# غضن — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D9%86/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B6%D9%86/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غضن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D9%86.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: غضن

باب العين والضاد والنون معهما
ض غ ن، غ ض ن، ن غ ض مستعملات ضغن: الضَّغْنُ والضَّغينةُ: الحقد، ضَغِنَ عليه أي: حقد. وسللت ضَغينتَه وضِغْنَه أي: طلبت مرضاته، قال:
وأحملُ في ليلي لقومٍ ضَغينةً
والضِّغْنُ: التواء وعسر في الدابة. ودابةٌ ضَغنةً إذا نزعت إلى وطنها، قال الشماخ:
تسائلُ أسماءُ الرفـاق عَـشِـيَّةً		تسائل عن ضِغْن النساء النواكحِ
وقال الشاعر
والضِّغنُ من تتابع الأشواطِ
والضَّغَنُ: العوج، وقناةٌ ضَغِنَةٌ، قال الشاعر:
إن قَناتي من صَليبات القَنَا		ما زادها التثقيف إلا ضَغَنا
وضَغِنَ إلى الدنيا أي: ركن.
والاضْطِغانُ: الدوك بالكلكلِ.
الاضْطِان كالشيء تأخذه تحت حضنك، قال:
كأنه مُضْطَغِنٌ صبيا
غضن:
الغَضْنُ والغُضُون: مكاسر جلدِ الجبين والنصيل والكم والدرع، قال:
تَرَى فوقَ النِّطاق لها غُضُونا
والأغُضَنُ: الكاسر العَيْنَيْنِ خِلْقةً، قال رؤبة:
يا أيُّها الكاسِرُ عين الأغضَنِ
والمُغاضَنَةُ: المكاسرة بالعَيْنَيْنِ.
وغَضَّنَتِ النّاقةُ: ألقت ولدها قبل أن ينبت الشعر، وهي الغِضانُ.
والمُغَضَّنُ: شيء يتخذ من عجينٍ طبقاً على طبقٍ.
نغض: النُّغْضُ: غرضوف الكتف.
والنَّغَضانُ: تَنَغُّضُ الرأس والأسنان في ارتجاف، نَغَضَت أي رجفت. وفلانٌ يُنِغضُ رأسه نحو صاحبه أي يحركه، ومنه قوله تعالى: "فسَيُنْغِضُونَ إليك رُؤوسَهم". ونَغَضَ الغَيْمُ إذا كثف ثم مَخَضَ حيث تراه يَتَحَّركُ بعضه في بعضٍ متحيراً ولا يسير، قال:
برق سرى في عارضٍ نَغّاضِ
والنَّغْضُ: الظليم الجوال. ويقال: بل هو الذي يُنْغِضُ رأسه كثيراً.

### Türkçe

باب **العين** ve **الضاد** ve **النون**’un onlarla birlikte olanı

**ض غ ن**، **غ ض ن**، **ن غ ض** kullanımdadırlar. **ضغن**: **الضَّغْنُ** ve **الضَّغينةُ**: kin; **ضَغِنَ** عليه yani: kin tuttu. Ve **سللت ضَغينتَه** ve **ضِغْنَه** yani: onun rızasını istedim, dedi ki:
Ve gecemde bir kavim için **ضَغينةً** taşırım

Ve **الضِّغْنُ**: binek hayvanda bükülme ve zorluktur. Ve bir binek hayvanı **ضَغنةً**; yurduna meylettiği zaman, **الشماخ** dedi ki:
**أسماءُ** yoldaşların adlarını akşamleyin sorar		nikâhlı kadınların **ضِغْن**’i hakkında sorar

Ve şair dedi:
Ve **الضِّغنُ** koşuların ard arda gelmesindendir

Ve **الضَّغَنُ**: eğrilik; ve bir mızrak **ضَغِنَةٌ**, şair dedi ki:
Benim mızrağım mızrakların sert olanlarındandır		düzeltme onu ancak **ضَغَنا** olarak artırdı

Ve **ضَغِنَ** إلى الدنيا yani: dayandı.

Ve **الاضْطِغانُ**: göğüsle yoğurma.

**الاضْطِان**: koynunun altına aldığın şey gibi, dedi ki:
Sanki bir çocuğu **مُضْطَغِنٌ**’dir

**غضن**:
**الغَضْنُ** ve **الغُضُون**: alın derisinin, kılıcın ağzının, kolun ve zırhın kırışıklıklarıdır; dedi ki:
Onun için kuşağın üstünde **غُضُونا** görürsün

Ve **الأغُضَنُ**: yaratılışça iki gözü kırışık olan; **رؤبة** dedi ki:
Ey **الأغضَن**’in gözünü kırıştıran

Ve **المُغاضَنَةُ**: iki gözle kırıştırmadır.

Ve **غَضَّنَتِ** deve: tüy bitmeden önce yavrusunu attı; o **الغِضانُ**’dır.

Ve **المُغَضَّنُ**: hamurdan tabaka üzerine tabaka olarak yapılan bir şeydir.

**نغض**: **النُّغْضُ**: omuz kıkırdağıdır.

Ve **النَّغَضانُ**: titremede başın ve dişlerin **تَنَغُّضُ**’udur; **نَغَضَت** yani titredi. Ve falan kimse başını arkadaşına doğru **يُنِغضُ** yani onu hareket ettirir; ondan Yüce Allah’ın sözü: “فَسَيُنْغِضُونَ إليك رُؤوسَهم”. Ve **نَغَضَ** bulut; yoğunlaştığı sonra da çalkalandığı zaman; onu görürsün ki bir kısmı bir kısmının içinde şaşkın olarak hareket eder ve yürümez, dedi ki:
Bir şimşek yürüdü **نَغّاضِ** bir bulut parçasında

Ve **النَّغْضُ**: dolaşan devekuşudur. Ve denilir ki: bilakis o, başını çokça **يُنْغِضُ** edendir.
