak, yahut kolay, ve bol. (S, O, K.)

**أَغْضَفُ**
**أَغْضَفُ** ذ , bir köpeğe nispetle, kulakta gevşek, yahut sarkık; çoğulu **غُضْفٌ**; (S, O, K;) Dhu’r-Rumme’nin, **عَذَبٌ** maddesinde nakledilen bir beytinde geçer; (O, TA;) ve müennesi **غَضْفَآءُ** [bir dişi köpeğe ve] bir kulağa nispetle kullanılır: (TA:) yahut kulağının üst kısmı geriye doğru katlanmış yahut kırışmış olan bir köpek; ve aşağıdaki **غَاضِفٌ** ise öne doğru olduğunda. (IAar, O, K.) Ve bundan dolayı [çoğul] **غُضْفٌ**, bir ismin niteliğinin baskın olduğu bir sıfat olarak, av köpekleri için bir ad olarak kullanılır. (TA.) ― -b2- Bir aslana nispetle, kulağı katlanmış yahut kırışmış olan; (Hr, O, K;) onu daha iğrenç kılan bir niteliği ifade eder: (Hr, O:) yahut kulaklarda gevşek, yahut sarkık: (O, K:) yahut öfke yahut kibir sebebiyle üst göz kapakları gözleri üzerine gevşek, yahut sarkık olan; (K, TA;) ISh böyle der. (TA.) Ve Lth’ye göre, kulağının üst kısmı katlanmış yahut kırışmış, alt kısmı ise gevşek yahut sarkık olan bir yırtıcı hayvan. (TA.) Ve müennesi **غَضْفَآءُ**, kulaklarının uçları uzunlukları sebebiyle aşağıya çok inen bir dişi keçi. (IA.) ― -b3- Ayrıca eğilen, katlanan yahut kırışan, ve gevşek, sarkık, yahut asılı duran her şey: müennesi yukarıdaki gibidir. (TA.) Ve aşağıdaki **مُغْضِفٌ** **أَغْضَفُ** gibidir, (TA.) ― -b4- Ve **الأَغْضَفُ** Aslanın adlarından biridir. (TA.) ― -b5- **سَهْمٌ أَغْضَفُ** Tüyleri kalın olan bir ok; (S, O, K;) **أَصْمَعُ**’ın zıddı, (S, O.) ― -b6- **لَيْلٌ أَغْضَفُ** Karanlık (S, O, K) ve kapkara olan bir gece; (S, O;) karanlığıyla örten. (TA.) ― -b7- **عَيْشٌ أَغْضَفُ** Yumuşak, yahut kolay, ve bol bir hayat; ve ayrıca aşağıdaki **غَاضِفٌ** (S, O, K:) **أَغْطَفُ** gibi. (S ve O, madde **غطف**’ta) Ve **سَنَةٌ غَضْفَآءُ** Bereketli, yahut bol, bir yıl. (TA.)

**مُغْضِفٌ**
**مُغْضِفٌ** ذ : son yarısında **أَغْضَفُ**’a bkz. ― -b2- Hurma ağaçlarına (**نَخْلٌ**) nispetle, dalları çok ve meyvesi kötü olan; (O, TA;) burada ة olmaksızın; (O;) ve ayrıca ة ile. (TA. [Fiiline de bkz.]) ― -b3- Ve **ثَمَرَةٌ مُغْضِفَةٌ** Gevşemiş, fakat bütünüyle olgunlaşmamış bir meyve: (O:) yahut neredeyse, fakat henüz, olgunlaşmamış: (Sh, TA:) yahut iyiliği ortaya çıkmamış olan: yahut AA’ya göre, ağacında asılı dururken gevşek. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَضَفَ
غَضَفَ I ( n. ac. غَضْف 1 ),
a.  Broke, snapped.

b.  Folded, creased ( cushion ); dropped ( the ears ).

غَضِفَ
غَضِفَ A ( n. ac. غَضَف 4 ),
a.  Had drooping ears.

b.  see IV .

غَضَّفَ
غَضَّفَ II ,
a.  Broke.

b.  Let hang down, droop.

أَغْضَفَ
أَغْضَفَ IV ,
a.  Became dark, black, cloudy, overcast; inclined to rain.

تَغَضَّفَ
تَغَضَّفَ V ,
a.  Broke, became broken.

b.  Was creased, wrinkled; twisted, writhed ( snake ).

c.  [ 'Ala ], Covered ( night ).

d.  [ 'Ala ], Leant, inclined to; favoured ( fortune ).

e.  see VII .

اِنْغَضَفَ
اِنْغَضَفَ VII ,
a.  Fell in, collapsed ( well ).

غَضَفَة
غَضَفَة 4t , ( pl. غَضَف 4 ),
a.  Sand-grouse.

b.  Hill, mound.

أَغْضَفُ
أَغْضَفُ 14 , ( pl. غُضْف 3 ),
a.  Lap-eared ( dog ).

b.  Dark, gloomy, cloudy ( night ).

c.  see 21 (a) .

غَاْضِف
غَاْضِف 21 ,
a.  Easy, comfortable, prosperous.

b.  see 14 (a) .

##### Türkçe

غَضَفَ
**غَضَفَ** I ( n. ac. **غَضْف** 1 ),
a. Kırdı, kopardı.

b. Katladı, kırıştırdı ( yastık ); sarkıttı ( kulakları ).

غَضِفَ
**غَضِفَ** A ( n. ac. **غَضَف** 4 ),
a. Sarkık kulaklı oldu.

b. IV’e bak.

غَضَّفَ
**غَضَّفَ** II ,
a. Kırdı.

b. Aşağı sarkıttı, sarkıttı.

أَغْضَفَ
**أَغْضَفَ** IV ,
a. Koyu oldu, siyah oldu, bulutlu oldu, kapalı oldu; yağmura meyletti.

تَغَضَّفَ
**تَغَضَّفَ** V ,
a. Kırdı, kırılmış oldu.

b. Kırıştı, buruştu; büküldü, kıvrandı ( yılan ).

c. [ 'Ala ], Örttü ( gece ).

d. [ 'Ala ], Dayandı, meyletti; kayırdı ( talih ).

e. VII’ye bak.

اِنْغَضَفَ
**اِنْغَضَفَ** VII ,
a. İçeri çöktü, çöktü ( kuyu ).

غَضَفَة
**غَضَفَة** 4t , ( pl. **غَضَف** 4 ),
a. Kum tavuğu.

b. Tepe, tümsek.

أَغْضَفُ
**أَغْضَفُ** 14 , ( pl. **غُضْف** 3 ),
a. Sarkık kulaklı ( köpek ).

b. Koyu, kasvetli, bulutlu ( gece ).

c. 21 (a)’ya bak.

غَاْضِف
**غَاْضِف** 21 ,
a. Kolay, rahat, müreffeh.

b. 14 (a)’ya bak.
