# غضن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B6%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غضن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: غضن

الغَضْنُ والغَضَنُ: الكَسْرُ في الجِلْد والثوب والدرع وغيرها، وجمعه غُضُون؛ قال كعب بن زهير:
إذا ما انْتَحاهُنَّ شُؤْبُوبُه،
رأَيتَ لجاعِرَتَيْه غُضُونا.
التهذيب: الغُضُون مكاسِرُ الجلد في الجَبين والنَّصِيلِ، وكذلك غُضُون الكُمِّ وغُضُونُ درع الحديد؛ وأَنشد:
تَرَى فوقَ النِّطاقِ لها غُضُونا.
وغُضُونُ الأُذُنِ: مَثانِيها، وكل تَثَنٍّ في ثوب أَو جلد غَضْنٌ وغَضَنٌ. وقال اللحياني: الغُضُون والتَّغْضِينُ التَّشَنُّجُ؛ وأَنشد: خَريعَ النَّعْوِ مُضْطَرِبَ النَّواحي،
كأَخلاقِ الغَرِيقَةِ، ذا غُضُونِ.
واحدها غَضْنٌ وغَضَنٌ؛ قال: وهذا ليس بشيء لأَنه عبر عن الغُضُون بالتَّشَنُّج الذي هو المصدر، والمصدر ليس يُجْمع فيكون له واحد. وقد تَغَضَّنَ، وغَضَّنْتُه فتَغَضَّنَ. والتَّغْضِينُ أَيضاً: الرِّجاعُ. والمُغاضَنَة: المُكاسَرة بالعينين للرِّيبة. والأَغْضَنُ: الكاسِرُ عَيْنَه خِلْقةً أَو عداوة أَو كِبْراً؛ قال:
يا أَيُّها الكاسِرُ عَيْنَ الأَغْصَنِ.
والغَضَنُ: تَثَنِّي العُود وتَلَوِّيه. وغَضَنُ العَيْنِ: جِلْدَتُها الظاهرة. ويقال للمَجْدُور إذا أَلْبَسَ الجُدْرِيُّ جلدَه: أَصبح جلده غَضْنَة واحدة، وقد يقال بالباء. ولأُطِيلَنَّ غَضَنَك أَي عَناءَك. الأَزهري: أَبو زيد تقول العرب للرجل تُوعِدُه لأَمُدَّنَّ غَضَنك أَي لأُطيلَنَّ عناءك، ويقال غَضْنك؛ وأَنشد:
أَرَيْتَ إن سُقْنا سِياقاً حَسَنا،
نَمُدُّ من آباطِهِنَّ الغَضَنا.
وغَضَنَه يَغْضِنُه ويَغْضُنُه غَضْناً: حبسه. ويقال: ما غَضَنك عنا أَي ما عاقك عنا. ابن الأَعرابي: غَصَننِي عن حاجتي يَغْصِنُني، بالصاد، وهو غلط، والصواب غَضَنَني يَغْضِنُني لا غير. وغَضَنَتِ الناقة بولدها وغَضَّنَتْ: أَلقتْه لغير تمام قبل أَن ينبت الشعر عليه ويَسْتَبِينَ خَلْقُه. قال أَبو زيد: يقال لذلك الولد غَضِينٌ، والاسم الغِضانُ. وغَضَّنَتِ السماءُ وأَغْضَنَت السماء إِغْضاناً: دام مطرها. وأَغْضَنَتْ عليه الحُمَّى: دامت وأَلَحَّتْ؛ عن ابن الأَعرابي.

### Türkçe

**الغَضْنُ** ve **الغَضَنُ**: deri, elbise, zırh ve başkalarında kırılma (kırışma); çoğulu **غُضُون**’dur; Ka‘b b. Zuhayr dedi ki:

Eğer onların üzerine sağanağı yöneltirse,
iki yanağında kırışıklıklar görürsün.

**التهذيب**: **الغُضُون** alın ve **النَّصِيلِ**’deki derinin kırılmalarıdır; aynı şekilde kol yeninin kırışıklıkları ve demir zırhın kırışıklıklarıdır; ve şu beyit okundu:

Onun için kuşağın üstünde kırışıklıklar görürsün.

Kulağın kırışıklıkları: onun kıvrımlarıdır; ve elbisede yahut deride her kıvrılma **غَضْنٌ** ve **غَضَنٌ**’dır. el-Lihyânî dedi ki: **الغُضُون** ve **التَّغْضِينُ** kasılmadır; ve şu beyit okundu:

Çürük tabutlu, yanları çalkantılı,
boğulmuşun paçavraları gibi, kırışıklık sahibi.

Onun teki **غَضْنٌ** ve **غَضَنٌ**’dır; dedi ki: Bu bir şey değildir; çünkü **الغُضُون**’u, mastar olan kasılma ile ifade etti; mastar çoğul yapılmaz ki onun bir teki olsun. Ve **تَغَضَّنَ** olmuştur; ben onu **غَضَّنْتُه** de yaptım, o da **تَغَضَّنَ** oldu. Ve **التَّغْضِينُ** ayrıca: geri gelmedir. Ve **المُغاضَنَة**: şüphe için gözlerle birbirini kırıştırarak bakışmadır. Ve **الأَغْضَنُ**: yaratılıştan yahut düşmanlıktan yahut kibirden gözünü kısan (kıran)dır; dedi ki:

Ey **الأَغْصَنِ**’in gözünü kıran!

Ve **الغَضَنُ**: dalın kıvrılması ve bükülmesidir. Ve gözün **غَضَنُ**’u: onun dıştaki derisidir. Ve cüzzamlıya, çiçek hastalığı derisini giydirdiği zaman: derisi tek bir **غَضْنَة** oldu denir; ve bazen **باء** ile de söylenir. Ve mutlaka senin **غَضَنَك**’ını uzatacağım; yani senin zahmetini.

el-Ezherî: Ebû Zeyd: Araplar bir adamı tehdit ettiklerinde ona **لأَمُدَّنَّ غَضَنك** derler; yani mutlaka senin zahmetini uzatacağım; ve **غَضْنك** da denir; ve şu beyit okundu:

Gördün mü, eğer güzel bir sürüşle sürdüysek,
onların koltuk altlarından **الغَضَنا**’yı uzatırız.

Onu **غَضَنَه**: onu **يَغْضِنُه** ve **يَغْضُنُه** **غَضْناً**: onu hapsetti. Ve denir: Bizi ondan alıkoyan şey nedir; yani bizi ondan alıkoyan şey nedir. İbnü’l-A‘râbî: Beni ihtiyacımdan **غَصَننِي** eder, beni **يَغْصِنُني** eder, **الصاد** ile, dedi; bu yanlıştır; doğrusu yalnızca beni **غَضَنَني** eder, beni **يَغْضِنُني** eder. Ve dişi deve yavrusuyla **غَضَنَتْ** ve **غَضَّنَتْ**: üzerinde tüy bitmeden ve yaratılışı belirginleşmeden önce, tamamlanmadan onu attı (düşürdü). Ebû Zeyd dedi ki: O yavruya **غَضِينٌ** denir; isim **الغِضانُ**’dır. Ve gök **غَضَّنَتِ** ve gök **أَغْضَنَت** **إِغْضاناً**: yağmuru devam etti. Ve ona humma **أَغْضَنَتْ**: devam etti ve ısrar etti; İbnü’l-A‘râbî’den.
