# غطم — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B7%D9%85/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B7%D9%85/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غطم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B7%D9%85.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: غطم

(باب الغين والطاء وما يثلثهما)
(غطف) الغين والطاء والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على خَير وسُبوغٍ في شيء، وأصله الغَطَف في الأشفار، وهو كثرتُها وطولُها وانثناؤُها. ثم يقال: عيشٌ أغطَف، إذا كان ناعماً منثَنِياً على صاحبه بالخَير. والمصدر الغَطَف.
(غطل) الغين والطاء واللام ثلاث كلمات: الغَيْطَلة: الشَّجَرَةُ، والجمع الغَيْطَل. قال:
فظلّ يُرَنِّحُ في غَيطلٍ  *** كما يستدير الحِمارُ النّعِرْ([1])
والغَيْطلة: البَقَرَة. والغيطلة: التجاج اللَّيلِ وسوادُه([2]) .
(غطم) الغين والطاء والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على كثرةٍ واجتماع. من ذلك البحر الغِطَمُّ. ويقال لمُعْظَمِ البَحْر. غُطَامِطٌ. ورجلٌ غِطَمٌّ: واسع الخُلُقُ.
(غطو) الغين والطاء والحرف المعتل يدلُّ على الغِشاء والسَّتر. يقال: غَطَيت الشَّيءَ وغَطَّيْتُه. والغِطاء: ما تَغَطَّى به. وغَطَا اللّيلُ يَغْطُو، إذا غَشَّى بظلامه.
(غطش) الغين والطاء والشين أصلٌ واحدٌ صحيح، يدلُّ على ظُلْمَةٍ باب ما جاء من كلام العرب على أكثر من ثلاثة أحرف أوّله غين
وما أشبَهها. من ذلك الأغطش، وهو الذي في عينه شِبْه العَمَش، والمرأة غَطْشاء. وفَلاةٌ غَطْشَى: لا يُهْتَدَى لها. قال:
ويَهْماءَ باللَّيلِ غَطْشَى الفلا  *** ةِ يؤنِسُني صوتُ فَيَّادِها([3])
وغَطَشَ الليلُ: أظلَمَ. والله تعالى أغْطَشَه([4]) . والمتغاطِش: المتعامِي عن الشَّيء. ويقال: هو يَتَغَاطش.
(غطس) الغين والطاء والسين أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على *الغَطِّ. يقال: غطَطْتُه في الماء وغَطَسته. وتَغَاطَسَ القومُ: تغاطُّوا.
---------------------ـ
([1]) لامرئ القيس في ديوانه 12 واللسان (رمح، غطل، نعر).
([2]) في الأصل: "الحاح"، صوابه في المجمل واللسان. والالتجاج: الاختلاط.
([3]) للأعشى في ديوانه 54 واللسان (فيد، غطش).
([4]) ويقال أيضاً أغطش الليل بنفسه.

ـ

### Türkçe

(غayn ve طاء ve ikisini üçleyen şeyler bâbı)
(غطف) **الغين** ve **الطاء** ve **الفاء** sahih bir asıldır; bir şeyde hayır ve sâbığ (bolca yayılıp kuşatıcı olma)ya delâlet eder. Aslı, kirpiklerde **الغَطَف**tır; o da onların çokluğu, uzunluğu ve kıvrılıp bükülmesidir. Sonra denir ki: **عيشٌ أغطَف**; eğer yumuşak olup sahibine hayır ile bükülüp (meyledip) gelirse. Masdar **الغَطَف**tır.
(غطل) **الغين** ve **الطاء** ve **اللام** üç kelimedir: **الغَيْطَلة**: ağaçtır; cem‘i **الغَيْطَل**. Dedi ki:
فظلّ يُرَنِّحُ في **غَيطلٍ**  *** كما يستدير الحِمارُ النّعِرْ([1])
Ve **الغَيْطلة**: inektir. Ve **الغيطلة**: gecenin şiddetle karışıp yoğunlaşması ve onun karalığıdır([2]) .
(غطم) **الغين** ve **الطاء** ve **الميم** sahih bir asıldır; çokluğa ve toplanmaya delâlet eder. Bundan: **البحر الغِطَمُّ**. Ve denir: denizin çoğunluğuna (en büyük kısmına) **غُطَامِطٌ**. Ve bir adam **غِطَمٌّ**: huyu geniştir.
(غطو) **الغين** ve **الطاء** ve illetli harf, örtü ve setre delâlet eder. Denir: **غَطَيت** şeyi ve **غَطَّيْتُه**. Ve **الغِطاء**: onunla örtünülen şeydir. Ve **غَطَا** gece **يَغْطُو**; eğer karanlığıyla örterse.
(غطش) **الغين** ve **الطاء** ve **الشين** tek bir sahih asıldır; bir karanlığa delâlet eder. Arapların sözünden üç harften fazla olarak gelenin bâbı; evveli **غين** olan ve ona benzeyenler. Bundan: **الأغطش**; o, gözünde **شِبْه العَمَش** bulunan kimsedir; kadın **غَطْشاء**dır. Ve **فَلاةٌ غَطْشَى**: ona yol bulunmaz. Dedi ki:
ويَهْماءَ باللَّيلِ **غَطْشَى** الفلا  *** ةِ يؤنِسُني صوتُ فَيَّادِها([3])
Ve **غَطَشَ** gece: karardı. Ve Allah Teâlâ onu **أغْطَشَه**([4]) . Ve **المتغاطِش**: şeyden kör taklidi yapan (görmezden gelen)dir. Ve denir: o **يَتَغَاطش**.
(غطس) **الغين** ve **الطاء** ve **السين** sahih bir asıldır; **الغَطِّ**a delâlet eder. Denir: onu suda **غطَطْتُه** ve **غَطَسته**. Ve kavim **تَغَاطَسَ**: birbirlerini batırdılar.
---------------------ـ
([1]) İmru’ul-Kays’ındır; divanında 12 ve Lisân’da (**رمح**، **غطل**، **نعر**).
([2]) Asılda: “الحاح”; doğrusu el-Mücmel ve Lisân’dadır. Ve **الالتجاج**: karışıp birbirine girmedir.
([3]) el-A‘şâ’nındır; divanında 54 ve Lisân’da (**فيد**، **غطش**).
([4]) Ve ayrıca denir: gece kendi kendine **أغطش**.

ـ
