# غفر (غ-ف-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%81%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır

- Harfler: غ - ف - ر
- Kur'an'da: 234 geçiş · 202 ayet · 72 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (72)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [غَفُورٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%BA%D9%8E%D9%81%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8C.md) | فَعُولٌ | Bağışlayan | 51 | 51 | [2:173](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:173.md) |
| [غَفُورًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%BA%D9%8E%D9%81%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | فَعُولًا | Bağışlayan | 20 | 20 | [4:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:23.md) |
| [الْغَفُورُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%BA%D9%8E%D9%81%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8F.md) | الْفَعُولُ | Bağışlayan | 11 | 11 | [10:107](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/10:107.md) |
| [مَغْفِرَةٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8C.md) | مَفْعِلَةٌ | Bağışlama | 10 | 10 | [3:136](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:136.md) |
| [لَغَفُورٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D9%81%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8C.md) | لَفَعُولٌ | Bağışlayan | 8 | 8 | [6:165](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/6:165.md) |
| [يَغْفِرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F.md) | يَفْعِلُ | Bağışlar | 8 | 8 | [3:129](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:129.md) |
| [اغْفِرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%A7%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%92.md) | افْعِلْ | Bağışla | 7 | 7 | [3:147](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:147.md) |
| [وَيَغْفِرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%92.md) | وَيَفْعِلْ | Ve bağışlar | 7 | 7 | [3:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:31.md) |
| [فَاغْفِرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%92.md) | فَافْعِلْ | Hemen bağışla; Öyleyse bağışla | 6 | 6 | [3:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:16.md) |
| [يَغْفِرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8E.md) | يَفْعِلَ | Bağışlar | 6 | 6 | [9:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/9:80.md) |
| [لِيَغْفِرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8E.md) | لِيَفْعِلَ | Bağışlaması için; Bağışlaması | 5 | 5 | [4:137](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:137.md) |
| [وَاسْتَغْفِرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%92.md) | وَاسْتَفْعِلْ | Ve bağışlanma iste | 5 | 5 | [3:159](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:159.md) |
| [مَغْفِرَةٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8D.md) | مَفْعِلَةٍ | Bağışlama | 4 | 4 | [3:133](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:133.md) |
| [وَاغْفِرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%92.md) | وَافْعِلْ | Ve bağışla | 4 | 4 | [2:286](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:286.md) |
| [وَمَغْفِرَةٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8C.md) | وَمَفْعِلَةٌ | Ve bağışlama | 4 | 4 | [2:263](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:263.md) |
| [اسْتَغْفِرُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | اسْتَفْعِلُوا | Bağışlanma isteyin | 3 | 3 | [11:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/11:3.md) |
| [تَسْتَغْفِرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%92.md) | تَسْتَفْعِلْ | Bağışlanma istersin | 3 | 2 | [9:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/9:80.md) |
| [تَغْفِرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%92.md) | تَفْعِلْ | Bağışlarsın | 3 | 3 | [5:118](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/5:118.md) |
| [مَغْفِرَةً](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8B.md) | مَفْعِلَةً | Bağışlama | 3 | 3 | [2:268](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:268.md) |
| [وَاسْتَغْفِرُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَاسْتَفْعِلُوا | Bağışlanma isteyin; Ve bağışlanma isteyin | 3 | 3 | [2:199](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:199.md) |
| [وَيَغْفِرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F.md) | وَيَفْعِلُ | Ve bağışlar | 3 | 3 | [4:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:48.md) |
| [يَغْفِرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%92.md) | يَفْعِلْ | Bağışlar | 3 | 3 | [46:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/46:31.md) |
| [اسْتَغْفِرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%92.md) | اسْتَفْعِلْ | Bağışlanmayı iste | 2 | 2 | [9:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/9:80.md) |
| [الْغَفَّارُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%BA%D9%8E%D9%81%D9%8E%D9%91%D8%A7%D8%B1%D9%8F.md) | الْفَعَّالُ | Bağışlayan | 2 | 2 | [38:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/38:66.md) |
| [الْمَغْفِرَةِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%90.md) | الْمَفْعِلَةِ | Bağışlama | 2 | 2 | [53:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/53:32.md) |
| [فَاسْتَغْفَرُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَاسْتَفْعَلُوا | Hemen bağışlanma istediler | 2 | 2 | [3:135](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:135.md) |
| [نَغْفِرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%92.md) | نَفْعِلْ | Bağışlarız | 2 | 2 | [2:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:58.md) |
| [وَيَسْتَغْفِرُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | وَيَسْتَفْعِلُونَ | Ve bağışlanma isterler | 2 | 2 | [40:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/40:7.md) |
| [يَسْتَغْفِرُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يَسْتَفْعِلُونَ | Bağışlanma isterler | 2 | 2 | [8:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/8:33.md) |
| [أَسْتَغْفَرْتَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%AA%D9%8E.md) | أَسْتَفْعَلْتَ | Bağışlanma istemek | 1 | 1 | [63:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/63:6.md) |
| [أَسْتَغْفِرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F.md) | أَسْتَفْعِلُ | Bağışlanma isterim | 1 | 1 | [12:98](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/12:98.md) |
| [اسْتِغْفَارُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%90%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%B1%D9%8F.md) | اسْتِفْعَالُ | Bağışlanmak istemek | 1 | 1 | [9:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/9:114.md) |
| [الْغَافِرِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%BA%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | الْفَاعِلِينَ | Bağışlayanlar | 1 | 1 | [7:155](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/7:155.md) |
| [الْغَفَّارِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%BA%D9%8E%D9%81%D9%8E%D9%91%D8%A7%D8%B1%D9%90.md) | الْفَعَّالِ | Bağışlayan | 1 | 1 | [40:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/40:42.md) |
| [بِالْمَغْفِرَةِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%A8%D9%90%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%90.md) | بِالْمَفْعِلَةِ | Bağışlamaya karşılık | 1 | 1 | [2:175](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:175.md) |
| [بِمَغْفِرَةٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%A8%D9%90%D9%85%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8D.md) | بِمَفْعِلَةٍ | Bağışlama | 1 | 1 | [36:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/36:11.md) |
| [تَسْتَغْفِرُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | تَسْتَفْعِلُونَ | Bağışlanma istersiniz | 1 | 1 | [27:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/27:46.md) |
| [سَأَسْتَغْفِرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%B3%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F.md) | سَأَسْتَفْعِلُ | Yakında bağışlanma isteyeceğim | 1 | 1 | [19:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/19:47.md) |
| [سَيُغْفَرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%B3%D9%8E%D9%8A%D9%8F%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B1%D9%8F.md) | سَيُفْعَلُ | Yakında bağışlanacak | 1 | 1 | [7:169](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/7:169.md) |
| [غَافِرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%BA%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%90.md) | فَاعِلِ | Bağışlayan | 1 | 1 | [40:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/40:3.md) |
| [غَفَرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%BA%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%B1%D9%8E.md) | فَعَلَ | Bağışladı | 1 | 1 | [36:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/36:27.md) |
| [غَفَّارًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%BA%D9%8E%D9%81%D9%8E%D9%91%D8%A7%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | فَعَّالًا | Bağışlayan | 1 | 1 | [71:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/71:10.md) |
| [غَفُورٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%BA%D9%8E%D9%81%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8D.md) | فَعُولٍ | Bağışlayan | 1 | 1 | [41:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/41:32.md) |
| [غُفْرَانَكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D8%BA%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8E%D9%83%D9%8E.md) | فُعْلَانَكَ | Senin bağışlaman | 1 | 1 | [2:285](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:285.md) |
| [فَاسْتَغْفَرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B1%D9%8E.md) | فَاسْتَفْعَلَ | Hemen bağışlanma istedi | 1 | 1 | [38:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/38:24.md) |
| [فَاسْتَغْفِرُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | فَاسْتَفْعِلُوهُ | Hemen ondan bağışlanma dileyin | 1 | 1 | [11:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/11:61.md) |
| [فَاسْتَغْفِرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%92.md) | فَاسْتَفْعِلْ | Bağışlanma iste | 1 | 1 | [48:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/48:11.md) |
| [فَغَفَرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%81%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%B1%D9%8E.md) | فَفَعَلَ | Hemen bağışladı | 1 | 1 | [28:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/28:16.md) |
| [فَغَفَرْنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%81%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%B1%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | فَفَعَلْنَا | Hemen bağışladık | 1 | 1 | [38:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/38:25.md) |
| [فَيَغْفِرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%81%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F.md) | فَيَفْعِلُ | Bağışlar | 1 | 1 | [2:284](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:284.md) |
| [لَأَسْتَغْفِرَنَّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%84%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8E%D9%86%D9%8E%D9%91.md) | لَأَسْتَفْعِلَنَّ | Kesinlikle bağışlanma isteyeceğim | 1 | 1 | [60:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/60:4.md) |
| [لَغَفَّارٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D9%81%D9%8E%D9%91%D8%A7%D8%B1%D9%8C.md) | لَفَعَّالٌ | Bağışlayan | 1 | 1 | [20:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/20:82.md) |
| [لَمَغْفِرَةٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%84%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8C.md) | لَمَفْعِلَةٌ | Öyleyse bağışlama | 1 | 1 | [3:157](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:157.md) |
| [لِتَغْفِرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%84%D9%90%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8E.md) | لِتَفْعِلَ | Bağışlaman için | 1 | 1 | [71:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/71:7.md) |
| [وَاسْتَغْفَرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B1%D9%8E.md) | وَاسْتَفْعَلَ | Ve bağışlanma istedi | 1 | 1 | [4:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:64.md) |
| [وَاسْتَغْفِرُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | وَاسْتَفْعِلُوهُ | Ve ondan bağışlanma isteyin | 1 | 1 | [41:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/41:6.md) |
| [وَاسْتَغْفِرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%90.md) | وَاسْتَفْعِلِ | Bağışlanma iste | 1 | 1 | [4:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:106.md) |
| [وَاسْتَغْفِرِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%90%D9%8A.md) | وَاسْتَفْعِلِي | Ve bağışlanma iste | 1 | 1 | [12:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/12:29.md) |
| [وَاسْتَغْفِرْهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%92%D9%87%D9%8F.md) | وَاسْتَفْعِلْهُ | Ve ondan bağışlanma iste | 1 | 1 | [110:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/110:3.md) |
| [وَالْمَغْفِرَةِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%90.md) | وَالْمَفْعِلَةِ | Ve bağışlama | 1 | 1 | [2:221](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:221.md) |
| [وَالْمُسْتَغْفِرِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | وَالْمُسْتَفْعِلِينَ | Ve bağışlanma isteyenler | 1 | 1 | [3:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:17.md) |
| [وَتَغْفِرُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَتَفْعِلُوا | Ve bağışlarsınız | 1 | 1 | [64:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/64:14.md) |
| [وَغَفَرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%B1%D9%8E.md) | وَفَعَلَ | Ve bağışladı | 1 | 1 | [42:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/42:43.md) |
| [وَمَغْفِرَةً](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8B.md) | وَمَفْعِلَةً | Ve bağışlama | 1 | 1 | [4:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:96.md) |
| [وَيَسْتَغْفِرُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَيَسْتَفْعِلُوا | Ve bağışlanma isterler | 1 | 1 | [18:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/18:55.md) |
| [وَيَسْتَغْفِرُونَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | وَيَسْتَفْعِلُونَهُ | Ve ondan bağışlanma isterler | 1 | 1 | [5:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/5:74.md) |
| [يَسْتَغْفِرُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | يَسْتَفْعِلُوا | Bağışlanma isterler | 1 | 1 | [9:113](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/9:113.md) |
| [يَسْتَغْفِرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%90.md) | يَسْتَفْعِلِ | Bağışlanma ister | 1 | 1 | [4:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:110.md) |
| [يَسْتَغْفِرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%92.md) | يَسْتَفْعِلْ | Bağışlanma ister | 1 | 1 | [63:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/63:5.md) |
| [يَغْفِرُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | يَفْعِلُوا | Bağışlarlar | 1 | 1 | [45:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/45:14.md) |
| [يَغْفِرُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يَفْعِلُونَ | Bağışlarlar | 1 | 1 | [42:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/42:37.md) |
| [يُغْفَرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B1%D9%92.md) | يُفْعَلْ | Bağışlanır | 1 | 1 | [8:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/8:38.md) |

## Mücavir kökler — 210 mücavir (522 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [رحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AD%D9%85.md) — 91 ortak ayet · G² 303 · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir
2. [توب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%A8.md) — 25 ortak ayet · G² 87 · Eveye yuva demektir
3. [ذنب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%86%D8%A8.md) — 19 ortak ayet · G² 82 · Zenb : Kuyruk demektir
4. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 120 ortak ayet · G² 77 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
5. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 62 ortak ayet · G² 39 · Ribve, tümsek demektir
6. [حلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%85.md) — 9 ortak ayet · G² 35 · Halim meme ucu demektir
7. [خطأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B7%D8%A3.md) — 9 ortak ayet · G² 35 · Hata : Hatve, çizgi ve adım anlamına gelir
8. [عفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%88.md) — 10 ortak ayet · G² 31 · Affetti
9. [أجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%B1.md) — 16 ortak ayet · G² 29 · (EaCR) “Acur” tuğla demektir
10. [صلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD.md) — 21 ortak ayet · G² 28 · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir
11. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 50 ortak ayet · G² 28 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
12. [خنزر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%B2%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 23 · Domuz
13. [هلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 23 · Boğazlandı
14. [سوأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%A3.md) — 15 ortak ayet · G² 15 · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir
15. [دمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 14 · Ve kan
16. [هجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 14 · Hecire (he), Terkedilmiş harabe yer demektir
17. [جنف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · Ecnef kambur demektir
18. [حطط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B7%D8%B7.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · Hatit (Tı) cüce demektir
19. [نكح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%AD.md) — 5 ortak ayet · G² 13 · Nikah
20. [وسع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B9.md) — 6 ortak ayet · G² 13 · “Sunv’a” tas demektir
21. [لحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 13 · Et
22. [وجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AF.md) — 11 ortak ayet · G² 13 · Su birikintisidir
23. [كرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%85.md) — 7 ortak ayet · G² 12 · Üzüm salkımıdır
24. [فحش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AD%D8%B4.md) — 5 ortak ayet · G² 11 · Fahşa (ha) “Üns” oku atan yayın insan tarafı; “vahş” ise…
25. [بغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md) — 10 ortak ayet · G² 11 · Buğa boğa demektir
26. [خير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md) — 15 ortak ayet · G² 11 · Hayr : At sürüsü demektir
27. [فضل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D9%84.md) — 10 ortak ayet · G² 11 · Fadl Deriden yapılan gömlektir
28. [عمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · “An” ve “ma”dan oluşmuştur
29. [نسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%88.md) — 7 ortak ayet · G² 10 · Kadınlar
30. [عزم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B2%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · Kesin karar
31. [حسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — 14 ortak ayet · G² 9 · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
32. [أثم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AB%D9%85.md) — 6 ortak ayet · G² 9 · İsm hurmadan yapılan içkidir
33. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 16 ortak ayet · G² 9 · Baid uzak demektir
34. [زيد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%AF.md) — 7 ortak ayet · G² 8 · Zade : Azık demektir
35. [سفح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D8%AD.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir
36. [صبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%B1.md) — 9 ortak ayet · G² 8 · Granit taş demektir
37. [عمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — 20 ortak ayet · G² 8 · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
38. [حمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D8%AF.md) — 7 ortak ayet · G² 7 · Hamd: Cümle kapısı demektir
39. [سبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%B9.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · Yırtıcı hayvan demektir
40. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 25 ortak ayet · G² 7 · Şey
41. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 20 ortak ayet · G² 7 · Su yosunudur
42. [سبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%84.md) — 12 ortak ayet · G² 7 · Biribirini kesen yoldur
43. [حرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%85.md) — 7 ortak ayet · G² 7 · Hiram keçe demektir
44. [خشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B4%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 7 · Haşy : Ayaktaki kuru ottur
45. [عظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%85.md) — 10 ortak ayet · G² 6 · Büyük
46. [خلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B7.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Bulanık su demektir
47. [خول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Hal bir işte çalışanları gözetleyen kimsedir
48. [صرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Cırcır böceğidir
49. [عقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%A8.md) — 7 ortak ayet · G² 6 · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir
50. [دخل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D9%84.md) — 9 ortak ayet · G² 6 · Dahl: Kuytu yer demektir
51. [برأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%A3.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Berr kara parçası demektir
52. [عسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B3%D9%89.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Umulur
53. [ودد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AF%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Vadi, bir ırmağın veya derenin içinde bulunduğu sahadır
54. [حيث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D8%AB.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Hayese sürülmüş tarla demektir
55. [صير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Dönüşüm yeri
56. [صفح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D8%AD.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Görüş
57. [قرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Kırpıntı demektir
58. [نصف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Yarısı
59. [طيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%A8.md) — 5 ortak ayet · G² 5 · İyi
60. [عرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81.md) — 6 ortak ayet · G² 5 · Tanınan ile

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%81%D8%B1/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غفر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [عفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%88.md), [صفح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D8%AD.md), [ستر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D8%B1.md) |
| Zıt Kök | [ؤخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin üzerini kir, darbe veya zarardan koruyacak bir örtüyle örtüp kapatmak |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi koruma ve himaye ile günahın mahvedici ve kirletici sonucunu örtüp engellemek |
| Çekirdek Özet 3 | Suçun varlığını inkar etmeden ceza ve yıkım etkisini kalkan altına alarak güvenliği temin eden bağışlama düzeni |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca psikolojik bir görmezden gelme veya kayıtsız şartsız af sayarak, kökün taşıdığı koruyucu zırh ve ıslah edici kalkan işlevini göz ardı etmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غف | Bir şeyin üzerini gevşekçe kaplama, algıyı veya varlığı bürüyüp örtme, dikkatten veya dış tesirden gizleme; nitekim aynı ikili tabandan gelen [غفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84.md) kökünde algının ve dikkatin üzerinin bir perdeyle örtülüp dalgınlığa düşülmesi anlamı bulunur. | ر | Çekirdeğe eklenen ر harfi, örtme eylemine süreklilik, sağlamlık, koruyuculuk ve zırh gibi sarıcı bir üst muhafaza niteliği kazandırarak gevşek bir perdelenmeyi aktif bir kalkana dönüştürmüştür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Gözbebeği, kaynak; gözün buğulanması veya perdelenmesi (türetme imge) | Nesnenin veya durumun dışarıdan görünürlüğünü azaltan, görüşü ve doğrudan teması kesen bir örtüleme hareketini başlatır. |
| ف | Ağız; açıklık, nefes, dışa verme veya sınır çizgisi | Örtünün nesneyi dış çevreye karşı bir sınır ve kabuk gibi kuşatmasını, temas yüzeyini belirlemesini ifade eder. |
| ر | İnsan başı; üst, tepe, başlama ve kuşatma | Korumanın ve örtünün yukarıdan aşağıya doğru bir miğfer gibi tepe noktasından sararak bütünü güvenceye almasını gösterir. |
| غفر | Baş ve sınır üzerine koruyucu bir örtü çekerek görünürlüğü ve darbeyi perdeleme | Bütünsel hareket; tehlikeye veya kire açık olan bir varlığın üzerine üstten ve sınırlardan koruyucu bir örtü (zırh, kalkan, kumaş) gererek onu dış darbelerden, kirlenmekten ve cezadan muhafaza etmektir. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Başı darbelerden korumak için miğferin altına veya üstüne giyilen koruyucu zırh başlığı (el-miğfer); bir nesneyi kirden korumak için üzerine örtülen bez parçası (el-ğifâre) ve elbisenin üzerini kaplayan hav (ze’ber). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | A‘şâ bir beytinde savaşa hazırlanan zırhlı süvariyi koruyucu başlığıyla nitelerken kökü şu şekilde kullanır: والشطبة القوداء تظفر بالمدجج ذي الغفار |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem bedevi Arapları saç yağının başörtüsünü kirletmesini veya başın tozlanmasını önlemek için başa bağlanan beze el-ğifâre demiş; bir kadının kızına saçını toplamasını söylerken «اغفري غفيرك» dediği nakledilmiştir. |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, el-Müfredât, Lisān al-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde غفر kökünün çekirdeği doğrudan örtme, koruma, perdeleme ve muhafaza altına alma sahasına aittir. Kök, Batı Sami dillerinde özellikle fiziksel olarak gizleme ve koruyucu örtüyle kaplama semantiğiyle tespit edilir. Klasik İbranicede aynı anlamsal matris genellikle כפר kökü (üzerini katranla veya örtüyle sıvayıp kapatmak, kefaret etmek) üzerinden gelişirken, Güney Sami ve Arapça sahasında غفر kökü somut bir cismin üzerine koruyucu zırh veya kumaş geçirme hareketini korumuştur. Arapçada bu ilksel anlam, elbisenin üzerini örten kumaş tüyünden (ze'ber), savaşta başı koruyan demir başlıktan (el-miğfer) ve kiri tutsun diye giysiyi koyu renge boyamaktan türeyerek ahlaki ve hukuki alana aktarılmıştır. Semantik kayma; fiziksel bir örtünün başı veya giysiyi dış darbelerden ve kirlerden koruması eyleminden, ilahi bir affın ve himayenin insanı günahın kirinden, utancından ve cezasından koruması (mağfiret) yönünde derinleşmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Miğfer, ğıfâre, ze’ber | Koruyucu örtü, başı saran zırh parçası ve kiri saklayan koruyucu tabaka anlamından mecazen günahın üstünü örtüp cezasını engellemeye geçmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami ve Kuzeybatı Sami örtme/koruma matrisi | Arapçadaki ğ-f-r dizilişi, Sami dillerindeki k-p-r (örtmek, arındırmak, kefaret) ve s-t-r kökleriyle anlamsal örtüşme gösteren özgün bir koruma tabakasıdır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan düzenli ses denkliğiyle kanıtlanmış ortak bir kök formu tespit edilememiştir. | Veri bulunamadı |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brockelmann (Grundriss).

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غفر | Anlamlı | Örtmek, korumak | Başı veya nesneyi dış etkiden koruyacak biçimde örtmek; bağışlamak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| [غرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%81.md) | Anlamlı | Avuçlamak, koparmak, almak | Bir şeyi bulunduğu yerden avuçla veya aletle çekip yukarı almak; yüksek oda. | Çekirdeğin içe alma ve kaplama hareketi; Kur'an'da geçer. |
| [فغر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%BA%D8%B1.md) | Anlamlı | Ağzı açmak, yarılmak | Bir açıklığın veya ağzın alabildiğine açılması, yarılarak belirmesi. | Örtmenin tersine açıklık ve ortaya saçılma; Kur'an'da geçmez. |
| [فرغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%BA.md) | Anlamlı | Boşalmak, tamamlamak | İçindekini bütünüyle döküp boşaltmak, bir işi bitirip diğerine yönelmek. | Örtünün altındaki yükün düşürülmesi veya alanın açılması; Kur'an'da geçer. |
| [رغف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%BA%D9%81.md) | Anlamlı | Ekmek somunu, yoğurmak | Hamurun toparlanıp yuvarlak yassı somun haline getirilmesi. | Toplama ve biçimlendirme; Kur'an'da geçmez. |
| [رفغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D8%BA.md) | Anlamlı | Genişlik, bolluk, yumuşak toprak | Yaşamın sıkıntısız, bol ve rahat olması; toz toprak ve vadi tabanı. | Korunmuş ve rahat yaşam ortamı; Kur'an'da geçmez. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غفر | Merkez | Suçu koruyucu bir kalkanla örtüp cezasını engelleme | Suçun varlığını inkar etmeden veya silmeden, üzerine kalkan gererek ceza ve rüsvaylığı önler. | Mağfiret, kulu günahın tahribatına ve azaba karşı zırh içine almaktır. |
| [عفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%88.md) | Komşu | İzi bütünüyle silme, tamamen yok sayma | [عفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%88.md) suçu ve izini rüzgarın ayak izini silmesi gibi tamamen ortadan kaldırır; غفر ise örtüp muhafaza eder. | Af kökünde fazlalığı bırakmak ve kökten silmek, mağfirette ise koruyucu örtü esastır. |
| [صفح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D8%AD.md) | Komşu | Yüz çevirme, kınamayı bırakma | [صفح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D8%AD.md) suçluya ceza vermekten vazgeçip olgunlukla başka sayfaya geçmektir; koruyucu bir örtü veya ceza kalkanı kurmaz. | Suçlunun yüzüne hatasını vurmamak ve defteri kapatmaktır. |
| [ستر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D8%B1.md) | Komşu | Dış gözlerden gizleme, perde çekme | [ستر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D8%B1.md) yalnızca başkalarının görmesini engeller, cezanın bertaraf edilmesini veya koruyucu zırhı tazmin etmez. | Sırf perdeleme ve gizlemedir; mağfiret ise hem perdeleme hem de cezadan korumadır. |
| [ؤخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) | Zıt | Yakalama, cezalandırma, sorumlu tutma | Suçun karşılığını hemen tatbik etmek, kulu suçu sebebiyle kıskıvrak yakalayıp cezaya çarptırmaktır. | Örtüp bağışlamanın ve korumanın zıddı olarak suçu açığa vurup cezalandırmadır. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غفر | Örtmek, korumak, bağışlamak | Günahın üzerini ilahi koruma örtüsüyle kapatıp kulu cezadan esirgemek. | Kesin |
| Latince | Condonare, protegere | Bağışlamak, örtmek, esirgemek | Condonare suçu bağışlamayı karşılar ancak fiziksel koruyucu zırh (miğfer) boyutunu dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | To forgive, to shield, to pardon | Bağışlamak, zırh olmak, affetmek | Forgive suçun cezasını bırakmayı verir; kökün fiziksel örtme ve kalkan oluşturma derinliğini tam yansıtmaz. | Güçlü |
| Almanca | Vergeben, verzeihen, abschirmen | Bağışlamak, kalkan altına almak | Vergeben suçtan vazgeçmeyi, abschirmen ise kökün zırhlama ve örtme mekanizmasını karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | Pardonner, préserver | Bağışlamak, korumak | Pardonner hukuki vazgeçişi ifade ederken, kökün lekeyi ve darbeyi örten tabaka boyutunu eksik bırakır. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| غَفُورٌ / الْغَفُورُ | Kusurları sürekli örten, cezadan koruyan ilahi sıfat | İlahî rahmet ve merhametin büyüklüğünü bildiren bağlamlar; örnek: Bakara [2:173](https://lisan.digital/tr/ayet/2:173.md), Yûnus [10:107](https://lisan.digital/tr/ayet/10:107.md). |
| مَغْفِرَةٌ | İlahi kalkan, azaptan ve rüsvaylıktan korunma mükafatı | İman ve salih amel karşılığında vaat edilen ilahi koruma ve kurtuluş; örnek: Bakara [2:268](https://lisan.digital/tr/ayet/2:268.md), Fâtır [35:7](https://lisan.digital/tr/ayet/35:7.md). |
| يَغْفِرُ / وَيَغْفِرْ | Cezayı kaldırma, günahı örtüp etkisiz kılma eylemi | Tövbe eden kulların günahlarının ilahi iradeyle örtülmesi; örnek: Âl-i İmrân [3:129](https://lisan.digital/tr/ayet/3:129.md), Zümer [39:53](https://lisan.digital/tr/ayet/39:53.md). |
| اغْفِرْ / فَاغْفِرْ | Kulun bağışlanma ve ilahi himaye talep eden duası | Peygamberlerin ve müminlerin kusurlarını itiraf edip sığınma yakarışları; örnek: Âl-i İmrân [3:16](https://lisan.digital/tr/ayet/3:16.md), Nûh [71:28](https://lisan.digital/tr/ayet/71:28.md). |
| اسْتَغْفِرْ | Fiili ve kavli olarak kusurun örtülmesini isteme emri | Tövbe etme, arınma ve ilahi himaye dairesine girme daveti; örnek: Nisâ [4:106](https://lisan.digital/tr/ayet/4:106.md), Nûh [71:10](https://lisan.digital/tr/ayet/71:10.md). |
| يَغْفِرُوا | İnsanların birbirlerinin kusurlarını örtmesi ve müsamaha | Müminlerin cahillere ve inkarcıların eziyetlerine karşı tahammül göstermesi; örnek: Câsiye [45:14](https://lisan.digital/tr/ayet/45:14.md). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Esmâ-i Hüsnâ ve büyük günah meselesi | Allah'ın şirki bağışlamayacağı ancak dilediğinin diğer günahlarını mağfiret edeceği hükmü çerçevesinde, mağfiretin kulun hakkı mı yoksa ilahi bir lütuf mu olduğu tartışılmıştır. | İlahi adaletin mutlak cezalandırıcılığı yerine lütuf ve himaye ile günahın örtülmesi. |
| Fıkıh | Hukukullah ve cezaların düşmesi | Tövbe ve istiğfar ile kul hakkı dışındaki had ve kefaret gerektiren günahların ahiretteki uhrevi cezasının kalkması. | Kusurun dünyevi hukuki takibinden ziyade uhrevi ceza kalkanının devreye girmesi. |
| Tefsir | [عفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%88.md) ile مغفرة kavramlarının mukayesesi | Âyetlerde peş peşe gelen af ve mağfiret ifadelerinde, affın günahı kayıtlardan bütünüyle silmek, mağfiretin ise rezil olmaktan örtüp muhafaza etmek olduğu vurgulanmıştır. | Kulu utançtan, teşhirden ve azaptan koruyan ilahi set. |
| Hadis | İstiğfar duaları ve arınma ritüelleri | Hz. Peygamber'in günde yüz defa istiğfar etmesi ve tuvaletten çıkarken «غفرانك» duasını okuması gibi sünnet uygulamaları. | Nimete şükürdeki kusurun idraki ve sürekli korunma talebi. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tövbe, arınma ve uhrevi kurtuluş düzeni | İlahi kalkan ve himaye | Kulun varoluşsal zaaflarını örtüp onu helak olmaktan korumak | Günah işleyen bireyin sistemden tamamen atılmasını önleyerek yeniden entegrasyonunu sağlar. | Kesin |
| İlmi | Metodoloji ve hata payı yönetimi | Hata telafisi ve koruyucu modelleme | Teorideki veya uygulamadaki sapmaların bütünü yıkmasını engellemek | Sistemin tolere edilebilir kusurları absorbe ederek işleyişini sürdürmesi mekanizmasıdır. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu barışı ve toplumsal uzlaşma | Genel af, müsamaha ve rehabilitasyon | Toplumsal fay hatlarının çatışmaya dönüşmesini önlemek | Suçlunun topluma kazandırılması, intikam sarmalının durdurulması ve devletin kapsayıcılığıdır. | Güçlü |
| İktisadi | Borç yönetimi ve iflas hukuku | Borcun ertelenmesi, konsolidasyon veya silinmesi | Ekonomik aktörün iflasla yok olmasını engelleyip piyasada tutmak | Üreticinin borç batığı sebebiyle piyasadan silinmesini engelleyen koruma ve yapılandırma kalkanıdır. | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Hata sönümleme filtresi ve koruyucu tampon katman | Fizik ve mühendislikte sistemin maruz kaldığı aşırı gerilimi, gürültüyü veya darbeyi emerek çekirdek mekanizmayı tahripten koruyan sönümleyici (buffer/absorber) katman ile eşbiçimlidir; hatayı yok etmez, etkisini nötralize eder. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Cezai rehabilitasyon ve onarıcı adalet zırhı | Hukuk ve kriminolojide suçluyu doğrudan imha etmek veya damgalamak yerine, suçun yıkıcı tesirini tecrit edip faili toplumsal doku içinde koruyarak ıslah etme mekanizmasıyla tam bir yapısal uyum gösterir. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün anlamını yalnızca pasif bir «bağışlama», «ceza vermekten vazgeçme» veya içsel-duygusal bir «hoşgörü» düzeyine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | غفر sadece bir af talebi değil; insanın ontolojik kusurlarına karşı ilahi bir kalkan (miğfer) altına girmesi, azabın ve günah kirinin yıkıcı etkilerinden korunarak aktif bir emniyet zırhına bürünmesidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İstiğfarı sadece dille söylenen kuru bir söz öbeği sanmak; kökün emrettiği korunma, tedbir alma, hatayı örtüp ıslah etme ve ilahi himaye dairesine fiilen sığınma zorunluluğunu gözden kaçırmak. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın insan tasavvurunun merkezinde hata yapabilir varlık gerçeği yatar. غفر kökü, insanın kusurlu yapısıyla ilahi mükemmellik arasındaki irtibatı kurar; kulun ümitsizliğe düşmeden daima bir ilahi koruma ve ıslah kalkanı bulabileceğini temin eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İlahi esmâ ayetlerinde (Ğafûr, Ğaffâr), peygamberlerin yakarışlarında (istiğfar kıssaları), savaş ve kriz anlarında yapılan dualarda ve toplumsal ahlak kurallarının belirlendiği ayetlerde kurucudur. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Günah işleyenin sistemden ebediyen dışlandığını varsayan aşırı katı teolojik anlayışları (Haricilik gibi) ve bağışlanmayı hiçbir bedel veya yöneliş gerektirmeyen keyfi bir lütuf gibi gören gevşek yaklaşımları tashih eder. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Başı ve vücudu darbelerden korumak için zırhlı başlık (miğfer) takmak; nesnenin üzerini kirden muhafaza edecek bir örtü ile kaplamak.
- Soyut anlam: İşlenen bir kusurun, günahın veya eksikliğin yıkıcı cezasını ve utancını ilahi himaye kalkanıyla örterek kulu güvenceye almak, bağışlamak.
- Sistematik karşılık: Sistemin arızalı unsurunu doğrudan yok etmek yerine, hatanın sistem geneline ve failin kendisine vereceği zararı sönümleyen koruyucu tampon düzeni.
- LaTeX modeli: $$S_{t+1} = S_t + [D \cdot (1 - M)]$$
- LaTeX açıklaması:

Modelde $S_t$ kulun veya sistemin $t$ anındaki mevcut durumunu, $S_{t+1}$ sonraki durumunu temsil eder. $D$ ortaya çıkan günahın, hatanın veya dış darbenin yıkıcı potansiyelini simgeler. $M$ ise koruyucu örtüyü, yani mağfiret kalkanını ($0 \le M \le 1$) gösterir. Tam mağfiret durumunda ($M = 1$) hatanın sisteme ve kula yansıyan tahrip edici cezai etkisi sıfırlanır $[D \cdot (1 - 1) = 0]$ ve varlık korunmuş olur. Mağfiret kalkanı devre dışı kaldığında ($M = 0$) hata bütünüyle cezaya ve yıkıma dönüşerek sisteme eklenir.

## Geçtiği ayetler (202 ayet)

Mushaf sırasıyla; ilk 200 ayet metniyle, kalan 2 ayet yalnızca numarasıyla. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%81%D8%B1/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:58.md) — نَغْفِرْ

وَإِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هَذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Hani; şu kasabaya girin, dilediğiniz yerde istediğinizi bol bol yeyin, kapısından secde ederek girin, affet deyin, kusurlarınızı örtelim. İyilik

### [Bakara 2:173](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:173.md) — غَفُورٌ

إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): O, size; ölüyü, kanı, domuz etini, Allah’tan başkası için kesileni haram kılmıştır. Ancak kim mecbur kalırsa saldırmamak ve sınırı aşmamak şartıyla günah yoktur. Muhakkak ki Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Bakara 2:175](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:175.md) — بِالْمَغْفِرَةِ

أُولَئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلَالَةَ بِالْهُدَى وَالْعَذَابَ بِالْمَغْفِرَةِ فَمَا أَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ

Meal (IK): Onlar, hidayet karşılığında dalaleti, mağfiret karşılığında azabı satın almışlardır. Onlar, ateşe karşı ne de sabırlıdırlar.

### [Bakara 2:182](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:182.md) — غَفُورٌ

فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Bununla birlikte, kim vasiyet edenin haksızlığa meylinden, günaha girmesinden korkup aralarını bulursa; ona da bir günah yoktur. Şüphesiz ki Allah, Gafur’dur. Rahim’dir.

### [Bakara 2:192](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:192.md) — غَفُورٌ

فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Eğer onlar vazgeçerlerse; şüphesiz ki Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Bakara 2:199](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:199.md) — وَاسْتَغْفِرُوا · غَفُورٌ

ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Sonra insanların döndüğü yerden siz de dönün. Ve Allah’tan mağfiret dileyin. Şüphesiz ki Allah Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Bakara 2:218](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:218.md) — غَفُورٌ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَةَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Muhakkak ki, iman edenler, hicret edip de Allah yolunda savaşanlar; işte onlar Allah’ın rahmetini umarlar. Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Bakara 2:221](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:221.md) — وَالْمَغْفِرَةِ

وَلَا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكَاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ وَلَأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ وَلَا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّى يُؤْمِنُوا وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ أُولَئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ وَيُبَيِّنُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

Meal (IK): İman edinceye kadar putperest kadınları nikahlamayın. İman eden bir cariye puta tapan bir kadındano hoşunuza gitse dedaha iyidir. İman edinceye kadar onları puta tapan erkeklerle de nikah ettirmeyin. İman eden bir köle, -hoşunuza gitse deputa tapan erkekten daha iyidir. Onlar sizi cehenneme çağırırlar. Allah ise cennete ve mağfirete çağırır ve öğüt alsınlar diye insanlara ayetlerini açıkça bildirir.

### [Bakara 2:225](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:225.md) — غَفُورٌ

لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): Yeminlerinizdeki lağvden dolayı Allah, sizi sorumlu tutmaz. Ancak kalblerinizin kazandığı şeyden dolayı sizi sorumlu tutar. Allah Gafur’dur, Halim’dir.

### [Bakara 2:226](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:226.md) — غَفُورٌ

لِلَّذِينَ يُؤْلُونَ مِنْ نِسَائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ فَإِنْ فَاءُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Kadınlarına yaklaşmamaya yemin edenler için dört ay beklemek vardır. Eğer yeminlerinden dönerlerse şüphesiz ki Allah Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Bakara 2:235](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:235.md) — غَفُورٌ

وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلَكِنْ لَا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفًا وَلَا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): Böyle kadınları nikahlamak isteğinizi bildirmenizden veya bir arzuyu gönüllerinizde saklamanızdan dolayı size bir vebal yoktur. Allah bilmiştir k; siz, onları mutlaka hatırlayacaksınız, fakat uygun bir sözle söylememeniz müstesna, onlarla gizlice sözleşmeyin. İddeti nihayet bulmadıkça nikah bağını bağlamaya kalkmayın. Ve bilin ki; şüphesiz Allah, gönüllerinizde olanı bilir. Artık O’ndan sakının. Ve yine bilin ki; şüphesiz Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Bakara 2:263](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:263.md) — وَمَغْفِرَةٌ

قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُهَا أَذًى وَاللَّهُ غَنِيٌّ حَلِيمٌ

Meal (IK): Bir tatlı dil, bir af, peşinden eziyet gelecek sadakadan daha hayırlıdır. Ve Allah Gani’dir, Halim’dir.

### [Bakara 2:268](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:268.md) — مَغْفِرَةً

الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ وَاللَّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَفَضْلًا وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Şeytan sizi fakirlik ile korkutarak, çirkin şeyleri emreder. Allah ise size mağfiret ve bolluk vaadeder. Allah, Vasi’dir, Alim’dir.

### [Bakara 2:284](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:284.md) — فَيَغْفِرُ

لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Göklerde ve yerde olanların hepsi Allah’ındır. İçinizdekini açıklasanız da, gizleseniz de Allah sizi onunla hesaba çeker. Sonra dilediğini bağışlar dilediğini azablandırır. Ve Allah, herşeye Kadir’dir.

### [Bakara 2:285](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:285.md) — غُفْرَانَكَ

آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Peygamber de, iman edenler de O’na indirilene inandı. Hepsi de Allah’a, meleklerine, kitablarına, peygamberlerine iman etti. O’nun peygamberlerinden hiçbirinin arasını tefrik etmeyiz. İşittik ve itaat ettik. Affını dileriz, ey Rabbımız. Dönüş Sana’dır, dediler.

### [Bakara 2:286](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/2:286.md) — وَاغْفِرْ

لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Allah, kimseye gücünün yeteceğinden fazlasını yüklemez. Kazandığı lehine, yüklendiği aleyhinedir. Ey Rabbımız, unuttuk veya yanıldıysak sorumlu tutma bizi. Ey Rabbımız, bizden öncekilere yüklediğin gibi bize de ağır yük yükleme. Ey Rabbımız, bize gücümüzün yetmeyeceğini yükleme. Affet bizi, bağışla bizi. Sen Mevlamızsın. Kafirler güruhuna karşı yardım et bize.

### [Ali İmran 3:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:16.md) — فَاغْفِرْ

الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Meal (IK): Onlar ki: Ey Rabbımız; biz gerçekten iman ettik, artık günahlarımızı bize bağışla ve o ateş azabından bizleri koru diyenler,

### [Ali İmran 3:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:17.md) — وَالْمُسْتَغْفِرِينَ

الصَّابِرِينَ وَالصَّادِقِينَ وَالْقَانِتِينَ وَالْمُنْفِقِينَ وَالْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأَسْحَارِ

Meal (IK): Sabredenler, doğru olanlar, gönülden ibadet edenler, infak edenler ve seherlerde Allah’tan mağfiret dileyenlerdir.

### [Ali İmran 3:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:31.md) — وَيَغْفِرْ · غَفُورٌ

قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): De ki: Allah’ı seviyorsanız bana uyun ki, Allah sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Allah Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Ali İmran 3:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:89.md) — غَفُورٌ

إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ancak bunun ardından tevbe edip islah edenler müstesnadır. Doğrusu Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Ali İmran 3:129](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:129.md) — يَغْفِرُ · غَفُورٌ

وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Göklerde ve yerde ne varsa hepsi Allah’ındır. Dilediğini bağışlar, dilediğine azab eder. Ve Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Ali İmran 3:133](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:133.md) — مَغْفِرَةٍ

وَسَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Rabbınızın mağfiretine ve genişliği göklerle yer arası kadar olan cennete koşun. O, takva sahibleri için hazırlanmıştır.

### [Ali İmran 3:135](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:135.md) — فَاسْتَغْفَرُوا · يَغْفِرُ

وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَى مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlar ki; fena bir şey yaptıklarında veya kendilerine zulmettiklerinde Allah’ı anarlar. Hemen günahlarının bağışlanmasını dilerler. Günahları, Allah’tan başka kim bağışlar? Hem onlar yaptıklarında bile bile ısrar da etmezler.

### [Ali İmran 3:136](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:136.md) — مَغْفِرَةٌ

أُولَئِكَ جَزَاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَجَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ

Meal (IK): İşte onların mükafatı: Rabblarından bir mağfiret ve altından ırmaklar akan cennetlerdir. Orada temelli kalacaklardır. Ne de güzeldir mükafatı iş yapanların.

### [Ali İmran 3:147](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:147.md) — اغْفِرْ

وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Sadece: Ey Rabbımız, günahlarımızı ve işimizdeki israfımızı bize bağışla, sebatımızı artır; kafirler güruhuna karşı bize yardım et, diyorlardı.

### [Ali İmran 3:155](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:155.md) — غَفُورٌ

إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطَانُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا وَلَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): İki topluluğun karşılaştığı gün; içinizden geri dönenleri, yaptıklarının bir kısmından ötürü şeytan yoldan çıkarmak istemiştir. Bununla beraber Allah onları bağışladı. Gerçekten Allah, Gafur’dur, Halim’dir.

### [Ali İmran 3:157](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:157.md) — لَمَغْفِرَةٌ

وَلَئِنْ قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ

Meal (IK): Andolsun ki, Allah yolunda öldürülür veya ölürseniz; Allah’ın bağışlaması ve rahmeti onların toplayacağı şeylerden çok daha hayırlıdır.

### [Ali İmran 3:159](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:159.md) — وَاسْتَغْفِرْ

فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ

Meal (IK): Allah’ın rahmeti sayesinde sen onlara karşı yumuşak davrandın. Eğer kaba ve katı kalbli olsaydın şüphesiz çevrenden dağılır giderlerdi. Öyleyse onları bağışla ve yargılanmalarını dile. İşler hakkında onlarla müşavere et. Bir kerre de azmettin mi artık Allah’a tevekkül et. Muhakkak Allah, tevekkül edenleri sever.

### [Ali İmran 3:193](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/3:193.md) — فَاغْفِرْ

رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ

Meal (IK): Rabbımız; doğrusu biz: Rabbınıza inanın, diye imana çağıran bir davetçiyi işittik ve imana geldik. Ey Rabbımız; günahlarımızı bağışla, kusurlarımızı ört, canımızı da iyilerle birlikte al.

### [Nisa 4:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:23.md) — غَفُورًا

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ وَعَمَّاتُكُمْ وَخَالَاتُكُمْ وَبَنَاتُ الْأَخِ وَبَنَاتُ الْأُخْتِ وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ مِنَ الرَّضَاعَةِ وَأُمَّهَاتُ نِسَائِكُمْ وَرَبَائِبُكُمُ اللَّاتِي فِي حُجُورِكُمْ مِنْ نِسَائِكُمُ اللَّاتِي دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلَائِلُ أَبْنَائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلَابِكُمْ وَأَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Analarınız, kızlarınız, kız kardeşleriniz, halalarınız, teyzeleriniz, kardeşlerinizin kızları, kız kardeşlerinizin kızları, sizi emziren süt anneleriniz, süt kardeşleriniz, karılarınızın anaları, gerdeğe girdiğiniz karılarınızdan evlerinizde bulunan üvey kızlarınız, size haram kılındı. Eğer üvey kızlarınızın anaları ile gerdeğe girmemişseniz, onlarla evlenmenizde bir vebal yoktur. Öz oğullarınızın karıları ile evlenmeniz ve iki kızkardeşi birlikte nikahlamanız da haramdır. Geçmişte olanlar artık geçmiştir. Şüphesiz ki Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nisa 4:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:25.md) — غَفُورٌ

وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ فَمِنْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْ فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِكُمْ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَنَاتٍ غَيْرَ مُسَافِحَاتٍ وَلَا مُتَّخِذَاتِ أَخْدَانٍ فَإِذَا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ وَأَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Sizden; hür, inanmış kadınlarla evlenmeye güç yetiremeyen kimse, inanmış genç kızlarınızdan sağ ellerinizin sahib olduklarından (alsın) . Allah sizin imanınızı daha iyi bilir. Birbirinizdensiniz. Onlarla zinadan kaçınmaları, iffetli yaşamış ve gizli dost tutmamış olmaları halinde, velilerinin izniyle evlenin. Ve ma’ruf şekilde mehirlerini verin. Evlendiklerinde zina edecek olurlarsa; onlara hür kadınlara verilen cezanın yarısı verilir. Bu; içinizden, günaha girme korkusu olanlaradır. Sabretmeniz ise sizin için daha hayırlıdır. Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nisa 4:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:43.md) — غَفُورًا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا

Meal (IK): Ey iman edenler; sarhoşken, ne söylediğinizi bilinceye kadar, bir de cünübken -yolcu olmanız müstesnagusül yapmadıkça namaza yaklaşmayın. Eğer hasta veya yolculukta iseniz, yahut herhangi biriniz heladan gelirse veya kadınlara yaklaşıp da su bulamazsanız, temiz bir toprağa teyemmüm edin, yüzlerinize ve ellerinize sürün. Şüphesiz ki Allah; Afüvv ve Gafur olandır.

### [Nisa 4:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:48.md) — يَغْفِرُ · وَيَغْفِرُ

إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا

Meal (IK): Allah; kendisine ortak koşmayı bağışlamaz. Bundan başkasını dilediğine bağışlar. Allah’a ortak koşan kimse, hiç şüphesiz pek büyük bir günahla iftira etmiş olur.

### [Nisa 4:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:64.md) — فَاسْتَغْفَرُوا · وَاسْتَغْفَرَ

وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا

Meal (IK): Biz, hiçbir peygamberi Allah’ın izniyle itaat edilmekten başka bir gaye ile göndermedik. Onlar kendilerine yazık ettikleri zaman, sana gelip Allah’tan mağfiret dileseler ve peygamberleri de onlara mağfiret dileseydi elbette Allah’ı Tevvab vd Rahim olarak bulacaklardı.

### [Nisa 4:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:96.md) — وَمَغْفِرَةً · غَفُورًا

دَرَجَاتٍ مِنْهُ وَمَغْفِرَةً وَرَحْمَةً وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Kendisinden dereceler, mağfiret ve rahmet. Ve Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nisa 4:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:99.md) — غَفُورًا

فَأُولَئِكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ وَكَانَ اللَّهُ عَفُوًّا غَفُورًا

Meal (IK): Umulur ki Allah, onları affetsin. Ve Allah; Afüvv, Gafur olandır.

### [Nisa 4:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:100.md) — غَفُورًا

وَمَنْ يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُرَاغَمًا كَثِيرًا وَسَعَةً وَمَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهَاجِرًا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Her kim, Allah yolunda hicret ederse; yeryüzünde bereketli yer ve genişlik bulur. Allah’a ve Rasulüne hicret ederek evinden çıkan kimseye ölüm gelirse; onun ecrini vermek Allah’a düşer. Ve Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nisa 4:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:106.md) — وَاسْتَغْفِرِ · غَفُورًا

وَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Ve Allah’tan mağfiret dile. Şüphesiz ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nisa 4:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:110.md) — يَسْتَغْفِرِ · غَفُورًا

وَمَنْ يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Kim, bir kötülük yapar veya nefsine zulmeder de sonra Allah’dan mağfiret dilerse; Allah’ın Gafur ve Rahim olduğunu görür.

### [Nisa 4:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:116.md) — يَغْفِرُ · وَيَغْفِرُ

إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا

Meal (IK): Elbette Allah; kendisine şirk koşulmasını bağışlamaz. Bundan başkasını dilediğine bağışlar. Kim, Allah’a şirk koşarsa; çok uzak bir dalalete düşmüş olur.

### [Nisa 4:129](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:129.md) — غَفُورًا

وَلَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلَا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوهَا كَالْمُعَلَّقَةِ وَإِنْ تُصْلِحُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Ne kadar isteseniz; yine de kadınlar arasında adalet yapamazsınız. Bari bir tarafa tamamen meyletmeyin ki; öbürünü askıdaymış gibi bırakmayasınız. Eğer arayı düzeltir ve haksızlıktan sakınırsanız; şüphesiz ki Allah; Gafur, Rahim olandır.

### [Nisa 4:137](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:137.md) — لِيَغْفِرَ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ ازْدَادُوا كُفْرًا لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيلًا

Meal (IK): Doğrusu inanıp sonra küfür edenleri, sonra inanıp tekrar küfür edenleri, sonra da küfürleri artmış olanları Allah bağışlamayacaktır. Onları doğru yola da eriştirmeyecektir.

### [Nisa 4:152](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:152.md) — غَفُورًا

وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ أُولَئِكَ سَوْفَ يُؤْتِيهِمْ أُجُورَهُمْ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Allah ve peygamberlerine iman edip onların birini diğerinden ayırmayanlara; işte onlara Allah mükafatlarını verecektir. Allah Gafur, Rahim olandır.

### [Nisa 4:168](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/4:168.md) — لِيَغْفِرَ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَظَلَمُوا لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيقًا

Meal (IK): Muhakkak ki küfreden ve zulmedenleri Allah, bağışlayacak ve onları doğru yola iletecek değildir.

### [Maide 5:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/5:3.md) — غَفُورٌ

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَأَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلَامِ ذَلِكُمْ فِسْقٌ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ölü, kan, domuz eti, Allah’tan başkası adına boğazlananlar, boğularak, vurularak, yuvarlanarak veya sürüklenerek ölen, yırtıcı hayvan tarafından parçalananlar, canları çıkmadan evvel kestiğiniz müstesna, dikili taşlar üzerine kesilenler ve fal oklarıyla kısmet aramanız size haram kılınmıştır. Bunlar fasıklıktır. Bugün, küfredenler sizin dininizden ümitlerini kesmişlerdir. Öyleyse onlardan korkmayın da Ben’den korkun. Bugün, dininizi kemale erdirdim, üzerinize olan nimetimi tamamladım ve size din olarak İslamiyeti beğendim. Her kim ki açlıktan darda kalırsa günaha kaymaksızın (bunlardan yemeğe mecbur olursa) muhakkak ki, Allah Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Maide 5:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/5:9.md) — مَغْفِرَةٌ

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Allah; iman edenlere ve salih amel işleyenlere, mağfiret ve büyük bir ecir vaadetmiştir.

### [Maide 5:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/5:18.md) — يَغْفِرُ

وَقَالَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى نَحْنُ أَبْنَاءُ اللَّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُمْ بِذُنُوبِكُمْ بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Yahudiler ve hristiyanlar dediler ki: Biz; Allah’ın oğulları ve sevgilileriyiz. De ki: Öyleyse günahınızdan dolayı size neden azab ediyor? Hayır, siz O’nun yarattığı insanlarsınız. Dilediğini bağışlar, dilediğine azab eder. Göklerin, yerin ve ikisi arasındakilerin mülkü Allah’ındır. Dönüş de O’nadır.

### [Maide 5:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/5:34.md) — غَفُورٌ

إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَقْدِرُوا عَلَيْهِمْ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Yalnız kendilerine gücünüz yetmeden önce tevbe edenler müstesnadır. Biliniz ki, Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Maide 5:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/5:39.md) — غَفُورٌ

فَمَنْ تَابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَأَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Kim de zulmettikten sonra tevbe eder, düzelirse; muhakkak ki Allah, onun tevbesini kabul eder. Gerçekten Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Maide 5:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/5:40.md) — وَيَغْفِرُ

أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ يُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Bilmez misin ki, göklerin ve yeryüzünün mülkü Allah’ındır. Dilediğine azab eder, dilediğini bağışlar. Ve Allah; her şeye Kadir’dir.

### [Maide 5:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/5:74.md) — وَيَسْتَغْفِرُونَهُ · غَفُورٌ

أَفَلَا يَتُوبُونَ إِلَى اللَّهِ وَيَسْتَغْفِرُونَهُ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Hala Allah’a tevbe edip O’ndan mağfiret dilemezler mi? Halbuki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Maide 5:98](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/5:98.md) — غَفُورٌ

اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ وَأَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Bilin ki; Allah, gerçekten azabı pek çetin olandır. Ve Allah; gerçekten Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Maide 5:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/5:101.md) — غَفُورٌ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَإِنْ تَسْأَلُوا عَنْهَا حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللَّهُ عَنْهَا وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; size açıklanınca hoşunuza gitmeyecek olan şeyleri sormayın. Ku’ran indirilirken onları soracak olursanız, size açıklanır. Allah, bunları affetmiştir. Allah; Gafur’dur, Halim’dir.

### [Maide 5:118](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/5:118.md) — تَغْفِرْ

إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

Meal (IK): Eğer onlara azab edersen; şüphesiz onlar Senin kullarındır. Şayet bağışlarsan; muhakkak ki Sensin Sen; Aziz, Hakim.

### [En'am 6:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/6:54.md) — غَفُورٌ

وَإِذَا جَاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءًا بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ayetlerimize iman edenler, sana geldiklerinde de ki: Selam size. Rabbınız rahmeti kendi üzerine yazdı. İçinizden her kim ki bilmeyerek bir fenalık yapar da arkasından tevbe eder ve ıslah ederse; şüphesiz O; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [En'am 6:145](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/6:145.md) — غَفُورٌ

قُلْ لَا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَى طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَمًا مَسْفُوحًا أَوْ لَحْمَ خِنْزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقًا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): De ki: Bana vahyolunanlar arasında; haram dediklerinizi yiyecek kişiye murdar oldukları için; ölüden, dökülen kandan, domuz etinden -ki pistirve Allah’tan başkasının adına kesildişğinden dolayı fısk olandan başka haram olan bir şey bulamıyorum. İstememek ve haddi aşmamak üzere, kim de bunlardan yemeye mecbur kalırsa; muhakkak ki Rabbın, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [En'am 6:165](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/6:165.md) — لَغَفُورٌ

وَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُمْ إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Sizi, verdikleriyle denemek için yeryüzünün halifeleri yapan ve kiminizi kiminize derecelerle üstün kılan O’dur. Şüphe yok ki O; Gafur, Rahim’dir.

### [Araf 7:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/7:23.md) — تَغْفِرْ

قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): İkisi dediler ki: Rabbımız; kendimize zulmettik. Eğer bizi bağışlamazsan ve bize merhamet etmezsen; muhakkak ki biz, hüsrana uğrayanlardan oluruz.

### [Araf 7:149](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/7:149.md) — وَيَغْفِرْ

وَلَمَّا سُقِطَ فِي أَيْدِيهِمْ وَرَأَوْا أَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّوا قَالُوا لَئِنْ لَمْ يَرْحَمْنَا رَبُّنَا وَيَغْفِرْ لَنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Elleri böğründe, çaresiz kalıp kendilerinin de sapıtmış olduklarını görünce; dediler ki: Rabbımız bize merhamet etmezse ve bizi bağışlamazsa muhakkak ki hüsrana uğrayanlardan olacağız.

### [Araf 7:151](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/7:151.md) — اغْفِرْ

قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلِأَخِي وَأَدْخِلْنَا فِي رَحْمَتِكَ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ

Meal (IK): Dedi ki: Rabbım, beni ve kardeşimi bağışla. Bizi rahmetinin içine al. Sen merhametlilerin en merhametlisisin.

### [Araf 7:153](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/7:153.md) — لَغَفُورٌ

وَالَّذِينَ عَمِلُوا السَّيِّئَاتِ ثُمَّ تَابُوا مِنْ بَعْدِهَا وَآمَنُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Kötülükleri işleyip sonra ardından tevbe ve iman edenlere gelince şüphesiz ki Rabbın; bundan sonra elbette Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Araf 7:155](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/7:155.md) — فَاغْفِرْ · الْغَافِرِينَ

وَاخْتَارَ مُوسَى قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلًا لِمِيقَاتِنَا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَإِيَّايَ أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاءُ مِنَّا إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَاءُ وَتَهْدِي مَنْ تَشَاءُ أَنْتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ

Meal (IK): Musa, ta’yin ettiğimiz vakit için kavminden yetmiş kişi seçti. Onları titreme tutunca dedi ki: Rabbım; dileseydin önce onalrı da helak ederdin, beni de. İçimizdeki beyinsizlerin işledikleri yüzünden bizi helak eder misin? Bu, Senin imtihanından başka birşey değildir. Onunla dilediğini dalalete düşürür, dilediğini de hidayete götürürsün. Sen, bizim dostumuzsun. O halde bizi bağışla, merhamet et bize. Sen bağışlayanların en hayırlısısın.

### [Araf 7:161](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/7:161.md) — نَغْفِرْ

وَإِذْ قِيلَ لَهُمُ اسْكُنُوا هَذِهِ الْقَرْيَةَ وَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ وَقُولُوا حِطَّةٌ وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا نَغْفِرْ لَكُمْ خَطِيئَاتِكُمْ سَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Hani onlara denilmişti ki: Şu şehirde oturun, dilediğiniz gibi yeyin, için. «Affet» deyin ve kapısından secde ederek girin ki; yanılmalarınızı bağışlayalım. İhsan edenlere daha da arttıracağız.

### [Araf 7:167](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/7:167.md) — لَغَفُورٌ

وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذَابِ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Hani Rabbın; onları kıyamet gününe kadar azabın en kötüsüne uğratacak olanları, muhakkak göndereceğini ilan etmişti. Şüphesiz ki Rabbın; cezayı çabuk verendir. Ve muhakkak ki O; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Araf 7:169](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/7:169.md) — سَيُغْفَرُ

فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْكِتَابَ يَأْخُذُونَ عَرَضَ هَذَا الْأَدْنَى وَيَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنَا وَإِنْ يَأْتِهِمْ عَرَضٌ مِثْلُهُ يَأْخُذُوهُ أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثَاقُ الْكِتَابِ أَنْ لَا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ وَدَرَسُوا مَا فِيهِ وَالدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

Meal (IK): Onlardan kötü kimseler gelip onların yerine geçmiş, kitaba varis olmuşlardı. Dünyanın geçici meta’ını alıyorlar ve: İleride affedileceğiz diyorlardı. Onlara buna benzer bir meta’ gelse onu da alıyorlar. Onlardan; Allah’a karşı ancak hakkı söyleyeceklerine dair kitab üzerine ahd alınmamış mıydı? Ahiret yurdu, Allah’tan korkanlar için daha hayırlıdır. Hala aklınızı başınıza almayacak mısınız?

### [Enfal 8:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/8:4.md) — وَمَغْفِرَةٌ

أُولَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ دَرَجَاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَمَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ

Meal (IK): İşte onlar; inanmışların kendileridir. Onlara Rabb’larının katından dereceler, mağfiret ve cömertçe verilmiş rızıklar vardır.

### [Enfal 8:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/8:29.md) — وَيَغْفِرْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقَانًا وَيُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’tan korkarsanız O, size bir furkan verir. Suçlarınızı örter ve sizi bağışlar. Allah, büyük lütuf sahibidir.

### [Enfal 8:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/8:33.md) — يَسْتَغْفِرُونَ

وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فِيهِمْ وَمَا كَانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ

Meal (IK): Halbuki sen içlerinde iken; Allah onlara azab etmez. Onlar istiğfar ederken de Allah, yine onları azablandıracak değildir.

### [Enfal 8:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/8:38.md) — يُغْفَرْ

قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ مَا قَدْ سَلَفَ وَإِنْ يَعُودُوا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّةُ الْأَوَّلِينَ

Meal (IK): Küfredenlere söyle: Vazgeçerlerse; geçmiş kendilerine bağışlanacaktır. Tekrar başlarlarsa evvelkilerin hükmü muhakkak devam etmiş olacaktır.

### [Enfal 8:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/8:69.md) — غَفُورٌ

فَكُلُوا مِمَّا غَنِمْتُمْ حَلَالًا طَيِّبًا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Artık elde ettiğiniz ganimetten helal ve temiz olarak yeyin. Allah’tan da sakının. Çünkü Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Enfal 8:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/8:70.md) — وَيَغْفِرْ · غَفُورٌ

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِمَنْ فِي أَيْدِيكُمْ مِنَ الْأَسْرَى إِنْ يَعْلَمِ اللَّهُ فِي قُلُوبِكُمْ خَيْرًا يُؤْتِكُمْ خَيْرًا مِمَّا أُخِذَ مِنْكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ey peygamber; elinizdeki esirlere de ki: Eğer Allah kalbinizde hayır olduğunu bilirse; sizden alınandan daha hayırlısını size verir ve sizi bağışlar. Ve Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Enfal 8:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/8:74.md) — مَغْفِرَةٌ

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ

Meal (IK): İman edip hicret edenler, Allah yolunda cihad edenler, barındıranlar ve yardım edenler; işte onlar, gerçek mü’minlerdir. Onlar için mağfiret ve cömertçe verilmiş rızıklar vardır.

### [Tevbe 9:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/9:5.md) — غَفُورٌ

فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Haram aylar çıkınca; artık müşrikleri bulduğunuz yerde öldürün. Onları yakalayın ve hapsedin. Her gözetleme yerinde onları bekleyin. Eğer tevbe ederler; namaz kılar, zekat verirlerse; yollarını serbest bırakın. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Tevbe 9:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/9:27.md) — غَفُورٌ

ثُمَّ يَتُوبُ اللَّهُ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ عَلَى مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Sonra Allah, bunun ardından dilediğinin tevbesini kabul eder. Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Tevbe 9:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/9:80.md) — اسْتَغْفِرْ · تَسْتَغْفِرْ · يَغْفِرَ

اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ

Meal (IK): Onlar için ister mağfiret dile, ister mağfiret dileme. Onlar için yetmiş defa mağfiret dilesen de Allah onları bağişlamayacaktır. Bu, Allah’ı ve Peygamberini inkar etmelerindendir. Allah; fasıklar güruhunu hidayete erdirmez.

### [Tevbe 9:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/9:91.md) — غَفُورٌ

لَيْسَ عَلَى الضُّعَفَاءِ وَلَا عَلَى الْمَرْضَى وَلَا عَلَى الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ مَا يُنْفِقُونَ حَرَجٌ إِذَا نَصَحُوا لِلَّهِ وَرَسُولِهِ مَا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Zayıflara, hastalara ve harcayacak şeyleri bulunmayanlara, Allah’a ve Rasulüne sadık kaldıkça bir sorumluluk yoktur. İhsan edenleri hesaba çekmeye de bir yol yoktur. Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Tevbe 9:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/9:99.md) — غَفُورٌ

وَمِنَ الْأَعْرَابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ قُرُبَاتٍ عِنْدَ اللَّهِ وَصَلَوَاتِ الرَّسُولِ أَلَا إِنَّهَا قُرْبَةٌ لَهُمْ سَيُدْخِلُهُمُ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Bedevilerden öyleleri de vardır ki; Allah’a ve ahiret gününe inanır, infak ettiğini Allah katında yakınlığa ve peygamberin duasına nail olmaya vesile sayar. Bilin ki; bunlar kendileri için gerçek bir yakınlıktır. Allah, onları rahmetine girdirecektir. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Rahim’ dir.

### [Tevbe 9:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/9:102.md) — غَفُورٌ

وَآخَرُونَ اعْتَرَفُوا بِذُنُوبِهِمْ خَلَطُوا عَمَلًا صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا عَسَى اللَّهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Diğer bir kısımı da günahlarını itiraf ettiler. Onlar iyi ameli kötü ile karıştırdılar. Onlar ki, Allah onların tevbelerini kabul eder. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Tevbe 9:113](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/9:113.md) — يَسْتَغْفِرُوا

مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ

Meal (IK): Cehennem ashabı oldukları muhakkak meydana çıktıktan sonra, akraba bile olsalar, müşrikler için mağfiret dilemek peygambere ve mü’minlere yaraşmaz.

### [Tevbe 9:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/9:114.md) — اسْتِغْفَارُ

وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَأَوَّاهٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): İbrahim’in babası için mağfiret dilemesi; sadece ona verdiği bir vaadden dolayı idi. Ama onun Allah’ın düşmanı olduğu kendisine belli olunca; ondan uzaklaştı. Muhakkak ki İbrahim, çok içli ve halim idi.

### [Yunus 10:107](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/10:107.md) — الْغَفُورُ

وَإِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ وَإِنْ يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلَا رَادَّ لِفَضْلِهِ يُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Allah sana bir sıkıntı verirse; onu yine ancak Allah giderir. Sana biri iyilik dilediği takdirde; onun lütfunu geri çevirecek de yoktur. O, bunu kullarından dilediğine verir. O, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Hud 11:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/11:3.md) — اسْتَغْفِرُوا

وَأَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُمْ مَتَاعًا حَسَنًا إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى وَيُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ وَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ كَبِيرٍ

Meal (IK): Rabbınızdan mağfiret dileyin, sonra O’na tevbe edin ki, belli bir süreye kadar sizi güzelce geçindirsin. Her lütuf sahibine lütfunu versin. Eğer yüzçevirirseniz; o zaman ben, başınıza gelecek büyük bir günün azabından korkarım.

### [Hud 11:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/11:11.md) — مَغْفِرَةٌ

إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ كَبِيرٌ

Meal (IK): Sadece sabredip de güzel ameller işleyenlere; işte onlara mağfiret ve büyük ecir vardır.

### [Hud 11:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/11:41.md) — لَغَفُورٌ

وَقَالَ ارْكَبُوا فِيهَا بِسْمِ اللَّهِ مَجْرَاهَا وَمُرْسَاهَا إِنَّ رَبِّي لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Nuh dedi ki: Ona binin, onun akıp gitmesi de durması da Allah’ın adıyladır. Rabbım muhakkak Gafur ve Rahim’dir.

### [Hud 11:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/11:47.md) — تَغْفِرْ

قَالَ رَبِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَسْأَلَكَ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ وَإِلَّا تَغْفِرْ لِي وَتَرْحَمْنِي أَكُنْ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Rabbım; bilmediğim şeyi Senden istemekten Sana sığınırım. Beni bağışlamaz ve yarlıgamazsan; hüsrana uğrayanlardan olurum, dedi.

### [Hud 11:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/11:52.md) — اسْتَغْفِرُوا

وَيَاقَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُمْ مِدْرَارًا وَيَزِدْكُمْ قُوَّةً إِلَى قُوَّتِكُمْ وَلَا تَتَوَلَّوْا مُجْرِمِينَ

Meal (IK): Ey kavmim; Rabbınızdan mağfiret dileyin, sonra O’na tevbe edin ki size gökten bol bol yağmur göndersin, kuvvetinize kuvvet, katsın. Ve suçlular olarak dönmeyin.

### [Hud 11:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/11:61.md) — فَاسْتَغْفِرُوهُ

وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ هُوَ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي قَرِيبٌ مُجِيبٌ

Meal (IK): Semud’a da kardeşleri Salih’i, Ey kavmim; Allah’a kulluk edin, sizin O’ndan başka tanrınız yoktur. O’dur sizi yeryüzünden yaratıp orayı i’mar etmenizi isteyen. Mağfiret dileyin O’ndan, sonra da tevbe edin. Şüphesiz Rabbım, size yakındır, kabul edendir, dedi.

### [Hud 11:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/11:90.md) — وَاسْتَغْفِرُوا

وَاسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي رَحِيمٌ وَدُودٌ

Meal (IK): Rabbınızdan mağfiret dileyin, sonra da tevbe edin O’na. Doğrusu benim Rabbım, Rahim’dir, Vedud’dur.

### [Yusuf 12:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/12:29.md) — وَاسْتَغْفِرِي

يُوسُفُ أَعْرِضْ عَنْ هَذَا وَاسْتَغْفِرِي لِذَنْبِكِ إِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخَاطِئِينَ

Meal (IK): Yusuf; sen bundan vazgeç. Ey kadın; sen de günahının bağışlanmasını dile. Çünkü sen, gerçekten suçlulardan oldun.

### [Yusuf 12:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/12:53.md) — غَفُورٌ

وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ve ben, nefsimi temize çıkarmam. Çünkü nefs var şiddetiyle kötülüğü emredendir. Meğer ki Rabbımın esirgediği bir nefs ola. Rabbım Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Yusuf 12:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/12:92.md) — يَغْفِرُ

قَالَ لَا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ

Meal (IK): Dedi ki: Bugün size başa kakmak ve kınamak yok. Allah sizi bağışlasın. O, merhametlilerin merhametlisidir.

### [Yusuf 12:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/12:97.md) — اسْتَغْفِرْ

قَالُوا يَاأَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا إِنَّا كُنَّا خَاطِئِينَ

Meal (IK): Dediler ki: Ey babamız; bizim için mağfiret dile, biz gerçekten suçlular idik.

### [Yusuf 12:98](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/12:98.md) — أَسْتَغْفِرُ · الْغَفُورُ

قَالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Dedi ki: Sizin için ilerde Rabbımdan mağfiret dileyeceğim. Muhakkak ki O’dur O, Gafur, Rahim.

### [Rad 13:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/13:6.md) — مَغْفِرَةٍ

وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ وَقَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمُ الْمَثُلَاتُ وَإِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ لِلنَّاسِ عَلَى ظُلْمِهِمْ وَإِنَّ رَبَّكَ لَشَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): İyilikten önce, kötülük isterler çabucak senden. Oysa onlardan önce nice örnekler geçmiştir. Doğrusu insanların zulmetmelerine rağmen, Rabbın mağfiret sahibidir. Şüphesiz ki Rabbının cezalandırması; şiddetlidir.

### [İbrahim 14:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/14:10.md) — لِيَغْفِرَ

قَالَتْ رُسُلُهُمْ أَفِي اللَّهِ شَكٌّ فَاطِرِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ يَدْعُوكُمْ لِيَغْفِرَ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَيُؤَخِّرَكُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى قَالُوا إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنَا تُرِيدُونَ أَنْ تَصُدُّونَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا فَأْتُونَا بِسُلْطَانٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Peygamberleri onlara: Gökleri ve yeri yaratan, günahlarınızı bağışlamak için çağıran ve sizi belirli bir süreye kadar tehir eden Allah’tan mı şüphe ediyorsunuz? demişlerdi. Onlar da: Siz de bizim gibi sadece birer insansınız. Siz; bizi, atalarımızın tapındığı şeylerden döndürmek istiyorsunuz. Öyleyse, bize açık bir delil getirin, demişlerdi.

### [İbrahim 14:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/14:36.md) — غَفُورٌ

رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي وَمَنْ عَصَانِي فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Rabbım; çünkü onlar insanlardan bir çoğunu baştan çıkardılar. Bundan sonra bana uyan bendendir. Bana karşı gelen kimseyi de Sana havale ederim. Muhakkak ki Sen; Gafur, Rahim’sin.

### [İbrahim 14:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/14:41.md) — اغْفِرْ

رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ

Meal (IK): Rabbımız; hesabın görüldüğü günde beni, anamı, babamı ve mü’minleri bağışla.

### [Hicr 15:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/15:49.md) — الْغَفُورُ

نَبِّئْ عِبَادِي أَنِّي أَنَا الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Kullarıma bildir ki: Muhakkak Benim Ben, Gafur, Rahim olan.

### [Nahl 16:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/16:18.md) — لَغَفُورٌ

وَإِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Allah’ın nimetini sayacak olursanız; bitiremezsiniz. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nahl 16:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/16:110.md) — لَغَفُورٌ

ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Hem Rabbın; işkenceye uğratıldıktan sonra hicret eden, sonra Allah yolunda savaşan ve sabredenlerle birliktedir. Muhakkak ki Rabbın; bundan sonra da Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nahl 16:115](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/16:115.md) — غَفُورٌ

إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): O; size ancak ölüyü, kanı, domuz etini, bir de Allah’tan başkası için kesilmiş olanı haram kıldı. Mecbur olan; saldırmamak ve haddi aşmamak şartıyla bunun dışındadır. Şüphesiz Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nahl 16:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/16:119.md) — لَغَفُورٌ

ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُوا السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Hem Rabbın; bilmeyerek kötülük işleyip de tevbe eden ve ıslah olanlardan yanadır. Bundan sonra da Rabbın; muhakkak Gafur’dur, Rahim’dir.

### [İsra 17:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/17:25.md) — غَفُورًا

رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَا فِي نُفُوسِكُمْ إِنْ تَكُونُوا صَالِحِينَ فَإِنَّهُ كَانَ لِلْأَوَّابِينَ غَفُورًا

Meal (IK): Rabbınız; nefislerinizde olanı en iyi bilendir. Eğer salihlerden olursanız muhakkak ki O; kendisine dönenler için Gafur’dur.

### [İsra 17:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/17:44.md) — غَفُورًا

تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَوَاتُ السَّبْعُ وَالْأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَلَكِنْ لَا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ إِنَّهُ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا

Meal (IK): Yedi gök, yeryüzü ve içinde bulunanlar; O’nu tesbih ederler. O’nu hamd ile tesbih etmeyen hiç bir şey yoktur. Ama siz, onların tesbihlerini anlamazsınız. Muhakkak ki O; Halim, Gafur olandır.

### [Kehf 18:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/18:55.md) — وَيَسْتَغْفِرُوا

وَمَا مَنَعَ النَّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جَاءَهُمُ الْهُدَى وَيَسْتَغْفِرُوا رَبَّهُمْ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمْ سُنَّةُ الْأَوَّلِينَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ قُبُلًا

Meal (IK): İnsanlara hidayet geldiğinde; onları inanmaktan ve Rabblarından mağfiret dilemekten alıkoyan; öncekilerin başına gelenlerin kendilerine de gelmesini veya göz göre göre azaba uğramayı beklemeleridir.

### [Kehf 18:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/18:58.md) — الْغَفُورُ

وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ يُؤَاخِذُهُمْ بِمَا كَسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ بَلْ لَهُمْ مَوْعِدٌ لَنْ يَجِدُوا مِنْ دُونِهِ مَوْئِلًا

Meal (IK): Bununla beraber Rabbın Gafur’dur, merhamet sahibidir. Eğer onları, yaptıklarından dolayı hemen yakalasaydı; elbette çabucak azaba uğratırdı. Fakat onların bir vadesi vardır ve ondan kaçıp sığınacak yer bulamazlar.

### [Meryem 19:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/19:47.md) — سَأَسْتَغْفِرُ

قَالَ سَلَامٌ عَلَيْكَ سَأَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّي إِنَّهُ كَانَ بِي حَفِيًّا

Meal (IK): İbrahim dedi ki: Selam olsun sana, senin için Rabbımdan mağfiret dileyeceğim. Zira O, bana karşı çok lütufkardır.

### [Taha 20:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/20:73.md) — لِيَغْفِرَ

إِنَّا آمَنَّا بِرَبِّنَا لِيَغْفِرَ لَنَا خَطَايَانَا وَمَا أَكْرَهْتَنَا عَلَيْهِ مِنَ السِّحْرِ وَاللَّهُ خَيْرٌ وَأَبْقَى

Meal (IK): Doğrusu biz, hatalarımızı ve bize zorla yaptırdığın büyüyü bağışlaması için Rabbımıza iman ettik. Allah’ın vereceği mükafat daha hayırlı ve daha devamlıdır.

### [Taha 20:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/20:82.md) — لَغَفَّارٌ

وَإِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ثُمَّ اهْتَدَى

Meal (IK): Muhakkak ki ben; tevbe edeni, inanarak salih amel işleyeni sonra da doğru yola gireni elbette bağışlayanım.

### [Hac 22:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/22:50.md) — مَغْفِرَةٌ

فَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenler için mağfiret ve cömertçe verilmiş rızık vardır.

### [Hac 22:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/22:60.md) — غَفُورٌ

ذَلِكَ وَمَنْ عَاقَبَ بِمِثْلِ مَا عُوقِبَ بِهِ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْهِ لَيَنْصُرَنَّهُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ

Meal (IK): İşte böyle. Kim, kendisine yapılan haksızlığa benzeriyle mukabele eder de sonra yine kendisine saldırılırsa; andolsun ki Allah; ona yardım edecektir. Şüphesiz ki Allah; Afüvv’dür, Gafur’dur.

### [Müminun 23:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/23:109.md) — فَاغْفِرْ

إِنَّهُ كَانَ فَرِيقٌ مِنْ عِبَادِي يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ

Meal (IK): Çünkü kullarımdan bir zümre vardı ki, onlar: Rabbımız, inandık, artık bağışla bizi, merhamet et bize. Sen merhamet edenlerin en hayırlısısın, diyordu.

### [Müminun 23:118](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/23:118.md) — اغْفِرْ

وَقُلْ رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ

Meal (IK): De ki: Rabbım, mağfiret et, merhamet et. Sen, merhamet edenlerin en hayırlısısın.

### [Nur 24:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/24:5.md) — غَفُورٌ

إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Meğer ki bundan sonra tevbe edip islah olalar. Şüphesiz ki Allah; Gafur’ dur, Rahim’dir.

### [Nur 24:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/24:22.md) — يَغْفِرَ · غَفُورٌ

وَلَا يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا أَلَا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Sizden faziletli ve varlıklı olanlar; yakınlarına, yoksullara ve Allah yolunda hicret edenlere vermekte kusur etmesinler, affetsinler, aldırış etmesinler. Allah’ın sizi bağışlamasını sevmez misiniz? Ve Allah; Gafur’ dur, Rahim’dir.

### [Nur 24:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/24:26.md) — مَغْفِرَةٌ

الْخَبِيثَاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَالْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثَاتِ وَالطَّيِّبَاتُ لِلطَّيِّبِينَ وَالطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّبَاتِ أُولَئِكَ مُبَرَّءُونَ مِمَّا يَقُولُونَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ

Meal (IK): Kötü kadınlar, kötü erkekler için; kötü erkekler de, kötü kadınlar içindir. İyi kadınlar, iyi erkekler için; iyi erkekler de, iyi kadınlar içindir. Bunlar; onların söylediklerinden uzaktırlar. Ve onlar için; mağfiret, cömertçe verilmiş bir rızık vardır.

### [Nur 24:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/24:33.md) — غَفُورٌ

وَلْيَسْتَعْفِفِ الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ نِكَاحًا حَتَّى يُغْنِيَهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَالَّذِينَ يَبْتَغُونَ الْكِتَابَ مِمَّا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ فَكَاتِبُوهُمْ إِنْ عَلِمْتُمْ فِيهِمْ خَيْرًا وَآتُوهُمْ مِنْ مَالِ اللَّهِ الَّذِي آتَاكُمْ وَلَا تُكْرِهُوا فَتَيَاتِكُمْ عَلَى الْبِغَاءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّنًا لِتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَنْ يُكْرِهْهُنَّ فَإِنَّ اللَّهَ مِنْ بَعْدِ إِكْرَاهِهِنَّ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Evlenemeyenler de; kendilerini Allah, lutfuyla zenginleştirinceye kadar iffetli davransınlar. Kölelerinizden hür olmak için bedel vermek isteyenlerin bedel vermelerini kabul edin. Şayet onlarda bir hayır görüyorsanız Ve Allah’ın size verdiği maldan onlara verin. Dünya hayatının geçici menfaatını elde etmek için iffetli olmak isteyen cariyelerinizi fuhşa zorlamayın. Kim onları zorlarsa şüphesiz ki Allah, onların zorlamalarından sonra da Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nur 24:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/24:62.md) — وَاسْتَغْفِرْ · غَفُورٌ

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِذَا كَانُوا مَعَهُ عَلَى أَمْرٍ جَامِعٍ لَمْ يَذْهَبُوا حَتَّى يَسْتَأْذِنُوهُ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ أُولَئِكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ فَإِذَا اسْتَأْذَنُوكَ لِبَعْضِ شَأْنِهِمْ فَأْذَنْ لِمَنْ شِئْتَ مِنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمُ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Mü’minler; ancak Allah’a ve Rasulüne iman edenler ve peygamberle birlikte bir işe karar vermek için toplandıklarında, ondan izin isteyip alıncaya kadar ayrılıp gitmeyenlerdir. Gerçekten senden izin isteyenler; işte onlar, Allah’a ve Rasulüne iman edenlerdir. Bir takım işleri için senden izin isterlerse içlerinden dilediğine izin ver ve Allah’tan onların bağışlanmalarını dile. Şüphesiz ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Furkan 25:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/25:6.md) — غَفُورًا

قُلْ أَنْزَلَهُ الَّذِي يَعْلَمُ السِّرَّ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ إِنَّهُ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): De ki: Onu göklerde ve yerdeki sırrı bilen indirmiştir. Şüphesiz ki O; Gafur ve Rahim olandır.

### [Furkan 25:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/25:70.md) — غَفُورًا

إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا فَأُولَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Ancak tevbe eden, inanıp salih amel işleyenlerin; Allah, işte onların kötülüklerini iyiliklere çevirir. Ve Allah; Gafur ve Rahim olandır.

### [Şuara 26:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/26:51.md) — يَغْفِرَ

إِنَّا نَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لَنَا رَبُّنَا خَطَايَانَا أَنْ كُنَّا أَوَّلَ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Mü’minlerin ilki olmamızdan dolayı biz, gerçekten Rabbımızın hatalarımızı bağışlayacağını umarız.

### [Şuara 26:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/26:82.md) — يَغْفِرَ

وَالَّذِي أَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لِي خَطِيئَتِي يَوْمَ الدِّينِ

Meal (IK): Ve din günü günahlarımı bağışlamasını umduğum O’dur.

### [Şuara 26:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/26:86.md) — وَاغْفِرْ

وَاغْفِرْ لِأَبِي إِنَّهُ كَانَ مِنَ الضَّالِّينَ

Meal (IK): Babamı da bağışla. Şüphesiz o, sapıklardan olmuştur.

### [Neml 27:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/27:11.md) — غَفُورٌ

إِلَّا مَنْ ظَلَمَ ثُمَّ بَدَّلَ حُسْنًا بَعْدَ سُوءٍ فَإِنِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Yalnız zulmeden bunun dışındadır. Sonra kötülüğün ardından iyiliğe çevirirse artık Ben, şüphesiz Gafur ve Rahim’im.

### [Neml 27:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/27:46.md) — تَسْتَغْفِرُونَ

قَالَ يَاقَوْمِ لِمَ تَسْتَعْجِلُونَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ لَوْلَا تَسْتَغْفِرُونَ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

Meal (IK): Salih dedi ki: Ey kavmim; niçin iyilikten önce çarçabuk kötülük istiyorsunuz? Merhamet olunmanız için Allah’tan mağfiret dileseniz olmaz mı?

### [Kasas 28:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/28:16.md) — فَاغْفِرْ · فَغَفَرَ · الْغَفُورُ

قَالَ رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي فَغَفَرَ لَهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Dedi ki: Rabbım; doğrusu kendime zulmettim. Bağışla beni. Bunun üzerine onu bağışladık. Muhakkak ki O’dur O; Gafur, Rahim.

### [Ahzab 33:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/33:5.md) — غَفُورًا

ادْعُوهُمْ لِآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَعْلَمُوا آبَاءَهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَمَوَالِيكُمْ وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ فِيمَا أَخْطَأْتُمْ بِهِ وَلَكِنْ مَا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Onları babalarına nisbet ederek çağırın. Allah katında en doğru olan budur. Eğer babalarını bilmezseniz; o takdirde, onlar sizin din kardeşleriniz ve dostlarınızdır. Kalbinizden kasdederek yaptıklarınız dışında hatalarınızda size bir vebal yoktur. Ve Allah; Gafur, Rahim olandır.

### [Ahzab 33:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/33:24.md) — غَفُورًا

لِيَجْزِيَ اللَّهُ الصَّادِقِينَ بِصِدْقِهِمْ وَيُعَذِّبَ الْمُنَافِقِينَ إِنْ شَاءَ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Çünkü Allah, doğruları doğruluklarıyla mükafatlandıracak, münafıkları da dilerse azablandıracak veya tevbelerini kabul edecektir. Muhakkak ki Allah, Gafur, Rahim olandır.

### [Ahzab 33:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/33:35.md) — مَغْفِرَةً

إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِتِينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِقِينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِرِينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِعِينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّقِينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِمَاتِ وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا

Meal (IK): Doğrusu müslüman erkeklerle, müslüman kadınlar; mü’min erkeklerle, mü’ min kadınlar; taata devam eden erkeklerle, taata devam eden kadınlar; sadık erkeklerle, sadık kadınlar; sabreden erkeklerle, sabreden kadınlar; huşu’ eden erkeklerle, huşu’eden kadınlar; sadaka veren erkeklerle, sadaka veren kadınlar; oruç tutan erkeklerle, oruç tutan kadınlar; iffetlerini koruyan erkeklerle, iffetlerini koruyan kadınlar; Allah’ı çokça zikreden erkeklerle, çokça zikreden kadınlar; işte onlar için, Allah; mağfiret ve büyük bir mükafat hazırlamıştır.

### [Ahzab 33:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/33:50.md) — غَفُورًا

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَحْلَلْنَا لَكَ أَزْوَاجَكَ اللَّاتِي آتَيْتَ أُجُورَهُنَّ وَمَا مَلَكَتْ يَمِينُكَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْكَ وَبَنَاتِ عَمِّكَ وَبَنَاتِ عَمَّاتِكَ وَبَنَاتِ خَالِكَ وَبَنَاتِ خَالَاتِكَ اللَّاتِي هَاجَرْنَ مَعَكَ وَامْرَأَةً مُؤْمِنَةً إِنْ وَهَبَتْ نَفْسَهَا لِلنَّبِيِّ إِنْ أَرَادَ النَّبِيُّ أَنْ يَسْتَنْكِحَهَا خَالِصَةً لَكَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ قَدْ عَلِمْنَا مَا فَرَضْنَا عَلَيْهِمْ فِي أَزْوَاجِهِمْ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ لِكَيْلَا يَكُونَ عَلَيْكَ حَرَجٌ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Ey peygamber; Biz, mehirlerini verdiğin eşlerini, Allah’ın sana ganimet olarak verdiği cariyeleri, seninle beraber hicret eden amcanın kızlarını, halalarının kızlarını, dayının kızlarını, teyzelerinin kızlarını ve bir de eğer mü’min bir kadın kendisini peygambere hibe eder de peygamber de onunla evlenmeyi isterse onuki bu, mü’minlerden ayrı olarak sadece sana has olmak üzeresenin için helal kıldık. Sana bir zorluk olmasın diye mü’minlerin eşleri ve sağ ellerinin malik oldukları hakkında ne hükmettiğimizi bildirdik. Ve Allah; Gafur, Rahim olandır.

### [Ahzab 33:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/33:59.md) — غَفُورًا

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Ey peygamber; eşlerine, kızlarına ve mü’minlerin kadınlarına söyle: Üstlerine örtü alsınlar. Bu, onların tanınıp da incitilmemeleri için daha elverişlidir. Ve Allah; Gafur, Rahim olandır.

### [Ahzab 33:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/33:71.md) — وَيَغْفِرْ

يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا

Meal (IK): Ki O da işlerinizi düzeltsin ve günahlarınızı bağışlasın. Kim Allah’a ve Rasulüne itaat ederse; gerçekten büyük bir kurtuluşla kurtulmuştur

### [Ahzab 33:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/33:73.md) — غَفُورًا

لِيُعَذِّبَ اللَّهُ الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْمُشْرِكِينَ وَالْمُشْرِكَاتِ وَيَتُوبَ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Ta ki Allah; münafık erkekleri ve münafık kadınları, müşrik erkekleri ve müşrik kadınları azaba uğratsın. Mü’min erkeklerle, mü’min kadınların da tevbelerini kabul buyursun. Ve Allah; Gafur, Rahim olandır.

### [Sebe 34:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/34:2.md) — الْغَفُورُ

يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِي الْأَرْضِ وَمَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَمَا يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَمَا يَعْرُجُ فِيهَا وَهُوَ الرَّحِيمُ الْغَفُورُ

Meal (IK): Yere gireni, oradan çıkanı, gökten ineni ve oraya yükseleni bilir. O; Rahim’dir, Gafur’dur.

### [Sebe 34:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/34:4.md) — مَغْفِرَةٌ

لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ

Meal (IK): İman etmiş olup da salih amel işleyenleri mükafatlandırması için. İşte onlara mağfiret ve cömertçe verilmiş bir rızık vardır.

### [Sebe 34:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/34:15.md) — غَفُورٌ

لَقَدْ كَانَ لِسَبَأٍ فِي مَسْكَنِهِمْ آيَةٌ جَنَّتَانِ عَنْ يَمِينٍ وَشِمَالٍ كُلُوا مِنْ رِزْقِ رَبِّكُمْ وَاشْكُرُوا لَهُ بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَرَبٌّ غَفُورٌ

Meal (IK): Sebe’liler için yurdlarında bir ayet vardı: Sağlı sollu iki bahçe. Rabbınızın rızkından yeyin ve O’na şükredin. Güzel bir belde ve bağışlayan bir Rabb.

### [Fatır 35:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/35:7.md) — مَغْفِرَةٌ

الَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ كَبِيرٌ

Meal (IK): Küfredenler, işte onlara şiddetli azab vardır. İman etmiş olup da salih ameller işleyenlere de, işte onlara mağfiret ve büyük ecir vardır.

### [Fatır 35:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/35:28.md) — غَفُورٌ

وَمِنَ النَّاسِ وَالدَّوَابِّ وَالْأَنْعَامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ كَذَلِكَ إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ

Meal (IK): İnsanlardan da, yerde yürüyen canlılardan ve davarlardan da böyle renkleri değişik değişik olanlar vardır. Allah’tan ancak bilgin kulları korkar. Muhakkak ki Allah; Aziz’dir, Gafur’dur.

### [Fatır 35:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/35:30.md) — غَفُورٌ

لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ غَفُورٌ شَكُورٌ

Meal (IK): Mükafatlarını Allah’ın tam vermesi ve onlara lutfundan artırması içindir. Muhakkak kiO; Gafur’dur, Şekur’dur.

### [Fatır 35:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/35:34.md) — لَغَفُورٌ

وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَكُورٌ

Meal (IK): Derler ki: Hamdolsun bizden üzüntüyü gideren Allah’a. Muhakkak ki Rabbımız; elbette Gafur’dur, Şekur’dur.

### [Fatır 35:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/35:41.md) — غَفُورًا

إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ أَنْ تَزُولَا وَلَئِنْ زَالَتَا إِنْ أَمْسَكَهُمَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ إِنَّهُ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا

Meal (IK): Muhakkak ki zail olmasınlar diye gökleri ve yeri tutan Allah’tır. Eğer zail olurlarsa, andolsun ki; bundan sonra onları kimse tutamaz. Şüphesiz ki O; Halim, Gafur olandır.

### [Yasin 36:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/36:11.md) — بِمَغْفِرَةٍ

إِنَّمَا تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَخَشِيَ الرَّحْمَنَ بِالْغَيْبِ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَةٍ وَأَجْرٍ كَرِيمٍ

Meal (IK): Sen, ancak zikre ittiba eden ve görmeden Rahman’dan korkanı uyarırsın. Artık ona mağfiret ve yüce mükafatı müjdele.

### [Yasin 36:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/36:27.md) — غَفَرَ

بِمَا غَفَرَ لِي رَبِّي وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ

Meal (IK): Rabbımın beni bağışladığını ve beni ikram edilenlerden kıldığını.

### [Sad 38:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/38:24.md) — فَاسْتَغْفَرَ

قَالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِكَ إِلَى نِعَاجِهِ وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ الْخُلَطَاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَقَلِيلٌ مَا هُمْ وَظَنَّ دَاوُدُ أَنَّمَا فَتَنَّاهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَخَرَّ رَاكِعًا وَأَنَابَ

Meal (IK): O da dedi ki: Senin dişi koyununu, kendi dişi koyunlarına katmak için istemekle sana zulmetmiştir. Doğrusu ortakçıların çoğu birbirinin hakkına tecavüz eder. Ancak inanmış olup salih ameller işleyenler müstesnadır. Ama onlar pek azdır. Davud, kendisini imtihan ettiğimizi zannederek Rabbından mağfiret diledi. Rukua kapanarak Allah’a yöneldi.

### [Sad 38:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/38:25.md) — فَغَفَرْنَا

فَغَفَرْنَا لَهُ ذَلِكَ وَإِنَّ لَهُ عِنْدَنَا لَزُلْفَى وَحُسْنَ مَآبٍ

Meal (IK): Bunun üzerine Biz de onu bağışladık. Onun için şüphesiz ki katımızda yüksek bir makam ve güzel bir sonuç vardır.

### [Sad 38:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/38:35.md) — اغْفِرْ

قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَهَبْ لِي مُلْكًا لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِي إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ

Meal (IK): Dedi ki: Rabbım; bağışla beni. Ve bana öyle bir mülk ver ki; benden sonra hiç bir kimse ulaşamasın. Muhakkak ki en çok bağışta bulunan Sensin, Sen.

### [Sad 38:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/38:66.md) — الْغَفَّارُ

رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الْعَزِيزُ الْغَفَّارُ

Meal (IK): Göklerin, yerin ve ikisinin arasında bulunanların Rabbı Aziz’dir, Gafur’dur.

### [Zümer 39:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/39:5.md) — الْغَفَّارُ

خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ يُكَوِّرُ اللَّيْلَ عَلَى النَّهَارِ وَيُكَوِّرُ النَّهَارَ عَلَى اللَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى أَلَا هُوَ الْعَزِيزُ الْغَفَّارُ

Meal (IK): Gökleri ve yeri hak ile yaratmıştır. Geceyi gündüzün üzerine dolar; gündüzü de gecenin üzerine dolar. Güneşi ve ayı müsahhar kılmıştır. Her biri belirli bir süreye kadar akıp gitmektedir. İyi bilin ki O; Aziz’ dir, Gaffar’dır.

### [Zümer 39:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/39:53.md) — يَغْفِرُ · الْغَفُورُ

قُلْ يَاعِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): De ki: Ey kendi nefislerine karşı aşırı davranan kullarım, Allah’ın rahmetinden ümidinizi kesmeyin. Muhakkak ki Allah; günahları bağışlar. Çünkü O; Gafur’dur, Rahim’dir

### [Mü'min 40:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/40:3.md) — غَافِرِ

غَافِرِ الذَّنْبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقَابِ ذِي الطَّوْلِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Günahları bağışlayan, tevbeyi kabul eden, cezası şiddetli, lutfu bol olandır. O’ndan başka ilah yoktur, dönüş O’nadır.

### [Mü'min 40:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/40:7.md) — وَيَسْتَغْفِرُونَ · فَاغْفِرْ

الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ

Meal (IK): Arş’ı taşıyanlar ve çevresinde bulunanlar Rabblarını hamd ile tesbih ederler, O’na inanırlar ve mü’minlerin yarlığanmasını isterler: Rabbımız; ilim ve rahmetle her şeyi kuşattın. Tevbe edip Senin yoluna uyanları bağışla. Ve onları cehennem azabından koru.

### [Mü'min 40:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/40:42.md) — الْغَفَّارِ

تَدْعُونَنِي لِأَكْفُرَ بِاللَّهِ وَأُشْرِكَ بِهِ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ وَأَنَا أَدْعُوكُمْ إِلَى الْعَزِيزِ الْغَفَّارِ

Meal (IK): Siz, beni; Allah’a küfretmem, hiç tanımadığım nesneleri O’na ortak tutmam için çağırıyorsunuz. Ben ise, sizi Aziz ve Gaffar’a çağırıyorum.

### [Mü'min 40:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/40:55.md) — وَاسْتَغْفِرْ

فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَاسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ بِالْعَشِيِّ وَالْإِبْكَارِ

Meal (IK): Şimdi sen; sabret, Allah’ın vaadi mutlaka haktır. Günahının yarlığanmasını dile, sabah akşam Rabbını hamd ile tesbih et.

### [Fussilet 41:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/41:6.md) — وَاسْتَغْفِرُوهُ

قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحَى إِلَيَّ أَنَّمَا إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَاسْتَقِيمُوا إِلَيْهِ وَاسْتَغْفِرُوهُ وَوَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ

Meal (IK): De ki: Ben de ancak sizin gibi bir beşerim. Yalnız bana tanrınızın tek bir tanrı olduğu vahyediliyor. Artık O’na yönelin ve O’ndan mağfiret dileyin. Müşriklerin vay haline.

### [Fussilet 41:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/41:32.md) — غَفُورٍ

نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ

Meal (IK): Gafur, Rahim olanın ikramı olarak.

### [Fussilet 41:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/41:43.md) — مَغْفِرَةٍ

مَا يُقَالُ لَكَ إِلَّا مَا قَدْ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ وَذُو عِقَابٍ أَلِيمٍ

Meal (IK): Senin için söylenenler, mutlaka senden önceki peygamberler için de söylenmiştir. Elbette ki Rabbın; hem mağfiret sahibidir, hem de elim bir azab sahibidir.

### [Şura 42:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/42:5.md) — وَيَسْتَغْفِرُونَ · الْغَفُورُ

تَكَادُ السَّمَوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْ فَوْقِهِنَّ وَالْمَلَائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِي الْأَرْضِ أَلَا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Nerede ise gökler tepelerinden çatlayacaklar. Melekler de Rabblarını hamd ile tesbih ediyorlar; yeryüzünde bulunanlar için O’ndan bağışlanma diliyorlar. İyi bilin ki; Allah, muhakkak Gafur, Rahim olandır.

### [Şura 42:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/42:23.md) — غَفُورٌ

ذَلِكَ الَّذِي يُبَشِّرُ اللَّهُ عِبَادَهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ

Meal (IK): İşte Allah’ın iman edip salih ameller işleyen kullarına müjdelediği budur. De ki: Ben, sizden buna karşılık; akrabalıkta sevgiden başka bir ücret istemem. Kim, bir iyilik kazanırsa; Biz onun iyiliğini arttırırız. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Şekur’dur.

### [Şura 42:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/42:37.md) — يَغْفِرُونَ

وَالَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ وَإِذَا مَا غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ

Meal (IK): Ve büyük günahlardan, hayasızlıktan çekinenler, öfkelendiklerinde bile bağışlayanlar içindir.

### [Şura 42:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/42:43.md) — وَغَفَرَ

وَلَمَنْ صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذَلِكَ لَمِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ

Meal (IK): Bununla beraber kim de sabreder ve bağışlarsa; işte bu, şüphesiz azmedilmeye değer işlerdendir.

### [Casiye 45:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/45:14.md) — يَغْفِرُوا

قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ لِيَجْزِيَ قَوْمًا بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

Meal (IK): İman edenlere söyle: Allah’ın günlerinin geleceğini ummayan kimseleri bağışlayıp geçsinler. Çünkü Allah, her kavmi yaptıklarıyla cezalandıracaktır.

### [Ahkaf 46:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/46:8.md) — الْغَفُورُ

أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ إِنِ افْتَرَيْتُهُ فَلَا تَمْلِكُونَ لِي مِنَ اللَّهِ شَيْئًا هُوَ أَعْلَمُ بِمَا تُفِيضُونَ فِيهِ كَفَى بِهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Yoksa: Onu kendiliğinden uydurdu mu diyorlar; De ki: Eğer onu ben uydurmuşsam; Allah tarafından bana gelecek hiçbir şeye sizin gücünüz yetmez. O; yaptığınız taşkınlıkları çok daha iyi bilir. Benimle sizin aranızda şahit olarak Allah, yeter. O; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Ahkaf 46:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/46:31.md) — يَغْفِرْ

يَاقَوْمَنَا أَجِيبُوا دَاعِيَ اللَّهِ وَآمِنُوا بِهِ يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَيُجِرْكُمْ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ

Meal (IK): Ey kavmimiz: Allah’ın davetçisine uyun. Ona iman edin ki sizin günahlarınızdan bir kısmını bağışlasın ve sizi elim bir azabdan kurtarsın.

### [Muhammed 47:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/47:15.md) — وَمَغْفِرَةٌ

مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَمَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ كَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فِي النَّارِ وَسُقُوا مَاءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءَهُمْ

Meal (IK): Muttakilere vaadolunan cennetin misali: İçinde bozulmayan sudan ırmaklar, tadı değişmeyen sütten ırmaklar, içenlere zevk veren şaraptan ırmaklar ve süzme baldan ırmaklar vardır. Orada meyvelerin her çeşidi onlarındır. Ve Rabblarından mağfiret de vardır. Hiç bu; ateşte temelli kalan ve bağırsaklarını parça parça edecek kaynar su içirilen kimseler gibi midir?

### [Muhammed 47:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/47:19.md) — وَاسْتَغْفِرْ

فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مُتَقَلَّبَكُمْ وَمَثْوَاكُمْ

Meal (IK): Bil ki; Allah’tan başk ailah yokturç Hem kendinin, hem de mü’min erkeklerle mü’min kadınların günahlarının bağışlanmasını dile. Allah, dolaştığınız yeri de, barındığınız yeri de bilir.

### [Muhammed 47:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/47:34.md) — يَغْفِرَ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ مَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ

Meal (IK): Muhakkak ki küfredip de Allah yolundan alıkoyanlar, sonra da kafir olarak ölenler; işte onları Allah, asla bağışlamayacaktır.

### [Fetih 48:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/48:2.md) — لِيَغْفِرَ

لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ وَيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَيَهْدِيَكَ صِرَاطًا مُسْتَقِيمًا

Meal (IK): Ta ki Allah; senin geçmiş ve gelecek günahını bağışlasın. Sana olan nimetini tamamlasın ve seni doğru yola eriştirsin.

### [Fetih 48:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/48:11.md) — فَاسْتَغْفِرْ

سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرَابِ شَغَلَتْنَا أَمْوَالُنَا وَأَهْلُونَا فَاسْتَغْفِرْ لَنَا يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ مَا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرَادَ بِكُمْ نَفْعًا بَلْ كَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا

Meal (IK): Bedevilerden geri bırakılanlar sana diyeceklerdir ki: Mallarımız ve ailelerimiz bizi alıkoydu. Allah’tan bizim bağışlanmamızı dile. Kalblerinde olmayanı dilleriyle söylüyorlar. De ki: Allah, size bir zarar gelmesini dilerse veya bir fayda elde etmenizi isterse; O’na karşı kim engel olabilir? Hayır, Allah yaptıklarınızdan haberdar olandır.

### [Fetih 48:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/48:14.md) — يَغْفِرُ · غَفُورًا

وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Göklerin ve yerin mülkü Allah’ındır. Dilediğini bağışlar, dilediğini azablandırır. Ve Allah Gafur, Rahim olandır.

### [Fetih 48:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/48:29.md) — مَغْفِرَةً

مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا

Meal (IK): Muhammed; Allah’ın Rasulüdür. Beraberinde bulunanlar da; kafirlere karşı zorlu, kendi aralarında merhametlidirler. Onları rüku’ edenler, secde edenler olarak görürsün. Allah’tan lutuf ve rıza isterler. Onlar; yüzlerindeki izinden tanınırlar. İşte onların Tevrat’taki vasıfları budur. İncil’de de şöyle vasıflandırılmışlardı: Onlat filizini yarıp çıkarmış, gittikçe onu kuvvetlendirerek kalınlaşmış, gövdesi üzerine dikilmiş bir ekine benzerler ki bu, ekicilerin de hoşuna gider. Allah; böylece onları çoğaltıp kuvvetlendirmekle, kafirleri öfkelendirir. Allah; iman edip salih amel işleyenlere hem mağfiret, hem de büyük bir mükafat vaadetmiştir.

### [Hucurat 49:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/49:3.md) — مَغْفِرَةٌ

إِنَّ الَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ أُولَئِكَ الَّذِينَ امْتَحَنَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوَى لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Peygamberin yanında seslerini kısanlar, muhakkak ki onlar; Allah’ın gönüllerini takva ile imtihan ettiği kimselerdir. Onlar için; mağfiret ve büyük bir mükafat vardır.

### [Hucurat 49:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/49:5.md) — غَفُورٌ

وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Eğer onlar; sen, yanlarından çıkıncaya kadar sabretselerdi; kendileri için elbette daha hayırlı olurdu. Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Hucurat 49:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/49:14.md) — غَفُورٌ

قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ وَإِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمَالِكُمْ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Bedeviler: İman ettik, dediler. De ki: Siz iman etmediniz, ama müslüman olduk, deyin. İman henüz kalblerinize yerleşmedi. Şayet Allah’a ve peygamberine itaat ederseniz; O, amellerinizden hiç bir şey eksiltmez. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Zariyat 51:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/51:18.md) — يَسْتَغْفِرُونَ

وَبِالْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ

Meal (IK): Seher vakitlerinde de istiğfar ederlerdi.

### [Necm 53:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/53:32.md) — الْمَغْفِرَةِ

الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى

Meal (IK): Onlar ki; ufak-tefek kusurları dışında günahın büyüklerinden ve hayasızlıktan kaçınırlar. Muhakkak ki Rabbın; mağfireti geniş olandır. Sizi, daha topraktan yarattığı zaman ve henüz analarınızın karınlarında cenin halinde iken sizi en iyi bilen O’dur. Kendinizi temize çıkarmayın. O; takva sahibi olanları da en iyi bilendir.

### [Hadid 57:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/57:20.md) — وَمَغْفِرَةٌ

اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِينَةٌ وَتَفَاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌ فِي الْأَمْوَالِ وَالْأَوْلَادِ كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَبَاتُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَاهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَكُونُ حُطَامًا وَفِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٌ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ

Meal (IK): Bilin ki; dünya hayatı ancak bir oyun, bir eğlence, bir süs, aranızda bir övünme ve daha çok mal ve evlad sahibi olmak isteğinden ibarettir. Bu; yağmurun bitirdiği, ekicilerin de hoşuna giden bir bitki gibidir ki; sonra kurur da sapsarı olduğunu görürsün. Sonra da çörçöp olur. Ahirette şiddetli azab vardır. Allah’ın rızası ve mağfireti de vardır. Dünya hayatı, aldatıcı bir geçinmeden başka bir şey de değildir.

### [Hadid 57:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/57:21.md) — مَغْفِرَةٍ

سَابِقُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا كَعَرْضِ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ

Meal (IK): Rabbınızdan bir mağfirete, Allah’a ve peygamberlerine iman edenler için hazırlanmış olup da genişliği yerle göğün genişliği kadar olan cennete koşuşun. İşte bu; Allah’ın lutfudur, onu dilediğine verir. Allah büyük lutuf sahibidir.

### [Hadid 57:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/57:28.md) — وَيَغْفِرْ · غَفُورٌ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَآمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ وَيَجْعَلْ لَكُمْ نُورًا تَمْشُونَ بِهِ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’tan korkun ve peygamberlerine inanın ki, size rahmetini iki kat versin. Size ışığında yürüyeceğiniz bir nur lutfetsin. Ve sizi bağışlasın. Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Mücadele 58:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/58:2.md) — غَفُورٌ

الَّذِينَ يُظَاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسَائِهِمْ مَا هُنَّ أُمَّهَاتِهِمْ إِنْ أُمَّهَاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ وَإِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنْكَرًا مِنَ الْقَوْلِ وَزُورًا وَإِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ

Meal (IK): İçinizden zihar yapanların karıları onların anaları değildir. Anaları, ancak kendilerini doğuranlardır. Şüphesiz ki onlar, çirkin ve yalan bir laf söylüyorlar. Ve muhakkak ki Allah; Afüvv’dür, Gafur’dur.

### [Mücadele 58:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/58:12.md) — غَفُورٌ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ذَلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; Peygamberle mahrem bir şey konuşacağınız vakit, bu konuşmanızdan önce sadaka verin. Bu; sizin için daha hayırlı ve daha temizdir. Eğer bir şey bulamazsanız, şüphesiz ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Haşr 59:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/59:10.md) — اغْفِرْ

وَالَّذِينَ جَاءُوا مِنْ بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّكَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Onlardan sonra gelenler ise derler ki: Rabbımız, bizi ve bizden önce iman etmiş olan kardeşlerimizi bağışla. Ve iman etmiş olanlar için kalblerimizde kin bırakma. Rabbımız, muhakkak ki Sen; Rauf’sun, Rahim’sin.

### [Mümtehine 60:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/60:4.md) — لَأَسْتَغْفِرَنَّ

قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ إِلَّا قَوْلَ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَا أَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): İbrahim’de ve onun beraberinde olanlarda sizin için gerçekten güzel bir örnek vardı. Hani onlar, kavimlerine demişlerdi ki: Biz, sizden ve Allah’ ı bırakıp taptığınız başka şeylerden uzağız. Sizi inkar ediyoruz. Yalnız Allah’a inanıncaya kadar bizimle sizin aranızda ebedi düşmanlık ve öfke belirmiştir. Yalnız İbrahim’in babasına; andolsun ki, senin için mağfiret dileyeceğim. Ama Allah’tan sana gelecek herhangi birşeyi def’etmeye gücüm yetmez, demesi müstesna. Ey Rabbımız; Sana tevekkül ettik ve Sana yöneldik. Dönüş de ancak Sana’dır.

### [Mümtehine 60:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/60:5.md) — وَاغْفِرْ

رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا وَاغْفِرْ لَنَا رَبَّنَا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

Meal (IK): Ey Rabbımız; bizi, o küfredenler için bir fitne kılma. Bağışla bizi. Ey Rabbımız; doğrusu Aziz, Hakim olan Sensin Sen.

### [Mümtehine 60:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/60:7.md) — غَفُورٌ

عَسَى اللَّهُ أَنْ يَجْعَلَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ الَّذِينَ عَادَيْتُمْ مِنْهُمْ مَوَدَّةً وَاللَّهُ قَدِيرٌ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Olur ki Allah; sizinle, onlardan düşman olduğunuz kimseler arasında yakında bir dostluk peyda eder. Allah; Kadir’dir. Ve Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Mümtehine 60:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/60:12.md) — وَاسْتَغْفِرْ · غَفُورٌ

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ عَلَى أَنْ لَا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِينَ وَلَا يَقْتُلْنَ أَوْلَادَهُنَّ وَلَا يَأْتِينَ بِبُهْتَانٍ يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ فَبَايِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ey Peygamber; inanmış kadınlar; Allah’a hiç bir şeyi ortak koşmamak, hırsızlık yapmamak, zina etmemek, çocuklarını öldürmemek, elleriyle ayakları arasından bir iftira düzüp getirmemek, ma’rufu işlemekte sana karşı gelmemek üzere biat etmeye geldikleri zaman, biatlarını kabul et. Ve onlar için Allah’tan mağfiret dile. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Saff 61:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/61:12.md) — يَغْفِرْ

يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَيُدْخِلْكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): O; sizin günahlarınızı bağışlar, sizi altlarından ırmaklar akan cennetlere ve Adn cennetlerindeki güzel yerlere koyar. İşte en büyük kurtuluş budur.

### [Münafikun 63:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/63:5.md) — يَسْتَغْفِرْ

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا يَسْتَغْفِرْ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ لَوَّوْا رُءُوسَهُمْ وَرَأَيْتَهُمْ يَصُدُّونَ وَهُمْ مُسْتَكْبِرُونَ

Meal (IK): Onlara; gelin, Allah’ın peygamberi sizin için mağfiret dilesin, denildiği zaman; başlarını çevirdiler. Ve sen, onların büyüklük taslayarak yüz çevirdiklerini görürsün.

### [Münafikun 63:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/63:6.md) — أَسْتَغْفَرْتَ · تَسْتَغْفِرْ · يَغْفِرَ

سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ

Meal (IK): Onlar için mağfiret dilesen de, mağfiret dilemesen de birdir. Allah, onları katiyyen bağışlamayacaktır. Muhakkak ki Allah; fasıklar güruhunu hidayete erdirmez

### [Tegabün 64:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/64:14.md) — وَتَغْفِرُوا · غَفُورٌ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ وَأَوْلَادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ وَإِنْ تَعْفُوا وَتَصْفَحُوا وَتَغْفِرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ey iman etmiş olanlar; eşlerinizin ve çocuklarınızın içinde size düşmanlık edenler vardır. Onlardan sakının. Ama affeder, kusurlarını başlarına kakmaz ve örterseniz; şüphesiz ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Tegabün 64:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/64:17.md) — وَيَغْفِرْ

إِنْ تُقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا يُضَاعِفْهُ لَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ شَكُورٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): Eğer Allah’a güzel bir ödünçle ödünç verirseniz; onu sizin için katkat arttırır ve sizi bağışlar. Allah; Şekur’dur, Halim’dir.

### [Tahrim 66:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/66:1.md) — غَفُورٌ

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ تَبْتَغِي مَرْضَاةَ أَزْوَاجِكَ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ey Peygamber; eşlerinin hoşnudluğunu gözeterek Allah’ın sana helal kıldığı şeyi niçin kendine haram ediyorsun? Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Tahrim 66:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/66:8.md) — وَاغْفِرْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحًا عَسَى رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيُدْخِلَكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يَوْمَ لَا يُخْزِي اللَّهُ النَّبِيَّ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ نُورُهُمْ يَسْعَى بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمَانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا وَاغْفِرْ لَنَا إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’a nasuh tevbesi ile tevbe edin. Umulur ki Rabbınız kötülüklerinizi örter ve sizi altlarından ırmaklar akan cennetlere koyar. O gün, Allah; peygamberini ve onunla beraber olan mü’minleri utandırmayacak. Onların nurları önlerinde ve sağlarında koşacak; Rabbımız, ışığımızı tamamla, bizi bağışla. Şüphesiz ki Sen, her şeye kadirsin, diyecekler.

### [Mülk 67:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/67:2.md) — الْغَفُورُ

الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ

Meal (IK): Hanginizin daha iyi amel işlediğini denemek için ölümü ve hayatı yaratan O’dur. Ve O; Aziz’dir, Gafur’dur.

### [Mülk 67:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/67:12.md) — مَغْفِرَةٌ

إِنَّ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ كَبِيرٌ

Meal (IK): Muhakkak ki gayb ile Rabblarından korkanlar, işte onlar için, mağfiret ve büyük mükafat vardır.

### [Nuh 71:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/71:4.md) — يَغْفِرْ

يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَيُؤَخِّرْكُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَّ أَجَلَ اللَّهِ إِذَا جَاءَ لَا يُؤَخَّرُ لَوْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Ta ki, günahlarınızı size bağışlasın ve sizi belli bir süreye kadar geciktirsin. Muhakkak ki Allah’ın süresi gelince geri bırakılmaz. Keşki bilseydiniz.

### [Nuh 71:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/71:7.md) — لِتَغْفِرَ

وَإِنِّي كُلَّمَا دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ جَعَلُوا أَصَابِعَهُمْ فِي آذَانِهِمْ وَاسْتَغْشَوْا ثِيَابَهُمْ وَأَصَرُّوا وَاسْتَكْبَرُوا اسْتِكْبَارًا

Meal (IK): Doğrusu ben; Senin onları bağışlaman için kendilerini davet ettiğim her seferinde, parmaklarını kulaklarına tıkadılar, elbiselerine büründüler, direndiler ve büyüklendikçe büyüklendiler.

### [Nuh 71:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/71:10.md) — اسْتَغْفِرُوا · غَفَّارًا

فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا

Meal (IK): Dedim ki: Rabbınızdan mağfiret dileyin. Muhakkak ki O Ğaffar olandır.

### [Nuh 71:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/71:28.md) — اغْفِرْ

رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَبَارًا

Meal (IK): Rabbım; beni, anamı, babamı, inanmış olarak evime gireni, mü’min erkekleri ve mü’min kadınları bağışla. Zalimlerin de helakinden başka bir şeyini artırma.

### [Müzzemmil 73:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/73:20.md) — وَاسْتَغْفِرُوا · غَفُورٌ

إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنَى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَنِصْفَهُ وَثُلُثَهُ وَطَائِفَةٌ مِنَ الَّذِينَ مَعَكَ وَاللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ فَتَابَ عَلَيْكُمْ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ عَلِمَ أَنْ سَيَكُونُ مِنْكُمْ مَرْضَى وَآخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَآخَرُونَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْرًا وَأَعْظَمَ أَجْرًا وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Şüphesiz ki Rabbın; senin, gecenin üçte ikisi, yarısı ve üçte biri içinde kalktığını bilir. Seninle beraber olan bir topluluğun da. Gece ve gündüzü Allah, takdir eder. Sizin onu sayamayacağınızı bildiğinden tevbenizi kabul etmiştir. Öyleyse Kur’an’dan kolayınıza geleni okuyun. İçinizden hasta olacakları, Allah’ın lutfundan aramak üzere yeryüzünde dolaşacak olanları ve Allah yolunda savaşacak olanları şüphesiz ki Allah bilir. O halde ondan kolayınıza geleni okuyun, namazı kılın, zekatı verin ve Allah’a güzel bir ödünç verin. Kendiniz için hayırdan ne takdim ederseniz; Allah katında onu mükafat bakımından daha büyük ve daha hayırlı olarak bulursunuz. Ve Allah’tan mağfiret dileyin. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Müddessir 74:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/ayet/74:56.md) — الْمَغْفِرَةِ

وَمَا يَذْكُرُونَ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ

Meal (IK): Allah dilemedikçe öğüt alamazlar. O, takvaya ehildir, mağfirete ehildir.

### Diğer ayetler (2)

- Buruc: 85:14
- Nasr: 110:3

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır. Çukur açmaya hafr etmek, açılan çukurun toprağını yerine koymaya ise ğafr etmek demektir. Hufre çukur, ğufre çukurdan alınan topraktır. Ğubar kelimesiyle de akrabadır. Mağfiret etmek demek, suçu, günahı, hatayı kapatmak, cezasını vermemek, görmemezlikten gelmek demektir. Afv ise suçu tamamen silmek, işlememiş hale getirmek demektir. İstiğfar istif’al babındandır. İstif’al babı, Türkçe’deki “isteme” kelimesinin başa gelmesi gibi bir mana taşır. Allah’tan işlenen kusurların, günahların kapatılmasını, örtülmesini talep etmek anlamı taşır. Afv yerine mağfiretin gelmesi “hepten sil” yerine daha mütevazi bir talepte bulunmak anlamı taşır.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والراء والفاء معهما
ر غ ف، غ ف ر، غ ر ف، ر ف غ، ف ر غ، ف غ ر مستعملات رغف:
الرُّغْفانُ جمع الرَّغيفِ، والرُّغُفُ أيضا، والعَدَدُ أَرْغِفةٌ.
غرف: الغَرْفُ: غَرْفُكَ المَاءَ باليَدِ وبالمِغْرَفَةِ.
والغَرْفةُ: قَدْرُ اغْتِرافِكَ، مثل الكف.
والغَرْفَةُ: مرة واحدة.
والغُرْفَةُ: بيتٌ فَوقَ بيت.
وغَرْبٌ غَرُوفٌ أي كثير الأخذ.
ومزادة غَرْفِيَّةٌ: مدبوغة بالغَرْفِ.
والغَرْفُ: شجر يجلب من يبرين، وهو لا يوكع الأديم أي يغلظُ.
والغَرْفُ: شجرٌ إذا يبس فهو الثُّمامُ.
والغَرف: سُرْعةٌ في العدوِ، وفرس غَرّافٌ.
والغَريفُ: ماء في الأَجَمةِ.
ويقال للسماء السابعة غُرفة، قال لبيد:
سَوَّى فأَغْلَقَ دونَ غُرفة عَرْشِهِ		سَبْعاً شِداداً دونَ فَرْعِ المَنْقَـلِ
فغر: فَغَر المَرْءُ فاهُ يَفْغَر فَغْراً إِذا شَحاه، وهو واسِعُ فَغْرِ الفم.
والفَغْرُ: الوَرْد فَغَرَ وتفتح.
وولد فلانُ بالفُغْرةِ، وأول طُلُوع الثُرَيّا.
وأَفْغَرَ النَّجْمُ أي تَوَقَّعَهُ الناظرون إليه.
غفر: المِغْفَر: وقاية للراس.
وغَفِرَ الثَّوْبُ إذا ثار زئبرهُ غَفَراً.
والغِفارةُ: المِغْفَر، ومِغْفَرُ البيضة: رفرفها من حلق الحديد قال الأعشى.
والشطبةُ القَوْداءُ تـط		فر بالمدججِ ذي الغِفارِ
والغِفارةُ: خِرْقةٌ تضَعُها المرأة للدُّهْنِ على هامتها.
والغِفارة: خِرْقةٌ تُلَفُّ على سِيَةِ القَوْسِ لتُلَفَّ فوقها إطنابةُ القَوْسُ، وهو سَيْرُه الذي يشد به، وحبل يسمى رأسه غِفارةً.
واصل الغَفْر التَّغطية.
والمُغْفُورُ: دُودٌ يخرج من العُرْفُطِ حلو يضيح بالماء فيشرب. وصمغ الإجاصة مُغْفُورٌ. وخرجوا يَتَمغْفَرونَ أي يطلبون المَغافيرَ.
والغِفارةُ: الربابة التي تَغْفِرُ الغَمامَ عليكَ أي تُغَطِّيه لأَنَّها تحت الغيث، فهي تستره عنك. وجاء القوم جماء الغَفير أي بلفهم ولَفيفهم والغُفْرُ: ولد الأروية، قال ذو الرمة:
وفَجٍّ أبة أن يسلكَ الغُفْرُ بـينـه		سلكت قرانَى من قراسيةٍ سُمْرا
والمُغْفِرُ: الأُرْوِيَّةُ، ويقال لها: أُمُّ غُفْر.
والغُفْر من مَنازِلِ القَمَرِ.
والله الغَفُور الغَفّارُ يَغْفِرُ الذنوب مَغْفِرةً وغُفْراناً وغَفْراً.
رفغ: الرَّفْغُ والرُّفْغُ لغتان، وهو من باطن الفخد عند الأربية. واقة رَفْغاءُ: واسعة الرُّفْغِ.
والرَّفْغُ: وسخ الظُّفْرِ.
وعيش رفيغلإ: خصيب، وإنه لفي رفاغة من عيشه ورَفاغِيَة. ورَفْغُ العيش: سعته وخصبه، قال:
تحتَ دُجُنّاتِ النَّعيمِ الأَرْفَغِ
فرغ: فَرَغَ يَفْرُغُ وفَرِغَ يفرَغُ فَراغاً.
وقريء: "حتى إذا فُرِّغَ عن قُلُوبِهم" أي: ذهب بالخوف.
وقوله تعالى: "وأصبح فُؤادُ أُمِّ مُوسَى فارغاً" أي: خاليا من الصبر.
وقريء: فُرُغاً أي مُفَرَّغاً، يكون "فعل" موضع "مفعل" مثل عطل ومعطل.
والفَرْغُ: مَفْرَغُ الدلو، وهو خَرْقهُ الذي يأخذ الماءَ، والفِراغ ناحيتُه التي يصب الماء منها، قال:
يسقى به ذات فِراغٍ عَثْجلا
وقال
كأن شِدْقَيْهِ إذا تَهَكَّما
فَرْغانِ من دَلْوَيْنِ قد تَخَرَّما
يُريدُ بالفَرْغِ مَفَرغ الدَّلْوِ أي: خَرْقُهُ، وفَرْغُه: سَعَةُ جَوْفِه.
والإِفراغُ: الصَّبُّ، قال الله تعالى: "أفْرِغْ علينا صَبْراً" ، أي: اصبُبْ. وافْتَرَغْتُ: صَبَبْتُ على نفسي ماء.
ودرهم مُضْرَغٌ أي مصبوب في قالب ليس بمضروبٍ وفرسٌ فَريغٌ المَشْي: هِمْلاجٌ وساعٌ قد فَرُغَ فُراغةً، ووَسُعَ وَساعةً.
ويقال للدم الذي فيه قود ولادية، قال:
فإنْ تكُ أذوادٌ أصين ونسوةٌ		فلن تذهبوا فَرْغاً بقتل حبال

##### Türkçe

**غين** ve **راء** ve **فاء**’ın onlarla birlikte olduğu bâb

ر غ ف، غ ف ر، غ ر ف، ر ف غ، ف ر غ، ف غ ر kullanılagelenlerdir

**رغف**:
**الرُّغْفانُ**: **الرَّغيفِ**’in cem‘i; **الرُّغُفُ** da (böyledir). Sayı (olarak) **أَرْغِفةٌ** (denir).

**غرف**:
**الغَرْفُ**: suyu el ile ve kepçe ile almandır.
**والغَرْفةُ**: avuç gibi, almanın miktarıdır.
**والغَرْفَةُ**: bir defadır.
**والغُرْفَةُ**: bir evin üstünde (bulunan) evdir.
**وغَرْبٌ غَرُوفٌ**: yani çok alan.
**ومزادة غَرْفِيَّةٌ**: **الغَرْفِ** ile tabaklanmış (olan).
**والغَرْفُ**: Yebrîn’den getirilen bir ağaçtır; deriyi **يوكع** etmez, yani kalınlaştırır.
**والغَرْفُ**: bir ağaçtır; kuruduğu zaman o, **الثُّمامُ**’dır.
**والغَرف**: koşuda bir sürattir; **فرس غَرّافٌ** (denir).
**والغَريفُ**: sazlıkta sudur.
Yedinci göğe **غُرفة** denir. Lebîd dedi ki:
سَوَّى فأَغْلَقَ دونَ غُرفة عَرْشِهِ		سَبْعاً شِداداً دونَ فَرْعِ المَنْقَـلِ

**فغر**:
**فَغَر** kişi ağzını **يَفْغَر** **فَغْراً**: onu yardığı zaman; o, ağzın **فَغْرِ**’i geniş (olandır).
**والفَغْرُ**: **الوَرْد** (gül) **فَغَرَ** eder ve açılır.
Falanın çocuğu **بالفُغْرةِ**’de (doğdu); ve **الثُرَيّا**’nın ilk doğuşu (vaktidir).
**وأَفْغَرَ النَّجْمُ**: yani ona bakanlar onu beklediler.

**غفر**:
**المِغْفَر**: baş için korumadır.
**وغَفِرَ الثَّوْبُ**: tüyü **غَفَراً** kabardığı zaman.
**والغِفارةُ**: **المِغْفَر**; ve miğferin **مِغْفَرُ البيضة**’si: demir halkalardan olan eteğidir; A‘şâ dedi ki:
والشطبةُ القَوْداءُ تـط		فر بالمدججِ ذي الغِفارِ
**والغِفارةُ**: kadının başının tepesine yağ için koyduğu bez parçasıdır.
**والغِفارة**: yayın **سِيَةِ**’si üzerine sarılan bez parçasıdır ki yayın **إطنابةُ**’si onun üstüne sarılsın; o, onunla bağladığı kayışıdır; ve başına **غِفارةً** denilen bir ip.
**الغَفْر**’ün aslı örtmedir.
**والمُغْفُورُ**: **العُرْفُطِ**’tan çıkan bir kurtçuktur; tatlıdır; su ile karıştırılır, sonra içilir. Armutun sakızı **مُغْفُورٌ**’dur. Ve **يَتَمغْفَرونَ** olarak çıktılar; yani **المَغافيرَ**’i arıyorlar.
**والغِفارةُ**: üzerindeki bulutu **تَغْفِرُ** eden, yani onu örten **الربابة**’dır; çünkü o yağmurun altındadır; böylece onu senden örter. Kavim **جماء الغَفير** olarak geldi; yani toplulukları ve kalabalıklarıyla. **والغُفْرُ**: yaban koyununun yavrusudur. Zû’r-Rumme dedi ki:
وفَجٍّ أبة أن يسلكَ الغُفْرُ بـينـه		سلكت قرانَى من قراسيةٍ سُمْرا
**والمُغْفِرُ**: yaban koyunudur; ona **أُمُّ غُفْر** denir.
**والغُفْر**: ayın menzillerindendir.
Allah **الغَفُور** **الغَفّارُ**’dır; günahları **مَغْفِرةً** ve **غُفْراناً** ve **غَفْراً** olarak bağışlar.

**رفغ**:
**الرَّفْغُ** ve **الرُّفْغُ** iki lugattır; o, kasığın yanında uyluğun iç tarafındandır. **واقة رَفْغاءُ**: **الرُّفْغِ**’i geniş (olan).
**والرَّفْغُ**: tırnağın kiri.
**وعيش رفيغلإ**: bereketli; ve o, yaşayışının **رفاغة**’sinde ve **رَفاغِيَة**’sindedir. **ورَفْغُ العيش**: onun genişliği ve bereketidir. Dedi ki:
تحتَ دُجُنّاتِ النَّعيمِ الأَرْفَغِ

**فرغ**:
**فَرَغَ يَفْرُغُ** ve **فَرِغَ يفرَغُ**: **فَراغاً**.
Şöyle okunmuştur: “حتى إذا **فُرِّغَ** عن قُلُوبِهم” yani: korku giderildi.
Ve yüce sözünde: “وأصبح فُؤادُ أُمِّ مُوسَى **فارغاً**” yani: sabırdan boş.
Şöyle okunmuştur: **فُرُغاً** yani **مُفَرَّغاً**; “**فعل**”, “**مفعل**” yerinde olur; **عطل** ve **معطل** gibi.
**والفَرْغُ**: kovanın boşaltma yeri; o, suyu alan deliğidir. **والفِراغ**: suyun ondan döküldüğü tarafıdır. Dedi ki:
يسقى به ذات فِراغٍ عَثْجلا
Ve dedi ki:
كأن شِدْقَيْهِ إذا تَهَكَّما
فَرْغانِ من دَلْوَيْنِ قد تَخَرَّما
**الفَرْغِ** ile kovanın **مَفَرغ**’ını, yani deliğini kasteder; ve onun **فَرْغُه**’u: iç boşluğunun genişliğidir.
**والإِفراغُ**: dökmedir. Allah تعالى dedi ki: “**أفْرِغْ** علينا صَبْراً”; yani: dök. Ve **وافْتَرَغْتُ**: kendi üzerime su döktüm.
**ودرهم مُضْرَغٌ**: yani darp edilmiş olmayıp kalıba dökülmüş. Ve yürüyüşü **فَريغٌ** olan at: **هِمْلاجٌ**; ve **ساعٌ** (olan) kimse **فَرُغَ فُراغةً** eder; ve **وَسُعَ وَساعةً**.
İçinde kısas ve diyet bulunan kana **فَرْغ** denir. Dedi ki:
فإنْ تكُ أذوادٌ أصين ونسوةٌ		فلن تذهبوا فَرْغاً بقتل حبال

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الغَفْرُ: التغطية. والغَفْرُ: الغفران. وغَفَرْتُ المتاع: جعلته في الوعاء. ويقال: اصْبُغْ ثوبك فإنَّه أغْفَرُ للوسخ، أي أحمل له. وغَفَرَ الجُرح يَغْفِرُ غَفْراً: نُكِسَ، وكذلك المريض. قال الشاعر:
لعَمْرُكَ إنَّ الدارَ غَفْرٌ لِذي الهـوىكما يَغْفِرُ المحمومُ أو صاحبُ الكَلْمِ
وغَفِرَ بالكسر يَغْفَرُ غَفَراً، لغة فيه. والغَفْرُ ثلاثةُ أنجمٍ صغارٍ ينزلها القمر، وهي من الميزان. والغَفْرُ أيضاً: شَعَرٌ كالزغب يكون على ساق المرأة والجبهة ونحو ذلك، وكذلك الغَفَرُ. والغَفَرُ أيضاً: زِئبِرُ الثوب. وقد غفِرَ ثوبك يَغْفَرُ غَفَراً. واغْفارَّ الثوبُ اغْفيراراً. والغُفْرُ بالضم: ولد الأُرْوِيَّةِ، والجمع الأغفارُ، وأمُّهُ مُغْفِرَةٌ، والجمع مُغْفِراتٌ. قال بشر:
وصعبٌ يزلُّ الغُفْرُ عن قُذُفاتِهِبحافاتِهِ بانٌ طِوالٌ وعَرْعَـوُ

والغُفْرَةُ: ما يغطَّى به الشيء. يقال: اغْفِروا هذا الأمر بغُفْرَتِهِ، أي أصلحوه بما ينبغي أن يصلح به. والغُفارُ بالضم: لغةٌ في الغَفَرِ، وهو الزَغب. قال الأصمعيّ: المِغْفَرُ: زردٌ ينسج من الدروع على قَدر الرأس، يلبس تحت القَلنسوة. ويقال: اسْتَغْفَرَ الله لذنبه ومن ذنبه، بمعنًى، فَغَفَرَ له ذنبه مَغْفِرَةً وغَفْراً وغُفْرانا, واغْتَفَرَ ذنبه مثله، فهو غَفورٌ والجمع غُفُرٌ. وقولهم: جاءوا جَمَّاءَ غَفيراءَ، ممدوداً، والجَمَّاءَ الغَفيرَ، وجَمَّ الغَفيرِ، وجَمَّاءَ الغَفيرِ، أي جاءوا بجماعتهم: الشريفِ والوضيع، ولم يتخلَّف أحد، وكانت فيهم كثرةٌ. ويقال: ما فيهم غَفيرَةً، أي لا يغفرون ذنباً لأحد. والغِفارةُ بالكسر: خِرقة تكون دون المِقْنَعَةِ، توقِّي بها المرأة خِمارها من الدهن. والغِفارة: السحابة التي كأنَّها فوق سحابة. والغِفارة: الرقعة التي تكون على الحزِّ الذي يجري عليه الوتر. والمغفورُ مثل المغْثور. وحكى الكسائي: مِغْفَرٌ ومِغْثَرٌ بكسر الميم. يقال: قد أغفَرَ الرِمثُ، إذا خرجت مغافيرُهُ. وإنَّما يخرج من الصَفَرِيَّةِ إذا أوْرَسَ. يقال: ما أحسن مغافيرَ هذا الرِمْثِ. ومن قال: مُغفورٌ قال: خرجنا نَتَمَغْفَرُ ومن قال: مغفر قال: فرجنا نتغفر، إذا خرجوا يجتَنونه من شجرة. وقد يكون المُغفورُ أيضاً للعُشَرِ والثُمامِ والسَلَمِ والطَلْحِ وغيرها.

##### Türkçe

**الغَفْرُ**: örtme. Ve **الغَفْرُ**: bağışlama. Ve “**غَفَرْتُ** eşyayı”: onu kap içine koydum. Ve denilir: “Elbiseni boya; çünkü o, kire karşı daha **أغْفَرُ**’dır”, yani onu (kiri) daha çok taşır. Ve **غَفَرَ** yara, **يَغْفِرُ** **غَفْراً**: tersine döndü (nüksetti); hasta da böyledir. Şair dedi ki:
Canına yemin olsun, şüphesiz ev, heva sahibine **غَفْرٌ**’dür;
nasıl ki hummalı yahut yara sahibi **يَغْفِرُ**.

Ve **غَفِرَ** (kesre ile) **يَغْفَرُ** **غَفَراً**, onda bir lehçedir. Ve **الغَفْرُ**: ayın indiği üç küçük yıldızdır; ve onlar **الميزان**’dandır. Ve **الغَفْرُ** ayrıca: kadının bacağı ve alın ve bunun benzeri üzerinde bulunan, tüy gibi bir kıldır; **الغَفَرُ** da böyledir. Ve **الغَفَرُ** ayrıca: elbisenin tüyü (havı). Ve “elbisen **غفِرَ**” **يَغْفَرُ** **غَفَراً**. Ve elbise **اغْفارَّ** oldu, **اغْفيراراً**. Ve **الغُفْرُ** (damme ile): **الأُرْوِيَّةِ**’nin yavrusu; çoğulu **الأغفارُ**; anası **مُغْفِرَةٌ**; çoğulu **مُغْفِراتٌ**. Bişr dedi ki:
Ve çetin bir (şey): **الغُفْرُ** onun sert taşlarından kayar;
kenarlarında uzun **بانٌ** ve **عَرْعَـوُ** (ağaçları) vardır.

Ve **الغُفْرَةُ**: şeyin örtüldüğü şey. Denilir: “Bu işi, onun **غُفْرَتِهِ** ile **اغْفِروا**”, yani onu, onunla ıslah edilmesi gereken şeyle ıslah edin. Ve **الغُفارُ** (damme ile): **الغَفَرِ** hakkında bir lehçedir; o da **الزَغب**’dır. **الأصمعيّ** dedi: **المِغْفَرُ**: zırhlardan, baş ölçüsünce örülen zincir (örgü)dür; **القَلنسوة** altında giyilir. Ve denilir: “Allah’tan günahı için ve günahından **اسْتَغْفَرَ**”, (ikisi) bir anlamdadır; böylece Allah onun günahını **مَغْفِرَةً** ve **غَفْراً** ve **غُفْرانا** olarak bağışladı; ve **اغْتَفَرَ** onun günahını da bunun gibidir; o hâlde o **غَفورٌ**’dur; çoğulu **غُفُرٌ**. Ve onların sözü: “**جَمَّاءَ غَفيراءَ** geldiler”, medli olarak; ve “**الجَمَّاءَ الغَفيرَ**” ve “**جَمَّ الغَفيرِ**” ve “**جَمَّاءَ الغَفيرِ**”, yani topluluklarıyla geldiler: soylu ve aşağı (olan); kimse geri kalmadı; ve onlarda bir çokluk vardı. Ve denilir: “Onlarda **غَفيرَةً** yoktur”, yani hiç kimse için bir günahı bağışlamazlar. Ve **الغِفارةُ** (kesre ile): **المِقْنَعَةِ**’nin altında olan bir bez parçasıdır; kadın onunla **خِمار**’ını yağdan korur. Ve **الغِفارة**: sanki bir bulutun üstündeymiş gibi olan buluttur. Ve **الغِفارة**: telin üzerinde yürüdüğü **الحزِّ** üzerinde bulunan yamadır. Ve **المغفورُ**, **المغْثور** gibidir. Ve **الكسائي** rivayet etti: **مِغْفَرٌ** ve **مِغْثَرٌ**, mimin kesresiyle. Denilir: **الرِمثُ** **أغفَرَ** oldu; yani onun **مغافيرُهُ** çıktı. Ancak o, **الصَفَرِيَّةِ**’den çıkar; **أوْرَسَ** olduğu zaman. Denilir: “Bu **الرِمْثِ**’in **مغافيرَ**’i ne güzeldir.” Ve kim **مُغفورٌ** derse: “Çıktık, **نَتَمَغْفَرُ**” der; ve kim **مغفر** derse: “Çıktık, **نتغفر**” der; onlar, bir ağaçtan onu devşirmek için çıktıklarında. Ve **المُغفورُ** ayrıca **العُشَرِ** ve **الثُمامِ** ve **السَلَمِ** ve **الطَلْحِ** ve başkaları için de olabilir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ر ف
غرف ، غفر ، فرغ ، فغر ، رغف ، رفغ : مستعملة .
غرف : قال الله جل وعز : ( إِلاَّ مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ ) ( البقرة : 249 ) ، وقرىء ) غَرْفةً ، وأخْبَرْني الْمُنذِريُّ عن أبي العباس أنه قال غُرفةً قراءةُ عثمان رواه ابن عامرٍ ، ومعناه الذي يُغترَفُ نفسه وهو الاسم ، والغَرْفَةُ المرَّة من المصدرِ .
قال : وقال الكسائي : لوْ كان مَوضعُ اغترَفَ غرفَ اخْترْتُ الفَتْحَ لأنه يخرجُ عَلَى فَعْلةٍ ، ولما كان اغترَفَ لم يخرج
عَلَى فَعْلةٍ .
قال المنذري : وأخبرنا الحسن بن فهْم عن محمد بن سَلام عن يُونسَ أنه قال : غَرْفَةٌ وغُرْفةٌ عَربيتانِ ، غَرَفْت غَرْفةً وفي الْقِدْر غُرْفَةٌ وحَسَوْتُ حَسْوَةً ، وفي الإناءِ حُسْوَةٌ .
وقال الليث : الغرْفُ : غرفك الماءَ بِاليدِ أو بِالْمغرفَةِ .
قال : وغَرْبٌ غَروفٌ : كثيرُ الأخْذِ للماءِ قال : ومَزَادَةٌ غَرْفِيَّةٌ وغَرَفِيَّةٌ . فالغرْفية : رَقيقةٌ من جلودٍ يؤتَى بها من البحرَينِ ، وغرَفيَّةٌ : دُبغتْ بالغرَفِ .
قال : والغرَفُ شجرٌ ، فإذا يَبسَ فهو الثُّمام .
قلتُ : أما الغرْفُ بسكونِ الراء فهيَ شجرةٌ يُدبغُ بها .
قال أبو عبيد : وهو الغرْفُ والغلْفُ ، وأما الغرَفُ فهو جِنْسٌ من الثُّمامِ لا يُدبَغُ به ، والثُّمامُ أنواعٌ فمنها الضَّعَة ومنها الجَليلةُ ومنها الغرَفُ يُشبِهُ الأسلَ ويُتخذُ منه المكانِسُ ويُظَلَّلُ بها الأساقي .
وقال عمر بنُ لَجَإٍ في الغرْفِ الذي يُدبَغُ به :
تهمِزُه الكفُّ على انطوَائها
همزَ شعيبِ الغرفِ من عزْلائها
أرادَ بِشَعيبِ الغرْفِ مزادةٍ دُبِغتْ بالغرْفِ .
ومنه قول ذي الرُّمة :
وَفْرَاء غَرْفِيَّة أنأَى خوارزُها
وأما الغرِيفُ فإنه الموضعُ الذي تكثرُ فيه الحَلْفاءُ والغرفُ والأباءُ وهو القصبُ والغضَا وسائرُ الشجر .
ومنه قول امرىء القيْس :
ويَحُشُّ تحتَ القدرِ يُوقِدُها
بِغضا الغَريفِ فأَجمعَتْ تغلي
وقال الآخر :
أُسْدُ غرِيفٍ مَقيلُها الغرْفُ
وأما الغِرْيَفُ فهيَ شجرة معروفة .
وأنشد أبو عبيدٍ فيه :
بخافَتَيْه الشوعُ والغرْيفُ
وقال الباهليُّ في قول عمر بنِ لجإٍ : الغَرْفُ جلُودٌ ليست بقرَظِيّة تدبَغُ بهَجَر ، وهو أنْ يُؤخذَ لها هُدْبُ الأرْطَى فيوضعَ في مِنكازٍ ويُدقَّ ثمّ يطرَح عليه التمرُ فتخرُج له رائحةُ خَمْرةٍ ثم يغرَف لكل جلدٍ مقدارٌ ثم يُدبَغ به ، فذلك الذي يغرَفُ يقال له الغَرْفُ ، وكل مقدارِ جلدٍ من ذلك النَّقيع فهو الغرْفُ واحدُه وجميعُه سواءٌ ، قال : وأهلُ الطائف يُسَمونه النفس .
قلت : والغرْفُ الذي يُدبَغُ به الجلودُ من شجَرِ البادية معروفٌ وقد رأيتُه والذي عندي أن الجلودَ الغرْفيةَ منسوبةٌ إلى الغرفِ الشجَرِ لا إلى غَرْفة تغترَفُ باليد .
وأخبرني المنذريُّ عن ثعلبٍ عن
ابن الأعرابيِّ قال : يقال : أعْطني نفْساً أو نفسين أي قدرَ دِبغةٍ من أخلاطِ الدِّباغ يكون ذلك قدرَ كفَ من الغرْفةِ وغيره من لحاء الشجر .
قال : والغَرَفُ : الثُّمامُ بعينِه لا يُدبَغُ به .
قلت : وهذا الذي قاله ابن الأعرابي صحيحٌ .
وحكى ثعلب عن ابن الأعرابي أيضاً أنه قال : الغرْف التثنِّي والانقصاف ، ومنه قول ابن الخطيم :
تنامُ عن كبْرِ شأنها فإذا قا
مَتْ رُوَيداً تكاد تنغرفُ
أي : تنقصفُ من دِقة خصْرِها .
وقال الحُصينيُّ : انغرَف العودُ وانغرض إذا كسِرَ ولم يُنْعَمْ كسرُه .
وفي الحديث أن رسول الله نهى عن الغارِفةِ .
قلت : وتفسيرُ الغارفَة أن تُسَوِّيَ ناصيتها مقطوعة عَلَى وسطِ جبينها مطرّرةً سُمِّيتْ غارِفةً لأنها ذاتُ غَرْفٍ أي ذاتُ قَطْعٍ .
وقال ابن الأعرابي يقال : غرَف شَعرَه إذا جَزّهُ ، وملطه إذا حلقه .
وأبو عبيد عن الأصمعي : غرَفتُ ناصيتَه : قطعْتها ، وغرفْتُ العُرْف : جَزَزته ، والغُرْفة : الخصلةُ من الشَّعر .
قال : ومنه قول قيس : تكاد تنْغرِفُ : أي تنقطع .
وقال الليث : الغُرفةُ : العِلِّيَّة ، ويقال للسماء السابعة : غُرْفة .
وأنشد بيتَ لبيد :
سَوَّى فأغلقَ دونَ غُرْفة عَرْشه
سبْعاً شِداداً فوق فرع المَنقل
قال : والغرِيف : ماءٌ في الأجمة .
قلت : أمّا ما قال في تفسير الغرفة فهو كما قال ، وأما ما قال في الغرِيف إنه ماء الأجَمَة فباطلٌ ، والغرِيفُ : الأجَمَة نفسها بما فيها من شَجرها .
أبو عبيد عن الفراء قال : بنو أَسَد يسمونَ النعْل : الغَرِيفة .
قال شمر : وطيِّيءٌ تقول ذلك .
وقال الطرِماح :
خَرِيع النعْو مضطرب النواحي
كأخلاقِ الغريفةِ ذا غصون
ويقال لنعل السيف إذا كان مِن أدم غريفةٌ أيضاً .
وقال الأصمعي : ناقةٌ غارفة : سريعة السير وابِلٌ غوارف وخيْلٌ مغارف كأنها تغرف الجَرْي غرْفاً ، وفرَسٌ مِغرف .
وقال مزاحم :
بأيدي اللَّهامِيمِ الطُّوال المغارف
ابن دريدٍ : فرس غرّاف : رغيب الشّحْوة كثير الأخذ من الأرض بقوائمه ، والغُرفة : الحبل المعْقود بأنشوطَة ، وغرفْت البعير أغرِفه وأَغرُفُه : إذا ألقيت في رأسِه غرفةً وهو الحبْل المعقود بأُنشوطةٍ .
رغف : قال الليث : الرغيف يجمع عَلَى الرُّغُف والرُّغفانِ .
وقال ابن دريد : رغفْت البعير : إذا ألقمْته البِزْر والدقيق ، وأصل الرّغف : جمعُك العجينَ تكتِّله .
فغر : قال الليث : يقال : فَغَر الرجل فاه يفْغَره فغْراً إذا شَحاه ، وهو واسِع فغر الفم .
وقال غيره : الفُغَر : أفواه الأودية ، الواحدة فُغْرَة .
وقال عديُّ بن زيد :
كالبيضِ في الرَّوضِ المنوّر قد
أفضى إليْه إلى الكثيب فُغَرْ
ودوْيبة لا تزال فاغرةً فاها يقال لها الفاغر ، ويقال : أفغر النّجْم وهو الثريّا إذا حَلَق فصارَ عَلَى قمَّة رأسِك فمن نظر إليه فغر فاه .
وقال الليث : الفَغْر : الوَرْد إذا فغم وفَقّحَ .
قلت : إخالُه أرادَ الفغوَ بالواو فصَحَّفَه وجعله راءً .
وقال ابن دريد : الفاغرة : ضَرْبٌ من الطِّيب ، والمفْغَرة : الأرض الواسعة .
أبو عبيد عن الكسائي : فغرَ الفمُ ، انفتح ، وفغره صاحِبه .
وقال شمر : فغر فَمَه وأفغرَه .
وأنشد :
وأفغر الكالئين النجمُ أو كربوا
غفر : قال الليث : يقال : اللهم اغفِرْ لنا مغفرةً وغفْراً وغُفراناً إنك أنت الغفور الغفار يا أهل المغفرة .
وفي حديث أنس : أن النبي قال في قوله عز وجل : اللَّهُ هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ } ( المدثر : 56 ) ، قال : ( هو أهل أن يُتَّقى فلا يشرك به . وأهل أن يَغفِر لمن اتقى أن يُشرك به ) .
قلت : أصل الغفْر : السّتر والتغطية ، وغفر الله ذنوبَه : أي سَترها ولم يفضحه بها على رؤوس الملأ . وكلُّ شيء سترتَه فقد غفرتَه ، ومنه قيل للذي يكون تحتَ بيْضة الحديد على الرأس مغفر .
وقال ابن شميل : هي حَلَقٌ يجعلُها الرَّجلُ أسفلَ البَيضةِ تُسْبغ على العُنق فتقيه . قال : وربما كان المِغْفَر مِثل القَلنسوة غير أنها أَوْسَع يُلقيها الرجلُ على رأسه فتَبلغ الدِّرعَ
ثم تُلبسُ البَيضةُ فوقها فذلك الْمِغفَرُ يُرَفَّلُ على العَاتِقَيْن ، وربّما جُعل المغفَرُ من ديباج وخَز أسفل البيضَة .
وقال الأصمعي : غَفر الرجلُ متاعه يَغفِرُه غَفْراً : إذا أَوْعَاه .
ويقال : اصبُغْ ثوبَكَ بالسواد فإنه أَغْفَرُ للوسخ : أي أَغْطَى له .
ومنه : غَفرَ اللَّهَ ذُنوبه ، أي ستَرها ، ويقال : ما فيهم غَفِيرَةٌ ولا عذيرة : أي : لا يَغفرون ولا يَعذرون .
ويقال : جاءوا جمّاً غَفيراً ، وجَمَّاءَ الغفير والجَمّاءَ الغفيرَ والغفيرة : جاءُوا بجماعتِهم ، والغفْرُ : زِئْبِرُ الثَّوب ، والغفْرُ : الشَّعر الذي يكون على ساقِ المرأة ، والغُفْرُ : وَلَدُ الأَرْوِيَّةِ ، وجمعُه أَغفَارٌ ، وأُمُّه مُغفِرٌ إذا كان معها غُفرٌ ، والغِفَارَةُ جِلْدَةٌ تكون على رأس القَوْس يجري عليها الوَتَر .
أبو عبيد عن الأصمعي : هي الرُّقْعةُ التي تكون على الحَزِّ الذي يجري عليها الوَتَرُ ، والغِفَارةُ : سحابةٌ كأنها فوقَ سحابة .
أبو عبيد عن أبي الوليد الكِلابيِّ قال : الغِفارةُ خِرْقةٌ تكون على رأس المرأة تُوقِّي بها الخِمَارَ من الدُّهْن .
الأصمعيُّ : الغَفِيرَةُ : الشَّعْرُ الذي يكون في الأُذُن .
وأبو عبيد عن الأصمعي : إذا انتقض الجُرْحُ ثمَّ نُكِس قيل : غفَر يَغفِرُ غفْراً ، وزَرِف يَزْرَفُ زَرَفاً .
قال : وقال الكسائيُّ في الغفْرِ والزَّرَفِ مثلُه .
وقال أيضاً يقال للرَّجل إذا قام من مَرضِه ثمّ نُكِس غفَرَ يَغفِرُ غفْراً .
وقال الليث : غَفِر الثوبُ يَغفَرُ غفَراً إذا ثارَ زئبَرُه ، والغفْرُ : مَنْزِلٌ من منازل القَمَر .
أبو عبيد عن الأَمَويّ : اغفِروا هذا الأَمرَ بغُفْرَتِه : أي أَصْلِحوه بما ينبغي أن يُصلَح به ، وكلُّ ثوبٍ يُغطى به شيءٌ فهو غِفارةٌ .
ومنه : غِفَارةُ البِزْيَوْن تُغشَّى بها الرِّحَالُ ، وجمعُه غفاراتٌ وغفائِرُ ، ويقال : أَغْفَرَ العُرْفُطُ إذا أَخْرج مَغافيرَه .
وقال الليث : المغْفارُ ذَوبة تَخرُج من العُرْفُطِ حُلوة تُنْضَح بالماءِ فتُشرب .
قال : وصمغُ الإجَّاصةِ : مِغفار ، وخرج الناس يَتمغْفرون إذا خرجوا يَجْتَنونه من شَجرِه .
أبو عبيد عن أبي عمرو : المَغافيرُ مِثْلُ الصمغ يَكون في الرِّمْث وغيره وهو حُلو يُؤكلُ ، وَاحِدُها مُغْفور ، وقد أَغفر الرِّمْثُ .
شمر عن ابن شميل : الرِّمْثُ من بين الحَمضِ له مَغافيرُ ، والمغافير : شيءٌ يسيلُ من أَطراف عِيدانِها مِثل الدِّبْس في لونه تراه قَطْراً قَطْراً حُلواً يأْكله الإنسان حتى يَكْدَنَ عليه شِدقاه وهو يُكْلِعُ شَفَتَه وفمَه
مِثل الدِّبْق ، وَالرُّبِّ يَعْلُق به ، وإنما يُغفِرُ الرِّمْثُ في الصَّفَرِيَّةِ إذا أَوْرَس .
يُقال : ما أحسن مَغافيرَ هذا الرِّمْثِ ، قال : وقال بعضهم : كلُّ الحَمْضِ يورِسُ عند البرْد وهو ترَوُّحه وإِزْبَادُه تُخْرِج مَغافيرَه ، تَجد رِيحَه من بعيد .
وقال : المَغافيرُ : عَسَل حُلْو مثلُ الرُّبِّ إِلاَّ أنّه أبيضُ .
وقال غيره : ومثلٌ للعرب : هذا الْجَنَى لا أن يُكَدَّ المُغْفُرُ ، يقال ذلك للرَّجل يصيب الخير الكثير ، والمغفرُ هو العود من شجر الصمغ يمسَح منه ما ابيضَّ فيُتخذ منه شرابٌ طيبٌ .
وقال بعضهم : ما استدار من الصمغ يقال له : المُغْفُرْ ، وما استطال مثل الإصبع يقال له الصُّعْرُورُ ، وما سال منه في الأرض يقال له : الذَّوْبُ .
وقالت الغَنويةُ : ما سال منه فبقي شبه الخيوط بين الشجر والأرض يقال له شآبيبُ الصمغ وأنشدت :
كأَنَّ سَيْلَ مَرْغِهِ المُلَعْلَعِ
شؤبوبُ صمغٍ طلحهُ لم يُقطع
وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه شربَ عسلاً فقالت له امرأةٌ من نسائه : أكلتَ مَغافيرَ ؛ أرادت بالمغافير صمغَ العُرْفُطِ وقد مرَّ تفسيره .
رفغ : قال الليث : الرَّفغُ والرُّفْغُ لُغتان ، وهو من باطن الفخذ عند الأُرْبية . وناقة رَفْغَاءُ : واسعة الرفغ . وناقة رَفِغَةٌ : قرحةٌ ، قال : والرَّفْغُ : وسَخُ الظفْرِ .
وفي الحديث : أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) صلَّى فأَوْهَمَ في صلاته ؛ فقيل له : يا رسول الله كأَنك أوْهَمْتَ فقال : ( وكيف لا أُوهِمُ ورفْغُ أحدكم بين ظُفره وأَنْمُلَتِهِ ) .
قال أبو عبيد : قال الأصمعي : جمع الرفْغِ أَرْفاغٌ ، وهي الآباط والمغَابِنُ من الجسد يكون ذلك في الإبل والناس .
قال أبو عبيد : ومعناه في الحديث ما بين الأُنثيين وأصول الفخذين وهي من المغابنِ ، ومما يبين ذلك حديث عمر رضي الله عنه : ( إِذا التقى الرّفْغَان فقد وجبَ الغُسْلُ ) ، يريد : إذا التقى ذلك من الرَّجل والمرأة ولا يكون ذلك إلا بعد التقاء الخِتَانَيْنِ .
قال : ومعنى الحديث الأول أن أحدكم يَحُكُّ ذلك الموضع من جسده فَيَعْلَقُ دَرَنَهُ ووَسَخُهُ بأصابعه فيبقى بين الظُّفْرِ والأَنْمُلَةِ إنما أنكر من هذا طول الأظْفَارِ وتركَ قصِّها حتى تطُول .
وقال الليث : عيشٌ رَفِيغٌ : خصيبٌ وإنه لَفِي رَفاغةٍ ورفاغِيَةٍ ، وأنشد :
تحتَ دُجُنَّاتِ النَّعيم الأَرْفَغِ
أبو عبيد : الرَّفاغَةُ والرَّفْغُ : الْخِصبُ والسَّعَةُ .
وقال أبو مالك : الرّفْغُ ألأمُ الوادي وشرُّه تُراباً ، وجاء فلان بمالٍ كَرَفْغِ التُّراب .
قال أبو ذؤيب :
أتَى قريةً كانت كثيراً طعامُها
كَرَفْغِ التُّراب كل شيءٍ يَمِيرُها
قال : والأرْفاغُ : السفلةُ من الناس ، الواحد رَفْغٌ .
أبو زيد : الرَّفْغُ والرّقاقُ واحد وهو الأرض السهلة وجمعهُ رِفاغ والرُّفَغْنِيَةُ والرُّفَهْنِيَةُ : سَعَةُ العيش .
فرغ : قال الليث : يقال : فَرَغَ يَفْرُغ وفَرِغَ يَفْرَغُ فراغاً وقُرىء : ( أَذِنَ لَهُ حَتَّى إِذَا فُزِّعَ ) ( سبأ : 23 ) ، وفُسِّر أنه فَرَّغ قلوبهم من الفزع .
وأما قوله جلّ وعزّ : ( لاَ يَشْعُرُونَ وَأَصْبَحَ فُؤَادُ أُمِّ مُوسَى فَارِغاً إِن كَادَتْ لَتُبْدِى بِهِ لَوْلا ( صلى الله عليه وسلم )
1764 أَن رَّبَطْنَا عَلَى قَلْبِهَا لِتَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ) ( القصص : 10 ) ، فإنه يُفَسَّرُ على وجهين ؛ أحدهما : أصبح فارِغاً من كل شيء إلا ذكر موسى ، والثاني : أن فؤادها أصبح فارغاً من الاهتمام بموسى لأن الله وعدها أن يردَّه عليها ، وكلا القولين يذهب إليه أهل التفسير والعربيَّة .
وقال الليث في قوله : ( لاَ يَشْعُرُونَ وَأَصْبَحَ فُؤَادُ أُمِّ مُوسَى فَارِغاً إِن كَادَتْ لَتُبْدِى بِهِ لَوْلا ( صلى الله عليه وسلم )
1764 أَن رَّبَطْنَا عَلَى قَلْبِهَا لِتَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ( أي خالياً من الصبر ، وقُرىء ( فُرُغاً ) أي مُفَرَّغاً .
قال أبو منصور : القول ما ذكرناه لأهل التفسير ، لا ما قاله الليث برأيه .
والفَرْغُ : مَفْرَغُ الدَّلو ، وهي خَرْقُهُ الذي يأخذ الماء ، والفِرَاغُ ناحيته التي يُصبُّ الماء منه ، وأنشد :
تَسْقِي به ذاتَ فِراغٍ عَثْجَلاَ
وقال الآخر :
كأَنَّ شِدْقَيْهِ إذا تَهَكَّمَا
فَرْغانِ مِن غَرْبَيْنِ قد تَخَرَّمَا
قال : وفَرْغُهُ سَعَةُ خَرْقِهِ .
وقال الأصمعي وأبو زيد وأبو عمرو : فُروغُ الدّلاءِ وثُروغُها : ما بين العَراقي ، الواحِدُ فَرْغٌ وثَرْغٌ . وأما الفِرَاغُ فكل إِناءٍ عند العرب فِراغٌ كذلك قال ابن الأعرابي ، والفَرْلأنِ : منزلان من منازل القمر أحدهما الفَرْغُ المُقَدَّمُ والآخر الفَرْغُ المؤخر ، وهما في بُرج الدَّلْو ، والإفراغُ : الصَّبُّ .
قال الله جل وعز : ( أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا ) ( البقرة : 250 ) ، أي : اصبب .
ويقال : افْتَرَغْتَ إذا صببتَ على نفسك ماءً ، ودرهمٌ مُفْرَغ : أي مصبوب في قالب ليس بمضروب ، وفرس فريغُ المشي ، هِمْلاَج وسَّاع وقد فَرُغَ فَراغَةً .
وقال ابن السكيت : الفَرْغُ واحد الفُروغ وهو مخرج الماء من بين العَراقي .
قال : ويقال : ذهب دمهُ فِرْغاً أي هدراً .
وقال الشاعر :
فإن تَكُ أذْوَادٌ أُصِبْنَ ونِسْوةٌ
فَلَنْ تَذْهَبوا فَرْغاً بِقَتْلِ حِبالِ
وطريق فَريغ : إذا كان واسعاً .
وقال أبو كبير الهذليُّ :
فَأَجَزْتُه بأَفلَّ تحسبُ أَثرهُ
نهْجاً أبانَ بذي فريغٍ مَخْرفِ
واسْتَفْرَغَ فلانٌ مجهودَهُ : إذا لمْ يبقِ منْ جهدهِ وَطاقتِه شيئاً ، وفرسٌ مُسْتَفْرَغُ : لا يدَّخِرُ من حضرهِ شيئاً .
وقال الأصمعيُّ : الْفِرَاغ حوضٌ من أَدم وَاسعٌ ضخمٌ .
قال أبو النَّجْمِ :
طَاوِيَةٍ جَنْبَيْ فِرَاغٍ عَثْجَلِ
ويقال عني بالْفِرَاغِ ضَرْعها أنَّهُ قد جَفَّ ما فيه من اللَّبنَ فتَغَضَّن .
وقال امرؤُ القَيْسِ :
وَنَحَتْ له عن أَرْزِ تَالئة
فِلْقٍ فرَاغِ معابلٍ طُحْلِ
أرادَ بِالْفِرَاغ هَا هُنَا نِصالاً عَرِيضةً .
وقال أبو زيد : الْفِراغُ منَ النُّوقِ : الْغَزيرةُ الواسعةُ جرابِ الضَّرْعِ .
وقال ابن الأعرابيِّ في قوله جلَّ وعزَّ : ( تُكَذِّبَانِ سَنَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهَا الثَّقَلاَنِ ) ( الرحمن : 31 ) ، أي : سنقصدكم .

##### Türkçe

غ ر ف
**غرف** , **غفر** , **فرغ** , **فغر** , **رغف** , **رفغ** : kullanımdadır.

**غرف** : Allah, azîz ve celîl, dedi: ( إِلاَّ مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ ) (البقرة: 249); ve ( غَرْفةً ) diye de okunmuştur. El-Münzirî bana Ebû’l-‘Abbâs’tan haber verdi ki o şöyle dedi: **غُرفةً** Osman’ın kıraatidir; bunu İbn ‘Âmir rivayet etti. Bunun manası: bizzat kendisi alınan şeydir; o isimdir. **الغَرْفَةُ** ise kaynaktan bir defadır.
Dedi: el-Kisâî de dedi: **اغترَفَ**’ın yeri **غرفَ** olsaydı, fethayı seçerdim; çünkü **فَعْلةٍ** üzere çıkar; fakat **اغترَفَ** olunca **فَعْلةٍ** üzere çıkmadı.
El-Münzirî dedi: el-Hasen b. Fehm bize Muhammed b. Selâm’dan, o da Yûnus’tan haber verdi ki o şöyle dedi: **غَرْفَةٌ** ve **غُرْفةٌ** iki Arapçadır; “**غَرَفْت** **غَرْفةً**” (bir avuç aldım) ve tencerede **غُرْفَةٌ** (alınacak miktar) vardır; “**حَسَوْتُ** **حَسْوَةً**” (bir yudum içtim) ve kapta **حُسْوَةٌ** (yudumluk) vardır.
El-Leys dedi: **الغرْفُ**: suyu elle yahut **بِالْمغرفَةِ** ile almandır.
Dedi: **غَرْبٌ غَروفٌ**: suyu çok alan (çok çekip alan). Dedi: **مَزَادَةٌ غَرْفِيَّةٌ** ve **غَرَفِيَّةٌ**. **فالغرْفية**: ince derilerdendir; Bahreyn’den getirilir. **وغرَفيَّةٌ**: **بالغرَفِ** ile tabaklanmıştır.
Dedi: **والغرَفُ** bir ağaçtır; kuruduğunda o **الثُّمام**dır.
Dedim: **الغرْفُ** (râ sakin) ise, onunla tabaklanan bir ağaçtır.
Ebû ‘Ubeyd dedi: o **الغرْفُ** ve **الغلْفُ**tur. **وأما الغرَفُ** ise **الثُّمام**dan bir cinstir; onunla tabaklanmaz. **والثُّمامُ** türlerdir; ondan **الضَّعَة** vardır, ondan **الجَليلةُ** vardır, ondan **الغرَفُ** vardır; **الأسلَ**e benzer; ondan süpürgeler yapılır ve onunla tulumlar gölgelenir.
‘Umer b. Lece’ tabaklanan **الغرْفِ** hakkında dedi:
تهمِزُه الكفُّ على انطوَائها
همزَ شعيبِ الغرفِ من عزْلائها
**بِشَعيبِ الغرْفِ** ile, **بالغرْفِ** ile tabaklanmış bir tulumu kastetti.
Ve ondan Zü’r-Rumme’nin sözü:
وَفْرَاء غَرْفِيَّة أنأَى خوارزُها
**وأما الغرِيفُ** ise, içinde **الحَلْفاءُ** ve **الغرفُ** ve **الأباءُ**—o da kamıştır—ve **الغضَا** ve diğer ağaçların çok olduğu yerdir.
Ve ondan İmru’ul-Kays’ın sözü:
ويَحُشُّ تحتَ القدرِ يُوقِدُها
بِغضا الغَريفِ فأَجمعَتْ تغلي
Ve başkasının sözü:
أُسْدُ غرِيفٍ مَقيلُها الغرْفُ
**وأما الغِرْيَفُ** ise, bilinen bir ağaçtır.
Ebû ‘Ubeyd onun hakkında şu beyti okudu:
بخافَتَيْه الشوعُ والغرْيفُ
El-Bâhilî, ‘Umer b. Lece’’nin sözü hakkında dedi: **الغَرْفُ**: **بقرَظِيّة** olmayan derilerdir; Hecer’de onunla tabaklanır. O da şudur: onun için **الأرْطَى**’nın püskülü alınır, bir **مِنكازٍ**a konur ve dövülür; sonra üzerine hurma atılır; ona şarap kokusu gibi bir koku çıkar; sonra her deri için bir miktar alınır, sonra onunla tabaklanır. İşte alınan o şeye **الغَرْفُ** denir. Ve o ıslatmadan her derinin miktarı **الغرْفُ**tur; onun tekiyle bütünü eşittir. Dedi: Tâif halkı ona **النفس** der.
Dedim: derilerin tabaklandığı **الغرْفُ**, çöl ağaçlarından bilinen bir şeydir; onu gördüm. Benim kanaatim: **الجلودَ الغرْفيةَ** **الغرفِ** (ağaç) nisbetlidir; elle alınan **غَرْفة**’ye değil.
El-Münzirî bana Sa‘leb’den, o da İbnü’l-A‘râbî’den haber verdi; dedi ki: “Bana bir **نفْساً** yahut iki **نفسين** ver” denir; yani tabaklama karışımlarından bir tabaklama miktarı; bu, **الغرْفةِ** ve ağaç kabuğundan başkasından bir avuç miktarıdır.
Dedi: **والغَرَفُ**: bizzat **الثُّمام**dır; onunla tabaklanmaz.
Dedim: İbnü’l-A‘râbî’nin söylediği bu doğrudur.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den yine nakletti ki o şöyle dedi: **الغرْف** ikilenme ve kırılıp çatlama (bükülüp kırılma)dır. Ondan İbnü’l-Hatîm’in sözü:
تنامُ عن كبْرِ شأنها فإذا قا
مَتْ رُوَيداً تكاد تنغرفُ
Yani: belinin inceliğinden kırılacak gibi olur.
El-Husaynî dedi: **انغرَف** dal ve **انغرض**: kırıldığı ve kırılması yumuşatılmadığı zaman.
Hadiste: Resûlullah **الغارِفةِ**’den nehyetti.
Dedim: **الغارفَة**’nin tefsiri: perçemini, alnının ortasına kadar kesilmiş, çizgili (şeritli) olarak düzleştirmen; **غارِفة** diye adlandırıldı; çünkü o **ذاتُ غَرْفٍ**tir, yani kesik sahibidir.
İbnü’l-A‘râbî dedi: “**غرَف** saçını” denir; onu kırptığı zaman. “**ملطه**” ise onu tıraş ettiği zaman.
Ebû ‘Ubeyd, el-Asma‘î’den: “**غرَفتُ** perçemini”: onu kestim. “**وغرفْتُ العُرْف**”: onu kırptım. **والغُرْفة**: saçtan bir tutamdır.
Dedi: Kays’ın sözü de bundandır: “**تكاد تنْغرِفُ**”: yani kopacak.
El-Leys dedi: **الغُرفةُ**: üst oda (yüksek oda). Ve yedinci göğe **غُرْفة** denir.
Lebîd’in bir beytini okudu:
سَوَّى فأغلقَ دونَ غُرْفة عَرْشه
سبْعاً شِداداً فوق فرع المَنقل
Dedi: **والغرِيف**: sık ağaçlıkta bir sudur.
Dedim: **الغرفة**’nin tefsirinde söylediği, dediği gibidir. **الغرِيف**’in sık ağaçlığın suyu olduğu sözü ise bâtıldır. **والغرِيفُ**: içindeki ağaçlarıyla birlikte bizzat sık ağaçlığın kendisidir.
Ebû ‘Ubeyd, el-Ferrâ’dan: Benû Esed **النعْل**e **الغَرِيفة** derler.
Şemmer dedi: Tayy da bunu söyler.
Et-Tırimmâh dedi:
خَرِيع النعْو مضطرب النواحي
كأخلاقِ الغريفةِ ذا غصون
Kılıcın pabucu (kın ağzındaki deri parça) **مِن أدم** olursa ona da **غريفةٌ** denir.
El-Asma‘î dedi: **ناقةٌ غارفة**: hızlı yürüyüşlü. **وابِلٌ غوارف** ve **خيْلٌ مغارف**: sanki koşuyu avuç avuç alır gibi. Ve **فرَسٌ مِغرف**.
Muzâhim dedi:
بأيدي اللَّهامِيمِ الطُّوال المغارف
İbn Düreyd: **فرس غرّاف**: şehveti arzulayan; ayaklarıyla yerden çok alan. **والغُرفة**: ilmekli düğümle bağlanmış iptir. “**غرفْت** deveyi **أغرِفه** ve **أَغرُفُه**”: başına **غرفةً** attığın zaman; o, ilmekli düğümle bağlanmış iptir.

**رغف** : el-Leys dedi: **الرغيف** **الرُّغُف** ve **الرُّغفانِ** üzere toplanır.
İbn Düreyd dedi: “**رغفْت** deveyi”: ona tohum ve un yedirdiğin zaman. **وأصل الرّغف**: hamuru toplayıp onu topaklaştırmandır.

**فغر** : el-Leys dedi: “Adam ağzını açtı” denir: “**فَغَر** adam ağzını **يفْغَره** **فغْراً**”; onu açtığı zaman. O, geniş ağız açıklığıdır: **فغر الفم**.
Başkası dedi: **الفُغَر**: vadilerin ağızlarıdır; teki **فُغْرَة**.
‘Adiyy b. Zeyd dedi:
كالبيضِ في الرَّوضِ المنوّر قد
أفضى إليْه إلى الكثيب فُغَرْ
Ve ağzını sürekli açan küçük bir hayvancık; ona **الفاغر** denir. Ve “yıldız **أفغر** etti” denir—o da **الثريّا**dır—ufukta yükselip başının tepesine geldiği zaman; ona bakan ağzını açar.
El-Leys dedi: **الفَغْر**: gül (çiçek) açıp tomurcuklandığı zaman.
Dedim: sanırım **الفغوَ**’yu vav ile kastetti; onu tashif etti ve onu râ yaptı.
İbn Düreyd dedi: **الفاغرة**: güzel kokudan bir türdür. **والمفْغَرة**: geniş arazidir.
Ebû ‘Ubeyd, el-Kisâî’den: **فغرَ** ağız: açıldı; sahibi onu **فغره** (açtı).
Şemmer dedi: “**فغر** ağzını” ve “**أفغرَه**”.
Şu beyit okundu:
وأفغر الكالئين النجمُ أو كربوا

**غفر** : el-Leys dedi: “Allah’ım, bize bir **مغفرةً** ve **غفْراً** ve **غُفراناً** bağışla; şüphesiz sen **الغفور الغفار**sın, ey bağışlamanın ehli” denir.
Enes hadîsinde: Peygamber, azîz ve celîl olanın sözü hakkında dedi: اللَّهُ هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ } (المدثر: 56); dedi ki: (O, kendisinden sakınılmaya ehildir; O’na ortak koşulmaz. Ve O, kendisine ortak koşmaktan sakınana bağışlamaya ehildir.)
Dedim: **الغفْر**’ün aslı örtme ve kapatmadır. “Allah onun günahlarını bağışladı”: yani onları örttü ve onu, topluluğun başları üzerinde onlarla rezil etmedi. Örttüğün her şeyi bağışlamış olursun. Ondan, başta demir miğferin yumurtasının altında bulunan şeye **مغفر** denmiştir.
İbn Şümeyl dedi: o, adamın **البَيضةِ**nin altına koyduğu halkalardır; boyna kadar uzatılır, onu korur. Dedi: bazen **المِغْفَر** külah gibidir; ancak daha geniştir; adam onu başına koyar, zırha kadar ulaşır; sonra **البَيضةُ** onun üstüne giyilir; işte o **الْمِغفَرُ** omuzların üzerine sarkıtılır. Bazen **المغفَرُ** **ديباج** ve **خَز**dan, yumurtanın altına yapılır.
El-Asma‘î dedi: “Adam eşyasını **غَفر** etti, onu **يَغفِرُه** **غَفْراً**”: onu içine topladığı zaman.
Ve “Elbiseni siyaha boya; çünkü o kire daha **أَغْفَرُ**dur” denir: yani onu daha çok örter.
Ve ondan: “Allah onun günahlarını **غَفر** etti”: yani örttü. Ve “Onlarda ne **غَفِيرَةٌ** var ne **عذيرة**” denir: yani ne bağışlarlar ne mazur görürler.
Ve “Topluca, çokça **غَفيراً** geldiler” denir; ve **جَمَّاءَ الغفير** ve **الجَمّاءَ الغفيرَ** ve **الغفيرة**: topluluklarıyla geldiler. **والغفْرُ**: kumaşın tüyü (havı). **والغفْرُ**: kadının bacağında bulunan kıl. **والغُفْرُ**: **الأَرْوِيَّة** yavrusu; çoğulu **أَغفَارٌ**. Anası, yanında **غُفرٌ** varsa **مُغفِرٌ**dur. **والغِفَارَةُ**: yayın başında bulunan, kirişin üzerinde aktığı bir deri parçasıdır.
Ebû ‘Ubeyd, el-Asma‘î’den: o, kirişin üzerinde aktığı yarık üzerindeki yamadır. **والغِفَارةُ**: sanki bir bulutun üstünde olan bir buluttur.
Ebû ‘Ubeyd, Ebû’l-Velîd el-Kilâbî’den: **الغِفارةُ**: kadının başında bulunan bir bez parçasıdır; onunla **الخِمَار**ı yağdan korur.
El-Asma‘î: **الغَفِيرَةُ**: kulakta bulunan kıldır.
Ebû ‘Ubeyd, el-Asma‘î’den: yara bozulup sonra nüksettiğinde “**غفَر** **يَغفِرُ** **غفْراً**” denir; ve “**زَرِف** **يَزْرَفُ** **زَرَفاً**”.
Dedi: el-Kisâî de **الغفْرِ** ve **الزَّرَفِ** hakkında bunun benzerini söyledi.
Yine dedi: adam hastalığından kalkıp sonra nüksettiğinde ona “**غفَر** **يَغفِرُ** **غفْراً**” denir.
El-Leys dedi: “Elbise **غَفِر** etti, **يَغفَرُ** **غفَراً**”: tüyü kabardığı zaman. **والغفْرُ**: ayın menzillerinden bir menzildir.
Ebû ‘Ubeyd, el-Emavî’den: “Bu işi, onun **بغُفْرَتِه** ile **اغفِروا** edin”: yani onu, düzeltilmesi gereken şeyle düzeltin. Ve bir şeyin örtüldüğü her elbise **غِفارةٌ**dır.
Ve ondan: **غِفَارةُ البِزْيَوْن**; onunla semerler örtülür. Çoğulu **غفاراتٌ** ve **غفائِرُ**. Ve “**أَغْفَرَ العُرْفُطُ**” denir: **مَغافيرَه**’ini çıkardığı zaman.
El-Leys dedi: **المغْفارُ**: **العُرْفُطِ**tan çıkan tatlı bir akıntıdır; suyla serpilir, sonra içilir.
Dedi: **الإجَّاصةِ**’nin zamkı: **مِغفار**dır. İnsanlar **يَتمغْفرون** olarak çıktılar: yani onu ağacından toplamak için çıktılar.
Ebû ‘Ubeyd, Ebû ‘Amr’dan: **المَغافيرُ** zamk gibidir; **الرِّمْث** ve başkasında olur; tatlıdır, yenir. Teki **مُغْفور**dur. **وقد أَغفر الرِّمْثُ**.
Şemmer, İbn Şümeyl’den: **الرِّمْثُ** **الحَمضِ** arasındandır; onun **مَغافيرُ**i vardır. **والمغافير**: dallarının uçlarından akan bir şeydir; rengi bakımından pekmez gibidir; onu damla damla tatlı görürsün; insan onu yer, ta ki yanaklarının kenarları onunla kararsın; o, dudağını ve ağzını **مِثل الدِّبْق** gibi yapışkanlaştırır; ve **الرُّبِّ** ona yapışır. **وإنما يُغفِرُ الرِّمْثُ** **الصَّفَرِيَّةِ**de, **إذا أَوْرَس** ettiği zaman.
“Bu **الرِّمْثِ**in **مَغافيرَ**i ne güzeldir” denir. Dedi: Bazıları dedi ki: bütün **الحَمْضِ** soğukta **يورِسُ** eder; o, onun kokulanması ve köpürmesidir; **مَغافيرَه**’ini çıkarır; kokusunu uzaktan bulursun.
Dedi: **المَغافيرُ**: **الرُّبِّ** gibi tatlı bir baldır; ancak beyazdır.
Başkası dedi: Arapların bir meseli: “Bu **الْجَنَى**dır; **المُغْفُرُ**ün yorulması değil.” Bu, çok hayır elde eden adam için söylenir. **والمغفرُ**: zamk ağacından bir çubuktur; ondan beyazlayan şey silinir; ondan güzel bir içecek yapılır.
Bazıları dedi: zamktan yuvarlaklaşan şeye **المُغْفُرْ** denir; parmak gibi uzayan şeye **الصُّعْرُورُ** denir; ondan yere akan şeye **الذَّوْبُ** denir.
El-Ğanaviyye dedi: ondan akıp da ağaç ile yer arasında iplikler gibi kalan şeye **شآبيبُ الصمغ** denir; ve şu beyti okudu:
كأَنَّ سَيْلَ مَرْغِهِ المُلَعْلَعِ
شؤبوبُ صمغٍ طلحهُ لم يُقطع
Peygamberin hadîsinde ( صلى الله عليه وسلم ): bal içti; sonra hanımlarından bir kadın ona dedi ki: “**مَغافيرَ** yedin mi?” **بالمغافير** ile **صمغَ العُرْفُطِ**u kastetti; tefsiri geçti.

**رفغ** : el-Leys dedi: **الرَّفغُ** ve **الرُّفْغُ** iki lehçedir; o, uyluğun iç tarafından, kasık yanındandır. **وناقة رَفْغَاءُ**: **الرفغ**ı geniş. **وناقة رَفِغَةٌ**: yaralı (kabuk bağlamış yara). Dedi: **والرَّفْغُ**: tırnak kiri.
Hadiste: Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) namaz kıldı da namazında yanıldı; ona denildi ki: “Ey Allah’ın Resûlü, sanki yanıldın.” O dedi: (Nasıl yanılmayayım; sizden birinizin **رفْغُ**u tırnağı ile parmak ucu arasındadır.)
Ebû ‘Ubeyd dedi: el-Asma‘î dedi: **الرفْغِ**in çoğulu **أَرْفاغٌ**dır; onlar koltuk altları ve bedendeki kıvrım yerleridir; bu, develerde ve insanlarda olur.
Ebû ‘Ubeyd dedi: hadisteki manası: iki testis ile uylukların kökleri arasıdır; o, kıvrım yerlerindendir. Bunu açıklayan şey, Ömer’in hadîsidir—Allah ondan razı olsun: (İki **الرّفْغَان** buluştuğu zaman gusül vacip olur); yani erkeğin ve kadının o yerleri buluştuğu zaman; bu da ancak iki sünnet yerinin buluşmasından sonra olur.
Dedi: birinci hadisin manası: sizden biriniz bedeninden o yeri kaşır; onun kiri ve pisliği parmaklarına yapışır; tırnak ile parmak ucu arasında kalır. O, bundan ancak tırnakların uzatılmasını ve kesilmeden bırakılmasını, uzayıncaya kadar, yadırgadı.
El-Leys dedi: **عيشٌ رَفِيغٌ**: bereketli. Ve o, **رَفاغةٍ** ve **رفاغِيَةٍ** içindedir. Şu beyti okudu:
تحتَ دُجُنَّاتِ النَّعيم الأَرْفَغِ
Ebû ‘Ubeyd: **الرَّفاغَةُ** ve **الرَّفْغُ**: bolluk ve genişliktir.
Ebû Mâlik dedi: **الرّفْغُ** vadinin en aşağılık yeri ve toprağı en kötüsüdür. “Falanca, toprağın **رَفْغِ**i gibi bir malla geldi” denir.
Ebû Züeyb dedi:
أتَى قريةً كانت كثيراً طعامُها
كَرَفْغِ التُّراب كل شيءٍ يَمِيرُها
Dedi: **والأرْفاغُ**: insanların aşağı tabakasıdır; teki **رَفْغٌ**dur.
Ebû Zeyd: **الرَّفْغُ** ve **الرّقاقُ** birdir; o, düz (yumuşak) arazidir. Çoğulu **رِفاغ**dır. **والرُّفَغْنِيَةُ** ve **الرُّفَهْنِيَةُ**: geçimin genişliğidir.

**فرغ** : el-Leys dedi: “**فَرَغَ** **يَفْرُغ**” ve “**فَرِغَ** **يَفْرَغُ**” denir; **فراغاً**. Ve şu da okunmuştur: ( أَذِنَ لَهُ حَتَّى إِذَا فُزِّعَ ) (سبأ: 23); “kalplerini korkudan boşalttı” diye tefsir edilmiştir.
Azîz ve celîl olanın sözüne gelince: ( لاَ يَشْعُرُونَ وَأَصْبَحَ فُؤَادُ أُمِّ مُوسَى فَارِغاً إِن كَادَتْ لَتُبْدِى بِهِ لَوْلا ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 أَن رَّبَطْنَا عَلَى قَلْبِهَا لِتَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ) (القصص: 10); o iki vecih üzere tefsir edilir: birincisi, Mûsâ’nın zikri dışında her şeyden boş oldu; ikincisi, Allah ona onu kendisine geri döndüreceğini vaat ettiği için, kalbi Mûsâ hakkında kaygılanmaktan boş oldu. Her iki söze de tefsir ve Arapça ehli gider.
El-Leys, onun sözü hakkında dedi: ( لاَ يَشْعُرُونَ وَأَصْبَحَ فُؤَادُ أُمِّ مُوسَى فَارِغاً إِن كَادَتْ لَتُبْدِى بِهِ لَوْلا ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 أَن رَّبَطْنَا عَلَى قَلْبِهَا لِتَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ) yani sabırdan boş. Ve ( **فُرُغاً** ) diye okunmuştur: yani boşaltılmış.
Ebû Mansûr dedi: söz, tefsir ehli için zikrettiğimizdir; el-Leys’in kendi görüşüyle söylediği değil.
**والفَرْغُ**: kovayı boşaltma yeri; o, suyu alan yırtığıdır. **والفِرَاغُ**: suyun ondan döküldüğü tarafıdır. Şu beyit okundu:
تَسْقِي به ذاتَ فِراغٍ عَثْجَلاَ
Ve başkası:
كأَنَّ شِدْقَيْهِ إذا تَهَكَّمَا
فَرْغانِ مِن غَرْبَيْنِ قد تَخَرَّمَا
Dedi: **وفَرْغُهُ** yırtığının genişliğidir.
El-Asma‘î, Ebû Zeyd ve Ebû ‘Amr dedi: kovaların **فُروغُ**u ve **ثُروغُها**: **العَراقي** arasındaki şeydir; teki **فَرْغٌ** ve **ثَرْغٌ**. **وأما الفِرَاغُ** ise, Araplarda her kap **فِراغٌ**dır; İbnü’l-A‘râbî böyle dedi. **والفَرْلأنِ**: ay menzillerinden iki menzildir; biri **الفَرْغُ المُقَدَّمُ**, diğeri **الفَرْغُ المؤخر**; ikisi **بُرج الدَّلْو**dadır. **والإفراغُ**: dökmedir.
Allah, azîz ve celîl, dedi: ( أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا ) (البقرة: 250); yani dök.
Ve “**افْتَرَغْتَ**” denir: kendi üzerine su döktüğün zaman. **ودرهمٌ مُفْرَغ**: yani kalıba dökülmüş, darp edilmiş olmayan. **وفرس فريغُ المشي**: hızlı yürüyüşlü, **هِمْلاَج** ve geniş adımlı; ve **فَرُغَ** **فَراغَةً**.
İbnü’s-Sikkît dedi: **الفَرْغُ**, **الفُروغ**un tekidir; o, **العَراقي** arasından suyun çıktığı yerdir.
Dedi: “Kanı **فِرْغاً** gitti” denir: yani heder.
Şair dedi:
فإن تَكُ أذْوَادٌ أُصِبْنَ ونِسْوةٌ
فَلَنْ تَذْهَبوا فَرْغاً بِقَتْلِ حِبالِ
Ve **طريق فَريغ**: geniş olduğu zaman.
Ebû Kebîr el-Hüzelî dedi:
فَأَجَزْتُه بأَفلَّ تحسبُ أَثرهُ
نهْجاً أبانَ بذي فريغٍ مَخْرفِ
“Falanca gücünü **اسْتَفْرَغَ** etti”: yani gücünden ve takatinden hiçbir şey bırakmadığı zaman. **وفرسٌ مُسْتَفْرَغُ**: hazır gücünden hiçbir şey saklamayan.
El-Asma‘î dedi: **الْفِرَاغ**: deriden geniş, büyük bir havuzdur.
Ebû’n-Necm dedi:
طَاوِيَةٍ جَنْبَيْ فِرَاغٍ عَثْجَلِ
Ve “**بالْفِرَاغِ**” ile onun memesini kastetti: içindeki sütün kuruduğu için buruştu.
İmru’ul-Kays dedi:
وَنَحَتْ له عن أَرْزِ تَالئة
فِلْقٍ فرَاغِ معابلٍ طُحْلِ
Burada **بالْفِرَاغ** ile geniş ağızlı ok uçlarını kastetti.
Ebû Zeyd dedi: develerden **الْفِراغُ**: sütü bol, meme torbası geniş olandır.
İbnü’l-A‘râbî, azîz ve celîl olanın sözü hakkında dedi: ( تُكَذِّبَانِ سَنَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهَا الثَّقَلاَنِ ) (الرحمن: 31); yani size yöneleceğiz.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين والفاء وما يثلثهما)
(غفق) الغين والفاء والقاف أصلٌ صحيح يدلُّ على خِفّة وسُرعةٍ وتكريرٍ في الشيء، مع فَتَراتٍ تكون بين ذلك.
من ذلك قولهم: غَفَقَ إبلَه، وذلك إذا أسرَعَ إيرادَها ثم كرَّرَ ذلك. ويقولون: ظلَّ يتَغَفَّقُ الشَّرَابَ، إذا جعَلَ يشربُه ساعةً بعدَ ساعةٍ. ويقال: غَفَقَ غَفْقَةً من اللَّيل([1]) ، إذا نامَ نومةً خفيفة. والغَفْق: المطر [ليس([2]) بـ] الشَّديد. ويقال غَفَقَه بالسَّوط غَفَقَاتٍ. والغَفْق: الهُجوم على الشَّيء من غير قصدٍ([3]) ، ويقال للآيب من غَيْبته فُجاءةً. وغَفَقَ الحِمارُ الأتانَ: أتاها مَرّةً بعد مرَّة.
(غفر) الغين والفاء والراء عُظْمُ بابِه السَّتْر، ثم يشِذُّ عنه ما يُذكر. فالغَفْر: السَّتر. والغُفْران والغَفْرُ بمعنَىً. يقال: غَفَر الله ذنبه غَفْراً ومَغفِرةً وغُفراناً. قال في الغَفْر:
في ظلِّ مَن عَنَتِ الوُجوهُ لـه  *** مَلِكِ المُلوكِ ومالِكِ الغَفْرِ
ويقال: غَفِرَ الثَّوبُ، إذا ثارَ زِئبِرهُ. وهو من الباب، لأنَّ الزِّئبِر يُغطِّي وجهَ الثَّوب. والمِغْفَر معروف. والغِفارة: خِرقةٌ يَضَعها المُدَّهِنُ على هامَته. ويقال الغَفِير: الشَّعر السَّائل في القفا. وذُكر عن امرأةٍ من العرب أنَّها قالت لابنتها: "اغفِرِي غفيرَك"، تريد: غَطِّيه. والغَفِيرة: الغُفرانُ أيضاً. قال:
* يا قوم ليسَتْ فيهمُ غَفِيرَهْ([4]) *
ومما شَذَّ عن هذا: الغَُفْر: ولد الأُرويّة، وأمُّه مُغْفِرٌ. والغَفْر: النُّكْس في المَرَض. قال:
خليلَيَّ إنّ الدّارَ غَفْرٌ لذِي الهوى *** كما يَغْفِرُ المحمومُ أو صاحبُ الكَلْمِ([5])
فأمَّا المَغْفُور فشيءٌ يشبَّه بالصَّمغ يَخرُج من العُرْفُط.
(غفل) الغين والفاء واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تَرك الشّيء سهواً، وربَّما كان عن عمدٍ. من ذلك: غَفَلتُ عن الشيء غَفلةً وغُفولاً، وذلك إذا تركتَه ساهياً. وأغفلْتُه، إذا تركْتَه على ذُكْرٍ منك له. ويقولون لكلِّ ما لا مَعْلَم له: غُفْلٌ، كأنَّه غُفِل عنه. فيقولون: أرضٌ غُفْلٌ: لا عَلَم بها. وناقَة غُفْلٌ: لا سِمَةَ عليها. ورجلٌ غُفْل: لم يجرِّب الأمور.
(غفو/ي) الغين والفاء والحرف المعتل أُصَيل كأنَّه يدلُّ على مِثل ما دلَّ عليه الأوّلُ من التَّرْك للشَّيء، إلاّ أنّ هذا يختصُّ بأنَّه جِنسٌ من النَّوم. من ذلك: أغفَى الرّجلُ من النَّوم يُغْفِي إغفاءً. والإغفاءةُ: المرّة الواحدة. قال:
فلو كنتَ ماءً كنتَ ماءَ غمامةٍ  *** ولو كنت نوماً كنت إغفاءةَ الفجرِ
من ذلك الغَفْو([6]) ، وهي الزُّبْيَة، وذلك أنَّ السَّاقط فيها كأنَّه غَفَل وأغَفَى حتَّى سقط.
وممّا شذَّ عن هذا: الغَفَى، وهو الرُّذال من الشَّيء. يقال: أغفَى الطّعامُ: كثُر غَفاه، أي الرديُّ منه.
(غفص) الغين والفاء والصاد كلمةٌ واحدة. غافَصْتُ الرّجلَ: أخذْتُه على غِرّةٍ. والله أعلم بالصَّواب.
---------------------
([1]) لم ترد في اللسان ووردت في القاموس، وزاد في اللسان والقاموس: غفق تغفيقاً، إذا نام وهو يسمع حديث القوم، أو نام في أرق.
([2]) التكملة من المجمل والقاموس. ولم ترد الكلمة بهذا المعنى في اللسان.
([3]) ذكره في القاموس ولم يقيد معناه بعدم القصد، ولم يذكر في اللسان.
([4]) الرّجز لصخر الغي كما في اللسان (غفر) وإصلاح المنطق 291.
([5]) البيت للمرار الفقعسي، كما في اللسان (غفر). وانظر إصلاح المنطق 144.
([6]) ويقال: "الغفوة" أيضاً، كما في اللسان.

ـ

##### Türkçe

(غayn ile **الفاء** ve ikisini üçleyen şeyler bâbı)
(**غفق**) **الغين** ve **الفاء** ve **القاف** sahih bir asıldır; şeyde hafifliğe ve sürate ve tekrara delâlet eder; bunun arasında bulunan fasıla(lar) ile birlikte.
Bundan: onların sözü: **غَفَقَ** develerini; bu, onları getirmeyi hızlandırdığı, sonra bunu tekrarladığı zamandır. Ve derler: içeceği **يتَغَفَّقُ** olmaya devam etti; onu saatten sonra saat içmeye koyulduğu zaman. Ve denir: geceden bir **غَفَقَةً**; hafif bir uyku uyuduğu zaman. Ve **الغَفْق**: yağmur; şiddetli olmayan. Ve denir: onu kamçıyla **غَفَقَه** **غَفَقَاتٍ**. Ve **الغَفْق**: kasıtsız olarak şeye hücumdur; ve gıybetinden ansızın dönen kimse için denir. Ve **غَفَقَ** eşek dişi eşeğe: ona defadan sonra defa geldi.

(**غفر**) **الغين** ve **الفاء** ve **الراء**: bâbının büyüğü örtmedir; sonra ondan zikredilen şey sapar. Artık **الغَفْر**: örtmedir. Ve **الغُفْران** ve **الغَفْرُ** bir mânâdadır. Denir: Allah onun günahını **غَفْراً** ve **مَغفِرةً** ve **غُفراناً** bağışladı. **الغَفْر** hakkında dedi:
مَن عَنَتِ الوُجوهُ لـه  *** مَلِكِ المُلوكِ ومالِكِ الغَفْرِ
Ve denir: elbise **غَفِرَ**; tüyü kabardığı zaman. Ve o bâbdandır; çünkü tüy elbisenin yüzünü örter. Ve **المِغْفَر** mâlûmdur. Ve **الغِفارة**: yağlanan kimsenin başının tepesine koyduğu bir bez parçasıdır. Ve denir **الغَفِير**: ensede sarkan saçtır. Araplardan bir kadından zikredildi ki kızına dedi: "**اغفِرِي غفيرَك**"; yani: onu ört. Ve **الغَفِيرة**: bağışlama da. Dedi:
* يا قوم ليسَتْ فيهمُ غَفِيرَهْ *
Ve bundan sapan şeylerdendir: **الغَُفْر**: yaban keçisinin yavrusu; ve anası **مُغْفِرٌ**dur. Ve **الغَفْر**: hastalıkta nükstür. Dedi:
خليلَيَّ إنّ الدّارَ غَفْرٌ لذِي الهوى *** كما يَغْفِرُ المحمومُ أو صاحبُ الكَلْمِ
Artık **المَغْفُور** ise, zamka benzetilen bir şeydir; **العُرْفُط**tan çıkar.

(**غفل**) **الغين** ve **الفاء** ve **اللام** sahih bir asıldır; şeyi sehven terk etmeye delâlet eder; bazen de kasıtlı olur. Bundan: şeyden **غَفَلتُ** bir **غَفلةً** ve **غُفولاً**; bu, onu dalgın olarak terk ettiğin zamandır. Ve onu **أغفلْتُه**; onu, onu hatırlaman varken terk ettiğin zaman. Ve alâmeti olmayan her şey için derler: **غُفْلٌ**; sanki ondan gafil olunmuştur. Böylece derler: **أرضٌ غُفْلٌ**: onda alâmet yoktur. Ve **ناقَة غُفْلٌ**: üzerinde damga yoktur. Ve **رجلٌ غُفْل**: işleri tecrübe etmemiştir.

(**غفو/ي**) **الغين** ve **الفاء** ve illetli harf: köklü bir asıldır; sanki birincinin şeye terkten delâlet ettiği şeye benzerine delâlet eder; ancak bu, uykudan bir cins olmakla tahsis olunur. Bundan: adam uykudan **أغفَى**; **يُغْفِي** **إغفاءً**. Ve **الإغفاءةُ**: bir defadır. Dedi:
فلو كنتَ ماءً كنتَ ماءَ غمامةٍ  *** ولو كنت نوماً كنت إغفاءةَ الفجرِ
Bundan **الغَفْو**([6]) vardır; o **الزُّبْيَة**dir; çünkü ona düşen, sanki gafil olmuş ve uyuklamış da düşmüş gibidir.
Ve bundan sapanlardandır: **الغَفَى**; o, şeyin rezil/adi olanıdır. Denir: yemek **أغفَى**; **غَفاه**ı çoğaldı; yani ondan kötü olan.

(**غفص**) **الغين** ve **الفاء** ve **الصاد** tek bir kelimedir. Adamı **غافَصْتُ**: onu gafil avladım. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.
---------------------
([1]) Lisân’da gelmedi, Kâmûs’ta geldi; ve Lisân ve Kâmûs’ta artırdı: **غفق** **تغفيقاً**; kavmin sözünü işitirken uyuduğu zaman, yahut uykusuzluk içinde uyuduğu zaman.
([2]) Tekmile, Mücmel ve Kâmûs’tandır. Kelime bu mânâ ile Lisân’da gelmedi.
([3]) Kâmûs’ta zikretti ve mânâsını kasıtsızlıkla kayıtlamadı; Lisân’da zikretmedi.
([4]) Recez, Lisân’da (**غفر**) ve Islahu’l-Mantık 291’de olduğu üzere Sahr el-Gayy’ındır.
([5]) Beyit, Lisân’da (**غفر**) olduğu üzere el-Merâr el-Fak‘asî’nindir. Ve Islahu’l-Mantık 144’e bak.
([6]) Ve **"الغفوة"** da denir, Lisân’da olduğu üzere.

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الغفر: إلباس ما يصونه عن الدنس، ومنه قيل: اغفر ثوبك في الوعاء، واصبغ ثوبك فإنه أغفر للوسخ (انظر المجمل 3/863)، والغفران والمغفرة من الله هو أن يصون العبد من أن يمسه العذاب. قال تعالى: ﴿غفرانك ربنا﴾ [البقرة/285]، و ﴿مغفرة من ربكم﴾ [آل عمران/133]، ﴿ومن يغفر الذنوب إلا الله﴾ [آل عمران/135]، وقد يقال: غفر له إذا تجافى عنه في الظاهر وإن لم يتجاف عنه في الباطن، نحو: ﴿قل للذين آمنوا يغفروا للذين لا يرجون أيام الله﴾ [الجاثية/14]. والاستغفار: طلب ذلك بالمقال والفعال، وقوله: ﴿استغفروا ربكم إنه كان غفارا﴾ [نوح/10]، لم يؤمروا بأن يسألوه ذلك باللسان فقط بل باللسان وبالفعال، فقد قيل: الاستغفار باللسان من دون ذلك بالفعال فعل الكذابين، وهذا معنى: ﴿ادعوني أستجب لكم﴾ [غافر/60]. وقال: ﴿استغفر لهم أو لا تستغفر لهم﴾ [التوبة/80]، ﴿ويستغفرون للذين آمنوا﴾ [غافر/7]. والغافر والغفور في وصف الله نحو: ﴿غافر الذنب﴾ [غافر/ 3]، ﴿إنه غفور شكور﴾ [فاطر/30]، ﴿هو الغفور الرحيم﴾ [الزمر/53]، والغفيرة: الغفران، ومنه قوله: ﴿اغفر لي ولوالدي﴾ [نوح/28]، ﴿أن يغفر لي خطيئتي﴾ [الشعراء/82]، ﴿وأغفر لنا﴾ [البقرة/286]. وقيل: أغفروا هذا الأمر بغفرته (انظر اللسان: غفر، والمنتخب لكراع 1/223)، أي: استروه بما يجب أن يستر به، والمغفر: بيضة الحديد، والغفارة: خرقة تستر الخمار أن يمسه دهن الرأس، ورقعة يغشى بها محز الوتر، وسحابة فوق سحابة.

##### Türkçe

- **الغفر**: onu pislikten koruyan şeyle giydirme; bundan dolayı denildi: **اغفر ثوبك في الوعاء** “kabın içinde elbiseni giydir (kapla)”, ve “elbiseni boya; çünkü o, kire karşı daha **أغفر**’dır” (bk. el-Mücmel 3/863). **الغفران** ve **المغفرة** Allah’tan olunca, kulunu azabın ona dokunmasından korumasıdır. Yüce Allah dedi ki: ﴿**غفرانك ربنا**﴾ [el-Bakara/285], ve ﴿**مغفرة من ربكم**﴾ [Âl-i İmrân/133], ﴿**ومن يغفر الذنوب إلا الله**﴾ [Âl-i İmrân/135]. Bazen denilir: ona **غفر** etti; zâhirde ondan uzak durduğunda, bâtında ondan uzak durmamış olsa bile; şu misal gibi: ﴿**قل للذين آمنوا يغفروا للذين لا يرجون أيام الله**﴾ [el-Câsiye/14]. Ve **الاستغفار**: bunu söz ve fiillerle talep etmektir. Ve O’nun sözü: ﴿**استغفروا ربكم إنه كان غفارا**﴾ [Nûh/10]; yalnız dille bunu istemeleri emredilmedi, bilakis dille ve fiillerle. Nitekim denilmiştir: fiillerle olanı olmaksızın dille **الاستغفار**, yalancıların fiilidir. Bu da şu mânâdır: ﴿**ادعوني أستجب لكم**﴾ [Ğâfir/60]. Ve dedi: ﴿**استغفر لهم أو لا تستغفر لهم**﴾ [et-Tevbe/80], ﴿**ويستغفرون للذين آمنوا**﴾ [Ğâfir/7]. Ve **الغافر** ve **الغفور**, Allah’ın vasfında; şu misal gibi: ﴿**غافر الذنب**﴾ [Ğâfir/3], ﴿**إنه غفور شكور**﴾ [Fâtır/30], ﴿**هو الغفور الرحيم**﴾ [ez-Zümer/53]. Ve **الغفيرة**: **الغفران**’dır; bundan O’nun sözü: ﴿**اغفر لي ولوالدي**﴾ [Nûh/28], ﴿**أن يغفر لي خطيئتي**﴾ [eş-Şuarâ/82], ﴿**وأغفر لنا**﴾ [el-Bakara/286]. Ve denildi: “Bu işi, onun **غفرة**’siyle **أغفروا** edin” (bk. Lisân: غفر, el-Müntehab li-Kurâ‘ 1/223); yani onu, kendisiyle örtülmesi gereken şeyle örtün. Ve **المغفر**: demirin yumurtası (miğfer). Ve **الغفارة**: baş yağının ona dokunmasını engellemek için **الخمار**’ı örten bir bez parçası; kirişin yarığını örttükleri bir yama; ve bir bulutun üstünde bir bulut.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ ف ر
‏"‏ اللهم غفراً ‏"‏ وليست فيهم غفيرة أي لا يغفرون ذنب أحدٍ‏.‏
قال‏:‏ يا قوم ليست فيهم غفيره فامشوا كما تمشي جمال الحيره أي فامشوا إلى حربهم مشي جمال الحيرة وكانوا يمتارون من الحيرة‏.‏
وهو مغتفر للذنوب‏.‏
واصبغ ثوبك بالسّواد فإنه أغفر للوسخ أي أحمل وأستر‏.‏
وجاؤا جمّاً غفيراً‏.‏
ومعه العير والنفير والجمّ الغفير‏.‏
وتقول‏:‏ ذاك أبعد من معقل الغفر‏:‏ بل من مطلع الغفر وهما ولد الأرويّة‏.‏
ومنزل من منازل القمر‏.‏
وتقول‏:‏ فلان صدق قوله غفاريّ وزند وعده غفاريّ‏.‏
ومن المجاز‏:‏ قول زهير‏:‏ أضاعت فلم تغفر لها غفلاتها فلاقت بياناً عند آخر معهد أي لم تغفر السباع غفلتها عن ولدها فأكلته‏.‏

##### Türkçe

غ ف ر
“Allah’ım, **غفراً** (bağışlama)!”; ve onlarda **غفيرة** yoktur; yani hiçbir kimsenin günahını bağışlamazlar.
Dedi ki: Ey kavmim, onlarda **غفيره** yoktur; öyleyse **جمال الحيره** yürüdüğü gibi yürüyün; yani **جمال الحيرة** yürüyüşüyle onların savaşına yürüyün; ve onlar **الحيرة**’den azık edinirlerdi.
Ve o, günahlar için **مغتفر**’dir.
Ve elbiseni siyaha boya; çünkü o, pislik için daha **أغفر**’dir; yani daha taşıyıcı ve daha örtücüdür.
Ve toplu halde, çokça **غفيراً** geldiler.
Ve onunla birlikte **العير** ve **النفير** ve **الجمّ الغفير** (vardır).
Ve dersin ki: Şu, **معقل الغفر**’dan daha uzaktır; bilakis **مطلع الغفر**’dan (daha uzaktır); ve ikisi **الأرويّة**’nin iki oğludur.
Ve ayın menzillerinden bir menzildir.
Ve dersin ki: Falanın sözünün doğruluğu **غفاريّ**’dir; ve vaadinin çakmağı **غفاريّ**’dir.
Ve mecazdan: Züheyr’in sözü:
أضاعت فلم تغفر لها غفلاتها فلاقت بياناً عند آخر معهد
Yani yırtıcı hayvanlar, yavrusundan gafletini ona bağışlamadı; böylece onu yedi.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الغَفُورُ الغَفّارُ، جلّ ثناؤه، وهما من أَبنية المبالغة ومعناهما الساتر لذنوب عباده المتجاوز عن خطاياهم وذنوبهم. يقال: اللهمَّ اغفر لنا مَغْفرة وغَفْراً وغُفْراناً، وإنك أَنت الغَفُور الغَفّار يا أَهل المَغْفِرة. وأَصل الغَفْرِ التغطية والستر. غَفَرَ الله ذنوبه أَي سترها؛ والغَفْر: الغُفْرانُ. وفي الحديث: كان إذا خرج من الخَلاء قال: غُفْرانَك الغُفْرانُ: مصدرٌ، وهو منصوب بإضمار أَطلُبُ، وفي تخصيصه بذلك قولان أَحدهما التوبة من تقصيره في شكر النعم التي أَنعم بها عليه بإطعامه وهضمه وتسهيل مخرجه، فلجأَ إِلى الاستغفار من التقصير وتَرْكِ الاستغفار من ذكر الله تعالى مدة لبثه على الخلاء،فإِنه كان لا يترك ذكر اللّه بلسانه وقلبه إِلا عند قضاء الحاجة، فكأَنه رأَى ذلك تقصيراً فتداركه بالاستغفار. وقد غَفَرَه يَغْفِرُه غَفراً: ستره. وكل شيء سترته، فقد غَفَرْته؛ ومنه قيل للذي يكون تحت بيضة الحديد على الرأْس: مِغْفَرٌ. وتقول العرب: اصْبُغْ ثوبَك بالسَّوادِ فهو أَغْفَرُ لوَسَخِه أَي أَحْمَلُ له وأَغطى له. ومنه: غَفَرَ اللّه ذنوبه أَي سترها. وغَفَرْتُ المتاع: جعلته في الوعاء. ابن سيده: غَفَرَ المتاعَ في الوعاء يَغْفِرُه غَفْراً وأَغْفَرَه أَدخله وستره وأَوعاه؛ وكذلك غَفَرَ الشيبَ بالخِضاب وأَغْفَرَه؛ قال: حتى اكْتَسَيْتُ من المَشِيب عِمامةً
غَفراءَ، أُغْفِر لَوْنُها بِخِضابِ
ويروى: أَغْفِرُ لونها. وكلُّ ثوب يغطَّى به شيء، فهو غِفارة؛ ومنه غِفارة الزِّنُون تُغَشَّى بها الرحالُ، وجمعها غِفارات وغَفائِر. وفي حديث عمر لمَّا حَصَّبَ المسجدَ قال: هو أَغْفَرُ للنُّخامة أَي أَسْتَرُ لها. والغَفْرُ والمَغْفِرةُ: التغطية على ابذنوب والعفوُ عنها، وقد غَفَرَ ذنبه يَغْفِرُه غَفْراً وغِفْرةً حَسَنة؛ عن اللحياني، وغُفْراناً ومَغْفِرة وغُفوراً؛ الأَخيرة عن اللحياني، وغَفيراً وغَفيرةً. ومنه قول بعض العرب: اسلُك الغفيرة، والناقةَ الغَزيرة، والعزَّ في العَشيرة، فإِنها عليك يَسيرة. واغْتَفَر ذنبَه مثله، فهو غَفُور، والجمع غُفُرٌ؛ فأَما قوله: غَفَرْنا وكانت من سَجِيّتِنا الغَفْرُ
فإِنما أَنَث الغَفْرَ لأَنه في معنى المَغْفِرة. واسْتَغْفَرَ اللَّه من ذنبه ولذنبه بمعنى، فغَفَرَ له ذنبه مَغْفِرةً وغَفُراً وغُفْراناً. وفي الحديث: غِفارُ غَفَرَ اللَّه لها؛ قال ابن الأَثير: يحتمل أَن يكون دعاءً لها بالمَغْفِرة أَو إِخباراً أَن اللَّه تعالى قد غَفَرَ لها. وفي حديث عَمْرو بن دينار: قلت لعروة: كم لَبِثَ رسولُ اللَّه ، صلى اللَّه عليه وسلم بمكة؟ قال: عَشْراً، قلت: فابنُ عباس يقول بِضْعَ عَشْرة؟ قال: فغَفَره أَي قال غَفَر اللَّه له. واسْتَغْفَر اللَّه ذنبَه، على حذف الحرف: طلب منه غَفْرَه؛ أَنشد سيبويه:
أَسْتَغْفَرُ اللهَ ذنباً لَسْتُ مُحْصِيَه،
ربّ العباد إليه القولُ والعملُ
وتَغافَرَا: دَعا كلُّ واحد منهما لصاحبه بالمَغْفِرة؛ وامرأَة غَفُور، بغير هاء. أَبو حاتم في قوله تعالى: لِيَغعُثرَ ليَغْفِرَ اللهُ لك ما تَقَدَّمَ من ذَنْبِكَ وما تأَخَّر؛ المعنى لَيَغْفِرَنَّ لك اللهُ، فلما حذف النون كسر اللام وأَعْملها إِعمال لامِ كي، قال: وليس المعنى فتحنا لك لكي يغفر اللهُ لك، وأَنْكَر الفتح سبباً للمغفرة، وأَنكر أَحمد بن يحيى هذا القول وقال: هي لام كي، قال: ومعناه لكي يجتَمِع لك مع المغفرة تمامُ النعمة في الفتح، فلما انضم إِلى المغفرة شيء حادث حَسُنَ فيه معنى كي؛ وكذلك قوله عز وجل: لِيَجْزِيَهم اللَّه أَحْسَنَ ما كانوا يَعْمَلون. والغُفْرةُ: ما يغطَّى به الشيء. وغَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرته وغَفيرتِه: أَصلحه بما ينبغي أَن يَصْلَح به. يقال: اغْفِروا هذا الأَمرَ بِغُفْرتِه وغَفيرتِه أَي أَصْلحوه بما ينبغي أَن يُصْلَح. وما عندهم عَذيرةٌ ولا غَفِيرة أَي لا يَعْذِرون ولا يَغفِرون ذنباً لأَحد؛ قال صخر الغَيّ، وكان خرج هو وجماعة مت أَصحابهإلى بعض متوجّهاتهم فصادفوا في طريقهم بني المصطلق، فهرب أَصحابه فصاح بهم وهو يقول:
يا قوم لَيْسَت فيهمُ غَفِيرهْ،
فامْشُوا كما تَمْشي جِمالُ الحِيرهْ
يقول: لا يغفرون ذنب أَحد منكم إِن ظفروا به، فامشوا كما تمشي جمالُ الحيرة أَي تَثاقَلوا في سيركم ولا تُخِفّوه، وخصّ جمالَ الحيرة لأَنها كانت تحمل الأَثقال، أَي مانِعوا عن أَنفسكم ولا تَهْرُبوا.
والمِغْفرُ والمِغْفرةُ والغِفارةُ: زَرَدٌ ينسج من الدروع على قدر الرأْس يلبس تحت القلنسوة، وقيل: هورَفْرَفُ البيضة، وقيل: هو حَلقٌ يَتَقَنَّعُ به المُتَسَلِّح. قال ابن شميل: المِغْفَرُ حِلَقٌ يجعلُها الرجل أَسفلَ البيضة تُسْبَغ على العنُق فتَقِيه، قال: وربما كان المِغْفَرُ مثلَ القلنسوة غير أَنها أَوسع يُلْقِيها الرجل على رأْسه فتبلغ الدرع، ثم يَلْبَس البيضة فوقها، فذلك المِغْفرُ يُرفّلُ على العاتقين، وربما جُعل المِغْفَرُ من ديباج وخَزٍّ أَسفلَ البيضة. وفي حديث الحديبية: والمغيرة ابن شعبة عليه المِغْفَرُ؛ هو ما يلبَسُه الدارع على رأْسه من الزرد ونحوه.والغِفارةُ، بالكسر: خرقة تلبسها المرأَة فتغطي رأْسها ما قَبَلَ منه وما دَبَرَ غير وَسْطِ رأْسها، وقيل: الغِفارةُ خرقة تكون دون المِقْنَعة تُوَقِّي بها المرأَة الخمارَ من الدُّهْن، والغِفارةُ الرقعة التي تكون على حزّ القوس الذي يجري عليه الوتر، وقيل: الغِفارةُ جلدة تكون على رأْس القوس يجري عليها الوتر، والغِفارةُ السحابة فوق السحابة، وفي التهذيب: سَحابة تراها كأَنها فَوق سحابة، والغِفارةُ رأْسُ الجبل. والغَفْرُ البَطْنُ؛ قال:
هو القارِبُ التالي له كلُّ قاربٍ،
وذو الصَّدَرِ النامي ، إذا بَلَغَ الغَفْرا
والغَفْرُ: زِئْبِرُ الثوب وما شاكله، واحدته غَفْرة. وغَفِر الثوبُ، بالكسر، يَغْفَرُ غَفَراً: ثارَ زِئْبِرُه؛ واغْفارَّ اغْفِيراراً. والغَفَرُ والغَفارُ والغَفيرُ: شَعرُ العنُقِ واللحيين والجبهة والقفا. وغَفَرُ الجسدِ وغُفارُه: شعرُه، وقيل: هو الشعر الصغير القصير الذي هو مثل الزَّغَب، وقيل: الغَفْرُ شعر كالزغب يكون على ساق المرأة والجبهة ونحو ذلك، وكذلك الغَفَرُ، بالتحريك؛ قال الراجز:
قد عَلِمَت خَوْدٌ بساقَيْها الغَفَرْ
لَيَرْوِيَنْ أَو لَيَبِيدَنَّ الشَّجَرْ
والغُفارُ، بالضم: لغة في الغَفْر، وهو الزغب؛ قال الراجز: تُبْدِي نَقيًّا زانَها خِمارُها،
وقُسْطةً ما شانَها غُفارُها
القُسْطة: عَظْمُ الساق. قال الجوهري: ولست أَرويه عن أَحد. والغَفيرةُ: الشعر الذي يكون على الأُذُن. قال أَبو حنيفة: يقال رجل غَفِرُ القفا، في قفاه غَفَرٌ. وامرأَة غَفِرةُ الوجهِ إِذا كان في وجهها غَفَرٌ. وغَفَرُ الدابة: نباتُ الشعر في موضع العرف. والغَفَرُ أَيضاً: هُدْبُ الثوب وهدبُ الخمائص وهي القُطُ دِقاقُها ولِينُها وليس هو أَطرافَ الأَرْدِيةِ ولا الملاحفِ. وغَفَرُ الكلإِ: صِغارُه؛ وأَغْفَرت الأَرضُ: نبَتَ فيها شيء منه. والغَفَرُ: نوع من التَّفِرة رِبْعِيٌّ ينبت في السَّهْل والآكام كأَنه عصافيرُ خُضْرٌ قِيامٌ إِذا كان أَخضر، فإِذا يبس فكأَنه حُمْرٌ غير قيام.
وجاء القوم جَمًّا غَفيراً وجَمَّاءَ غَفيراً، ممدود، وجَمَّ الغَفِيرِ وجمّاء الغَفيرِ والجَمّاءَ الغَفيرَ أَي جاؤوا بجماعتهم الشريفُ والوضيع ولم يتخلّفْ أَحد وكانت فيهم كثرة؛ ولم يَحْكِ سيبويه إِلا الجَمَّاءَ الغَفيرَ، وقال: هو من الأَحوال التي دخلها الأَلف واللام، وهو نادر، وقال: الغَفير وصفٌ لازم للجَمّاء يعني أَنك لا تقول الجَمّاء وتسكت. ويقال أَيضاً: جاؤوا جَمّاءَ الغَفيرة وجاؤوا بجَمَّاءِ الغَفير والغَفيرة، لغات كلها. والجَمّاء الغَفير: اسم وليس بفعل إِلاَّ أَنه ينصب كما تنصب المصادر التي هي في معناه، كقولك: جاؤوني جميعاً وقاطبةً وطُرًّا وكافَّةً، وأَدخلوا فيه الأَلف واللام كما أَدخلوهما في قولهم: أَوْرَدَها العِراكَ أَي أَوردها عِراكاً.
وفي حديث علي، رضي الله عنه: إِذا رأَى أَحدُكم لأَخِيه غَفِيرةً في أَهلٍ أَو مالٍ فلا يكونَنَّ له فِتْنة؛ الغَفِيرةُ: الكثرةُ والزيادةُ،من قولهم للجمع الكثير الجَمّ الغَفِير. وفي حديث أَبي ذر: قلت يا رسول الله، كم الرسلف قال: ثَلثمائةٍ وخمسة عَشر جَمِّ الغَفِير أَي جماعة كثيرة، وقد ذكر في جمم مبسوطاً مستقصى. وغَفَرَ المريضُ والجريحُ يَغْفِرُ غَفْراً وغُفِرَ على صيغة ما لم يسمَّ فاعله، كلُّ ذلك: نُكِسَ؛ وكذلك العاشِقُ إِذا عادَه عيدُه بعد السَّلْوة؛ قال.
خَلِيليّ إِن الدارَ غَفْرٌ لِذِي الهَوَى،
كما يَغْفِرُ المَحْمُومُ، أَو صاحِبُ الكَلْمِ
وهذا البيت أَورده الجوهري: لَعَمْرُكَ إِن الدار؛ قال ابن بري: البيت للمرّار الفقعسي، قال وصواب إِنشاده: خليلي إِن الدار بدلالة قوله بعده: قِفَا فاسأَلا منْ مَنْزِلِ الحَيِّ دِمْنةً،
وبالأَبْرَقِ البادِي أَلِمّا على رَسْمِ
وغَفَرَ الجرحُ يَغْفِرُ غَفْراً: نُكِسَ وانتقض، وغَفِرَ، بالكسر، لغة فيه. ويقال للرجل إِذا قام من مرضه ثم نُكِسَ: غَفَرَ يَغْفِرُ غَفْراً. وغَفَرَ الجَلَبُ السُّوقَ يَغْفِرُها غَفْْراً: رَخّصها. والغُفْرُ والغَفْرُ، الأَخيرة قليلة: ولدُ الأُرْوِيّة، والجمع أَغْفارٌ وغِفَرةٌ وغُفورٌ؛ عن كراع، والأُنثى غُفْرة وأُمُّهُ مُغْفِرةٌ والجمع مُغْفِرات؛ قال بشر:
وصَعْب يَزِلّ الغُفْرُ عن قُذُفاتِه،
بحافاته بانٌ طِوالٌ وعَرْعَرُ
وقيل: الغُفْر اسم للواحد منها والجمع؛ وحكي: هذا غُفْرٌ كثير وهي أَرْوَى مُغْفِرٌ لها غُفْرٌ؛ قال ابن سيده: هكذا حكاه أَبو عبيد والصواب: أُرْوِيّةٌ مُغْفِر لأَن الأَرْوَى جمع أَو اسمُ جمع. والغِفْرُ، بالكسر: ولدُ البقرة؛ عن الهَجَريّ.
وغِفارٌ: مِيسمٌ يكون على الخد.
والمَغافرُ والمَغافِيرُ: صمغ شبيه بالناطِفِ ينضحه العُرْفط فيوضع في ثوب ثم يُنْضَح بالماء فيُشْرب، واحدها مِغْفَر ومَغْفَر ومُغْفُر ومُغْفور ومِغْفار ومِغْفِير. والمَغْفوراءُ: الأَرضَ ذات المَغافِير؛ وحكى أَبو حنيفة ذلك في الرباعي؛ وأَغْفَر العُرْفُط والرِّمْثُ: ظهر فيهما ذلك، وأَخرج مَغافِيرَه وخرج الناس يَتَغَفَّرُون ويَتَمَغْفَرُون أَي يجتَنُون المَغافيرَ من شجره؛ ومن قال مُغْفور قال: خرجنا نتَمَغْفَر؛ ومن قال مُغْفُر قال: خرجنا نتَغَفَّر، وقد يكون المُغْفورُ أَيضاً العُشَر والسَّلَم والثُّمام والطلح وغير ذلك. التهذيب: يقال لصمغ الرِّمْث والعرفط مَغافِير ومَغاثِيرُ، الواحد مُغْثور ومُغْفور ومِغْفَر ومِغْثَر، بكسر الميم. روي عن عائشة، رضي الله عنها، أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، شَرِبَ عند حَفْصة عسلاً فتواصَيْنا أَن نقول له: أَكَلْتَ مغافِيرَ، وفي رواية: فقالت له سَوْدة أَكلتَ مغافِيرَ؛ ويقال له أَيضاً مَغاثِير، بالثاء المثلثة، وله ريح كريهة منكرة؛ أَرادت صَمْغَ العرفط. والمَغافِير: صمغٌ يسيل من شجر العرفط غير أَن رائحته ليست بطيبة. قال الليث: المِغْفارُ ذَوْبةٌ تخرج من العرفط حلوة تُنْضح بالماء فتشرب. قال: وصَمْغُ الإِجّاصةِ مِغفارٌ. أَبو عمرو: المَغافيرُ الصمغ يكون في الرمث وهو حلو يؤكلُ، واحدُها مُغْفور، وقد أَغْفَر الرِّمْثُ. وقال ابن شميل: الرمث من بين الحمض له مَغافيرُ، والمَغافيرُ: شيء يسيل من طرف عِيدانها مثل الدِّبْس في لونه، تراه حُلواً يأْكله الإِنسان حتى يَكْدَن عليه شِدْقاه، وهو يُكْلِع شَفته وفَمه مثل الدِّبْق والرُّبّ يعلق به، وإِنما يُغْفِر الرمثُ في الصفَريَّة إِذا أَوْرَسَ؛ يقال: ما أَحسن مَغافيرَ هذا الرمث. وقال بعضهم: كلُّ الحمض يُورِس عند البرد وهو بروحه وارباده يخرج
(* قوله «بروحه وارباده
يخرج» إلخ هكذا في الأصل) . مغافيره تجدُ ريحَه من بعيد. والمَغافيرُ: عسل حلو مثل الرُّبّ إِلا أَنه أَبيض. ومَثَلُ العربِ: هذا الجَنى لا أَن يُكَدَّ المُغْفُر؛ يقال ذلك للرجل يصيب الخير الكثير، والمُغْفُرُ هو العود من شجر الصمغ يمسح به ما ابيضّ فيتخذ منه شيء طيب؛ وقال بعضهم: ما استدار من الصمغ يقال له المُغْفُر، وما استدار مثل الإِصبع يقال له الصُّعْرور، وما سال منه في الأَرض يقال له الذَّوْبُ، وقالت الغنوية: ما سال منه فبقي شَبيه الخيوط بين الشجر والأَرض يقال له شَآبِيب الصمغ؛ وأَنشدت: كأَنَّ سَيْلَ مَرْغِه المُلَعْلِعِ
شُؤْبوبُ صَمْغٍ، طَلْحُه لم يُقْطَعِ
وفي الحديث: أَن قادِماً قَدِم عليه من مكة فقال: كيف تركتَ الحَزْوَرة؟ قال: جادَها المطرُ فأَغْفَرَتْ بَطْحاؤها أَي أَن المطر نزل عليها حتى صار كالغَفَر من النبات. والغَفَرُ: الزِّئْبِرُ على الثوب، وقيل: أَراد أَن رِمْثَها قد أَغْفَرت أَي أَخرجت مَغافيرَها. والمَغافيرُ: شيء ينضحه شجر العرفط حلو كالناطف، قال: وهذا أَشْبَه، أَلا تراه وصف شجرها فقال: وأَبْرَم سَلمُها وأَغْدَق إِذْخِرُها. والغِفْرُ: دُوَيْبّة. والغَفْرُ: منزل من منازل القمر ثلاثةُ أَنْجُم صغار، وهي من الميزان. وغُفَير: اسم وغُفَيرة: اسم امرأَة. وبنو غافِرٍ: بطن. وبنو غِفارٍ، من كنانة: رهط أَبي ذر الغِفارِيّ.

##### Türkçe

**الغَفُورُ** **الغَفّارُ**, yüce övgüsü, ve ikisi de mübalağa kalıplarındandır; ikisinin manası: kullarının günahlarını örten, hatalarını ve günahlarını bağışlayıp geçen. Denir ki: “Allah’ım, bize bir **مَغْفرة** ve **غَفْراً** ve **غُفْراناً** bağışla; şüphesiz sen **الغَفُور** **الغَفّار**sın, ey **أَهل المَغْفِرة**.” **الغَفْر**’in aslı örtme ve gizlemedir. “Allah onun günahlarını **غَفَرَ**” yani onları örttü; ve **الغَفْر**: **الغُفْرانُ**dur. Hadiste: (Peygamber) helâdan çıktığında şöyle derdi: “**غُفْرانَك**”. **الغُفْرانُ**: bir mastardır; ve gizli “isterim” takdiriyle mansuptur. Onu bununla tahsis etmede iki görüş vardır: birincisi, kendisine yedirip hazmettirmesi ve çıkışını kolaylaştırmasıyla ona nimet verdiği nimetlere şükürdeki kusurundan dolayı tevbe (etmesidir); böylece kusurdan istiğfara sığındı; ve helâda kaldığı müddet boyunca Allah Teâlâ’yı anmayı terk ettiği için istiğfarı (telafi etti); çünkü o, ihtiyaç gidermek dışında dili ve kalbiyle Allah’ı zikretmeyi terk etmezdi; sanki bunu bir kusur gördü de istiğfarla telafi etti.

Ve “onu **غَفَرَه** **يَغْفِرُه** **غَفْراً**”: onu örttü. Ve her şeyi örttüğünde, onu **غَفَرْته** etmiş olursun; bundan dolayı, başta demir miğfer yumurtasının altında bulunan şeye **مِغْفَرٌ** denilmiştir. Araplar der ki: “Elbiseni siyaha boya; o, kirine karşı daha **أَغْفَرُ**dur” yani onu daha çok taşır ve onu daha çok örter. Bundan: “Allah onun günahlarını **غَفَرَ**” yani onları örttü. Ve “metayı **غَفَرْتُ**”: onu kaba koydum. İbn Sîde: “Metayı kap içinde **غَفَرَ**; onu **يَغْفِرُه** **غَفْراً**; ve onu **أَغْفَرَه**: onu içeri soktu, örttü ve kapladı”; aynı şekilde “ak saçı boyayla **غَفَرَ** ve onu **أَغْفَرَه**”; dedi ki:
حتى اكْتَسَيْتُ من المَشِيب عِمامةً
غَفراءَ، أُغْفِر لَوْنُها بِخِضابِ
Ve şöyle de rivayet edilir: “**أَغْفِرُ** لونها.” Ve her elbise ki onunla bir şey örtülür, o **غِفارة**dır; bundan: **غِفارة الزِّنُون** ki onunla semerler örtülür; çoğulu **غِفارات** ve **غَفائِر**dir. Ömer’in hadisi: mescidi çakılladığında dedi ki: “O, balgama karşı daha **أَغْفَرُ**dur” yani ona daha örtücüdür.

Ve **الغَفْرُ** ile **المَغْفِرةُ**: günahlar üzerine örtme ve onları affetmedir. “Günahını **غَفَرَ**; onu **يَغْفِرُه** **غَفْراً** ve güzel bir **غِفْرةً**”; Lihyânî’den; ve **غُفْراناً** ve **مَغْفِرة** ve **غُفوراً**; sonuncusu Lihyânî’den; ve **غَفيراً** ve **غَفيرةً**. Bundan bazı Arapların sözü: “**اسلُك الغفيرة**، والناقةَ الغَزيرة، والعزَّ في العَشيرة، فإِنها عليك يَسيرة.” Ve “günahını **اغْتَفَر**”: onun gibidir; o **غَفُور**dur; çoğulu **غُفُرٌ**dur. Şu sözüne gelince:
غَفَرْنا وكانت من سَجِيّتِنا الغَفْرُ
Ancak **الغَفْر**’ü müennes yaptı; çünkü o, **المَغْفِرة** manasındadır. Ve “Allah’tan günahından ve günahı için **اسْتَغْفَرَ**”: aynı manadadır; böylece Allah ona günahını **مَغْفِرةً** ve **غَفُراً** ve **غُفْراناً** ile bağışladı. Hadiste: “**غِفارُ** Allah ona bağışladı”; İbnü’l-Esîr dedi ki: ona mağfiret için bir dua olması yahut Allah Teâlâ’nın ona mağfiret etmiş olduğuna dair bir haber olması muhtemeldir. Amr b. Dînâr hadisi: Urve’ye dedim: “Resûlullah, صلى الله عليه وسلم, Mekke’de ne kadar kaldı?” dedi: “On (yıl).” dedim: “İbn Abbâs ‘on küsur’ diyor?” dedi: “Onu **فغَفَره**” yani “Allah ona mağfiret etsin” dedi. Ve “Allah’tan günahını **اسْتَغْفَر**”, harfi hazf ederek: ondan onun örtmesini istedi; Sîbeveyh şu beyti okuttu:
أَسْتَغْفَرُ اللهَ ذنباً لَسْتُ مُحْصِيَه،
ربّ العباد إليه القولُ والعملُ
Ve “**تَغافَرَا**”: ikisinden her biri diğerine mağfiret için dua etti; ve “**امرأَة غَفُور**”, ه’siz. Ebû Hâtim, Allah Teâlâ’nın sözü hakkında: “**لِيَغعُثرَ** **ليَغْفِرَ** اللهُ لك ما تَقَدَّمَ من ذَنْبِكَ وما تأَخَّر”; mana: “Allah mutlaka sana bağışlayacaktır”; nûn hazfedilince lâmı kesreledi ve onu **لامِ كي**’nin amel ettirmesi gibi amel ettirdi; dedi ki: mana “Sana fetih verdik ki Allah sana bağışlasın” değildir; ve fethi mağfirete sebep saymayı reddetti. Ahmed b. Yahyâ bu sözü reddetti ve dedi ki: o **لامِ كي**’dir; dedi ki: manası, fetihten olan nimetin tamamlanması mağfiretle birlikte sende toplansın diyedir; mağfirete yeni bir şey eklenince onda **كي** manası güzel oldu; aynı şekilde Aziz ve Celil’in sözü: “**لِيَجْزِيَهم** اللهُ أَحْسَنَ ما كانوا يَعْمَلون.”

Ve **الغُفْرةُ**: şeyin örtüldüğü şey. Ve “işi **غَفَرَ** onun **بِغُفْرته** ve **غَفيرتِه** ile”: onu, onunla düzelmesi gereken şeyle düzeltti. Denir ki: “Bu işi onun **بِغُفْرتِه** ve **غَفيرتِه** ile **اغْفِروا**” yani onu, onunla düzelmesi gereken şeyle düzeltin. “Onlarda ne **عَذيرةٌ** var ne **غَفِيرة**” yani kimse için ne mazeret kabul ederler ne de bir günahı bağışlarlar; Sahr el-Gayy dedi ki—o, kendisi ve bir grup arkadaşından bir cemaatle bazı yönelişlerine çıkmıştı da yolda Benî’l-Mustaliḳ’a rastladılar; arkadaşları kaçtı; o da onlara bağırıp şöyle diyordu:
يا قوم لَيْسَت فيهمُ غَفِيرهْ،
فامْشُوا كما تَمْشي جِمالُ الحِيرهْ
Yani: eğer size galip gelirlerse sizden hiçbirinin günahını bağışlamazlar; o hâlde Hîre develerinin yürüdüğü gibi yürüyün; yani yürüyüşünüzde ağırlaşın ve onu hafifletmeyin. Hîre develerini özellikle andı; çünkü onlar yük taşırdı; yani kendinizi koruyun ve kaçmayın.

Ve **المِغْفرُ** ile **المِغْفرةُ** ile **الغِفارةُ**: zırhlardan baş ölçüsünde örülen, külahın altında giyilen zırh halkalarıdır; ve denildi ki: o, miğfer yumurtasının saçaklığıdır; ve denildi ki: o, silahlanan kimsenin onunla başını örttüğü halkalardır. İbn Şümeyl dedi ki: **المِغْفَرُ**, adamın miğfer yumurtasının altına koyduğu halkalardır; boyna kadar uzatılır da onu korur. Dedi ki: bazen **المِغْفَرُ** külah gibi olur; ancak daha geniştir; adam onu başına bırakır da zırha kadar ulaşır; sonra miğfer yumurtasını onun üstüne giyer; işte o **المِغْفرُ** omuzların üzerine sarkar; bazen **المِغْفَرُ** miğfer yumurtasının altında dîbâc ve خزّ’dan yapılır. Hudeybiye hadisi: “Muğîre b. Şu‘be’nin üzerinde **المِغْفَرُ** vardı”; o, zırh giyenin başına zırh halkalarından ve benzerinden giydiği şeydir.

Ve **الغِفارةُ**, kesre ile: kadının giydiği bir bezdir; onunla başının önünü ve arkasını örter; başının ortası hariç. Ve denildi ki: **الغِفارةُ**, **المِقْنَعة**’dan aşağıda olan bir bezdir; kadın onunla başörtüsünü yağdan korur. Ve **الغِفارةُ**, yayın kirişin geçtiği yerindeki oyuk üzerinde bulunan yamadır. Ve denildi ki: **الغِفارةُ**, yayın başında bulunan, kirişin üzerinde geçtiği bir deridir. Ve **الغِفارةُ**, bulutun üstündeki buluttur; **التهذيب**’de: “Onu, sanki bir bulutun üstündeymiş gibi gördüğün bir bulut.” Ve **الغِفارةُ**, dağın başıdır. Ve **الغَفْرُ**: karın; dedi ki:
هو القارِبُ التالي له كلُّ قاربٍ،
وذو الصَّدَرِ النامي ، إذا بَلَغَ الغَفْرا
Ve **الغَفْرُ**: elbisenin tüylenmesi ve benzeri; tekili **غَفْرة**dir. Ve “elbise **غَفِرَ**”, kesre ile, **يَغْفَرُ** **غَفَراً**: tüyü kabardı; ve **اغْفارَّ** **اغْفِيراراً**.

Ve **الغَفَرُ** ile **الغَفارُ** ile **الغَفيرُ**: boynun, iki çenenin, alnın ve ensenin kıllarıdır. Ve bedenin **غَفَرُ**’u ve **غُفارُه**: onun kılıdır. Ve denildi ki: o, **الزَّغَب** gibi olan küçük kısa kıldır. Ve denildi ki: **الغَفْرُ**, kadının baldırında ve alında ve benzeri yerlerde bulunan, **الزَّغَب** gibi bir kıldır; aynı şekilde **الغَفَرُ**, harekeli olarak; recez şairi dedi ki:
قد عَلِمَت خَوْدٌ بساقَيْها الغَفَرْ
لَيَرْوِيَنْ أَو لَيَبِيدَنَّ الشَّجَرْ
Ve **الغُفارُ**, damme ile: **الغَفْر** hakkında bir lehçedir; o **الزغب**dır; recez şairi dedi ki:
تُبْدِي نَقيًّا زانَها خِمارُها،
وقُسْطةً ما شانَها غُفارُها
**القُسْطة**: baldır kemiğidir. Cevherî dedi ki: bunu hiç kimseden rivayet etmiyorum. Ve **الغَفيرةُ**: kulakta bulunan kıl. Ebû Hanîfe dedi ki: “Adam **غَفِرُ القفا** denir; ensesinde **غَفَرٌ** vardır.” Ve “kadın **غَفِرةُ الوجهِ**” denir; yüzünde **غَفَرٌ** olduğunda. Ve binitin **غَفَرُ**’u: yelenin yerinde kılın bitmesidir. Ve **الغَفَرُ** ayrıca: elbisenin püskülü ve **الخمائص**’in püskülü; o, ince ve yumuşak pamuk parçalarıdır; o, ridâların ve örtülerin uçları değildir. Ve otun **غَفَرُ**’u: onun küçükleridir; ve “yer **أَغْفَرت**”: onda ondan bir şey bitti. Ve **الغَفَرُ**: **التَّفِرة**’den bir türdür; dördüncü mevsimliktir; düzlükte ve tepeciklerde biter; yeşil olduğunda sanki ayakta duran yeşil serçeler gibidir; kuruduğunda ise sanki ayakta olmayan kırmızılar gibidir.

Ve kavim **جَمًّا غَفيراً** ve **جَمَّاءَ غَفيراً** (medli) geldi; ve **جَمَّ الغَفِيرِ** ve **جمّاء الغَفيرِ** ve **الجَمّاءَ الغَفيرَ**: yani şereflisi ve aşağısıyla topluluk hâlinde geldiler; kimse geri kalmadı; ve içlerinde çokluk vardı. Sîbeveyh yalnız **الجَمَّاءَ الغَفيرَ**’i nakletti; ve dedi ki: bu, içine **الأَلف واللام** girmiş hâllerden biridir; ve bu nadirdir. Ve dedi ki: **الغَفير** **الجَمّاء** için lâzım bir sıfattır; yani sen “**الجَمّاء**” deyip susmazsın. Ve ayrıca denir: “**جاؤوا جَمّاءَ الغَفيرة**” ve “**جاؤوا بجَمَّاءِ الغَفير**” ve “**الغَفيرة**”; hepsi lehçelerdir. **الجَمّاء الغَفير** bir isimdir, fiil değildir; ancak manasındaki mastarlar gibi nasb olunur; senin “Bana hep birlikte geldiler” demen gibi: “**جميعاً**” ve “**قاطبةً**” ve “**طُرًّا**” ve “**كافَّةً**”; ve içine **الأَلف واللام** soktular; onların “**أَوْرَدَها العِراكَ**” sözünde soktukları gibi; yani “onu boğuşarak suya götürdü.”

Ali’nin hadisi, رضي الله عنه: “Sizden biri, kardeşi için ailede yahut malda bir **غَفِيرةً** görürse, ona bir fitne olmasın.” **الغَفِيرةُ**: çokluk ve artıştır; onların çok topluluğa “**الجَمّ الغَفِير**” demelerinden. Ebû Zer hadisi: “Dedim: Ey Allah’ın Resûlü, peygamberler kaçtır?” dedi: “Üç yüz on beş, **جَمِّ الغَفِير**” yani çok bir topluluk; ve bu, **جمم** maddesinde genişçe, ayrıntılı olarak zikredilmiştir. Ve “hasta ve yaralı **غَفَرَ** **يَغْفِرُ** **غَفْراً**; ve faili adlandırılmayan kalıpta **غُفِرَ**”: bunların hepsi “nüks etti”dir; aynı şekilde âşık, unutma hâlinden sonra bayramı ona geri döndüğünde; dedi ki:
خَلِيليّ إِن الدارَ غَفْرٌ لِذِي الهَوَى،
كما يَغْفِرُ المَحْمُومُ، أَو صاحِبُ الكَلْمِ
Bu beyti Cevherî şöyle getirdi: “**لَعَمْرُكَ إِن الدار**”; İbn Berrî dedi ki: beyit el-Merrâr el-Faḳ‘asî’nindir; ve dedi ki: doğru okunuşu, ondan sonra gelen sözüne delâletle: “**خليلي إِن الدار**”; çünkü ardından şöyle dedi:
قِفَا فاسأَلا منْ مَنْزِلِ الحَيِّ دِمْنةً،
وبالأَبْرَقِ البادِي أَلِمّا على رَسْمِ

Ve “yara **غَفَرَ** **يَغْفِرُ** **غَفْراً**”: nüks etti ve bozuldu; ve “**غَفِرَ**”, kesre ile, onda bir lehçedir. Ve adam için, hastalıktan kalkıp sonra nüks ettiğinde denir: “**غَفَرَ** **يَغْفِرُ** **غَفْراً**.” Ve “pazara gelen mal **غَفَرَ** pazarı **يَغْفِرُها** **غَفْراً**”: onu ucuzlattı.

Ve **الغُفْرُ** ile **الغَفْرُ**—sonuncusu azdır—: dişi yaban keçisinin yavrusu; çoğulu **أَغْفارٌ** ve **غِفَرةٌ** ve **غُفورٌ**; Kurâ‘dan; dişisi **غُفْرة**dir; anası **مُغْفِرةٌ**dir; çoğulu **مُغْفِرات**; Bişr dedi ki:
وصَعْب يَزِلّ الغُفْرُ عن قُذُفاتِه،
بحافاته بانٌ طِوالٌ وعَرْعَرُ
Ve denildi ki: **الغُفْر** onlardan birinin ve çoğulun adıdır. Ve nakledildi: “Bu çok **غُفْرٌ**dur; ve o, **أَرْوَى مُغْفِرٌ**dür; onun **غُفْرٌ**’u vardır.” İbn Sîde dedi ki: Ebû Ubeyd bunu böyle nakletti; doğrusu: “**أُرْوِيّةٌ مُغْفِر**”dir; çünkü **الأَرْوَى** bir çoğuldur yahut çoğul ismidir. Ve **الغِفْرُ**, kesre ile: sığır yavrusu; el-Hecrî’den.

Ve **غِفارٌ**: yanakta bulunan bir dağlamadır.

Ve **المَغافرُ** ile **المَغافِيرُ**: **الناطِف**e benzeyen bir zamktır; **العُرْفط** onu sızdırır; sonra bir beze konur; sonra suyla ıslatılır da içilir. Tekili: **مِغْفَر** ve **مَغْفَر** ve **مُغْفُر** ve **مُغْفور** ve **مِغْفار** ve **مِغْفِير**. Ve **المَغْفوراءُ**: **المَغافِير** sahibi olan yer; Ebû Hanîfe bunu rubâîde nakletti. Ve “**العُرْفُط** ve **الرِّمْثُ** **أَغْفَر**”: onda bu şey göründü; ve onun **مَغافِير**’ini çıkardı. Ve insanlar **يَتَغَفَّرُون** ve **يَتَمَغْفَرُون** diye çıktılar; yani onun ağacından **المَغافير** topluyorlar. **مُغْفور** diyen: “**نتَمَغْفَر**” der; **مُغْفُر** diyen: “**نتَغَفَّر**” der. Ve **المُغْفورُ** ayrıca **العُشَر** ve **السَّلَم** ve **الثُّمام** ve **الطلح** ve başka şeyler de olabilir. **التهذيب**: **الرِّمْث** ve **العرفط** zamkına **مَغافِير** ve **مَغاثِيرُ** denir; tekili **مُغْثور** ve **مُغْفور** ve **مِغْفَر** ve **مِغْثَر**; mîm kesreli. Âişe’den, رضي الله عنها, rivayet edildi: Peygamber, صلى الله عليه وسلم, Hafsa’nın yanında bal içti; biz de birbirimize vasiyet ettik ki ona şöyle diyelim: “**أَكَلْتَ مغافِيرَ**.” Bir rivayette: Sevde ona dedi ki: “**أَكلتَ مغافِيرَ**.” Ona ayrıca **مَغاثِير** de denir; üç noktalı ث ile; ve onun kötü, yadırganan bir kokusu vardır; **العرفط** zamkını kastetti. **المَغافِير**: **العرفط** ağacından akan bir zamktır; ancak kokusu hoş değildir. Leys dedi ki: **المِغْفارُ** **العرفط**tan çıkan tatlı bir damladır; suyla ıslatılır da içilir. Dedi ki: **الإِجّاصة**’nin zamkı da **مِغفارٌ**dır. Ebû Amr: **المَغافيرُ**, **الرِّمث**te bulunan zamktır; tatlıdır, yenir; tekili **مُغْفور**dur; ve **الرِّمْثُ** **أَغْفَر** etmiştir. İbn Şümeyl dedi ki: **الرَّمث**in, tuzlu-otlar arasında **مَغافيرُ** vardır; ve **المَغافيرُ**: dallarının uçlarından akan bir şeydir; renginde pekmez gibidir; onu tatlı görürsün; insan onu yer, hatta onunla iki yanağı kirlenir; ve o, dudağına ve ağzına yapışır; yapışkan ve pekmez gibi ona tutunur. **الرَّمث** ancak **الصفَريَّة**’de, **أَوْرَسَ** ettiğinde **يُغْفِر** eder; denir ki: “Bu **الرَّمث**in **مَغافير**i ne güzeldir.” Bazıları dedi ki: bütün **الحمض** soğukta **يُورِس** eder; ve onun ruhuyla ve kül rengiyle çıkar
(* قوله «بروحه وارباده يخرج» إلخ asılda böyle) . onun **مغافير**i; kokusunu uzaktan bulursun. Ve **المَغافيرُ**: tatlı bir baldır; pekmez gibi, ancak beyazdır. Arapların meseli: “Bu, **المُغْفُر**’ün yorulması değil, toplanan üründür”; bu, çok hayır elde eden adam için söylenir. Ve **المُغْفُرُ**, beyazlayan şeyi silmek için onunla ovulan zamk ağacından bir çubuktur; ondan güzel bir şey yapılır. Bazıları dedi ki: zamktan yuvarlaklaşan şeye **المُغْفُر** denir; parmak gibi yuvarlaklaşana **الصُّعْرور** denir; ondan yere akan şeye **الذَّوْبُ** denir. Ve el-Ğanaviyye dedi ki: ondan akıp da ağaçla yer arasında iplikler gibi kalan şeye **شَآبِيب الصمغ** denir; ve şu beyti okudu:
كأَنَّ سَيْلَ مَرْغِه المُلَعْلِعِ
شُؤْبوبُ صَمْغٍ، طَلْحُه لم يُقْطَعِ

Hadiste: Mekke’den bir gelen ona geldi de dedi ki: “**الحَزْوَرة**’yi nasıl bıraktın?” dedi: “Yağmur onu suladı da onun **بَطْحاؤها**’sı **أَغْفَرَتْ**” yani yağmur onun üzerine indi de bitkiden **الغَفَر** gibi oldu. Ve **الغَفَرُ**: elbise üzerindeki tüylenmedir; ve denildi ki: onun **رِمْث**’inin **أَغْفَرت** ettiğini, yani **مَغافير**’ini çıkardığını kastetti. Ve **المَغافيرُ**: **العرفط** ağacının sızdırdığı bir şeydir; **الناطِف** gibi tatlıdır. Dedi ki: bu daha benzer; görmüyor musun, ağacını vasfetti de dedi ki: “Ve onun **سَلم**’i sağlamlaştı ve onun **إِذْخِر**’i bollaştı.” Ve **الغِفْرُ**: küçük bir canlı. Ve **الغَفْرُ**: ay menzillerinden bir menzildir; üç küçük yıldızdır; ve o, **الميزان**dandır.

Ve **غُفَير**: bir isim; ve **غُفَيرة**: bir kadın ismidir. Ve **بنو غافِرٍ**: bir koldur. Ve **بنو غِفارٍ**, Kinâne’den: Ebû Zer el-**الغِفارِيّ**’nin topluluğudur.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ ف ر * * الغَفْرُ * التغطية وبابه ضرب و * المِغْفَرُ * بوزن المِبضع زرد يُنسج على قدر الرأس يُلبس تحت القَلَنسوة و * اسْتَغْفَرَ * الله لذنبه ومن ذنبه بمعنى * فَغَفَر * له من باب ضرب و * غُفْرَاناً * و * مَغْفِرةً * أيضا و * اغْتَفَرَ * ذنبه مثله فهو * غَفُورٌ * والجمع * غُفُرٌ * بضمتين ز وقولهم جاءوا جمَّاء * غَفِيرَا * ممدودا والجمَّاء * الغفير * أي جاءوا بجماعتهم الشريف والوضيع ولم يتخلف أحد وكانت فيهم كثرة والجمَّاء الغَفِيرُ اسم نُصب نصب المصادر كقولك جاءوا جميعا وطُرا وقاطبة وكافة والألف واللام فيه مثلها في أوردها العِراك أي أوردها عِراكا

##### Türkçe

* غ ف ر * **الغَفْرُ**: örtme; babı **ضرب**’dır.
ve **المِغْفَرُ**: **المِبضع** vezninde; başın ölçüsüne göre örülen zırh (örgü zırh); **القَلَنسوة**’nin altında giyilir.
ve **اسْتَغْفَرَ**: günahı için ve günahından dolayı Allah’tan (bağışlanma) istedi; **فَغَفَر** anlamında; ona (bağışladı); **ضرب** babından.
ve **غُفْرَاناً** ve **مَغْفِرةً** da (böyledir).
ve **اغْتَفَرَ**: günahını; onun benzeri. O hâlde o **غَفُورٌ**’dur; cem‘i **غُفُرٌ** (iki ötre ile).
ve onların sözü: “uzatılmış olarak جمَّاء **غَفِيرَا** geldiler”; ve “جمَّاء **الغفير**” yani: şereflileri ve aşağılarıyla topluluklarıyla geldiler; hiç kimse geri kalmadı; ve onlarda çokluk vardı.
ve “جمَّاء الغَفِيرُ”: masdarların nasbı gibi nasb edilmiş bir isimdir; senin “جاءوا جميعا ve طُرا ve قاطبة ve كافة” demen gibi.
ve içindeki elif ve lâm, “أوردها العِراك”taki gibidir; yani: onu **عِراكا** olarak (sulak yerine) götürdü.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

غفره يغفره غفرا: ستره. وكل شئ سترته فقد غفرته. وتقول العرب: اصبغ ثوبك بالسواد فهو أغفر لوسخه: أي أحمل له وأغطى له. وغفر المتاع: جعله في الوعاء، وقال ابن سيده: غفر المتاع في الوعاء يغفره غفرا: أدخله وستره وأوعاه، كأغفره، وكذلك غفر الشيب بالخضاب: غطاه وأغفره، قال:
  حتى اكتسبت من المشيب عمامة                      غفراء أغفر لونها بخـضـاب

  والغفر والمغفرة: التغطية على الذنوب والعفو عنها، وقد غفر الله ذنبه يغفره غفرا، بالفتح، وغفرة حسنة، بالكسر، عن اللحياني، ومغفرة وغفورا، الأخيرة عن اللحياني، وغفرانا، بضمهما، كقعود وعثمان، وغفيرا وغفيرة،- ومن الأخير قول بعض العرب: أسألك الغفيرة، والناقة الغزيرة، والعز في العشيرة، فإنها عليك يسيرة-: غطى عليه وعفا عنه، وقيل: الغفران والمغفرة من الله أن يصون العبد من أن يمسه العذاب. وقد يقال: غفر له، إذا تجاوز عنه في الظاهر ولم يتجاوز في الباطن، نحو قوله تعالى: قل للذين آمنوا يغفروا للذين لا يرجون أيام الله حققه المصنف في البصائر. واستغفره من ذنبه، ولذنبه، واستغفره إياه، على حذف الحرف: طلب منه غفره قولا وفعلا. وقوله تعالى: استغفروا ربكم إنه كان غفارا. لم يؤمروا أن يسألوه ذلك باللسان فقط، بل به وبالفعل؛ حققه المصنف في البصائر. وأنشد سيبويه:
  أستغفر الله ذنبا لست محصيهرب العباد إليه القول والعمل والغفور. والغفار - والغافر -: من صفات الله تعالى، وهما من أبنية المبالغة، ومعناهما، الساتر لذنوب عباده، المتجاوز عن خطاياهم وذنوبهم. وغفر الأمر بغفرته، بالضم، وغفيرته: أصلحه بما ينبغي أن يصلح به. ويقال: ما عندهم عذيرة ولا غفيرة، أي لا يعذرون ولا يغفرون ذنبا لأحد. قال صخر الغى: يا قوم ليست فيهم غفيره فامشوا كما تمشي جمال الحيره أي مانعوا عن أنفسكم ولا تهربوا فإنهم- أي بني المصطلق- لا يغفرون ذنب أحد منكم إن ظفروا به. والمغفر، كمنبر، والمغفرة، بهاء، والغفارة، ككتابة: زرد من الدرع ينسج على قدر الرأس يلبس تحت القلنسوة، ويقال: هو رفرف البيضة أو حلق يتقنع بها، وفي بعض الأصول: به المتسلح. وقال ابن شميل: المغفر: حلق يجعلها الرجل أسفل البيضة تسبغ على العنق فتقيه. قال: وربما كان المغفر مثل القلنسوة غير أنها أوسع، يلقيها الرجل على رأسه فتبلغ الدرع ثم تلبس البيضة فوقها، فذلك المغفر يرفل على العاتقين، وربما جعل المغفر من ديباج وخز أسفل البيضة. وقرأت في كتاب الدرع والبيضة لأبي: عبيدة معمر بن المثنى التيمي ما نصه: فإذا لم تكن، يعني الدرع، صفيحا وكانت سردا- محركة وقد تحول السين زايا، فيقولون: زردا، وهو الحلق- فهي مغفر، وغفارة، مكسورة الغين، قال:
  وطمرة جـرداء تـض                      بر بالمدجج ذي الغفاره

  ويقال لها تسبغة، فربما كانت ظاهرة الحلق وربما بطنوها وظهروها بديباج أو خز أو بزيون، وحشوها بما كان، وربما اتخذوا فوقها قونسا من فضة وغير ذلك. انتهى. والغفارة، ككتابة: خرقة تلبسها المرأة فتغطي رأسها ما قبل منه وما دبر غير وسط رأسها. وقيل: هي خرقة تكون دون المقنعة توقى بها المرأة خمارها من الدهن. والغفارة أيضا: الرقعة التي تكون على حز القوس الذي يجري عليه الوتر، وقيل: الغفارة: جلدة تكون على رأس القوس يجري عليها الوتر، والغفارة: السحابة فوق السحابة، وفي التهذيب: سحابة تراها كأنها فوق سحابة. والغفارة: رأس الجبل. وغفارة: اسم جبل بعينه؛ عن الصاغاني. والغفر، بالفتح: البطن، قال:
  هو القارب التالي له كل قـارب                      وذو الصدر النامي إذا بلغ الغفرا والغفر: زئبر الثوب وما شاكله، واحدته غفرة، ويحرك، ويقال: غفر الثوب: هدبه، وهدب الخمائص، وهي القطف رقاقها ولينها، وليس هو أطراف الأردية ولا الملاحف. وغفر الثوب، كفرح، غفرا، واغفار اغفيرارا: ثار زئبره، وقال ابن القطاع: أخرج زئبره. والغفر: ولد الأروية، وضمه أكثر، والفتح قليل، ج أغفار، كقفل وأقفال وغفرة، كعنبة، وغفور، بالضم، الأخيرة عن كراع، والأنثى غفرة، وأمه مغفرة، وقد أغفرت، والجمع مغفرات، قال بشر:
  وصعب يزل الغفر عن قذفاته                      بحافاته بان طوال وعرعـر وقيل: الغفر اسم للواحد منها والجمع. وحكى: هذا غفر كثير، وهي أروى مغفر: لها غفر. قال ابن سيده: هكذا حكاه أبو عبيد، والصواب: أروية مغفر، لأن الأروى جمع أو اسم جمع. والغفر: منزل للقمر، ثلاثة أنجم صغار، وهي من الميزان.. والغفر: شيء كالجوالق. والغفر، بالكسر: ولد البقرة، عن الهجري، وقال ابن دريد: الغفر: زعموا دويبة، نقله الصاغاني. والغفر، بالتحريك: صغار الكلإ، وأغفرت الأرض: نبت فيها شئ منه. والغفر: شعر العنق واللحيين والقفا والجبهة. وقيل: هو شعر كالزغب يكون على ساق المرأة والجبهة ونحو ذلك، كالغفر بالفتح. قال الراجز:
  قد علمت خود بساقيها الغفر                      ليروين أو ليبيدن الشجـر كالغفار، بالضم، وهو لغة في الغفر، محركة، قال الراجز:
  تبدى نقيا زانها خمارهـا                      وقسطة ما شانها غفارها

  القسطة: عظم الساق. قال الجوهري. ولست أرويه عن أحد. والغفير، هكذا هو في النسخ كأمير، والذي في اللسان وغيره: والغفر بفتح فسكون، فلينظر، وغفر الجسد وغفره وغفاره: شعره الصغار القصار، وقال أبو حنيفة: يقال: هو غفر القفا، ككتف: في قفاه غفر، وهي غفرة الوجه، إذا كان في وجهها غفر. والجماء الغفير، بالمد: البيضة التي تجمع الرأس وتضمه، قال أبو عبيدة في كتاب الدرع والبيضة: البيضة اسم جامع لما فيها من الأسماء والصفات التي من غير لفظها، وللبيضة قبائل صفائح كقبائل الرأس، تجمع أطراف بعضها إلى بعض بمسامير يشددن طرفي كل قبيلتين. إلى آخر ما قال. ويقال: جاءوا جما غفيرا، وجم الغفير، بالإضافة، وجماء الغفير، والجماء الغفير، وجماء غفيرا، ممدود في الكل، وجماء الغفيري، بالقصر، وجم الغفيرة، وجماء الغفيرة، الثلاثة ذكرهم الصاغاني، والجماء الغفيرة، وجماء غفيرضة، والجم الغفير، ويقال أيضا: جاءوا بجماء الغفير، والغفيرة، أي جاءوا جميعا، شريفهم ووضيعهم ولم يتخلف أحد، وهم كثيرون. وهو عند سيبويه، ولم يحك إلا الجماء الغفير، من الأحوال التي دخلها الألف واللام، وهو نادر. وقال الغفير وصف لازم للجماء. يعني أنك لا تقول الجماء وتسكت. والجماء الغفير: اسم وليس بفعل، إلا أنه موضوع موضع المصدر أي ينصب، كما تنصب المصادر التي هي في معناه أي مررت بهم جموما غفيرا، كقولك جاءوني جميعا وقاطبة وطرا وكافة، وأدخلوا فيه الألف واللام، كما أدخلوهما في قولهم: أوردها العراك: أي أوردها عراكا، وجعله غيره مصدرا. وأجاز ابن الأنباري فيه الرفع على تقديرهم. وقال الكسائي: العرب تنصب الجماء الغفير في التمام وترفعه في النقصان، وقد ذكر غير واحد من الأئمة هذا البحث في جمم مستقصى، وسيأتي إن شاء الله تعالى. وفي البصائر: جاء القوم جماء غفيرا، والجماء الغفير، أي بأجمعهم. والجم، والجميم: الكثير من كل شئ. وفي النهاية، في حديث أبي ذر رضي الله عنه قلت: يا رسول الله كم الرسل? قال: ثلاثمائة وخمسة عشر، جم الغفير، أي جماعة كثيرة. وغفر المريض، وكذا الجريح، يغفر غفرا، من حد ضرب، إذا قام من مرضه ثم نكس، كغفر بالضم، على ما لم يسم فاعله. وغفر العاشق: عاد عيده بعد السلوة، قال الشاعر:
  خليلي إن الدار غفر لذي الهوىكما يغفر المحموم أو صاحب الكلم

  وغفر الجرح يغفر، من حد ضرب، إذا نكس وانتقض، وغفر، بالكسر، لغة فيه، ذكره ابن القطاع، وهو في اللسان أيضا. وزاد ابن القطاع: وغفر الجرح كفرح، إذا برأ، وهو من الأضداد. وهذا قد أغفله المصنف وغيره من أرباب الأفعال، فهو مستدرك عليه. وغفر الجلب السوق يغفرها غفرا: رخصها. والمغافر والمغافير: المغاثير، وهو صمغ شبيه بالناطف ينضحه العرفط، فيوضع في ثوب ثم ينضح بالماء فيشرب، وقد تقدم في غثر. الواحد مغفر، كمنبر، ومغفر، ومغفور، بضمهما، ومغفار ومغفير، بكسرهما، وقد يكون المغفور أيضا للعشر والسلم والثمام والطلح وغير ذلك. وفي التهذيب. يقال لصمغ الرمث والعرفط: مغاثير ومغافير، الواحد مغثور ومغفور، ومغفر، بالكسر. وقال ابن الأثير: المغافير: صمغ يسيل من العرفط، غير أن رائحته ليست بطيبة. وقال الليث: صمغ الإجاصة مغفار. وقال أبو عمرو: المغافير: الصمغ يكون في الرمث، وهو حلو يؤكل، واحدها مغفور. وقال ابن شميل: الرمث من بين الحمض، له مغافير، وهو شئ يسيل من طرف عيدانها مثل الدبس في لونه، وقال غيره: المغافير عسل حلو مثل الرب إلا أنه أبيض. والمغفوراء: الأرض ذات مغافير وهي ممدودة؛ قاله ابن دريد. وحكى أبو حنيفة ذلك في الرباعي. وأغفر العرفط والرمث: ظهر فيهما ذلك، وأخرج مغافيره. وتغفر، وتمغفر: اجتناها من شجرها. فمن قال: مغفر، قال: خرجنا نتغفر، ومن قال: مغفور، قال: نتمغفر. وقولهم: هذا الجنى لا أن يكد المغفر. وروى أبو عمرو: لا أن تكدى المغفرا. مثل يضرب في تفضيل الشيء قالوا: يقال ذلك لمن ينال الخير الكثير، والمغفر: هو العود من شجر الصمغ يمسح منه ما ابيض فيتخذ منه شراب طيب. وقال بعضهم: ما استدار من الصمغ يقال له المغفر، وما استطال مثل الإصبع يقال له الصعرور، وما سال منه في الأرض يقال له الذوب. وفي الحديث أن قادما قدم عليه من مكة فقال: كيف تركت الحزورة? قال: جادها المطر فأغفرت بطحاؤها، أي أن المطر نزل عليها حتى صار كالغفر من النبات. وقيل: أراد أن رمثها قد أخرجت مغافيرها. قال ابن الأثير: وهذا أشبه، ألا تراه وصف شجرها فقال وأبرم سلمها وأعذق إذخرها. وغفيرة، كجهينة: امرأة. والحسن بن غفير العطار المصري، هكذا بخط الذهبي في الديوان، ووقع بخط، الصاغاني في التكملة: البصري، والأول الصواب، كزبير: محدث، قال الحافظ في التبصير: واه كان في حدود الثلاثمائة. وقال الذهبي عن يوسف بن عدي: كذاب وضاع. وبنو غافر: بطن من بني سامة بن لؤي، منهم عطية بن جابر بن غافر الغافري. وبنو غفار، ككتاب: قبيلة من كنانةض، وهم بنو غفار بن مليل بن ضمرة بن بكر بن عبد مناة، رهط سيدنا أبي ذر جندب بن جنادة الغفاري، رضي الله عنه، وقد تقدم ذكره ثلاث مرات، ومنهم إيماء بن رحضة، وإليهم البيت، وأبو بصرة الغفاري اسمه جميل، وبنته عزة صاحبة كثير؛ وابن آبي اللحم، وأبو رهم، وغيرهم. ويقال: ما فيه غفيرة ولا عذيرة، أي لا يغفر لأحد ذنبا ولا يقبل عذرا، قال صخر الغي:
  يا قوم ليست فـيهـم غـفـيره                      فامشوا كما تمشي جمال الحيره

  أي تثاقلوا في سيركم ولا تخفوه، فإنهم- يعني بني المصطلق- لا يغفرون ذنب أحد منكم إن ظفروا به. والغوفر، كجوهر: البطيخ الخريفي، أو نوع منه، وعليه اقتصر الصاغاني. والغفارية، مشددة ة بمصر، كذا ذكره الصاغاني. قلت: وهما قريتان: إحداهما في الشرقية، والثانية في الجيزية. وغفر، كقفل: حصن باليمن من أعمال أبين. وأغفر النخل إغفارا: ركب البسر شئ كالقشر، قال ابن القطاع والصاغاني: وأهل المدينة يسمونه: الغفا. ومما يستدرك عليه: اغتفر ذنبه: مثل غفر، وهو غفور، وجمعه غفر. وغفره: قال غفر الله لضه. وتغافرا: دعا كل واحد منهما لصاحبه بالمغفرة. وامرأة غفور، بغير هاء. وغفر الدابة، محركة: نبات الشعر في موضع العرف. والغفر: نبات ربعي ينبت في السهل والآكام كأنه عصافير خضر قيام إذا كان أخضر، فإذا يبس فكأنه حمر غير قيام. والغفيرة: الكثرة والزيادة، وبه فسر حديث علي رضي الله عنه: إذا رأى أحدكم لأخيه غفيرة في أهل أو مال فلا يكونن له فتنة. وغفار، ككتاب: ميسم يكون على الخد. وأبو غفار المثنى بن سعيد، وأبو غفار غالب التمار. واختلف في الأخير، فقال الفلاس: إنه أبو عفان، وغفار العابد: محدثون، وآمنة بنت غفار: زوجة ابن عمر التي طلقها، وهي حائض. وكزبير: غفير بن جرير النسفي الحداد، وحسان بن علي بن غفير النسفي، وحفيده عبد الله بن أحمد ابن حسن بن حسان، وعلي بن نصر بن محمد بن غفير، وأبو ذر عبد بن أحمد بن محمد بن عبد الله بن غفير الهروي الحافظ: محدثون. ومن سجعات الأساس: فلان صدق قوله غفارى، وزند وعده عفاري. ومن المجاز قول زهير:
  أضاعت فلم تغفر لها غفلاتها                      فلاقت بيانا عند آخر معهـد أي لم تغفر السباع غفلتها عن ولدها فأكلته.

##### Türkçe

**غفره** onu **يغفره** **غفرا**: onu örttü. Ve her neyi örttüysen, onu **غفرته** etmişsindir. Araplar der ki: Elbiseni siyaha boya; o, kirine karşı daha **أغفر**’dir: yani ona daha taşıyıcı ve ona daha örtücüdür. Ve **غفر المتاع**: onu kaba koydu; İbn Sîde dedi ki: **غفر المتاع في الوعاء يغفره غفرا**: onu içeri soktu, örttü ve onu kapladı; **أغفره** gibi. Yine **غفر الشيب بالخضاب**: onu örttü ve onu **أغفره** etti. Dedi ki:
  Nihayet ak saçtan bir sarık edindim                      **غفراء**; rengini **بخضاب** ile **أغفر** ederim

Ve **الغفر** ve **المغفرة**: günahların üzerini örtme ve onlardan affetme; ve Allah onun günahını **غفر** etti; onu **يغفره غفرا**; fetih ile. Ve **غفرة** güzel (hasene), kesre ile; Lihyânî’den. Ve **مغفرة** ve **غفورا**; sonuncusu Lihyânî’den. Ve **غفرانا**, ikisini de zamme ile; **قعود** ve **عثمان** gibi. Ve **غفيرا** ve **غفيرة**; -ve sonuncudan bazı Arapların sözü: “Senden **الغفيرة**’yi, ve bol sütlü deveyi, ve aşirette izzeti isterim; çünkü o sana kolaydır”-: onun üzerini örttü ve onu affetti. Ve denildi ki: Allah’tan **الغفران** ve **المغفرة**, kulunu azabın ona dokunmasından korumasıdır. Ve bazen “ona **غفر** etti” denir; zahirde ondan geçtiği, bâtında geçmediği zaman; Yüce Allah’ın sözü gibi: “İman edenlere söyle: Allah’ın günlerini ummayanları **يغفروا** etsinler”; bunu musannif **البصائر**’de tahkik etti. Ve ondan günahı için **استغفره** etti, ve günahı için; ve onu ondan **استغفره إياه** etti, harfin hazfi üzere: ondan, sözle ve fiille, onun bağışlanmasını talep etti. Ve Yüce Allah’ın sözü: “Rabbinizden bağışlanma dileyin; şüphesiz O **غفارا** idi.” Sadece dille onu istemeleri emrolunmadı; bilakis onunla ve fiille; bunu musannif **البصائر**’de tahkik etti. Sîbeveyh inşad etti:
  Allah’tan, sayıp dökemediğim bir günah için bağışlanma dilerim; kulların Rabbi; O’na söz ve amel (vardır). Ve **الغفور**. Ve **الغفار** -ve **الغافر**-: Yüce Allah’ın sıfatlarındandır; ikisi de mübalağa binalarındandır; ve manaları: kullarının günahlarını örten, hatalarından ve günahlarından geçen. Ve **غفر الأمر بغفرته** (zamme ile) ve **غفيرته**: onu, onunla ıslah edilmesi gereken şeyle ıslah etti. Ve denir: Onların yanında ne **عذيرة** vardır ne **غفيرة**; yani ne özür kabul ederler ne de kimse için bir günahı bağışlarlar. Sahr el-Gayy dedi: “Ey kavim, onların içinde **غفيره** yoktur; o halde Hayre develeri yürüdüğü gibi yürüyün”; yani kendinizi men edin ve kaçmayın; çünkü onlar -yani Benî’l-Mustaliq- sizden birinin günahını, ona galip gelirlerse, bağışlamazlar. Ve **المغفر** (minber gibi), ve **المغفرة** (hâ ile), ve **الغفارة** (kitâbe gibi): zırhın zerdinden, baş ölçüsünce dokunan, külahın altında giyilen (bir şey); ve denir: o, miğferin sarkıntısı yahut onunla örtünülen halkalardır; ve bazı asıllarda: onunla silahlanan. İbn Şümeyl dedi ki: **المغفر**: adamın miğferin altına yaptığı halkalardır; boyna kadar uzar da onu korur. Dedi ki: ve bazen **المغفر** külah gibi olur; ancak daha geniştir; adam onu başına atar da zırha ulaşır; sonra miğfer onun üstüne giyilir; işte o **المغفر** omuzların üzerine sarkar; ve bazen **المغفر** miğferin altına dibâc ve خز’den yapılır. Babamın, Ebû Ubeyde Ma‘mer b. el-Müsennâ et-Teymî’nin “Zırh ve Miğfer” kitabında şunu okudum, lafzı şöyledir: Eğer (yani zırh) levha değil de **سردا** olursa -harekeli; ve bazen **السين** **الزاي**’a döner; “**زردا**” derler; o da halkalardır- o halde o **مغفر** ve **غفارة**’dır; **الغين**’i kesreli. Dedi ki:
  Ve çıplak bir at (vardır ki)                      **بالمدجج ذي الغفاره** ile çarpışır

Ve ona **تسبغة** denir; bazen halkaları dışta olur, bazen onu içten ve dıştan dibâc yahut خز yahut بزيون ile kaplarlar; ve içini ne ile olursa doldururlar; ve bazen onun üstüne gümüşten ve başka şeyden **قونسا** yaparlardı. Bitti. Ve **الغفارة** (kitâbe gibi): kadının giydiği bir bezdir; onunla başının önünü ve arkasını örter; başının ortası hariç. Ve denildi ki: o, **المقنعة**’nın altında olan bir bezdir; kadın onunla başörtüsünü yağdan korur. Ve **الغفارة** ayrıca: yayın, kirişin üzerinde yürüdüğü oyuk kısmında bulunan yama; ve denildi ki: **الغفارة**: yayın başında bulunan bir deridir; kiriş onun üzerinde yürür. Ve **الغفارة**: bulutun üstündeki bulut; ve **التهذيب**’de: onu, sanki bir bulutun üstünde imiş gibi gördüğün bir bulut. Ve **الغفارة**: dağın başı. Ve **غفارة**: bizzat bir dağın adıdır; Sâgânî’den. Ve **الغفر** (fetih ile): karın; dedi ki:
  O, kendisinden sonra gelen her yakın (kimse) için yakındır                      ve göğsü büyüyen (kimsedir), **الغفرا**’ya ulaştığında

Ve **الغفر**: elbisenin tüylenmesi ve benzeri; tekili **غفرة**’dir; harekelenir. Ve denir: **غفر الثوب**: onun saçakları; ve **هدب الخمائص**; o da ince ve yumuşak kadifemsi parçadır; o, ridâların yahut örtülerin uçları değildir. Ve **غفر الثوب** (feriha gibi) **غفرا** ve **اغفار اغفيرارا**: onun tüyü kabardı. İbn el-Kattâ‘ dedi ki: onun tüyünü çıkardı. Ve **الغفر**: dağ keçisinin yavrusu; zammesi daha çoktur, fetih azdır; çoğulu **أغفار** (kufl ve akfâl gibi) ve **غفرة** (unube gibi) ve **غفور** (zamme ile); sonuncusu Kurâ‘dan. Dişisi **غفرة**; anası **مغفرة**; ve (dişi) **أغفرت** olmuştur; çoğul **مغفرات**. Bişr dedi ki:
  Ve çetin (bir şey) ki **الغفر** onun atışlarından kayar                      onun toynaklarıyla; uzun بان ve عرعر (ağaçlarıyla)

Ve denildi ki: **الغفر** onlardan birinin tekiline ve çoğuluna isimdir. Ve şöyle nakledildi: “Bu, çok **غفر**’dir”; ve “o, **أروى مغفر**’dir”: onda **غفر** vardır. İbn Sîde dedi ki: Ebû Ubeyd bunu böyle nakletti; doğrusu: **أروية مغفر**’dir; çünkü **الأروى** çoğuldur yahut cem‘ ismi. Ve **الغفر**: ay için bir menzildir; üç küçük yıldız; ve o, **الميزان**’dandır. Ve **الغفر**: çuval gibi bir şey. Ve **الغفر** (kesre ile): buzağının yavrusu; Hicrî’den. İbn Düreyd dedi ki: **الغفر**: bir küçük hayvancık zannettiler; Sâgânî onu nakletti. Ve **الغفر** (harekeli): otun küçükleri; ve **أغفرت الأرض**: onda ondan bir şey bitti. Ve **الغفر**: boynun, sakal yanlarının, ensenin ve alnın kılı. Ve denildi ki: o, kadının bacağında ve alında ve benzeri yerlerde bulunan tüy gibi bir kıldır; fetihli **الغفر** gibi. Recez söyleyen dedi ki:
  Bacaklarında **الغفر** bulunan güzel kadın bildi ki                      ya sulayacaklar ya da ağacı yok edecekler

**كالغفار** (zamme ile); o, harekeli **الغفر**’de bir lugattır. Recez söyleyen dedi ki:
  Temiz (olarak) göründü; onu başörtüsü süsledi                      ve **قسطة**; onu **غفارها** çirkinleştirmedi

**القسطة**: bacak kemiğidir; Cevherî dedi. Ve ben onu kimseden rivayet etmiyorum. Ve **الغفير**: nüshalarda böyledir, emir gibi; **اللسان** ve başkasında olan: **الغفر** fetihle sonra sükûnladır; bakılsın. Ve **غفر الجسد** ve **غفره** ve **غفاره**: onun küçük kısa kılları. Ebû Hanîfe dedi ki: “O, **غفر القفا**’dır” denir; **كتف** gibi: ensesinde **غفر** vardır. Ve o, **غفرة الوجه**’dir; yüzünde **غفر** olduğunda. Ve **الجماء الغفير** (med ile): başı toplayan ve onu sıkan miğfer. Ebû Ubeyde “Zırh ve Miğfer” kitabında dedi ki: **البيضة** (miğfer), içinde bulunan isim ve sıfatların, kendi lafzı dışında, hepsini toplayan bir isimdir; ve miğferin, başın kabileleri gibi levha kabileleri vardır; bazısının uçlarını bazısının uçlarına çivilerle toplarlar; her iki kabilenin iki ucunu sıkılaştırırlar… dediğinin sonuna kadar. Ve denir: “**جاءوا جما غفيرا**”; ve “**جم الغفير**” izafetle; ve “**جماء الغفير**”; ve “**الجماء الغفير**”; ve “**جماء غفيرا**”; hepsinde medlidir. Ve “**جماء الغفيري**” kasr ile; ve “**جم الغفيرة**”; ve “**جماء الغفيرة**”; bu üçünü Sâgânî zikretti. Ve “**الجماء الغفيرة**”; ve “**جماء غفيرضة**”; ve “**الجم الغفير**”. Ve ayrıca denir: “**جاءوا بجماء الغفير**” ve “**الغفيرة**”; yani hepsi geldiler; şereflileri ve aşağıları; kimse geri kalmadı; ve onlar çokturlar. Ve o, Sîbeveyh’e göredir; ve o, sadece **الجماء الغفير**’i, başına **الألف واللام** giren hâllerden olarak nakletti; ve o nadirdir. Ve dedi ki: **الغفير** **الجماء** için lâzım bir vasıftır; yani sen “**الجماء**” deyip susmazsın. Ve **الجماء الغفير**: isimdir, fiil değildir; ancak o, masdarın yerine konmuştur; yani nasb olunur; onun manasında olan masdarlar nasb olunduğu gibi; yani “Onların yanından **جموما غفيرا** olarak geçtim”; “Bana **جميعا** ve **قاطبة** ve **طرا** ve **كافة** geldiler” sözün gibi. Ve ona **الألف واللام**’ı soktular; “**أوردها العراك**” sözlerinde onları soktukları gibi: yani “Onu **عراكا** olarak suvardı”; ve başkası onu masdar yaptı. İbnü’l-Enbârî onda, onların takdiri üzere, ref‘i caiz gördü. Kisâî dedi ki: Araplar **الجماء الغفير**’i tamamda nasb eder, noksanda ref‘ eder. Birden çok imam bu bahsi **جمم**’de istiksâ ile zikretti; ve inşallah Yüce Allah dilerse gelecektir. Ve **البصائر**’de: “Kavim **جماء غفيرا** geldi” ve “**الجماء الغفير**”; yani hepsiyle. Ve **الجم** ve **الجميم**: her şeyden çok olan. Ve **النهاية**’de, Ebû Zer (Allah ondan razı olsun) hadîsinde: Dedim: “Ey Allah’ın Resûlü, resuller kaçtır?” Dedi ki: “Üç yüz on beş; **جم الغفير**”; yani çok bir cemaat. Ve **غفر المريض** ve yine **الجريح**: **يغفر غفرا**; **حد ضرب**’dan; hastalığından kalkıp sonra nüksettiğinde; meçhul üzere zamme ile **غفر** gibi. Ve **غفر العاشق**: unutma (sülvân)dan sonra onun bayramı geri döndü. Şair dedi ki:
  Ey iki dostum, şüphesiz diyar, heva sahibine **غفر**’dir                      tıpkı hummalıya yahut yaralıya **يغفر** olduğu gibi

Ve **غفر الجرح يغفر**; **حد ضرب**’dan; nüksettiğinde ve bozulduğunda. Ve **غفر** (kesre ile): onda bir lugattır; İbn el-Kattâ‘ onu zikretti; ve o **اللسان**’da da vardır. İbn el-Kattâ‘ artırdı: Ve **غفر الجرح** (feriha gibi): iyileştiğinde; ve o, zıtlardandır. Bunu musannif ve fiil erbabından başkaları ihmal etmiştir; o halde ona bir istidraktır. Ve **غفر الجلب السوق يغفرها غفرا**: onu ucuzlattı. Ve **المغافر** ve **المغافير**: **المغاثير**’dir; o, **الناطف**’a benzer bir zamktır; **العرفط** onu sızdırır; sonra bir beze konur, sonra su ile serpilir de içilir; **غثر**’de geçti. Tekili **مغفر** (minber gibi); ve **مغفر** ve **مغفور** (ikisi de zamme ile); ve **مغفار** ve **مغفير** (ikisi de kesre ile). Ve **المغفور** ayrıca **العشر** ve **السلم** ve **الثمام** ve **الطلح** ve başka şeyler için de olabilir. Ve **التهذيب**’de: **الرمث** ve **العرفط** zamkına **مغاثير** ve **مغافير** denir; tekili **مغثور** ve **مغفور** ve **مغفر** (kesre ile). İbnü’l-Esîr dedi ki: **المغافير**: **العرفط**’tan akan zamktır; ancak kokusu hoş değildir. Leys dedi ki: **الإجاصة**’nin zamkı **مغفار**’dır. Ebû Amr dedi ki: **المغافير**: **الرمث**’te olan zamktır; o tatlıdır, yenir; tekili **مغفور**’dur. İbn Şümeyl dedi ki: **الرمث**, **الحمض** arasındandır; onun **مغافير**’i vardır; o, dallarının ucundan akan bir şeydir; rengi bakımından pekmez gibidir. Başkası dedi ki: **المغافير** tatlı bir baldır; **الرب** gibi; ancak beyazdır. Ve **المغفوراء**: **مغافير** sahibi olan topraktır; ve o medlidir; bunu İbn Düreyd söyledi. Ebû Hanîfe bunu rubâîde nakletti. Ve **أغفر العرفط والرمث**: onda o şey göründü ve onun **مغافير**’ini çıkardı. Ve **تغفر** ve **تمغفر**: onu ağacından topladı. Kim **مغفر** derse: “**خرجنا نتغفر**” der; kim **مغفور** derse: “**نتمغفر**” der. Ve onların sözü: “Bu toplama, **أن يكد المغفر** değildir.” Ebû Amr rivayet etti: “**لا أن تكدى المغفرا**.” Bir meseldir; şeyin üstün tutulmasında (söylenir). Dediler ki: çok hayra erişen kimse için söylenir. Ve **المغفر**: zamk ağacından bir çubuktur; ondan beyazlayan şey silinir de ondan hoş bir içecek yapılır. Bazıları dedi ki: zamktan yuvarlaklaşan şeye **المغفر** denir; parmak gibi uzayana **الصعرور** denir; ondan yere akan şeye **الذوب** denir. Ve hadiste: Mekke’den bir gelen ona geldi; dedi ki: “**الحزورة**’yi nasıl bıraktın?” Dedi ki: “Yağmur onu suladı da onun **بطحاؤها**’sı **أغفرت** oldu”; yani yağmur onun üzerine indi de bitkiden **الغفر** gibi oldu. Ve denildi ki: onun **رمث**’i **مغافير**’ini çıkardı demek istedi. İbnü’l-Esîr dedi ki: Bu daha benzer; görmüyor musun, onun ağacını vasfetti de dedi ki: “Ve onun **سلم**’ini sağlamlaştırdı ve onun **إذخر**’ını salkımlandırdı.” Ve **غفيرة** (Cüheyne gibi): bir kadındır. Ve Mısırlı attâr **الحسن بن غفير**; Zehebî’nin divanda hattıyla böyledir. Ve Sâgânî’nin **التكملة**’de hattıyla: Basralı (diye) vaki oldu; birincisi doğrudur. Ve **زبير** gibi: bir muhaddistir. Hâfız **التبصير**’de dedi ki: zayıftır; üç yüzler hududunda idi. Zehebî, Yûsuf b. Adî’den: yalancı, uydurmacı dedi. Ve **بنو غافر**: Benî Sâme b. Lüey’den bir batındır; onlardan **عطية بن جابر بن غافر الغافري** vardır. Ve **بنو غفار** (kitâb gibi): Kinâne’den bir kabiledir; onlar **بنو غفار بن مليل بن ضمرة بن بكر بن عبد مناة**’dır; efendimiz Ebû Zer Cündüb b. Cünâde el-Gıfârî’nin (Allah ondan razı olsun) kavmidir; onun zikri üç kere geçti. Ve onlardan **إيماء بن رحضة** vardır; ve beyit onlara aittir. Ve **أبو بصرة الغفاري**’nin adı Cemîl’dir; ve kızı Azze, Kesîr’in sahibesi. Ve **ابن آبي اللحم** ve **أبو رهم** ve başkaları. Ve denir: “Onda ne **غفيرة** vardır ne **عذيرة**”; yani kimse için bir günahı bağışlamaz ve bir özrü kabul etmez. Sahr el-Gayy dedi ki:
  Ey kavim, onların içinde **غفـيره** yoktur                      o halde Hayre develeri yürüdüğü gibi yürüyün

Yani yürüyüşünüzde ağırlaştınız ve onu gizlemeyin; çünkü onlar —yani Benî Mustaliḳ— sizden herhangi birinin günahını, ona galip gelirlerse, bağışlamazlar.

**والغوفر** (cevher gibi): sonbahar karpuzu; yahut ondan bir tür; ve bununla **الصاغاني** yetinmiştir.

**والغفارية**, şeddeli **ة** ile, Mısır’da; **الصاغاني** onu böyle zikretmiştir.

Dedim: İkisi de iki köydür: biri Şarkıyye’de, ikincisi Cîziyye’dedir.

**وغفر** (kufl gibi): Yemen’de, Ebyen amellerinden bir hisar.

**وأغفر النخل إغفارا**: **البسر** üzerine kabuk gibi bir şey bindi; **ابن القطاع** ve **الصاغاني** dedi: Medine ehli ona **الغفا** der.

Ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **اغتفر ذنبه**: **غفر** gibidir; ve o **غفور**dur; onun çoğulu **غفر**dur.

**وغفره**: “Allah onun …’sini bağışladı” dedi.

**وتغافرا**: her biri, sahibine mağfiretle dua etti.

**وامرأة غفور**: **هاء** olmaksızın.

**وغفر الدابة** (harekeli): yelenin bulunduğu yerde kılın bitmesi.

**والغفر**: düzde ve tepeciklerde biten baharlık bir bitki; yeşil iken sanki ayakta duran yeşil serçeler gibidir; kuruduğunda ise sanki ayakta durmayan kızıllar gibidir.

**والغفيرة**: çokluk ve artış; bununla, Ali رضى الله عنه hadisi tefsir edilmiştir: “Sizden biri, kardeşi için ailede yahut malda bir **غفيرة** görürse, sakın ona bir fitne olmasın.”

**وغفار** (kitap gibi): yanakta bulunan bir dağlama izi.

Ve Ebû **غفار** el-Müsennâ b. Saîd; ve Ebû **غفار** Gâlib et-Temmâr.

Ve sonuncusu hakkında ihtilaf edildi; **الفلاس** dedi ki: o Ebû **عفان**’dır.

Ve **غفار العابد**: muhaddislerdir.

Ve Âmine bt. **غفار**: İbn Ömer’in, hayızlı iken boşadığı eşidir.

Ve (Zübeyr gibi): **غفير** b. Cerîr en-Nesefî el-Haddâd; ve Hassân b. Ali b. **غفير** en-Nesefî; ve onun torunu Abdullah b. Ahmed b. Hasan b. Hassân; ve Ali b. Nasr b. Muhammed b. **غفير**; ve Ebû Zerr Abd b. Ahmed b. Muhammed b. Abdullah b. **غفير** el-Herevî el-Hâfız: muhaddislerdir.

Ve **الأساس**’ın secilerindendir: “Falanın sözünün doğruluğu **غفارى**dır; vaadinin çakmağı **عفاري**dir.”

Ve mecazdan, Züheyr’in sözü:
  “Kaybetti de, onun gafletlerini ona bağışlamadı;
  böylece, son bir menzilde onunla birlikte bir açıklığa rastladı.”

Yani yırtıcı hayvanlar, yavrusundan gafletini bağışlamadı da onu yedi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَفَرَهُ
1 غَفَرَهُ ذ , aor. غَفِرَ , (K,) inf. n. غَفْرٌ, (S, Mgh, Msb,) He covered, veiled, concealed, or hid, it; (S, Mgh, Msb, K;) i. e., anything. (TA.) This is the primary signification. (Mgh, Msb.) ― -b2- [Hence] غَفَر الشَّيْبَ بِالخِضَابِ He covered, or concealed, the white, or hoary, hair with dye; (K;) as also ↓ أَغْفَرَهُ. (TA.) ― -b3- And غَفَرَ المَتَاعَ, (S, K,) فِى الوِعَآءِ, (K,) He put the goods, or utensils, into the bag, or receptacle, and concealed them; (K;) as also ↓ اغفرهُ. (K.) ― -b4- [Hence also] غَفَرَ لَهُ ذَنْبَهُ, (S, Msb, * K,) aor. غَفِرَ , (K,) inf. n. مَغْفَرِةٌ, (S, K,) or this is a simple subst., (Msb,) and غُفْرَانٌ and غَفْرٌ (S, Msb, K) and غُفُورٌ (Lh, K) and غَفِيرٌ and غَفِيرةٌ, (K,) He (God) covered, his sin, crime, or offence; (K;) forgave it; pardoned it; (Msb, K;) as also ذَنْبَهُ ↓ اغتفر, (S,) or اغتفر لَهُ مَا صَنَعَ he forgave him what he had done: (Msb:) or غُفْرَانٌ and مَغْفِرَةٌ, on the part of God, signify the preserving a man from being touched by punishment: and sometimes غَفَرَ لَهُ signifies [he forgave him, or pardoned him: and also] he forgave him, or pardoned him, apparently, but not really; and thus it is used in the Kur xlv. 13, accord. to the B. (TA.) As an ex. of the last of the inf. ns. mentioned above on the authority of the K, the following saying, of a certain Arab, is cited: أَسْأَلُكَ الغَفِيرَهْ وَالنَّاقَةَ الغَزيِرَهْ وَالعِزَّ فِى العَشِيرَهْ فَاـِنَّهَا عَلَيْكَ يَسِيرَهْ [I beg of Thee (O God) forgiveness, and a she-camel abounding in milk, and might among the kinsfolk, or in the tribe, for they are to Thee things easy]. (TA.) [See also the paragraph commencing with غَفِيرَةٌ.] ― -b5- In the following saying of Zuheyr, the verb is used tropically:
أَضَاعَتْ فَلَمْ تُغْفَرْ لَهَا غَفَلَاتُهَا
meaning [She lost her young one, and] her acts of negligence with respect to her young one were not forgiven her, by the wild beasts, so they ate it. (TA.) ― -b6- ↓ غَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرَتِهِ, (S, * K,) and ↓ بِغَفِيرَتِهِ, (K,) aor. غَفِرَ , (S,) [lit. He covered the affair with its cover,] means (assumed tropical:) he rectified the affair with that wherewith it was requisite that it should be rectified. (S, K.) [And ↓ اغتفرهُ perhaps signifies the same: see مُرْتَأَبٌ, in art. رأب.] -A2- غَفِرَ, aor. غَفَرَ , (S, K,) inf. n. غَفَرٌ, (S,) It (a garment, or piece of cloth,) became villous; as also ↓ اغفارّ, (S, K,) inf. n. اِغْفِيرَارٌ. (S.) -A3- غَفَرَ, (S, K,) aor. غَفِرَ , inf. n. غَفْرٌ, (S,) It (a wound) became recrudescent; or reverted to a bad, or corrupt, state; (S, K;) as also غَفِرَ, [of which see another meaning in what follows,] aor. غَفَرَ , inf. n. غَفَرٌ. (S.) And in like manner the former is said of a sick person: (S:) [i. e.] غَفَرَ signifies likewise He (a sick person) relapsed into disease, after convalescence; as also غُفِرَ: (K, TA:) and in like manner one says of a wounded person. (TA.) And [hence, app.,] it is also said of an excessive lover, meaning He experienced a return of his desire, (K, TA,) after consolation. (TA.) ― -b2- غَفِرَ said of a wound signifies also It healed: thus having two contr. meanings. (IKtt, TA.) -A4- غَفَرَ الجَلَبُ السُّوقَ, (K, TA,) aor. غَفِرَ , inf. n. غَفْرٌ, (TA,) means رَخَّصَهَا [more correctly أَرْخَصَهَا i. e. The beasts, or other things, brought thither for sale, made the market cheap]. (K, TA.)

غفّرهُ
2 غفّرهُ ذ He said غَفَرَ اللّٰهُ لَهُ [May God cover his sins, &c.; may God forgive him, or pardon him]. (TA, from a trad.)

اغفر
4 اغفر ذ : see 1, in two places. -A2- أَغْفَرَتْ It (land) produced somewhat of غَفَر, meaning small herbage: (TA:) [i. e.] it produced herbage like the nap of cloth. (O, L, TA. *) ― -b2- And It (land) produced its مَغَافِير [pl. of مُغْفُورٌ, q. v.]. (IAth, O, L, TA.) And اغفر It (the [species of tree, or shrub, called] رِمْث, S, and the عُرْفُط, [&c.,] TA) exuded, or produced, its مَغَافِير. (S, TA.) -A3- Also, i. e. اغفرت, [from غُفْرٌ, q. v.,] She (a mountaingoat) had a young one, or young ones. (O, TA.) -A4- And اغفر النَّخْلُ The palm-tress had, upon their unripe dates, what resembled bark, or crust; (O, K, TA;) which the people of El-Medeeneh term الغَفَا [or الغَفَى]. (O, TA.)

تغفّر
5 تغفّر ذ and ↓ تَمَغْفَرَ He gathered what is called مِغْفَر and مُغْفُور [see the latter of these two words]. (S, K.) He who says مُغْفُور says ↓ خَرَجْنَا نَتَمَغْفَرُ, and he who says مِغْفَر says خرجنا نَتَغَفَّرُ, We went forth to gather مغفور, or مغفر, from its trees. (S.)

تغافرا
6 تغافرا ذ They two prayed for the covering of sins, &c., or for forgiveness, or pardon, each for the other. (TA.)

8 اـِغْتَفَرَ see the first paragraph, in two places.

استغفر اللّٰهَ
10 استغفر اللّٰهَ ذ , (Msb,) and استغفر اللّٰه مِنْ ذَنْبِهِ, (S, K,) and لِذَنْبِهِ, (S,) and ذَنْبَهُ, (K,) He begged of God forgiveness, or pardon; (Msb;) he sought of God the covering, or forgiveness, or pardon, of his sin, crime, or offence, (K, TA,) by word and by deed; for so God requires one to do; not with the tongue only. (TA.)

11 اـِغْفَاْرَّ see the first paragraph.

تَمَغْفَرَ
Q. Q.2 تَمَغْفَرَ ذ : see 5, in two places.

غَفْرٌ
غَفْرٌ ذ : see غَفَرٌ, in two places. -A2- See also غُفْرٌ. -A3- Also The belly. (K.) -A4- And A certain thing like the [sack called] جُوَالِق. (K.) -A5- And الغَفْرُ is the name of The star [ λ] in the left foot of Virgo: (Kzw in his Descr. of Virgo:) or three obscure stars, (Kzw in his Descr. of the Mansions of the Moon,) or three small stars, (S, K,) [most probably, I think, (not φ and ι and κ, as supposed by Freytag, who refers to Ideler's “ Untersuch. ” pp. 169 and 288, but) ι and κ and λ of Virgo, though said to be] belonging to Libra: (S:) one of the Mansions of the Moon, (S, K,) namely, the Fifteenth. (Kzw in his Descr. of the Mansions.)

غُفْرٌ
غُفْرٌ ذ The young of the mountain-goat; (S, K;) as also ↓ غَفْرٌ; but the former is the more common; (K;) the latter, rare: (TA:) pl. [of pauc.] أَغْفَارٌ and [of mult.] غِفَرَةٌ (S, K) and غُفُورٌ: (Kr, K:) the female is termed غُفْرَةٌ: and it is said that غُفْرٌ is an appellation of one and of a pl. number: the phrase غُفْرٌ كَثِيرٌ is mentioned [as meaning many young ones of the mountain-goat]. (TA.)

غِفْرٌ
غِفْرٌ ذ The young of the cow [probably meaning of the bovine antelope called the wild cow]. (ElHejeree, K.) ― -b2- And A certain دُوَيْبَّة [by which may be meant a small beast or creeping thing, or an insect]: (IDrd, O, K:) so, says IDrd, they assert. (O.)

غَفَرٌ
غَفَرٌ ذ (S, K, TA) and ↓ غَفْرٌ (S, TA) and ↓ غُفَارٌ (S, K, TA) Hair like down, such as is upon the shank of a woman, and upon the forehead, and the like thereof: (S, TA:) or the hair of the neck, and of the jaws, and of the back of the neck; (K, TA;) as also ↓ غَفِيرٌ accord. to the copies of the K, but accord. to the L and other lexicons غَفْرٌ: and the small, short, hairs of the body. (TA.) ― -b2- And غَفَرٌ signifies also The growth of hair in the place of the mane of a horse or similar beast. (TA.) ― -b3- And The nap, or villous substance, upon the surface of a garment, or piece of cloth, (S, K, TA,) and the like thereof; (TA;) and ↓ غَفْرٌ signifies the same: (K, TA:) n. un. غَفْرَةٌ [and app. غَفَرَةٌ]: and غَفَرٌ is also expl. as signifying the هُدْب [app. here meaning likewise nap, or pile, or perhaps the unwoven end,] of a garment, or piece of cloth, and [particularly] of the thin and soft sorts of what are termed خَمَائِص and قُطُف [pls. of خَمِيصَةٌ and قَطِيفَةٌ]; but not the extremities of أَرْدِيَة and مَلَاحِف [pls. of رِدَآءٌ and مِلْحَفَةٌ]. (TA.) ― -b4- And Small herbage; (K:) [or] a sort of small, sprouting herbage, of the [season called] رَبِيع, growing in plain, or soft, land, and upon the [eminences termed] آكام [pl. of أَكَمَةٌ]; when green, resembling green passerine birds standing; and when it has dried up, resembling such as are red, not standing. (L, TA. *)

هُوَغَفِرُ القَفَا
هُوَغَفِرُ القَفَا ذ means He is one who has [hair such as is termed] غَفَر upon the back of his neck: and هِىَ غَفِرَةُ الوَجْهِ, she is one who has غَفَر upon her face. (AHn, K, * TA.)

غُفْرَةٌ
غُفْرَةٌ ذ A cover; a thing with which another thing is covered. (S.) [Hence] one says, غَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرَتِهِ (S, K) and ↓ بِغَفِيرَتِهِ (K) expl. above: see 1.

غِفْرَةٌ حَسَنَةٌ
غِفْرَةٌ حَسَنَةٌ ذ A good manner of covering, forgiving, or pardoning, sins, &c. (Lh, K.)

غُفَارٌ
غُفَارٌ ذ : see غَفَرٌ, first sentence.

غِفَارٌ
غِفَارٌ ذ A certain brand, or mark made with a hot iron, upon the cheek [app. of a camel]. (TA.)

غَفُورٌ
غَفُورٌ ذ : see غَافِرٌ, in three places.

جَمَّآءُ غَفِيرٌ
جَمَّآءُ غَفِيرٌ ذ A helmet that encloses and embraces the whole head. (K.) AO says, in his “ Book on the Coat of Mail and the Helmet, ” that بَيْضَةٌ is a general name for a helmet, which has plates like the bones of the skull, fastened together, edge to edge, by nails. (TA.) ― -b2- جَاؤُوا جَمَّآءَ غَفِيرًا, and الجَمَّآءَ الغَفِيرَ, (S, K,) and جَمَّآءَ الغَفِيرِ, and جَمًّا غَفِيرًا, and الجَمَّ الغَفِيرَ, and جَمَّ الغَفِيرِ, and ↓ جَمَّآءَ الغَفِيرَى, and ↓ جَمَّآءَ غَفِيرَةً, and الجَمَّآءَ ↓ الغَفِيرَةَ, and ↓ جَمَّآءَ الغَفِيرَةِ, and ↓ جَمَّ الغَفِيرَةِ, and بِجَمَّآءِ الغَفِيرِ, and ↓ بِجَمَّآءِ الغَفِيرَةِ, (K,) are phrases meaning They came all together, high and low, none of them remaining behind, and they being many: (S, K:) accord. to Sb, (K,) it (الجمّآء الغفير, S, which is the only form that he mentions, TA, [or rather the former of these two words,]) is a subst., (S, K,) put in the place of an inf. n., (K,) i. e. put in the accus. case like an inf. n. of the same meaning, (TA,) i. e., [as when you say] مَرَرْتُ بِهِمْ جُمُومًا كَثِيرًا [I passed by them they being very many]: (K:) it is not a verb, [by which is here meant, as in many other instances, an inf. n.,] but is put in the accus. case like an inf. n. of the same meaning, as when you say جَاؤُونِى جَمِيعًا, and قَاطِبَةً, and طُرًّا, and كَافَّةً, [They came to me all together,] and the article ال is prefixed like as it is prefixed in the saying أَوْرَدَهَا العِرَاكَ, meaning أَوْرَدَهَا عِرَاكًا [He brought them (the camels) to the water all together]: (S:) Sb says that it is one of those denotatives of state which have the art. ال prefixed, and is extr.; and that الغفير is an epithet inseparable from الجمّآء; meaning that you do not say الجمّآء and then be silent: (TA:) others hold it to be an inf. n.: IAmb allows it to be in the nom. case, on the condition that هُم is understood [before it; i. e., the complete phrase being جَاؤُوا هُمُ الجَمَّآءُ الغَفِيرُ]: and Ks says that the Arabs put الجمّاء الغفير in the accus. case فِى التَّمَامِ [i. e. in the case of its occurring after a proposition rendered complete by the mention of the agent. as when you say جَآءَ القَوْمُ الجَمَّآءَ الغَفِيرَ], and in the nom. case فِى النُّقْصَانِ [i. e. in the case of its occurring when what precedes it is not a complete proposition, and is only rendered complete by it as the agent, as when you say جَآءَ الجَمَّآءُ الغَفيِرُ]. (K.) ― -b3- It is said in a trad., that Mohammad, being asked by Aboo-Dharr, what was the number of the apostles, answered ثَلٰثُمِائَةٍ وَخَمْسَةَ عَشَرَ جَمَّ الغَفِيرِ, meaning, Three hundred and fifteen: a great number. (Nh, TA.) -A2- See also غَفَرٌ, first sentence.

غِفَارَةٌ
غِفَارَةٌ ذ : see مِغْفَرٌ, in three places. ― -b2- Also A piece of rag worn beneath the مِقْنَعَة [q. v.], by which a woman preserves it from the oil or grease [on her head]: (S: [accord to one of my copies of the S, “ preserves her head: ” ]) or a piece of rag by which a woman preserves her خِمَار [q. v.] from the oil or grease: (K:) or a piece of rag with which a woman covers the fore part and the hind part (but not the middle) of her head. (TA.) ― -b3- [And A cloth that is spread upon the camel-litter. (Freytag, from the Deewلn of the Hudhalees.)] ― -b4- And A patch (رُقْعَة) that is put upon the notch, (S, K,) or a piece of skin which is upon the head, (TA,) upon which runs the string, of the bow. (S, K, TA.) ― -b5- And A cloud (S, K) that is as though it were (S) above another cloud. (S, K.) ― -b6- And The head of a mountain. (K.)

غَفِيرَةٌ
غَفِيرَةٌ ذ : see غُفْرَةٌ, and 1. ― -b2- مَا فِيهِمْ غَفِيرَةٌ [There is not in them any disposition to forgive;] means they do not forgive any one a sin, a crime, or an offence. (S, K.) And مَاعِنْدَهُمْ عَذِيرَةٌ وَلَا غَفِيرَةٌ [They have not a disposition to excuse nor a disposition to forgive;] means they do not excuse nor do they forgive a sin, a crime, or an offence, of any one. (TA.) The rلjiz (Sakhr-el-Ghei, L) said, (on seeing his companions, with whom he was journeying, fly from the Benu-l-Mustalik, whom they chanced to meet, L,)
يَا قَوْمِ لَيْسَتْ فِيهِمُ غَفِيرَهْ
فَامْشُوا كَمَا تَمْشِى جِمَالُ الحِيرَهْ
[O my people, there is not in them any disposition to forgive: therefore march ye as march the camels of El-Heereh]: (S, L:) he mentioned particularly the camels of El-Heereh because they carry burdens; and meant, march ye heavily, and defend yourselves, and do not fly. (L.) -A2- Also Abundance, and increase, in family and cattle or other property. (TA, from a trad.) -A3- See also غَفِيرٌ, in five places.

غَفِيرَى
غَفِيرَى ذ : see غَفِيرٌ.

غَفَّارٌ
غَفَّارٌ ذ : see the next paragraph.

غَافِرٌ
غَافِرٌ ذ (TA) and ↓ غَفُورٌ (S, K, TA) and ↓ غَفَّارٌ (K, TA) are epithets applied to God. (K, TA,) the second and third of which are intensive; (TA;) meaning, [the first,] Covering and forgiving the sins, crimes, and offences, of his servants; [or simply forgiving; and the second and third, covering and forgiving much the sins, &c., of his servants; or very forgiving.] (S, * K, * TA) The pl. of ↓ غَفُورٌ is غُفُرٌ. (S.) And ↓ غَفُورٌ is also applied to a woman, without ة. (TA.)

غَوْفَرٌ
غَوْفَرٌ ذ The autumnal بِطِّيخ [i. e. melon or water-melon]: (K:) or a species thereof (Sgh, K, TA) It is said that the بِطِّيخ and the غَوْفَر are of those things in the cases of which the giving of the tithe is not incumbent. (Mgh.)

أَغْفَرُ
أَغْفَرُ ذ [Having the quality of covering, or the like, in a greater, or in the greatest, degree]. One says اُصْبُغْ ثَوْبَكَ بالسَّوَادِ فَاـِنَّهُ أَغْفَرُ لِوَسَخِهِ Dye thou thy garment, or piece of cloth, with black; for it has the quality of bearing and concealing its dirt in the greatest degree. (S, * TA.)

مُغْفُرٌ
مُغْفُرٌ ذ : see مُغْفُورٌ, in two places.

مُغْفِرٌ
مُغْفِرٌ ذ , (O, TA,) or مُغْفِرَةٌ, (S,) or the latter also, (O, TA,) A she-goat of the mountain having a young one or young ones: (S, * O, * TA:) pl. مُغْفِرَاتٌ. (S, TA.)

مِغْفَرٌ
مِغْفَرٌ ذ What is worn beneath the helmet: (Mgh, Msb:) or a piece of mail, (زَرَدٌ, S K,) woven (S) from the دِرْع [or coat of mail], (S, K,) according to the size of the head, (S,) worn beneath the [kind of cap called] قَلَنْسُوَة; (S, K;) as also ↓ مِغْفَرَةٌ and ↓ غِفَارَةٌ: (K:) or the رَفْرَف [or pendent appertenance] of the helmet: (TA:) or a piece of mail, (حَلَقٌ, or حِلَقٌ, as in different copies of the K,) which an armed man, (K,) or a man, accord. to some lexicons, (TA,) wears in the manner of a قِنَاع (يَتَقَنَّعُ بِهَا); as also ↓ مِغْفَرَةٌ and ↓ غِفَارَةٌ: (K:) accord. to ISh, the مِغْفَر is a piece of mail (حَلَقٌ) which a man puts beneath the helmet, hanging down upon the neck: and sometimes, he says, it is like the قَلَنْسُوَة, except that it is more ample; a man throws it upon his head, and it reaches to the coat of mail; then the helmet is put on over it; and this مغفر hangs down upon the shoulders: sometimes, also, the مغفر is [a covering for the head] made of دِيبَاج [i. e. silk brocade], and of [the cloth called] خَزّ [q. v.], beneath the helmet: accord. to “ the Book of the Coat of Mail and the Helmet, ” by AO, مِغْفَرٌ and ↓ غِفَارَةٌ are names applied to a portion of mail [forming a headcovering], which is also called تَسْبِغَةٌ [q. v.]; and sometimes the rings are exposed to view; and sometimes they line them within, and cover them externally, with دِيبَاج or خَزّ or [the kind of silk stuff called] بِزْيَوْن; and they stuff it with something (حشّوها بما كان); and sometimes they make above it a قَوْنَس [or tapering top] of silver &c.: (TA:) the term مِغْفَر is also applied to the helmet itself. (Mgh.) -A2- See also مُغْفُورٌ, in three places.

مِغْفَرَةٌ
مِغْفَرَةٌ ذ : see مِغْفَرٌ, in two places.

مِغْفَارٌ
مِغْفَارٌ ذ : see the next paragraph, in two places.

مُغْفُورٌ
مُغْفُورٌ ذ (AA, T, S, K, &c.) and ↓ مِغْفَرٌ (Ks, T, S, K) and ↓ مُغْفَرٌ and ↓ مِغْفَارٌ and ↓ مِغْفيرٌ (K) i. q. مُغْثُورٌ; (T, S, K;) [A kind of manna;] a produce of the [species of tree, or shrub, called] رِمْث and sometimes of the عُشَر and the عُرْفُط and the ثُمَام and the سَلَم and the طَلْح &c.; (S;) the gum of the رمث and عرفط; (T;) the gum that is found upon the رمث, which is sweet, and is eaten; (AA;) a thing that flows, or exudes, from the ends of the twigs of the رمث, resembling دِبْس in its colour; (ISh, in explanation of the pl. مَغَافِيرُ;) a gum that flows, or exudes, from the عرفط, not of pleasant odour; (IAth;) a gum resembling [the kind of sweetmeat called] نَاطِف, exuded by the عرفط, which is put into a piece of cloth, then sprinkled with water, and drunk: accord. to Lth, ↓ مِغْفَارٌ is applied to the gum of the اـِجَّاصَة: and some say that ↓ مِغْفَرٌ is applied to gum of a round shape; صُعْرُورٌ to that which is in shape like a finger; and ذَوْبٌ to that which flows upon the ground: and ↓ مِغْفَرٌ is also applied to a twig of a gum-tree, from which [for بِهِ (with which), in the TA, I read مِنْهُ,] is wiped a white fluid, whereof is made a sweet beverage: (TA:) pl. [of مُغْفُورٌ and مِغْفَارٌ and مِغْفِيرٌ] مَغَافِيرُ, (T, S, K,) and [of مِغْفَرٌ and مُغْفُرٌ] مَغَافِرُ: (K:) it is also said that مَغَافِيرُ is applied to a kind of sweet honey, like رُبّ, except that it is white. (TA.)
[Hence the saying,]
↓ هٰذَا الجَنَى لَا أَْنْ يُكَدَّ المُغْفُرُ
[This is gathering, not the scraping off مغفر]: a prov. alluding to the preference of a thing; said to him who obtains much good. (K.) [See also Freytag's Arab. Prov., ii. 874.]

مِغْفِيرٌ
مِغْفِيرٌ ذ : see the next preceding paragraph.

أَرْضٌ مَغْفُورَآءُ
أَرْضٌ مَغْفُورَآءُ ذ Land containing [trees producing] مَغَافِير. (IDrd, K.) [See مُغْفُورٌ.]

##### Türkçe

**غَفَرَهُ**
1 **غَفَرَهُ** ذ , muzâri‘ı **غَفِرَ** , (K,) mastarı **غَفْرٌ**, (S, Mgh, Msb,) O, onu örttü, perdeledi, gizledi veya sakladı; (S, Mgh, Msb, K;) yani herhangi bir şeyi. (TA.) Bu, aslî anlamdır. (Mgh, Msb.) ― -b2- [Bundan dolayı] **غَفَر الشَّيْبَ بِالخِضَابِ** O, beyazı yahut kır saçını boyayla örttü veya gizledi; (K;) bunun gibi ↓ **أَغْفَرَهُ** da. (TA.) ― -b3- Ve **غَفَرَ المَتَاعَ**, (S, K,) **فِى الوِعَآءِ**, (K,) O, eşyayı yahut kap-kacağı torbaya veya kaba koydu ve onları gizledi; (K;) bunun gibi ↓ **اغفرهُ** da. (K.) ― -b4- [Bundan dolayı ayrıca] **غَفَرَ لَهُ ذَنْبَهُ**, (S, Msb, * K,) muzâri‘ı **غَفِرَ** , (K,) mastarı **مَغْفَرِةٌ**, (S, K,) yahut bu basit bir isimdir, (Msb,) ve **غُفْرَانٌ** ve **غَفْرٌ** (S, Msb, K) ve **غُفُورٌ** (Lh, K) ve **غَفِيرٌ** ve **غَفِيرةٌ**, (K,) O (Allah) onun günahını, suçunu veya kabahatini örttü; (K;) onu bağışladı; onu affetti; (Msb, K;) bunun gibi **ذَنْبَهُ** ↓ **اغتفر** da; (S,) yahut **اغتفر لَهُ مَا صَنَعَ**: ona, yaptığı şeyi bağışladı: (Msb:) yahut **غُفْرَانٌ** ve **مَغْفِرَةٌ**, Allah tarafından, bir kimseyi cezaya dokunulmaktan korumak anlamına gelir: ve bazen **غَفَرَ لَهُ** [onu bağışladı yahut affetti; ve ayrıca] onu görünüşte bağışladı yahut affetti, fakat gerçekte değil; ve böylece Kur’ân xlv. 13’te, B.’ye göre kullanılmıştır. (TA.) Yukarıda zikredilen mastarlardan sonuncusuna, K’nin rivayetiyle, şu söz, bir Arap’tan nakledilir: **أَسْأَلُكَ الغَفِيرَهْ وَالنَّاقَةَ الغَزيِرَهْ وَالعِزَّ فِى العَشِيرَهْ فَاـِنَّهَا عَلَيْكَ يَسِيرَهْ** [Senden (ey Allah) bağışlanma, ve sütü bol bir dişi deve, ve akraba içinde yahut kabile içinde izzet isterim; çünkü bunlar Sana göre kolay şeylerdir]. (TA.) [Ayrıca **غَفِيرَةٌ** ile başlayan paragrafa da bak.] ― -b5- Zuheyr’in şu sözünde fiil mecazen kullanılmıştır:
**أَضَاعَتْ فَلَمْ تُغْفَرْ لَهَا غَفَلَاتُهَا**
anlamı: [Yavrusunu kaybetti ve] yavrusuna dair gaflet fiilleri ona yabanî hayvanlar tarafından bağışlanmadı; böylece onu yediler. (TA.) ― -b6- ↓ **غَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرَتِهِ**, (S, * K,) ve ↓ **بِغَفِيرَتِهِ**, (K,) muzâri‘ı **غَفِرَ** , (S,) [lafzen: işi kendi örtüsüyle örttü,] şu demektir (varsayılan mecaz): işi, onun düzeltilmesi gerekli olan şeyle düzeltti. (S, K.) [Ve ↓ **اغتفرهُ** belki aynı anlama gelir: **مُرْتَأَبٌ**’a bak, madde **رأب**.] -A2- **غَفِرَ**, muzâri‘ı **غَفَرَ** , (S, K,) mastarı **غَفَرٌ**, (S,) O (bir elbise yahut kumaş parçası) tüylüleşti; bunun gibi ↓ **اغفارّ** da, (S, K,) mastarı **اِغْفِيرَارٌ**. (S.) -A3- **غَفَرَ**, (S, K,) muzâri‘ı **غَفِرَ** , mastarı **غَفْرٌ**, (S,) O (bir yara) yeniden azdı; yahut kötü yahut bozuk bir hâle geri döndü; (S, K;) bunun gibi **غَفِرَ** da, [bunun başka bir anlamı aşağıda görülecektir,] muzâri‘ı **غَفَرَ** , mastarı **غَفَرٌ**. (S.) Ve aynı şekilde bir hasta hakkında da birincisi söylenir: (S:) [yani] **غَفَرَ** ayrıca şu anlama gelir: O (bir hasta) iyileşmeden sonra hastalığa nüksetti; bunun gibi **غُفِرَ** de: (K, TA:) ve aynı şekilde yaralı hakkında da söylenir. (TA.) Ve [buradan, görünüşe göre,] aşırı âşık hakkında da söylenir; anlamı: teselliden sonra arzusunun geri dönüşünü yaşadı. (K, TA.) ― -b2- Yaraya dair söylenen **غَفِرَ** ayrıca şu anlama gelir: O iyileşti: böylece iki zıt anlamı vardır. (IKtt, TA.) -A4- **غَفَرَ الجَلَبُ السُّوقَ**, (K, TA,) muzâri‘ı **غَفِرَ** , mastarı **غَفْرٌ**, (TA,) **رَخَّصَهَا** [daha doğru olarak **أَرْخَصَهَا** yani: Satılmak üzere oraya getirilen hayvanlar yahut başka şeyler pazarı ucuzlattı] demektir. (K, TA.)

**غفّرهُ**
2 **غفّرهُ** ذ O, **غَفَرَ اللّٰهُ لَهُ** [Allah onu örtsün (günahlarını vb.); Allah onu bağışlasın yahut affetsin] dedi. (TA, bir hadisten.)

**اغفر**
4 **اغفر** ذ : 1’e bak, iki yerde. -A2- **أَغْفَرَتْ** O (arazi) **غَفَر** denilen şeyden biraz bitirdi; yani küçük ot: (TA:) [yani] kumaşın tüyü gibi ot bitirdi. (O, L, TA. *) ― -b2- Ve O (arazi) kendi **مَغَافِير**’ini bitirdi [**مُغْفُورٌ**’un çoğulu; bk.]. (IAth, O, L, TA.) Ve **اغفر** O ( **رِمْث** denilen [ağaç/çalı türü], S, ve **عُرْفُط**, [&c.,] TA) kendi **مَغَافِير**’ini akıttı yahut çıkardı. (S, TA.) -A3- Ayrıca, yani **اغفرت**, [**غُفْرٌ**’dan, bk.] O (bir dağ keçisi) bir yavru yahut yavrular doğurdu. (O, TA.) -A4- Ve **اغفر النَّخْلُ** Hurma ağaçlarının ham hurmalarının üzerinde kabuk yahut kabukçuk benzeri bir şey oldu; (O, K, TA;) Medine halkı buna **الغَفَا** [yahut **الغَفَى**] der. (O, TA.)

**تغفّر**
5 **تغفّر** ذ ve ↓ **تَمَغْفَرَ** **مِغْفَر** ve **مُغْفُور** denilen şeyi topladı [bu iki kelimeden ikincisine bak]. (S, K.) **مُغْفُور** diyen kimse ↓ **خَرَجْنَا نَتَمَغْفَرُ** der; **مِغْفَر** diyen kimse ise **خرجنا نَتَغَفَّرُ** der: Ağaçlarından **مغفور** yahut **مغفر** toplamak için dışarı çıktık. (S.)

**تغافرا**
6 **تغافرا** ذ İkisi, birbirleri için günahların örtülmesini vb., yahut bağışlanmayı, yahut affı dilediler. (TA.)

8 **اـِغْتَفَرَ**: ilk paragrafa bak, iki yerde.

**استغفر اللّٰهَ**
10 **استغفر اللّٰهَ** ذ , (Msb,) ve **استغفر اللّٰه مِنْ ذَنْبِهِ**, (S, K,) ve **لِذَنْبِهِ**, (S,) ve **ذَنْبَهُ**, (K,) O, Allah’tan bağışlanma yahut af diledi; (Msb;) sözle ve fiille, günahının, suçunun yahut kabahatinin örtülmesini yahut bağışlanmasını yahut affını Allah’tan istedi; (K, TA;) çünkü Allah, kişinin bunu yapmasını ister; yalnız dille değil. (TA.)

11 **اـِغْفَاْرَّ**: ilk paragrafa bak.

**تَمَغْفَرَ**
Q. Q.2 **تَمَغْفَرَ** ذ : 5’e bak, iki yerde.

**غَفْرٌ**
**غَفْرٌ** ذ : **غَفَرٌ**’a bak, iki yerde. -A2- **غُفْرٌ**’a da bak. -A3- Ayrıca: karın. (K.) -A4- Ve **جُوَالِق** denilen [çuval] gibi bir şey. (K.) -A5- Ve **الغَفْرُ**, Başak’ın sol ayağındaki [ λ ] yıldızının adıdır: (Kzw, Başak tasvirinde:) yahut üç sönük yıldız, (Kzw, Ay menzilleri tasvirinde,) yahut üç küçük yıldız, (S, K,) [büyük ihtimalle, zannımca, (Freytag’ın sandığı gibi φ ve ι ve κ değil; o, Ideler’in “Untersuch.” s. 169 ve 288’ine atıf yapar; fakat) Başak’ın ι ve κ ve λ’sı; her ne kadar] Terazi’ye ait denilse de: (S:) Ay’ın menzillerinden biridir, (S, K,) yani on beşincisi. (Kzw, Menziller tasvirinde.)

**غُفْرٌ**
**غُفْرٌ** ذ Dağ keçisinin yavrusu; (S, K;) bunun gibi ↓ **غَفْرٌ** da; fakat birincisi daha yaygındır; (K;) ikincisi nadirdir: (TA:) [azlık çoğulu] **أَغْفَارٌ** ve [çokluk çoğulu] **غِفَرَةٌ** (S, K) ve **غُفُورٌ**: (Kr, K:) dişisine **غُفْرَةٌ** denir: ve denilmiştir ki **غُفْرٌ**, birin ve çoğul sayının adıdır: **غُفْرٌ كَثِيرٌ** ibaresi zikredilir [dağ keçisinin çok yavruları anlamında]. (TA.)

**غِفْرٌ**
**غِفْرٌ** ذ İneğin yavrusu [muhtemelen yabanî inek denilen sığır antilobunun yavrusu kastedilir]. (ElHejeree, K.) ― -b2- Ve bir **دُوَيْبَّة** [bununla küçük bir hayvan yahut sürüngen şey yahut bir böcek kastedilmiş olabilir]: (IDrd, O, K:) IDrd der ki: böyle iddia ederler. (O.)

**غَفَرٌ**
**غَفَرٌ** ذ (S, K, TA) ve ↓ **غَفْرٌ** (S, TA) ve ↓ **غُفَارٌ** (S, K, TA) Kadının baldırında ve alnında ve benzerlerinde bulunan, tüy gibi saç: (S, TA:) yahut boynun ve çenelerin ve ensenin saçı; (K, TA;) ayrıca K nüshalarına göre ↓ **غَفِيرٌ**; fakat L ve diğer sözlüklere göre **غَفْرٌ**: ve bedenin küçük, kısa kılları. (TA.) ― -b2- Ve **غَفَرٌ** ayrıca şu anlama gelir: atın yahut benzeri hayvanın yelesi yerinde kıllanma. (TA.) ― -b3- Ve elbisenin yahut kumaş parçasının yüzeyindeki tüylenme yahut hav, (S, K, TA,) ve benzeri; (TA;) ve ↓ **غَفْرٌ** aynı anlama gelir: (K, TA:) tekili **غَفْرَةٌ** [ve görünüşe göre **غَفَرَةٌ**]: ve **غَفَرٌ** ayrıca, elbisenin yahut kumaş parçasının **هُدْب**’u [burada görünüşe göre yine hav yahut tüylü yüz; yahut belki dokunmamış uç] anlamında açıklanır; ve [özellikle] **خَمَائِص** ve **قُطُف** denilenlerin ince ve yumuşak türlerinin; fakat **أَرْدِيَة** ve **مَلَاحِف**’in uçları değil. (TA.) ― -b4- Ve küçük ot; (K:) [yahut] **رَبِيع** mevsiminin küçük, filizlenen bir ot türü; düz yahut yumuşak arazide ve **آكام** üzerinde biter; yeşilken, ayakta duran yeşil serçe kuşlarına benzer; kuruduğunda, ayakta durmayan kırmızı olanlara benzer. (L, TA. *)

**هُوَغَفِرُ القَفَا**
**هُوَغَفِرُ القَفَا** ذ şu demektir: O, ensesinde **غَفَر** denilen [kıl] bulunan kimsedir: ve **هِىَ غَفِرَةُ الوَجْهِ**, o (kadın), yüzünde **غَفَر** bulunan kimsedir. (AHn, K, * TA.)

**غُفْرَةٌ**
**غُفْرَةٌ** ذ Bir örtü; başka bir şeyin onunla örtüldüğü şey. (S.) [Bundan dolayı] şöyle denir: **غَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرَتِهِ** (S, K) ve ↓ **بِغَفِيرَتِهِ** (K) yukarıda açıklanmıştır: 1’e bak.

**غِفْرَةٌ حَسَنَةٌ**
**غِفْرَةٌ حَسَنَةٌ** ذ Günahları vb. örtmenin, bağışlamanın yahut affetmenin iyi bir tarzı. (Lh, K.)

**غُفَارٌ**
**غُفَارٌ** ذ : **غَفَرٌ**’a bak, ilk cümle.

**غِفَارٌ**
**غِفَارٌ** ذ Yanak üzerine [görünüşe göre devenin] kızgın demirle yapılan belirli bir dağlama yahut işaret. (TA.)

**غَفُورٌ**
**غَفُورٌ** ذ : **غَافِرٌ**’e bak, üç yerde.

**جَمَّآءُ غَفِيرٌ**
**جَمَّآءُ غَفِيرٌ** ذ Bütün başı içine alan ve kuşatan bir miğfer. (K.) AO, “Zırh ve Miğfer Kitabı”nda der ki: **بَيْضَةٌ**, kafatası kemikleri gibi levhaları olan, kenar kenara çivilerle birbirine tutturulmuş miğfer için genel addır. (TA.) ― -b2- **جَاؤُوا جَمَّآءَ غَفِيرًا**, ve **الجَمَّآءَ الغَفِيرَ**, (S, K,) ve **جَمَّآءَ الغَفِيرِ**, ve **جَمًّا غَفِيرًا**, ve **الجَمَّ الغَفِيرَ**, ve **جَمَّ الغَفِيرِ**, ve ↓ **جَمَّآءَ الغَفِيرَى**, ve ↓ **جَمَّآءَ غَفِيرَةً**, ve **الجَمَّآءَ** ↓ **الغَفِيرَةَ**, ve ↓ **جَمَّآءَ الغَفِيرَةِ**, ve ↓ **جَمَّ الغَفِيرَةِ**, ve **بِجَمَّآءِ الغَفِيرِ**, ve ↓ **بِجَمَّآءِ الغَفِيرَةِ**, (K,) hepsi şu anlama gelen ibarelerdir: Hepsi bir arada geldiler; büyük küçük; hiçbirisi geride kalmadı; ve onlar çok idiler: (S, K:) Sb’ye göre, (K,) o (S’de yalnız zikrettiği şekil olan **الجمّآء الغفير**, TA, [yahut daha doğrusu bu iki kelimeden birincisi,]) bir isimdir, (S, K,) mastarın yerine konmuştur, (K,) yani aynı anlamdaki bir mastar gibi mansup yapılmıştır, (TA,) yani [şu sözde olduğu gibi] **مَرَرْتُ بِهِمْ جُمُومًا كَثِيرًا** [Onların yanından geçtim; onlar pek çok idiler]: (K:) o bir fiil değildir, [burada, birçok başka yerde olduğu gibi, mastar kastedilir,] fakat aynı anlamdaki bir mastar gibi mansup yapılır; **جَاؤُونِى جَمِيعًا**, ve **قَاطِبَةً**, ve **طُرًّا**, ve **كَافَّةً**, [Bana hep birlikte geldiler,] dediğin gibi; ve başına **ال** takısı, **أَوْرَدَهَا العِرَاكَ** sözünde olduğu gibi getirilir; bunun anlamı **أَوْرَدَهَا عِرَاكًا**’dır [Onları (develeri) suya hep birlikte götürdü]: (S:) Sb der ki: o, başına **ال** takısı getirilen hâl bildirenlerden biridir ve gayr-i munsarıftır; ve **الغفير**, **الجمّآء**’dan ayrılmayan bir sıfattır; yani **الجمّآء** deyip sonra susmazsın: (TA:) başkaları onu mastar sayar: IAmb, **هُم**’un takdir edilmesi şartıyla merfû olmasına cevaz verir [yani tam ibare **جَاؤُوا هُمُ الجَمَّآءُ الغَفِيرُ** olur]: ve Ks der ki: Araplar **الجمّاء الغفير**’i **فِى التَّمَامِ**’da mansup yaparlar [yani, failin zikriyle tamamlanmış bir cümleden sonra geldiği durumda; **جَآءَ القَوْمُ الجَمَّآءَ الغَفِيرَ** dediğin gibi], ve **فِى النُّقْصَانِ**’da merfû yaparlar [yani, öncesi tam bir cümle olmayıp ancak onunla fail olarak tamamlandığı durumda; **جَآءَ الجَمَّآءُ الغَفيِرُ** dediğin gibi]. (K.) ― -b3- Bir rivayette denilmiştir ki: Muhammed’e, Ebû Zerr tarafından, elçilerin sayısı sorulunca, **ثَلٰثُمِائَةٍ وَخَمْسَةَ عَشَرَ جَمَّ الغَفِيرِ** diye cevap verdi; anlamı: üç yüz on beş; büyük bir sayı. (Nh, TA.) -A2- **غَفَرٌ**’a da bak, ilk cümle.

**غِفَارَةٌ**
**غِفَارَةٌ** ذ : **مِغْفَرٌ**’e bak, üç yerde. ― -b2- Ayrıca: bir kadının, başındaki yağdan yahut gresten onu korumak için **مِقْنَعَة**’nın altında giydiği bir bez parçası: (S: [S’nin nüshalarımın birine göre “başını korur”]): yahut bir kadının **خِمَار**’ını yağdan yahut gresten koruduğu bez parçası: (K:) yahut bir kadının başının ön kısmını ve arka kısmını (orta kısmını değil) örttüğü bez parçası. (TA.) ― -b3- [Ve deve mahfesi üzerine serilen bir örtü. (Freytag, Hudhelîlerin divanından.)] ― -b4- Ve yayın çentiği üzerine konulan bir yama (**رُقْعَة**), (S, K,) yahut baş üzerinde bulunan, (TA,) yayın kirişi üzerinde yürüdüğü yerin üzerindeki bir deri parçası. (S, K, TA.) ― -b5- Ve bir bulut (S, K) ki sanki (S) başka bir bulutun üstündedir. (S, K.) ― -b6- Ve bir dağın başı. (K.)

**غَفِيرَةٌ**
**غَفِيرَةٌ** ذ : **غُفْرَةٌ**’ye ve 1’e bak. ― -b2- **مَا فِيهِمْ غَفِيرَةٌ** [Onlarda bağışlama meyli yoktur;] şu demektir: hiçbir kimsenin günahını, suçunu yahut kabahatini bağışlamazlar. (S, K.) Ve **مَاعِنْدَهُمْ عَذِيرَةٌ وَلَا غَفِيرَةٌ** [Onlarda ne özür dileme meyli ne bağışlama meyli vardır;] şu demektir: hiçbir kimsenin günahını, suçunu yahut kabahatini ne mazur görürler ne bağışlarlar. (TA.) Recez şairi (Sakhr-el-Ghei, L) şöyle dedi (yolculuk ettiği arkadaşlarını, rastladıkları Benû’l-Mustalik’ten kaçarken görünce, L):
**يَا قَوْمِ لَيْسَتْ فِيهِمُ غَفِيرَهْ**
**فَامْشُوا كَمَا تَمْشِى جِمَالُ الحِيرَهْ**
[Ey kavmim, onlarda bağışlama meyli yoktur: öyleyse Hîre develerinin yürüdüğü gibi yürüyün]: (S, L:) Hîre develerini özellikle zikretti; çünkü onlar yük taşırlar; ve şu manayı kastetti: ağır yürüyün, kendinizi savunun, kaçmayın. (L.) -A2- Ayrıca: ailede ve davarda yahut başka malda bolluk ve artış. (TA, bir rivayetten.) -A3- **غَفِيرٌ**’e de bak, beş yerde.

**غَفِيرَى**
**غَفِيرَى** ذ : **غَفِيرٌ**’e bak.

**غَفَّارٌ**
**غَفَّارٌ** ذ : bir sonraki paragrafa bak.

**غَافِرٌ**
**غَافِرٌ** ذ (TA) ve ↓ **غَفُورٌ** (S, K, TA) ve ↓ **غَفَّارٌ** (K, TA) Allah’a nispet edilen sıfatlardır. (K, TA,) bunlardan ikincisi ve üçüncüsü mübalağalıdır; (TA;) anlamı: [birincisi] kullarının günahlarını, suçlarını ve kabahatlerini örten ve bağışlayan; [yahut sadece bağışlayan; ve ikincisi ve üçüncüsü] kullarının günahlarını vb. çokça örten ve bağışlayan; yahut pek bağışlayan. (S, * K, * TA) ↓ **غَفُورٌ**’un çoğulu **غُفُرٌ**’dur. (S.) Ve ↓ **غَفُورٌ**, ة olmaksızın, bir kadına da söylenir. (TA.)

**غَوْفَرٌ**
**غَوْفَرٌ** ذ Güzlük **بِطِّيخ** [yani kavun yahut karpuz]: (K:) yahut onun bir türü. (Sgh, K, TA) Denilmiştir ki **بِطِّيخ** ve **غَوْفَر**, öşür vermenin vacip olmadığı şeylerdendir. (Mgh.)

**أَغْفَرُ**
**أَغْفَرُ** ذ [Örtme niteliğine yahut benzerine daha çok yahut en çok sahip olan]. Şöyle denir: **اُصْبُغْ ثَوْبَكَ بالسَّوَادِ فَاـِنَّهُ أَغْفَرُ لِوَسَخِهِ** Elbiseni yahut kumaşını siyaha boya; çünkü onun kirini taşıma ve gizleme niteliği en yüksek derecededir. (S, * TA.)

**مُغْفُرٌ**
**مُغْفُرٌ** ذ : **مُغْفُورٌ**’a bak, iki yerde.

**مُغْفِرٌ**
**مُغْفِرٌ** ذ , (O, TA,) yahut **مُغْفِرَةٌ**, (S,) yahut ikincisi de, (O, TA,) Yavrusu yahut yavruları olan bir dağ keçisi dişisi: (S, * O, * TA:) çoğulu **مُغْفِرَاتٌ**. (S, TA.)

**مِغْفَرٌ**
**مِغْفَرٌ** ذ Miğferin altında giyilen şey: (Mgh, Msb:) yahut bir zırh parçası, (**زَرَدٌ**, S K,) (S) **دِرْع**’dan [yahut zırhtan] (S, K,) başın ölçüsüne göre (S) örülmüş, (S,) **قَلَنْسُوَة** denilen [başlık] altında giyilen; (S, K;) bunun gibi ↓ **مِغْفَرَةٌ** ve ↓ **غِفَارَةٌ** da: (K:) yahut miğferin **رَفْرَف**’i [sarkan eklentisi]: (TA:) yahut bir zırh parçası, (**حَلَقٌ** yahut **حِلَقٌ**, K’nin farklı nüshalarında,) ki silahlı adam, (K,) yahut bazı sözlüklere göre bir adam, (TA,) onu **قِنَاع** tarzında giyer (**يَتَقَنَّعُ بِهَا**); bunun gibi ↓ **مِغْفَرَةٌ** ve ↓ **غِفَارَةٌ** da: (K:) ISh’ye göre **مِغْفَر**, bir adamın miğferin altına koyduğu, boyun üzerine sarkan bir halka zırh parçasıdır: ve bazen, der, **قَلَنْسُوَة** gibidir; ancak daha geniştir; adam onu başına atar ve zırha kadar ulaşır; sonra miğfer onun üstüne konur; ve bu **مغفر** omuzlara sarkar: bazen de **مغفر**, miğferin altında, **دِيبَاج**’dan [yani ipek brokardan] ve **خَزّ** denilen [kumaştan; bk.] yapılır: AO’nun “Zırh ve Miğfer Kitabı”na göre **مِغْفَرٌ** ve ↓ **غِفَارَةٌ**, **تَسْبِغَةٌ** denilen [bk.] bir zırh kısmının [baş örtüsü oluşturan] adlarıdır; ve bazen halkalar görünür; bazen de onları içten astarlar ve dıştan **دِيبَاج** yahut **خَزّ** yahut **بِزْيَوْن** denilen [ipek türü] ile örterler; ve onu bir şeyle doldururlar (**حشّوها بما كان**); ve bazen üstüne gümüş vb. bir **قَوْنَس** [konik tepe] yaparlar: (TA:) **مِغْفَر** terimi miğferin kendisine de uygulanır. (Mgh.) -A2- **مُغْفُورٌ**’a da bak, üç yerde.

**مِغْفَرَةٌ**
**مِغْفَرَةٌ** ذ : **مِغْفَرٌ**’e bak, iki yerde.

**مِغْفَارٌ**
**مِغْفَارٌ** ذ : bir sonraki paragrafa bak, iki yerde.

**مُغْفُورٌ**
**مُغْفُورٌ** ذ (AA, T, S, K, &c.) ve ↓ **مِغْفَرٌ** (Ks, T, S, K) ve ↓ **مُغْفَرٌ** ve ↓ **مِغْفَارٌ** ve ↓ **مِغْفيرٌ** (K) **مُغْثُورٌ** ile aynı anlamdadır; (T, S, K;) [bir tür kudret helvası;] **رِمْث** denilen [ağaç/çalı]dan ve bazen **عُشَر** ve **عُرْفُط** ve **ثُمَام** ve **سَلَم** ve **طَلْح** vb.’den çıkan bir üründür; (S;) **رمث** ve **عرفط**’un zamkı; (T;) **رمث** üzerinde bulunan, tatlı olan ve yenilen zamk; (AA;) **رمث**’in ince dallarının uçlarından akan yahut sızan, rengi bakımından **دِبْس**’e benzeyen bir şey; (ISh, çoğul **مَغَافِيرُ**’ün açıklamasında;) **عرفط**’tan akan yahut sızan, hoş kokulu olmayan bir zamk; (IAth;) **نَاطِف** denilen [tatlı]ya benzeyen, **عرفط**’un sızdırdığı bir zamk; bir bez parçasına konur, sonra su serpilir ve içilir: Lth’ye göre ↓ **مِغْفَارٌ**, **اـِجَّاصَة**’nın zamkına söylenir: ve bazıları der ki ↓ **مِغْفَرٌ**, yuvarlak şekilli zamka söylenir; **صُعْرُورٌ**, parmak gibi şekilli olana; ve **ذَوْبٌ**, yere akana: ve ↓ **مِغْفَرٌ** ayrıca, bir zamk ağacının bir dalına da söylenir; ondan [TA’da **بِهِ** yerine **مِنْهُ** okunur] beyaz bir sıvı silinir; ondan tatlı bir içecek yapılır: (TA:) [**مُغْفُورٌ** ve **مِغْفَارٌ** ve **مِغْفِيرٌ**’ün çoğulu] **مَغَافِيرُ**, (T, S, K,) ve [**مِغْفَرٌ** ve **مُغْفُرٌ**’un çoğulu] **مَغَافِرُ**: (K:) ayrıca denilmiştir ki **مَغَافِيرُ**, **رُبّ** gibi, fakat beyaz olan tatlı bir bal türüne söylenir. (TA.)
[Bundan dolayı şu söz (darb-ı mesel):]
↓ **هٰذَا الجَنَى لَا أَْنْ يُكَدَّ المُغْفُرُ**
[Bu, toplama işidir; **مغفر** kazıyıp çıkarma işi değildir]: bir şeyin tercihine işaret eden bir meseldir; çok hayır elde edene söylenir. (K.)

**مِغْفِيرٌ**
**مِغْفِيرٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**أَرْضٌ مَغْفُورَآءُ**
**أَرْضٌ مَغْفُورَآءُ** ذ **مَغَافِير** [veren ağaçlar] bulunduran arazi. (IDrd, K.) [**مُغْفُورٌ**’a bak.]

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَفَرَ
غَفَرَ I ( n. ac. غَفْر 1 ),
a.  Covered, veiled, concealed, hid.

b.  [ acc. &  Bi ], Dyed with ( hair ).

c.  ( n. ac. غَفْر 1 ,  مَغْفِرَة 18t ,  غُفَاْر 24 ,  غَفِيْر 25 ,  غَفِيْرَة 25t ,  غُفُوْر 27 ,  غُفْرَاْن 35 ) [ acc. &  La ], Forgave, pardoned; condoned ( fault &  c. ).

d.  ( n. ac. غَفْر 1 ), Cheapened; depressed ( the market ).

e.  see infra.

غَفِرَ
غَفِرَ A ( n. ac. غَفَر 4 ) [&  pass. ],
a.  Re-opened ( wound ); had a relapse, became worse ( convalescent ).

b.  Was villous, shaggy, rough ( garment ).

غَفَّرَ
غَفَّرَ II ,
a.  Covered & c.

أَغْفَرَ
أَغْفَرَ IV ,
a.  Covered & c.

b.  Produced, distilled, exuded gum ( tree ).

تَغَاْفَرَ
تَغَاْفَرَ VI ,
a.  Forgave each other.

اِنْغَفَرَ
اِنْغَفَرَ VII
a.  [ coll. ], Was forgiven, pardoned; was remitted ( sin ).

اِغْتَفَرَ
اِغْتَفَرَ VIII ,
a.  see I (c) .

اِسْتَغْفَرَ
اِسْتَغْفَرَ X
a.  [ acc.& Min ], Asked pardon, forgiveness for....of.

غَفْر
غَفْر 1 ,
a.  see 4 (a) .

b.  Belly.

c.  A star in Virgo.

d.  see 2 .

غِفْر
غِفْر 2 , ( pl. غِفَرَة 7t ,  غُفُوْر 27 ,  أَغْفَاْر 38 ),
a.  Young of the chamois; young antelope.

غُفْر
غُفْر 3 ,
a.  see 2 .

غُفْرَة
غُفْرَة 3t ,
a.  Covering, cover, lid.

غَفَر
غَفَر 4 ,
a.  Hair; nap, pile ( of cloth ).

b.  Small herbage.

c.  [ coll. ], Escort, guard.

غَفِر
غَفِر 5 ,
a.  Hairy.

مَغْفِرَة
مَغْفِرَة 18t ,
a.  Pardon, forgiveness; indulgence.

مِغْفَر
مِغْفَر 20 , ( pl. مَغَاْفِرُ 44 ),
a.  Steel cap, helmet, casque; visor.

b.  Sap; a kind of manna.

مِغْفَرَة
مِغْفَرَة 20t ,
a.  see 20 (a) .

غَاْفِر
غَاْفِر 21 , ( pl. غَفَرَة 4t ),
a.  Forgiving; forgiver, pardoner.

غِفَاْرَة
غِفَاْرَة 23t , ( pl. غَفَاْئِرُ 46 ),
a.  Piece of cloth worn over the hair.

غَفِيْر
غَفِيْر 25 ,
a.  Veiling, covering; enveloping.

b.  Hair of the neck.

c.  [ coll. ],  see 4 (c) .

غَفِيْرَة
غَفِيْرَة 25t ,
a.  see 3t .

b.  Forgiveness.

غَفُوْر
غَفُوْر 26 , ( pl. غُفُر 10 ),
a.  Forgiving, merciful.

غَفَّاْر
غَفَّاْر 28 ,
a.  see 26 .

غَفَّاْرَة
غَفَّاْرَة 28t ,  H. ,
a.  Cope.

غُفْرَاْن
غُفْرَاْن 35 ,
a.  Forgiveness, pardon.

b.  [ coll. ], Remission of sin; absolution; indulgence.

مُغْفُر
مُغْفُر ,  مُغْفُوْر ( pl. مَغَاْفِرُ 44 ,  مَغَاْفِيْرُ 65 ),
a.  see 20 (b) .

غَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرَتِهِ
غَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرَتِهِ
a.  He arranged the affair suitably.

مَا فِيهِ غَفِيْرَة
مَا فِيهِ غَفِيْرَة
a.  He never forgives.

جَمّ غَفِيْر
جَمّ غَفِيْر جَمَّآء غَفِيْر جَمًّا غَفِيْرًا جَمَّآء غَفِيْرَة جَمَّآء غَفِيْرَى
a.  All together, together, the lot, the entire crowd.

##### Türkçe

**غَفَرَ**
**غَفَرَ** I (mastar: **غَفْر** 1),
a. Örttü, perdeledi, gizledi, sakladı.

b. [mef‘ûl & **بِ** ile], (saçı) ile boyadı.

c. (mastar: **غَفْر** 1, **مَغْفِرَة** 18t, **غُفَاْر** 24, **غَفِيْر** 25, **غَفِيْرَة** 25t, **غُفُوْر** 27, **غُفْرَاْن** 35) [mef‘ûl & **لِ** ile], bağışladı, affetti; (kusuru vb.) hoş gördü.

d. (mastar: **غَفْر** 1), ucuzlattı; (piyasayı) düşürdü.

e. aşağıya bak.

**غَفِرَ**
**غَفِرَ** A (mastar: **غَفَر** 4) [& meçhul],
a. (Yara) yeniden açıldı; nüksetti, daha kötü oldu (iyileşmekte olan).

b. Tüylüydü, kıllıydı, pürüzlüydü (giysi).

**غَفَّرَ**
**غَفَّرَ** II,
a. Örttü vb.

**أَغْفَرَ**
**أَغْفَرَ** IV,
a. Örttü vb.

b. (Ağaç) zamk üretti, damıttı, sızdırdı.

**تَغَاْفَرَ**
**تَغَاْفَرَ** VI,
a. Birbirlerini bağışladılar.

**اِنْغَفَرَ**
**اِنْغَفَرَ** VII
a. [cem‘î], bağışlandı, affedildi; (günah) bağışlandı.

**اِغْتَفَرَ**
**اِغْتَفَرَ** VIII,
a. I (c)’ye bak.

**اِسْتَغْفَرَ**
**اِسْتَغْفَرَ** X
a. [mef‘ûl & **مِنْ** ile], … için/…den af, bağışlanma diledi.

**غَفْر**
**غَفْر** 1,
a. 4 (a)’ya bak.

b. Karın.

c. Başak (Virgo) burcunda bir yıldız.

d. 2’ye bak.

**غِفْر**
**غِفْر** 2, (çoğulu: **غِفَرَة** 7t, **غُفُوْر** 27, **أَغْفَاْر** 38),
a. Dağ keçisi yavrusu; genç ceylan.

**غُفْر**
**غُفْر** 3,
a. 2’ye bak.

**غُفْرَة**
**غُفْرَة** 3t,
a. Örtü, kapak, kapaklık.

**غَفَر**
**غَفَر** 4,
a. Kıl; (kumaşın) tüyü, havı.

b. Küçük ot.

c. [cem‘î], refakatçi, muhafız.

**غَفِر**
**غَفِر** 5,
a. Kıllı.

**مَغْفِرَة**
**مَغْفِرَة** 18t,
a. Af, bağışlama; müsamaha.

**مِغْفَر**
**مِغْفَر** 20, (çoğulu: **مَغَاْفِرُ** 44),
a. Çelik başlık, miğfer, kask; siperlik.

b. Özsu; bir çeşit kudret helvası.

**مِغْفَرَة**
**مِغْفَرَة** 20t,
a. 20 (a)’ya bak.

**غَاْفِر**
**غَاْفِر** 21, (çoğulu: **غَفَرَة** 4t),
a. Bağışlayan; bağışlayıcı, affedici.

**غِفَاْرَة**
**غِفَاْرَة** 23t, (çoğulu: **غَفَاْئِرُ** 46),
a. Saçın üzerine giyilen bir parça bez.

**غَفِيْر**
**غَفِيْر** 25,
a. Perdeleyen, örten; kuşatan.

b. Boyun kılı.

c. [cem‘î], 4 (c)’ye bak.

**غَفِيْرَة**
**غَفِيْرَة** 25t,
a. 3t’ye bak.

b. Bağışlama.

**غَفُوْر**
**غَفُوْر** 26, (çoğulu: **غُفُر** 10),
a. Bağışlayan, merhametli.

**غَفَّاْر**
**غَفَّاْر** 28,
a. 26’ya bak.

**غَفَّاْرَة**
**غَفَّاْرَة** 28t, H.,
a. Başlık (cope).

**غُفْرَاْن**
**غُفْرَاْن** 35,
a. Bağışlama, af.

b. [cem‘î], günahın bağışlanması; beraat; müsamaha.

**مُغْفُر**
**مُغْفُر**, **مُغْفُوْر** (çoğulu: **مَغَاْفِرُ** 44, **مَغَاْفِيْرُ** 65),
a. 20 (b)’ye bak.

**غَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرَتِهِ**
**غَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرَتِهِ**
a. İşi uygun biçimde düzenledi.

**مَا فِيهِ غَفِيْرَة**
**مَا فِيهِ غَفِيْرَة**
a. Asla bağışlamaz.

**جَمّ غَفِيْر**
**جَمّ غَفِيْر جَمَّآء غَفِيْر جَمًّا غَفِيْرًا جَمَّآء غَفِيْرَة جَمَّآء غَفِيْرَى**
a. Hep birlikte, birlikte; topluca; bütün kalabalık.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

غفر
غَفَرَ - يَغْفِرُ - مَغْفِرَة- غُفْرَان - غَافِر - غَفُوْر - غَفّار - اسْتَغْفَرَ - يَسْتَغْفِرُ
غَفَرَ - يَغْفِرُ + كائن + شيئاً: حجبة وستره وأخفاه ليبعده عن ضرر أو أذى محتمل
غَفَرَ - يَغْفِرُ + كائن + لكائن + شيئاً: يحجبه ويستره ويبعده عنه ليقيه ويحميه من أثره: يحجب الشيء عن الكائن ويبعد أثره عنه، ويجعل بينه وبين الكائن ستراً فلا يضره
﴿إنا آمنا بربنا ليغفر لنا خطايانا﴾: يغفر لكائن ذنباً: يحجب ويبعد ويشطب الذنب من قائمة المحاسبة لأجل خلاص الكائن من تبعاته وضره
اغْفِر: فعل أمر من " غَفَرَ - يَغْفِرُ " بمعنى : نرجو أن تغفر
مَغْفِرَة: على وزن " مـَفـْعـِلـَة"  اسم فعل بمعنى مفعول للمرة المؤكدة  من " غَفَرَ - يَغْفِرُ ": الغفران لحالة أو  أمر مراد  أو كائن مختار
غُفْرَان: على وزن " فُعْلان" اسم فعل مبالغة بمعنى مفعول من " غَفَرَ - يَغْفِرُ ": ما يكون بفعل " غَفَرَ - يَغْفِرُ ": ستر الذنوب وشطبها لإبطال المحاسبة عليها
غُفْرانَك: بمعنى: نرجو غفرانك: نرجو أن تستر وتحجب ذنوبنا عن المحاسبة
غَافِر: اسم فاعل صفة مشبهة من " غَفَرَ - يَغْفِرُ "
غَفُوْر: اسم فاعل مبالغة على وزن " فـَعول "  من " غَفَرَ - يَغْفِرُ "
غَفّار: اسم فاعل مبالغة على وزن" فَعّال " من " غَفَرَ - يَغْفِرُ "
اسْتَغْفَرَ - يَسْتَغْفِرُ: على وزن " استفعل من " غَفَرَ - يَغْفِرُ ": يسعى ويتمنى أن يغفر له كائن شيئاً
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الستر والحجب والتمويه لجعل الشيء غامضاً ناقص التبين والوضوح، لنقص الضياء أو تداخل الشكل والمنظر في الجسم المنظور " ، وهي:
غَمَضَ - يَغْمِضُ، لَبَسَ - يَلْبِسُ، قَنَعَ - يَقْنَعُ، نَفِقَ - يَنْفَقُ، كَفَرَ - يَكْفِرُ، غَفَرَ - يَغْفِرُ
غفر - يغفر - اغفر
	﴿لله ما في السماوات وما في الأرض وإن تبدوا ما في أنفسكم أو تخفوه يحاسبكم به الله فيغفر لمن يشاء ويعذب من يشاء والله على كل شيء قدير(284)﴾ البقرة ﴿وقالت اليهود والنصارى نحن أبناء الله وأحباؤه قل فلم يعذبكم بذنوبكم بل أنتم بشر ممن خلق يغفر لمن يشاء ويعذب من يشاء ولله ملك السماوات والأرض وما بينهما وإليه المصير(18)﴾ المائدة
	﴿ولله ملك السماوات والأرض يغفر لمن يشاء ويعذب من يشاء وكان الله غفورا رحيما (14)﴾ الفتح ﴿ألم تعلم أن الله له ملك السماوات والأرض يعذب من يشاء ويغفر لمن يشاءوالله على كل شيء قدير(40)﴾ المائدة
	﴿إن الله لا يغفر أن يشرك به ويغفر ما دون ذلك لمن يشاء ومن يشرك بالله فقد ضل ضلالا بعيدا(116)﴾ النساء ﴿إن الله لا يغفر أن يشرك به ويغفر ما دون ذلك لمن يشاء ومن يشرك بالله فقد افترى إثما عظيما(48)﴾ النساء
	﴿قل ياعبادي الذين أسرفوا على أنفسهم لا تقنطوا من رحمة الله إن الله يغفر الذنوب جميعا إنه هو الغفور الرحيم (53)﴾ الزمر
	﴿وإذ قيل لهم اسكنوا هذه القرية وكلوا منها حيث شئتم وقولوا حطة وادخلوا الباب سجدا نغفر لكم خطيئاتكم سنزيد المحسنين(161)﴾ الأعراف ﴿وإذ قلنا ادخلوا هذه القرية فكلوا منها حيث شئتم رغدا وادخلوا الباب سجداوقولوا حطة نغفر لكم خطاياكم وسنزيد المحسنين(58)﴾ البقرة
	﴿إنا آمنا بربنا ليغفر لنا خطايانا وما أكرهتنا عليه من السحر والله خير وأبقى(73)﴾ طه
	﴿ليغفر لك الله ما تقدم من ذنبك وما تأخر ويتم نعمته عليك ويهديك صراطا مستقيما(2)﴾ الفتح
	﴿ياأيها الذين آمنوا اتقوا الله وآمنوا برسوله يؤتكم كفلين من رحمته ويجعل لكم نورا تمشون به ويغفر لكم والله غفور رحيم (28)﴾ الحديد ﴿ياأيها الذين آمنوا توبوا إلى الله توبة نصوحا عسى ربكم أن يكفر عنكم سيئاتكم ويدخلكم جنات تجري من تحتها الأنهار يوم لا يخزي الله النبي والذين آمنوا معه نورهم يسعى بين أيديهم وبأيمانهم يقولون ربنا أتمم لنا نورنا واغفر لنا إنك على كل شيء قدير(8)﴾ التحريم
	﴿ياأيها الذين آمنوا إن تتقوا الله يجعل لكم فرقانا ويكفر عنكم سيئاتكم ويغفر لكم والله ذو الفضل العظيم(29)﴾ الأنفال ﴿ياقومنا أجيبوا داعي الله وآمنوا به يغفر لكم من ذنوبكم ويجركم من عذاب أليم(31)﴾ الأحقاف ﴿يغفر لكم ذنوبكم ويدخلكم جنات تجري من تحتها الأنهار ومساكن طيبة في جنات عدن ذلك الفوز العظيم(12)﴾ الصف ﴿يصلح لكم أعمالكم ويغفر لكم ذنوبكم ومن يطع الله ورسوله فقد فاز فوزا عظيما (71)﴾ الأحزاب
	﴿قالت رسلهم أفي الله شك فاطر السماوات والأرض يدعوكم ليغفر لكم من ذنوبكم ويؤخركم إلى أجل مسمى قالوا إن أنتم إلا بشر مثلنا تريدون أن تصدونا عما كان يعبد آباؤنا فأتونا بسلطان مبين(10)﴾ إبراهيم ﴿يغفر لكم من ذنوبكم ويؤخركم إلى أجل مسمى إن أجل الله إذا جاء لا يؤخر لو كنتم تعلمون(4)﴾ نوح
	﴿قل للذين كفروا إن ينتهوا يغفر لهم ما قد سلف وإن يعودوا فقد مضت سنة الأولين(38)﴾ الأنفال ﴿إن تقرضوا الله قرضا حسنا يضاعفه لكم ويغفر لكم والله شكور حليم (17)﴾ التغابن
	﴿سواء عليهم أاستغفرت لهم أم لم تستغفر لهم لن يغفر الله لهم إن الله لا يهدي القوم الفاسقين(6)﴾ المنافقون ﴿إن الذين كفروا وصدوا عن سبيل الله ثم ماتوا وهم كفار فلن يغفر الله لهم (34)﴾ محمد
	﴿إن الذين آمنوا ثم كفروا ثم آمنوا ثم كفروا ثم ازدادوا كفرا لم يكن الله ليغفر لهم ولا ليهديهم سبيلا(137)﴾ النساء ﴿إن الذين كفروا وظلموا لم يكن الله ليغفر لهم ولا ليهديهم طريقا(168)﴾ النساء
	﴿قالا ربنا ظلمنا أنفسنا وإن لم تغفر لنا وترحمنا لنكونن من الخاسرين (23)﴾ الأعراف ﴿ولما سقط في أيديهم ورأوا أنهم قد ضلوا قالوا لئن لم يرحمنا ربنا ويغفر لنا لنكونن من الخاسرين (149)﴾ الأعراف ﴿قال رب إني أعوذ بك أن أسألك ما ليس لي به علم وإلا تغفر لي وترحمني أكن من الخاسرين (47)﴾ هود ﴿قال رب إني ظلمت نفسي فاغفر لي فغفر له إنه هو الغفور الرحيم (16)﴾ القصص
	﴿الذين يقولون ربنا إننا آمنا فاغفر لنا ذنوبنا وقنا عذاب النار (16)﴾ آل عمران ﴿وما كان قولهم إلا أن قالوا ربنا اغفر لنا ذنوبنا وإسرافنا في أمرنا وثبت أقدامنا وانصرنا على القوم الكافرين(147)﴾ آل عمران ﴿ربنا إننا سمعنا مناديا ينادي للإيمان أن آمنوا بربكم فآمنا ربنا فاغفر لنا ذنوبنا وكفر عنا سيئاتنا وتوفنا مع الأبرار (193)﴾ آل عمران
	﴿إنا نطمع أن يغفر لنا ربنا خطايانا أن كنا أول المؤمنين (51)﴾ الشعراء ﴿والذي أطمع أن يغفر لي خطيئتي يوم الدين (82)﴾ الشعراء
	﴿إنه كان فريق من عبادي يقولون ربنا آمنا فاغفر لنا وارحمنا وأنت خير الراحمين (109)﴾ المؤمنون ﴿وقل رب اغفر وارحم وأنت خير الراحمين (118)﴾ المؤمنون
	﴿قال لا تثريب عليكم اليوم يغفر الله لكم وهو أرحم الراحمين (92)﴾ يوسف
	﴿ربنا لا تجعلنا فتنة للذين كفروا واغفر لنا ربنا إنك أنت العزيز الحكيم (5)﴾ الممتحنة
	﴿ربنا اغفر لي ولوالدي وللمؤمنين يوم يقوم الحساب (41)﴾ إبراهيم ﴿رب اغفر لي ولوالدي ولمن دخل بيتي مؤمنا وللمؤمنين والمؤمنات ولا تزد الظالمين إلا تبارا(28)﴾ نوح
	﴿واختار موسى قومه سبعين رجلا لميقاتنا فلما أخذتهم الرجفة قال رب لو شئت أهلكتهم من قبل وإياي أتهلكنا بما فعل السفهاء منا إن هي إلا فتنتك تضل بها من تشاء وتهدي من تشاء أنت ولينا فاغفر لنا وارحمنا وأنت خير الغافرين(155)﴾ الأعراف ﴿لا يكلف الله نفسا إلا وسعها لها ما كسبت وعليها ما اكتسبت ربنا لا تؤاخذنا إن نسينا أو أخطأنا ربنا ولا تحمل علينا إصرا كما حملته على الذين من قبلنا ربنا ولا تحملنا ما لا طاقة لنا به واعف عنا واغفر لنا وارحمنا أنت مولانا فانصرنا على القوم الكافرين (286)﴾ البقرة
	﴿قال رب اغفر لي ولأخي وأدخلنا في رحمتك وأنت أرحم الراحمين(151)﴾ الأعراف ﴿والذين جاءوا من بعدهم يقولون ربنا اغفر لنا ولإخواننا الذين سبقونا بالإيمان ولا تجعل في قلوبنا غلا للذين آمنوا ربنا إنك رءوف رحيم(10)﴾ الحشر
	﴿قال رب اغفر لي وهب لي ملكا لا ينبغي لأحد من بعدي إنك أنت الوهاب (35)﴾ ص
	﴿واغفر لأبي إنه كان من الضالين (86)﴾ الشعراء
	﴿الذين يحملون العرش ومن حوله يسبحون بحمد ربهم ويؤمنون به ويستغفرون للذين آمنوا ربنا وسعت كل شيء رحمة وعلما فاغفر للذين تابوا واتبعوا سبيلك وقهم عذاب الجحيم (7)﴾ غافر ﴿إن تعذبهم فإنهم عبادك وإن تغفر لهم فإنك أنت العزيز الحكيم (118)﴾ المائدة
	﴿ياأيها الذين آمنوا إن من أزواجكم وأولادكم عدوا لكم فاحذروهم وإن تعفوا وتصفحوا وتغفروا فإن الله غفور رحيم(14)﴾ التغابن ﴿قل للذين آمنوا يغفروا للذين لا يرجون أيام الله ليجزي قوما بما كانوا يكسبون(14)﴾ الجاثية
	﴿والذين يجتنبون كبائر الإثم والفواحش وإذا ما غضبوا هم يغفرون 37)﴾ الشورى ﴿ولمن صبر وغفر إن ذلك لمن عزم الأمور(43)﴾ الشورى
	﴿فخلف من بعدهم خلف ورثوا الكتاب يأخذون عرض هذا الأدنى ويقولون سيغفر لنا وإن يأتهم عرض مثله يأخذوه ألم يؤخذ عليهم ميثاق الكتاب أن لا يقولوا على الله إلا الحق ودرسوا ما فيه والدار الآخرة خير للذين يتقون أفلا تعقلون(169)﴾ الأعراف
	﴿بما غفر لي ربي وجعلني من المكرمين (27)﴾ يس ﴿فغفرنا له ذلك وإن له عندنا لزلفى وحسن مآب (25)﴾ ص
	﴿وإني كلما دعوتهم لتغفر لهم جعلوا أصابعهم في آذانهم واستغشوا ثيابهم وأصروا واستكبروا استكبارا (7)﴾ نوح
غفرانك
	﴿آمن الرسول بما أنزل إليه من ربه والمؤمنون كل آمن بالله وملائكته وكتبه ورسله لا نفرق بين أحد من رسله وقالوا سمعنا وأطعنا غفرانك ربنا وإليك المصير(285)﴾ البقرة
غفار
﴿تدعونني لأكفر بالله وأشرك به ما ليس لي به علم وأنا أدعوكم إلى العزيز الغفار(42)﴾ غافر ﴿رب السماوات والأرض وما بينهما العزيز الغفار (66)﴾ ص ﴿خلق السماوات والأرض بالحق يكور الليل على النهار ويكور النهار على الليل وسخر الشمس والقمر كل يجري لأجل مسمى ألا هو العزيز الغفار(5)﴾ الزمر
	﴿وإني لغفار لمن تاب وآمن وعمل صالحا ثم اهتدى (82)﴾ طه
غافر
﴿غافر الذنب وقابل التوب شديد العقاب ذي الطول لا إله إلا هو إليه المصير(3)﴾ غافر ﴿واختار موسى قومه سبعين رجلا لميقاتنا فلما أخذتهم الرجفة قال رب لو شئت أهلكتهم من قبل وإياي أتهلكنا بما فعل السفهاء منا إن هي إلا فتنتك تضل بها من تشاء وتهدي من تشاء أنت ولينا فاغفر لنا وارحمنا وأنت خير الغافرين (155)﴾ الأعراف
غفور
عمل سوءاً بجهالة ثم تاب وأصلح﴿وإذا جاءك الذين يؤمنون بآياتنا فقل سلام عليكم كتب ربكم على نفسه الرحمة أنه من عمل منكم سوءا بجهالة ثم تاب من بعده وأصلح فأنه غفور رحيم (54)﴾ الأنعام ﴿ثم إن ربك للذين عملوا السوء بجهالة ثم تابوا من بعد ذلك وأصلحوا إن ربك من بعدها لغفور رحيم(119)﴾ النحل
 	﴿كيف يهدي الله قوما كفروا بعد إيمانهم وشهدوا أن الرسول حق وجاءهم البينات والله لا يهدي القوم الظالمين(86)أولئك جزاؤهم أن عليهم لعنة الله والملائكة والناس أجمعين (87)خالدين فيها لا يخفف عنهم العذاب ولا هم ينظرون(88) إلا الذين تابوا من بعد ذلك وأصلحوا فإن الله غفور رحيم (89)﴾ آل عمران ﴿والذين يرمون المحصنات ثم لم يأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم ثمانين جلدة ولا تقبلوا لهم شهادة أبدا وأولئك هم الفاسقون(4)إلا الذين تابوا من بعد ذلك وأصلحوا فإن الله غفور رحيم (5)﴾ النور
 	﴿والذين عملوا السيئات ثم تابوا من بعدها وآمنوا إن ربك من بعدها لغفور رحيم (153)﴾ الأعراف ﴿إلا من تاب وآمن وعمل عملا صالحا فأولئك يبدل الله سيئاتهم حسنات وكان الله غفورا رحيما(70)﴾ الفرقان
 	﴿فمن تاب من بعد ظلمه وأصلح فإن الله يتوب عليه إن الله غفور رحيم (39)﴾ المائدة ﴿إلا من ظلم ثم بدل حسنا بعد سوء فإني غفور رحيم (11)﴾ النمل ﴿وآخرون اعترفوا بذنوبهم خلطوا عملا صالحا وآخر سيئا عسى الله أن يتوب عليهم إن الله غفور رحيم (102)﴾ التوبة
 	﴿أفلا يتوبون إلى الله ويستغفرونه والله غفور رحيم (74)﴾ المائدة ﴿ومن يعمل سوءا أو يظلم نفسه ثم يستغفر الله يجد الله غفورا رحيما (110)﴾ النساء
 	﴿ولله ما في السماوات وما في الأرض يغفر لمن يشاء ويعذب من يشاء والله غفور رحيم (129)﴾ آل عمران ﴿ولله ملك السماوات والأرض يغفر لمن يشاء ويعذب من يشاء وكان الله غفورا رحيما (14)﴾ الفتح
 	﴿الذي خلق الموت والحياة ليبلوكم أيكم أحسن عملا وهو العزيز الغفور(2)﴾ الملك ﴿وهو الغفور الودود (14)﴾ البروج ﴿ربكم أعلم بما في نفوسكم إن تكونوا صالحين فإنه كان للأوابين غفورا(25)﴾ الإسراء ﴿وربك الغفور ذو الرحمة لو يؤاخذهم بما كسبوا لعجل لهم العذاب بل لهم موعد لن يجدوا من دونه موئلا(58)﴾ الكهف ﴿يعلم ما يلج في الأرض وما يخرج منها وما ينزل من السماء وما يعرج فيها وهو الرحيم الغفور(2)﴾ سبأ
 	﴿وهو الذي جعلكم خلائف الأرض ورفع بعضكم فوق بعض درجات ليبلوكم في ما آتاكم إن ربك سريع العقاب وإنه لغفور رحيم (165)﴾ الأنعام ﴿وإذ تأذن ربك ليبعثن عليهم إلى يوم القيامة من يسومهم سوء العذاب إن ربك لسريع العقاب وإنه لغفور رحيم (167)﴾ الأعراف
 	﴿اعلموا أن الله شديد العقاب وأن الله غفور رحيم (98)﴾ المائدة
 	﴿تسبح له السماوات السبع والأرض ومن فيهن وإن من شيء إلا يسبح بحمده ولكن لا تفقهون تسبيحهم إنه كان حليما غفورا (44)﴾ الإسراء ﴿إن الله يمسك السماوات والأرض أن تزولا ولئن زالتا إن أمسكهما من أحد من بعده إنه كان حليما غفورا (41)﴾ فاطر
 	﴿نبئ عبادي أني أنا الغفور الرحيم (49)﴾ الحجر ﴿قل ياعبادي الذين أسرفوا على أنفسهم لا تقنطوا من رحمة الله إن الله يغفر الذنوب جميعا إنه هو الغفور الرحيم (53)﴾ الزمر
 	﴿قل أنزله الذي يعلم السر في السماوات والأرض إنه كان غفورا رحيما (6)﴾ الفرقان ﴿نزلا من غفور رحيم 32)﴾ فصلت
 	﴿ذلك الذي يبشر الله عباده الذين آمنوا وعملوا الصالحات قل لا أسألكم عليه أجرا إلا المودة في القربى ومن يقترف حسنة نزد له فيها حسنا إن الله غفور شكور 23)﴾ الشورى
الطعام	﴿إنما حرم عليكم الميتة والدم ولحم الخنزير وما أهل به لغير الله فمن اضطر غير باغ ولا عاد فلا إثم عليه إن الله غفور رحيم (173)﴾ البقرة ﴿حرمت عليكم الميتة والدم ولحم الخنزير وما أهل لغير الله به والمنخنقة والموقوذة والمتردية والنطيحة وما أكل السبع إلا ما ذكيتم وما ذبح على النصب وأن تستقسموا بالأزلام ذلكم فسق اليوم يئس الذين كفروا من دينكم فلا تخشوهم واخشوني اليوم أكملت لكم دينكم وأتممت عليكم نعمتي ورضيت لكم الإسلام دينا فمن اضطر في مخمصة غير متجانف لإثم فإن الله غفور رحيم(3)﴾ المائدة ﴿قل لا أجد في ما أوحي إلي محرما على طاعم يطعمه إلا أن يكون ميتة أو دما مسفوحا أو لحم خنزير فإنه رجس أو فسقا أهل لغير الله به فمن اضطر غير باغ ولا عاد فإن ربك غفور رحيم(145)﴾ الأنعام ﴿إنما حرم عليكم الميتة والدم ولحم الخنزير وما أهل لغير الله به فمن اضطر غير باغ ولا عاد فإن الله غفور رحيم (115)﴾ النحل
 	﴿فكلوا مما غنمتم حلالا طيبا واتقوا الله إن الله غفور رحيم(69)﴾ الأنفال
الاختلاط بين الرجال والنساء والستر	﴿ولا جناح عليكم فيما عرضتم به من خطبة النساء أو أكننتم في أنفسكم علم الله أنكم ستذكرونهن ولكن لا تواعدوهن سرا إلا أن تقولوا قولا معروفا ولا تعزموا عقدة النكاح حتى يبلغ الكتاب أجله واعلموا أن الله يعلم ما في أنفسكم فاحذروه واعلموا أن الله غفور حليم (235)﴾ البقرة ﴿ياأيها النبي قل لأزواجك وبناتك ونساء المؤمنين يدنين عليهن من جلابيبهن ذلك أدنى أن يعرفن فلا يؤذين وكان الله غفورا رحيما (59)﴾ الأحزاب
البغاء والفحشاء والسوء	﴿وما أبرئ نفسي إن النفس لأمارة بالسوء إلا ما رحم ربي إن ربي غفور رحيم (53)﴾ يوسف ﴿وليستعفف الذين لا يجدون نكاحا حتى يغنيهم الله من فضله والذين يبتغون الكتاب مما ملكت أيمانكم فكاتبوهم إن علمتم فيهم خيرا وآتوهم من مال الله الذي آتاكم ولا تكرهوا فتياتكم على البغاء إن أردن تحصنا لتبتغوا عرض الحياة الدنيا ومن يكرهن فإن الله من بعد إكراههن غفور رحيم (33)﴾ النور
الإيلاء     والظهار	﴿للذين يؤلون من نسائهم تربص أربعة أشهر فإن فاءوا فإن الله غفور رحيم (226)﴾ البقرة ﴿الذين يظاهرون منكم من نسائهم ما هن أمهاتهم إن أمهاتهم إلا اللائي ولدنهم وإنهم ليقولون منكرا من القول وزورا وإن الله لعفو غفور (2)﴾ المجادلة
المحرمات في النكاح	﴿حرمت عليكم أمهاتكم وبناتكم وأخواتكم وعماتكم وخالاتكم وبنات الأخ وبنات الأخت وأمهاتكم اللاتي أرضعنكم وأخواتكم من الرضاعة وأمهات نسائكم وربائبكم اللاتي في حجوركم من نسائكم اللاتي دخلتم بهن فإن لم تكونوا دخلتم بهن فلا جناح عليكم وحلائل أبنائكم الذين من أصلابكم وأن تجمعوا بين الأختين إلا ما قد سلف إن الله كان غفورا رحيما (23)﴾ النساء
زواج ملك اليمين   فاحشة ملك اليمين	﴿ومن لم يستطع منكم طولا أن ينكح المحصنات المؤمنات فمن ما ملكت أيمانكم من فتياتكم المؤمنات والله أعلم بإيمانكم بعضكم من بعض فانكحوهن بإذن أهلهن وآتوهن أجورهن بالمعروف محصنات غير مسافحات ولا متخذات أخدان فإذا أحصن فإن أتين بفاحشة فعليهن نصف ما على المحصنات من العذاب ذلك لمن خشي العنت منكم وأن تصبروا خير لكم والله غفور رحيم(25)﴾ النساء
زواج النبي	﴿ياأيها النبي إنا أحللنا لك أزواجك اللاتي آتيت أجورهن وما ملكت يمينك مما أفاء الله عليك وبنات عمك وبنات عماتك وبنات خالك وبنات خالاتك اللاتي هاجرن معك وامرأة مؤمنة إن وهبت نفسها للنبي إن أراد النبي أن يستنكحها خالصة لك من دون المؤمنين قد علمنا ما فرضنا عليهم في أزواجهم وما ملكت أيمانهم لكيلا يكون عليك حرج وكان الله غفورا رحيما(50)﴾ الأحزاب ﴿ياأيها النبي لم تحرم ما أحل الله لك تبتغي مرضاة أزواجك والله غفور رحيم(1)﴾ التحريم
العدل بين الزوجات	﴿ولن تستطيعوا أن تعدلوا بين النساء ولو حرصتم فلا تميلوا كل الميل فتذروها كالمعلقة وإن تصلحوا وتتقوا فإن الله كان غفورا رحيما (129)﴾ النساء
التبني	﴿ادعوهم لآبائهم هو أقسط عند الله فإن لم تعلموا آباءهم فإخوانكم في الدين ومواليكم وليس عليكم جناح فيما أخطأتم به ولكن ما تعمدت قلوبكم وكان الله غفورا رحيما(5)﴾ الأحزاب
العداء الأسري	﴿ياأيها الذين آمنوا إن من أزواجكم وأولادكم عدوا لكم فاحذروهم وإن تعفوا وتصفحوا وتغفروا فإن الله غفور رحيم(14)﴾ التغابن
الحلف اللغو	﴿لا يؤاخذكم الله باللغو في أيمانكم ولكن يؤاخذكم بما كسبت قلوبكم والله غفور حليم (225)﴾ البقرة
القعود عن الجهاد والجهاد	﴿إن الذين آمنوا والذين هاجروا وجاهدوا في سبيل الله أولئك يرجون رحمة الله والله غفور رحيم (218)﴾ البقرة ﴿لا يستوي القاعدون من المؤمنين غير أولي الضرر والمجاهدون في سبيل الله بأموالهم وأنفسهم فضل الله المجاهدين بأموالهم وأنفسهم على القاعدين درجة وكلا وعد الله الحسنى وفضل الله المجاهدين على القاعدين أجرا عظيما(95)درجات منه ومغفرة ورحمة وكان الله غفورا رحيما (96)﴾ النساء ﴿ليس على الضعفاء ولا على المرضى ولا على الذين لا يجدون ما ينفقون حرج إذا نصحوا لله ورسوله ما على المحسنين من سبيل والله غفور رحيم(91)﴾ التوبة
التولي في لقاء العدو	﴿إن الذين تولوا منكم يوم التقى الجمعان إنما استزلهم الشيطان ببعض ما كسبوا ولقد عفا الله عنهم إن الله غفور حليم (155)﴾ آل عمران
البقاء في أرض لا يطبق فيها حكم الله	﴿قالوا ألم تكن أرض الله واسعة فتهاجروا فيها فأولئك مأواهم جهنم وساءت مصيرا(97)إلا المستضعفين من الرجال والنساء والولدان لا يستطيعون حيلة ولا يهتدون سبيلا(98) فأولئك عسى الله أن يعفو عنهم وكان الله عفوا غفورا(99)﴾ النساء ﴿ومن يهاجر في سبيل الله يجد في الأرض مراغما كثيرا وسعة ومن يخرج من بيته مهاجرا إلى الله ورسوله ثم يدركه الموت فقد وقع أجره على الله وكان الله غفورا رحيما(100)﴾ النساء ﴿ثم إن ربك للذين هاجروا من بعد ما فتنوا ثم جاهدوا وصبروا إن ربك من بعدها لغفور رحيم (110)﴾ النحل
عذاب المنافقين والغفران للمؤمنين	﴿ليجزي الله الصادقين بصدقهم ويعذب المنافقين إن شاء أو يتوب عليهم إن الله كان غفورا رحيما(24)﴾ الأحزاب ﴿ليعذب الله المنافقين والمنافقات والمشركين والمشركات ويتوب الله على المؤمنين والمؤمنات وكان الله غفورا رحيما (73)﴾ الأحزاب
عذاب محاربي حكم الله والغفران للذين يتوبون منهم	﴿إنما جزاء الذين يحاربون الله ورسوله ويسعون في الأرض فسادا أن يقتلوا أو يصلبوا أو تقطع أيديهم وأرجلهم من خلاف أو ينفوا من الأرض ذلك لهم خزي في الدنيا ولهم في الآخرة عذاب عظيم(33) إلا الذين تابوا من قبل أن تقدروا عليهم فاعلموا أن الله غفور رحيم (34)﴾ المائدة ﴿فإذا انسلخ الأشهر الحرم فاقتلوا المشركين حيث وجدتموهم وخذوهم واحصروهم واقعدوا لهم كل مرصد فإن تابوا وأقاموا الصلاة وآتوا الزكاة فخلوا سبيلهم إن الله غفور رحيم (5)﴾ التوبة ﴿واقتلوهم حيث ثقفتموهم وأخرجوهم من حيث أخرجوكم والفتنة أشد من القتل ولا تقاتلوهم عند المسجد الحرام حتى يقاتلوكم فيه فإن قاتلوكم فاقتلوهم كذلك جزاء الكافرين(191) فإن انتهوا فإن الله غفور رحيم (192)﴾ البقرة
عذاب العدو من الكافرين والغفران لمن يتوب منهم	﴿ثم أنزل الله سكينته على رسوله وعلى المؤمنين وأنزل جنودا لم تروها وعذب الذين كفروا وذلك جزاء الكافرين(26) ثم يتوب الله من بعد ذلك على من يشاء والله غفور رحيم (27)﴾ التوبة ﴿عسى الله أن يجعل بينكم وبين الذين عاديتم منهم مودة والله قدير والله غفور رحيم(7)﴾ الممتحنة
الغفران للأعراب المطيعين لحكم الله والمنفقين	﴿ومن الأعراب من يؤمن بالله واليوم الآخر ويتخذ ما ينفق قربات عند الله وصلوات الرسول ألا إنها قربة لهم سيدخلهم الله في رحمته إن الله غفور رحيم(99)﴾ الأعراف ﴿قالت الأعراب آمنا قل لم تؤمنوا ولكن قولوا أسلمنا ولما يدخل الإيمان في قلوبكم وإن تطيعوا الله ورسوله لا يلتكم من أعمالكم شيئا إن الله غفور رحيم(14)﴾ الحجرات ﴿يصلح لكم أعمالكم ويغفر لكم ذنوبكم ومن يطع الله ورسوله فقد فاز فوزا عظيما (71)﴾ الأحزاب
الغفران لمن يتبع الرسول طلب الغفران لمن يعصي الرسول	﴿قل إن كنتم تحبون الله فاتبعوني يحببكم الله ويغفر لكم ذنوبكم والله غفور رحيم (31)﴾ آل عمران ﴿رب إنهن أضللن كثيرا من الناس فمن تبعني فإنه مني ومن عصاني فإنك غفور رحيم(36)﴾ إبراهيم
الغفران لمن آمن بالله ورسوله	﴿والذين آمنوا بالله ورسله ولم يفرقوا بين أحد منهم أولئك سوف يؤتيهم أجورهم وكان الله غفورا رحيما(152)﴾ النساء ﴿ياأيها الذين آمنوا اتقوا الله وآمنوا برسوله يؤتكم كفلين من رحمته ويجعل لكم نورا تمشون به ويغفر لكم والله غفور رحيم (28)﴾ الحديد
الغفران لمن يستأذن الرسول من المؤمنين	﴿إنما المؤمنون الذين آمنوا بالله ورسوله وإذا كانوا معه على أمر جامع لم يذهبوا حتى يستأذنوه إن الذين يستأذنونك أولئك الذين يؤمنون بالله ورسوله فإذا استأذنوك لبعض شأنهم فأذن لمن شئت منهم واستغفر لهم الله إن الله غفور رحيم (62)﴾ النور
الغفران للذين لا يوقرون النبي	﴿ولو أنهم صبروا حتى تخرج إليهم لكان خيرا لهم والله غفور رحيم (5)﴾ الحجرات ﴿ياأيها الذين آمنوا إذا ناجيتم الرسول فقدموا بين يدي نجواكم صدقة ذلك خير لكم وأطهر فإن لم تجدوا فإن الله غفور رحيم (12)﴾ المجادلة
الغفران للمنفقين	﴿ولا يأتل أولوا الفضل منكم والسعة أن يؤتوا أولي القربى والمساكين والمهاجرين في سبيل الله وليعفوا وليصفحوا ألا تحبون أن يغفر الله لكم والله غفور رحيم (22)﴾ النور
الغفران لمن لا يحصي نعمة الله	﴿وإن تعدوا نعمة الله لا تحصوها إن الله لغفور رحيم (18)﴾ النحل
الغفران لمن يشكر الله على الرزق	﴿لقد كان لسبإ في مسكنهم آية جنتان عن يمين وشمال كلوا من رزق ربكم واشكروا له بلدة طيبة ورب غفور (15)﴾ سبأ
 	﴿وإن يمسسك الله بضر فلا كاشف له إلا هو وإن يردك بخير فلا راد لفضله يصيب به من يشاء من عباده وهو الغفور الرحيم(107)﴾ يونس
الغفران للعلماء الذين يعرفون عظمة الله في خلقه فيخشونه	﴿ومن الناس والدواب والأنعام مختلف ألوانه كذلك إنما يخشى الله من عباده العلماء إن الله عزيز غفور(28)﴾ فاطر
الغفران للذي يبغى عليه بالعقوبة	﴿ذلك ومن عاقب بمثل ما عوقب به ثم بغي عليه لينصرنه الله إن الله لعفو غفور(60)﴾ الحج
الغفران للسؤال عن أشياء غير مبداة	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تسألوا عن أشياء إن تبد لكم تسؤكم وإن تسألوا عنها حين ينزل القرآن تبد لكم عفا الله عنها والله غفور حليم (101)﴾ المائدة
الغفران للخطأ بالحكم بما أنزل الله	﴿إنا أنزلنا إليك الكتاب بالحق لتحكم بين الناس بما أراك الله ولا تكن للخائنين خصيما(105) واستغفر الله إن الله كان غفورا رحيما (106)﴾ النساء
الغفران للمصلح بين الورثة والوصية	﴿فمن خاف من موص جنفا أو إثما فأصلح بينهم فلا إثم عليه إن الله غفور رحيم (182)﴾ البقرة
الغفران لمن لا يأتي بالوضوء على أحسن ما كتب	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تقربوا الصلاة وأنتم سكارى حتى تعلموا ما تقولون ولا جنبا إلا عابري سبيل حتى تغتسلوا وإن كنتم مرضى أو على سفر أو جاء أحد منكم من الغائط أو لامستم النساء فلم تجدوا ماء فتيمموا صعيدا طيبا فامسحوا بوجوهكم وأيديكم إن الله كان عفوا غفورا (43)﴾ النساء
الغفران للمستغفرين
الغفران لمن يقرأ القرآن ويصلي ويزكي ويستغفر         ويحج ويستغفر﴿إن ربك يعلم أنك تقوم أدنى من ثلثي الليل ونصفه وثلثه وطائفة من الذين معك والله يقدر الليل والنهار علم أن لن تحصوه فتاب عليكم فاقرءوا ما تيسر من القرآن علم أن سيكون منكم مرضى وآخرون يضربون في الأرض يبتغون من فضل الله وآخرون يقاتلون في سبيل الله فاقرءوا ما تيسر منه وأقيموا الصلاة وآتوا الزكاة وأقرضوا الله قرضا حسنا وما تقدموا لأنفسكم من خير تجدوه عند الله هو خيرا وأعظم أجرا واستغفروا الله إن الله غفور رحيم (20)﴾ المزمل ﴿ثم أفيضوا من حيث أفاض الناس واستغفروا الله إن الله غفور رحيم (199)﴾ البقرة
 	﴿قال رب إني ظلمت نفسي فاغفر لي فغفر له إنه هو الغفور الرحيم (16)﴾ القصص
الغفران للذين يستغفر لهم الأنبياء أو الصالحون
الغفران للمبايعات﴿ياأيها النبي إذا جاءك المؤمنات يبايعنك على أن لا يشركن بالله شيئا ولا يسرقن ولا يزنين ولا يقتلن أولادهن ولا يأتين ببهتان يفترينه بين أيديهن وأرجلهن ولا يعصينك في معروف فبايعهن واستغفر لهن الله إن الله غفور رحيم(12)﴾ الممتحنة
 	﴿قال سوف أستغفر لكم ربي إنه هو الغفور الرحيم (98)﴾ يوسف
 	﴿ليوفيهم أجورهم ويزيدهم من فضله إنه غفور شكور (30)﴾ فاطر ﴿وقالوا الحمد لله الذي أذهب عنا الحزن إن ربنا لغفور شكور(34)﴾ فاطر
 	﴿وقال اركبوا فيها باسم الله مجراها ومرساها إن ربي لغفور رحيم(41)﴾ هود
 	﴿ياأيها النبي قل لمن في أيديكم من الأسرى إن يعلم الله في قلوبكم خيرا يؤتكم خيرا مما أخذ منكم ويغفر لكم والله غفور رحيم (70)﴾ الأنفال
 	﴿أم يقولون افتراه قل إن افتريته فلا تملكون لي من الله شيئا هو أعلم بما تفيضون فيه كفى به شهيدا بيني وبينكم وهو الغفور الرحيم (8)﴾ الأحقاف
المغفرة
 	﴿وما يذكرون إلا أن يشاء الله هو أهل التقوى وأهل المغفرة (56)﴾ المدثر
 	﴿الشيطان يعدكم الفقر ويأمركم بالفحشاء والله يعدكم مغفرة منه وفضلا والله واسع عليم(268)﴾ البقرة ﴿الذين يجتنبون كبائر الإثم والفواحش إلا اللمم إن ربك واسع المغفرة هو أعلم بكم إذ أنشأكم من الأرض وإذ أنتم أجنة في بطون أمهاتكم فلا تزكوا أنفسكم هو أعلم بمن اتقى(32)﴾ النجم
 	﴿ويستعجلونك بالسيئة قبل الحسنة وقد خلت من قبلهم المثلات وإن ربك لذو مغفرة للناس على ظلمهم وإن ربك لشديد العقاب(6)﴾ الرعد ﴿ما يقال لك إلا ما قد قيل للرسل من قبلك إن ربك لذو مغفرة وذو عقاب أليم 43)﴾ فصلت ﴿اعلموا أنما الحياة الدنيا لعب ولهو وزينة وتفاخر بينكم وتكاثر في الأموال والأولاد كمثل غيث أعجب الكفار نباته ثم يهيج فتراه مصفرا ثم يكون حطاما وفي الآخرة عذاب شديد ومغفرة من الله ورضوان وما الحياة الدنيا إلا متاع الغرور(20)﴾ الحديد

 ﴿ولا تنكحوا المشركات حتى يؤمن ولأمة مؤمنة خير من مشركة ولو أعجبتكم ولا تنكحوا المشركين حتى يؤمنوا ولعبد مؤمن خير من مشرك ولو أعجبكم أولئك يدعون إلى النار والله يدعو إلى الجنة والمغفرة بإذنه ويبين آياته للناس لعلهم يتذكرون(221)﴾ البقرة ﴿مثل الجنة التي وعد المتقون فيها أنهار من ماء غير آسن وأنهار من لبن لم يتغير طعمه وأنهار من خمر لذة للشاربين وأنهار من عسل مصفى ولهم فيها من كل الثمرات ومغفرة من ربهم كمن هو خالد في النار وسقوا ماء حميما فقطع أمعاءهم(15)﴾ محمد
 	﴿وسارعوا إلى مغفرة من ربكم وجنة عرضها السماوات والأرض أعدت للمتقين(133)﴾ آل عمران ﴿سابقوا إلى مغفرة من ربكم وجنة عرضها كعرض السماء والأرض أعدت للذين آمنوا بالله ورسله ذلك فضل الله يؤتيه من يشاء والله ذو الفضل العظيم(21)﴾ الحديد
 	﴿محمد رسول الله والذين معه أشداء على الكفار رحماء بينهم تراهم ركعا سجدا يبتغون فضلا من الله ورضوانا سيماهم في وجوههم من أثر السجود ذلك مثلهم في التوراة ومثلهم في الإنجيل كزرع أخرج شطأه فآزره فاستغلظ فاستوى على سوقه يعجب الزراع ليغيظ بهم الكفار وعد الله الذين آمنوا وعملوا الصالحات منهم مغفرة وأجرا عظيما (29)﴾ الفتح ﴿وعد الله الذين آمنوا وعملوا الصالحات لهم مغفرة وأجر عظيم (9)﴾ المائدة
 	﴿أولئك هم المؤمنون حقا لهم درجات عند ربهم ومغفرة ورزق كريم (4)﴾ الأنفال ﴿والذين آمنوا وهاجروا وجاهدوا في سبيل الله والذين آووا ونصروا أولئك هم المؤمنون حقا لهم مغفرة ورزق كريم (74)﴾ الأنفال
 	﴿فالذين آمنوا وعملوا الصالحات لهم مغفرة ورزق كريم (50)﴾ الحج ﴿ليجزي الذين آمنوا وعملوا الصالحات أولئك لهم مغفرة ورزق كريم (4)﴾ سبأ
 	﴿الذين كفروا لهم عذاب شديد والذين آمنوا وعملوا الصالحات لهم مغفرة وأجر كبير(7)﴾ فاطر
 	﴿أولئك جزاؤهم مغفرة من ربهم وجنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها ونعم أجر العاملين(136)﴾ آل عمران ﴿إلا الذين صبروا وعملوا الصالحات أولئك لهم مغفرة وأجر كبير (11)﴾ هود
 	﴿الخبيثات للخبيثين والخبيثون للخبيثات والطيبات للطيبين والطيبون للطيبات أولئك مبرءون مما يقولون لهم مغفرة ورزق كريم (26)﴾ النور ﴿إن المسلمين والمسلمات والمؤمنين والمؤمنات والقانتين والقانتات والصادقين والصادقات والصابرين والصابرات والخاشعين والخاشعات والمتصدقين والمتصدقات والصائمين والصائمات والحافظين فروجهم والحافظات والذاكرين الله كثيرا والذاكرات أعد الله لهم مغفرة وأجرا عظيما (35)﴾ الأحزاب
 	﴿إن الذين يغضون أصواتهم عند رسول الله أولئك الذين امتحن الله قلوبهم للتقوى لهم مغفرة وأجر عظيم(3)﴾ الحجرات
 	﴿إنما تنذر من اتبع الذكر وخشي الرحمان بالغيب فبشره بمغفرة وأجر كريم (11)﴾ يس ﴿إن الذين يخشون ربهم بالغيب لهم مغفرة وأجر كبير(12)﴾ الملك
 	﴿أولئك الذين اشتروا الضلالة بالهدى والعذاب بالمغفرة فما أصبرهم على النار(175)﴾ البقرة
 	﴿ولئن قتلتم في سبيل الله أو متم لمغفرة من الله ورحمة خير مما يجمعون (157)﴾ آل عمران
 	﴿قول معروف ومغفرة خير من صدقة يتبعها أذى والله غني حليم(263)﴾ البقرة
استغفر - يستغفر
الأمر باستغفار الله
للناس
	﴿قل إنما أنا بشر مثلكم يوحى إلي أنما إلهكم إله واحد فاستقيموا إليه واستغفروه وويل للمشركين(6)﴾ فصلت
واستغفروا ربكم  	﴿فقلت استغفروا ربكم إنه كان غفارا (10) يرسل السماء عليكم مدرارا(11)﴾ نوح ﴿وياقوم استغفروا ربكم ثم توبوا إليه يرسل السماء عليكم مدرارا ويزدكم قوة إلى قوتكم ولا تتولوا مجرمين(52)﴾ هود
ثم توبوا إليه	﴿وأن استغفروا ربكم ثم توبوا إليه يمتعكم متاعا حسنا إلى أجل مسمى ويؤت كل ذي فضل فضله وإن تولوا فإني أخاف عليكم عذاب يوم كبير(3)﴾ هود ﴿وياقوم استغفروا ربكم ثم توبوا إليه يرسل السماء عليكم مدرارا ويزدكم قوة إلى قوتكم ولا تتولوا مجرمين(52)﴾ هود
 	﴿وإلى ثمود أخاهم صالحا قال ياقوم اعبدوا الله ما لكم من إله غيره هو أنشأكم من الأرض واستعمركم فيها فاستغفروه ثم توبوا إليه إن ربي قريب مجيب(61)﴾ هود ﴿واستغفروا ربكم ثم توبوا إليه إن ربي رحيم ودود(90)﴾ هود
 	﴿أفلا يتوبون إلى الله ويستغفرونه والله غفور رحيم (74)﴾ المائدة
 	﴿قال ياقوم لم تستعجلون بالسيئة قبل الحسنة لولا تستغفرون الله لعلكم ترحمون (46)﴾ النمل
 	﴿وما منع الناس أن يؤمنوا إذ جاءهم الهدى ويستغفروا ربهم إلا أن تأتيهم سنة الأولين أو يأتيهم العذاب قبلا (55)﴾ الكهف
المؤمنون
واستغفروا الله﴿ثم أفيضوا من حيث أفاض الناس واستغفروا الله إن الله غفور رحيم (199)﴾ البقرة ﴿إن ربك يعلم أنك تقوم أدنى من ثلثي الليل ونصفه وثلثه وطائفة من الذين معك والله يقدر الليل والنهار علم أن لن تحصوه فتاب عليكم فاقرءوا ما تيسر من القرآن علم أن سيكون منكم مرضى وآخرون يضربون في الأرض يبتغون من فضل الله وآخرون يقاتلون في سبيل الله فاقرءوا ما تيسر منه وأقيموا الصلاة وآتوا الزكاة وأقرضوا الله قرضا حسنا وما تقدموا لأنفسكم من خير تجدوه عند الله هو خيرا وأعظم أجرا واستغفروا الله إن الله غفور رحيم (20)﴾ المزمل
 	﴿والذين إذا فعلوا فاحشة أو ظلموا أنفسهم ذكروا الله فاستغفروا لذنوبهم ومن يغفر الذنوب إلا الله ولم يصروا على ما فعلوا وهم يعلمون (135)﴾ آل عمران ﴿وما أرسلنا من رسول إلا ليطاع بإذن الله ولو أنهم إذ ظلموا أنفسهم جاءوك فاستغفروا الله واستغفر لهم الرسول لوجدوا الله توابا رحيما(64)﴾ النساء
 	﴿ومن يعمل سوءا أو يظلم نفسه ثم يستغفر الله يجد الله غفورا رحيما (110)﴾ النساء
النبي
﴿إنا أنزلنا إليك الكتاب بالحق لتحكم بين الناس بما أراك الله ولا تكن للخائنين خصيما(105) واستغفر الله إن الله كان غفورا رحيما (106)﴾ النساء
واستغفر لذنبك	﴿فاصبر إن وعد الله حق واستغفر لذنبك وسبح بحمد ربك بالعشي والإبكار(55)﴾ غافر ﴿فاعلم أنه لا إله إلا الله واستغفر لذنبك وللمؤمنين والمؤمنات والله يعلم متقلبكم ومثواكم(19)﴾ محمد
فسبح بحمد ربك واستغفره	﴿فسبح بحمد ربك واستغفره إنه كان توابا (3)﴾ النصر { فاصبر إن وعد الله حق واستغفر لذنبك وسبح بحمد ربك بالعشي والإبكار(55) ؤ غافر
واستغفر لهم
استغفر  للمؤمنين والمؤمنات﴿فاعلم أنه لا إله إلا الله واستغفر لذنبك وللمؤمنين والمؤمنات والله يعلم متقلبكم ومثواكم(19)﴾ محمد ﴿ياأيها النبي إذا جاءك المؤمنات يبايعنك على أن لا يشركن بالله شيئا ولا يسرقن ولا يزنين ولا يقتلن أولادهن ولا يأتين ببهتان يفترينه بين أيديهن وأرجلهن ولا يعصينك في معروف فبايعهن واستغفر لهن الله إن الله غفور رحيم(12)﴾ الممتحنة
فاستغفر لهم ( للمؤمنين)	﴿إنما المؤمنون الذين آمنوا بالله ورسوله وإذا كانوا معه على أمر جامع لم يذهبوا حتى يستأذنوه إن الذين يستأذنونك أولئك الذين يؤمنون بالله ورسوله فإذا استأذنوك لبعض شأنهم فأذن لمن شئت منهم واستغفر لهم الله إن الله غفور رحيم (62)﴾ النور ﴿فبما رحمة من الله لنت لهم ولو كنت فظا غليظ القلب لانفضوا من حولك فاعف عنهم واستغفر لهم وشاورهم في الأمر فإذا عزمت فتوكل على الله إن الله يحب المتوكلين(159)﴾ آل عمران
 	﴿وما أرسلنا من رسول إلا ليطاع بإذن الله ولو أنهم إذ ظلموا أنفسهم جاءوك فاستغفروا الله واستغفر لهم الرسول لوجدوا الله توابا رحيما(64)﴾ النساء ﴿وإذا قيل لهم تعالوا يستغفر لكم رسول الله لووا رءوسهم ورأيتهم يصدون وهم مستكبرون(5)﴾ المنافقون
استغفار النبي للمنافقين	﴿قالوا ياأبانا استغفر لنا ذنوبنا إنا كنا خاطئين (97)﴾ يوسف ﴿سيقول لك المخلفون من الأعراب شغلتنا أموالنا وأهلونا فاستغفر لنا يقولون بألسنتهم ما ليس في قلوبهم قل فمن يملك لكم من الله شيئا إن أراد بكم ضرا أو أراد بكم نفعا بل كان الله بما تعملون خبيرا(11)﴾ الفتح
 	﴿استغفر لهم أو لا تستغفر لهم إن تستغفر لهم سبعين مرة فلن يغفر الله لهم ذلك بأنهم كفروا بالله ورسوله والله لا يهدي القوم الفاسقين(80)﴾ التوبة ﴿سواء عليهم أاستغفرت لهم أم لم تستغفر لهم لن يغفر الله لهم إن الله لا يهدي القوم الفاسقين(6)﴾ المنافقون
لا يستغفر للمشركين	﴿ما كان للنبي والذين آمنوا أن يستغفروا للمشركين ولو كانوا أولي قربى من بعد ما تبين لهم أنهم أصحاب الجحيم(113)﴾ التوبة
 	﴿وما كان استغفار إبراهيم لأبيه إلا عن موعدة وعدها إياه فلما تبين له أنه عدو لله تبرأ منه إن إبراهيم لأواه حليم(114)﴾ التوبة ﴿قد كانت لكم أسوة حسنة في إبراهيم والذين معه إذ قالوا لقومهم إنا برآء منكم ومما تعبدون من دون الله كفرنا بكم وبدا بيننا وبينكم العداوة والبغضاء أبدا حتى تؤمنوا بالله وحده إلا قول إبراهيم لأبيه لأستغفرن لك وما أملك لك من الله من شيء ربنا عليك توكلنا وإليك أنبنا وإليك المصير(4)﴾ الممتحنة
 	﴿قال سلام عليك سأستغفر لك ربي إنه كان بي حفيا(47)﴾ مريم ﴿قال سوف أستغفر لكم ربي إنه هو الغفور الرحيم (98)﴾ يوسف
استغفار الملائكة للذين آمنوا
 ﴿الذين يحملون العرش ومن حوله يسبحون بحمد ربهم ويؤمنون به ويستغفرون للذين آمنوا ربنا وسعت كل شيء رحمة وعلما فاغفر للذين تابوا واتبعوا سبيلك وقهم عذاب الجحيم (7)﴾ غافر ﴿تكاد السماوات يتفطرن من فوقهن والملائكة يسبحون بحمد ربهم ويستغفرون لمن في الأرض ألا إن الله هو الغفور الرحيم 5)﴾ الشورى
	﴿وما كان الله ليعذبهم وأنت فيهم وما كان الله معذبهم وهم يستغفرون (33)﴾ الأنفال ﴿قال لقد ظلمك بسؤال نعجتك إلى نعاجه وإن كثيرا من الخلطاء ليبغي بعضهم على بعض إلا الذين آمنوا وعملوا الصالحات وقليل ما هم وظن داوود أنما فتناه فاستغفر ربه وخر راكعا وأناب (24)﴾ ص
	﴿وبالأسحار هم يستغفرون (18)﴾ الذاريات ﴿الصابرين والصادقين والقانتين والمنفقين والمستغفرين بالأسحار(17)﴾ آل عمران

﴿يوسف أعرض عن هذا واستغفري لذنبك إنك كنت من الخاطئين (29)﴾ يوسف
مختار الصحاح
● [غفر] غ ف ر: الغَفْرُ التغطية وبابه ضرب و المِغْفَرُ بوزن المِبضع زرد يُنسج على قدر الرأس يُلبس تحت القَلَنسوة و اسْتَغْفَرَ الله لذنبه ومن ذنبه بمعنى فَغَفَر له من باب ضرب و غُفْرَاناً و مَغْفِرةً أيضا و اغْتَفَرَ ذنبه مثله فهو غَفُورٌ والجمع غُفُرٌ بضمتين ز وقولهم جاءوا جمَّاء غَفِيرَا ممدودا والجمَّاء الغفير أي جاءوا بجماعتهم الشريف والوضيع ولم يتخلف أحد وكانت فيهم كثرة والجمَّاء الغَفِيرُ اسم نُصب نصب المصادر كقولك جاءوا جميعا وطُرا وقاطبة وكافة والألف واللام فيه مثلها في أوردها العِراك أي أوردها عِراكا
الراغب
غفر
- الغفر: إلباس ما يصونه عن الدنس، ومنه قيل: اغفر ثوبك في الوعاء، واصبغ ثوبك فإنه أغفر للوسخ (انظر المجمل 3/863)، والغفران والمغفرة من الله هو أن يصون العبد من أن يمسه العذاب. قال تعالى: }غفرانك ربنا﴿[البقرة/285]، و﴾مغفرة من ربكم﴿[آل عمران/133]،﴾ومن يغفر الذنوب إلا الله﴿[آل عمران/135]، وقد يقال: غفر له إذا تجافى عنه في الظاهر وإن لم يتجاف عنه في الباطن، نحو:﴾قل للذين آمنوا يغفروا للذين لا يرجون أيام الله﴿[الجاثية/14]. والاستغفار: طلب ذلك بالمقال والفعال، وقوله:﴾استغفروا ربكم إنه كان غفارا﴿[نوح/10]، لم يؤمروا بأن يسألوه ذلك باللسان فقط بل باللسان وبالفعال، فقد قيل: الاستغفار باللسان من دون ذلك بالفعال فعل الكذابين، وهذا معنى:﴾ادعوني أستجب لكم﴿[غافر/60]. وقال:﴾استغفر لهم أو لا تستغفر لهم﴿[التوبة/80]،﴾ويستغفرون للذين آمنوا﴿[غافر/7]. والغافر والغفور في وصف الله نحو:﴾غافر الذنب﴿[غافر/ 3]،﴾إنه غفور شكور﴿[فاطر/30]،﴾هو الغفور الرحيم﴿[الزمر/53]، والغفيرة: الغفران، ومنه قوله:﴾اغفر لي ولوالدي﴿[نوح/28]،﴾أن يغفر لي خطيئتي﴿[الشعراء/82]،﴾وأغفر لنا{ [البقرة/286]. وقيل: أغفروا هذا الأمر بغفرته (انظر اللسان: غفر، والمنتخب لكراع 1/223)، أي: استروه بما يجب أن يستر به، والمغفر: بيضة الحديد، والغفارة: خرقة تستر الخمار أن يمسه دهن الرأس، ورقعة يغشى بها محز الوتر، وسحابة فوق سحابة.
ملخص اللسان:
1. وقد غَفَرَه يَغْفِرُه غَفراً: ستره. غفر: الغَفُورُ الغَفّارُ، جلّ ثناؤه، وهما من أَبنية المبالغة ومعناهما  الساتر لذنوب عباده المتجاوز عن خطاياهم وذنوبهم.
2.      وأَصل الغَفْرِ التغطية والستر. غَفَرَ الله ذنوبه أَي سترها؛
3.      ومنه  قيل للذي يكون تحت بيضة الحديد على الرأْس: مِغْفَرٌ.
4.     وغَفَرْتُ المتاع: جعلته في الوعاء.
5.     وغَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرته وغَفيرتِه:  أَصلحه بما ينبغي أَن يَصْلَح به.
6.      والغِفارةُ السحابة فوق السحابة،
7.     الغَفِيرةُ: الكثرةُ والزيادةُ،من  قولهم للجمع الكثير الجَمّ الغَفِير،
8.     وغَفَرَ المريضُ والجريحُ يَغْفِرُ غَفْراً  وغُفِرَ على صيغة ما لم يسمَّ فاعله، كلُّ ذلك: نُكِسَ؛
لسان العرب
● - غفر: الغَفُورُ الغَفّارُ، جلّ ثناؤه، وهما من أَبنية المبالغة ومعناهما  الساتر لذنوب عباده المتجاوز عن خطاياهم وذنوبهم. يقال: اللهمَّ اغفر  لنا مَغْفرة وغَفْراً وغُفْراناً، وإنك أَنت الغَفُور الغَفّار يا أَهل  المَغْفِرة. وأَصل الغَفْرِ التغطية والستر. غَفَرَ الله ذنوبه أَي سترها؛  والغَفْر: الغُفْرانُ. وفي الحديث: كان إذا خرج من الخَلاء قال: غُفْرانَك  الغُفْرانُ: مصدرٌ، وهو منصوب بإضمار أَطلُبُ، وفي تخصيصه بذلك قولان  أَحدهما التوبة من تقصيره في شكر النعم التي أَنعم بها عليه بإطعامه وهضمه  وتسهيل مخرجه، فلجأَ إِلى الاستغفار من التقصير وتَرْكِ الاستغفار من ذكر  الله تعالى مدة لبثه على الخلاء،فإِنه كان لا يترك ذكر اللّه بلسانه وقلبه  إِلا عند قضاء الحاجة، فكأَنه رأَى ذلك تقصيراً فتداركه بالاستغفار.  وقد غَفَرَه يَغْفِرُه غَفراً: ستره. وكل شيء سترته، فقد غَفَرْته؛ ومنه  قيل للذي يكون تحت بيضة الحديد على الرأْس: مِغْفَرٌ. وتقول العرب:  اصْبُغْ ثوبَك بالسَّوادِ فهو أَغْفَرُ لوَسَخِه أَي أَحْمَلُ له وأَغطى له.  ومنه: غَفَرَ اللّه ذنوبه أَي سترها. وغَفَرْتُ المتاع: جعلته في الوعاء.  ابن سيده: غَفَرَ المتاعَ في الوعاء يَغْفِرُه غَفْراً وأَغْفَرَه  أَدخله وستره وأَوعاه؛ وكذلك غَفَرَ الشيبَ بالخِضاب وأَغْفَرَه؛ قال:  حتى اكْتَسَيْتُ من المَشِيب عِمامةً  غَفراءَ، أُغْفِر لَوْنُها بِخِضابِ  ويروى: أَغْفِرُ لونها. وكلُّ ثوب يغطَّى به شيء، فهو غِفارة؛ ومنه  غِفارة الزِّنُون تُغَشَّى بها الرحالُ، وجمعها غِفارات وغَفائِر. وفي حديث  عمر لمَّا حَصَّبَ المسجدَ قال: هو أَغْفَرُ للنُّخامة أَي أَسْتَرُ لها.  والغَفْرُ والمَغْفِرةُ: التغطية على ابذنوب والعفوُ عنها، وقد غَفَرَ  ذنبه يَغْفِرُه غَفْراً وغِفْرةً حَسَنة؛ عن اللحياني، وغُفْراناً  ومَغْفِرة وغُفوراً؛ الأَخيرة عن اللحياني، وغَفيراً وغَفيرةً. ومنه قول بعض  العرب: اسلُك الغفيرة، والناقةَ الغَزيرة، والعزَّ في العَشيرة، فإِنها عليك  يَسيرة. واغْتَفَر ذنبَه مثله، فهو غَفُور، والجمع غُفُرٌ؛ فأَما قوله:  غَفَرْنا وكانت من سَجِيّتِنا الغَفْرُ  فإِنما أَنَث الغَفْرَ لأَنه في معنى المَغْفِرة. واسْتَغْفَرَ اللَّه  من ذنبه ولذنبه بمعنى، فغَفَرَ له ذنبه مَغْفِرةً وغَفُراً وغُفْراناً.  وفي الحديث: غِفارُ غَفَرَ اللَّه لها؛ قال ابن الأَثير: يحتمل أَن يكون  دعاءً لها بالمَغْفِرة أَو إِخباراً أَن اللَّه تعالى قد غَفَرَ لها. وفي  حديث عَمْرو بن دينار: قلت لعروة: كم لَبِثَ رسولُ اللَّه ، صلى اللَّه  عليه وسلم بمكة؟ قال: عَشْراً، قلت: فابنُ عباس يقول بِضْعَ عَشْرة؟ قال:  فغَفَره أَي قال غَفَر اللَّه له. واسْتَغْفَر اللَّه ذنبَه، على حذف  الحرف: طلب منه غَفْرَه؛ أَنشد سيبويه:  أَسْتَغْفَرُ اللهَ ذنباً لَسْتُ مُحْصِيَه،  ربّ العباد إليه القولُ والعملُ  وتَغافَرَا: دَعا كلُّ واحد منهما لصاحبه بالمَغْفِرة؛ وامرأَة غَفُور،  بغير هاء. أَبو حاتم في قوله تعالى: لِيَغعُثرَ ليَغْفِرَ اللهُ لك ما  تَقَدَّمَ من ذَنْبِكَ وما تأَخَّر؛ المعنى لَيَغْفِرَنَّ لك اللهُ، فلما حذف  النون كسر اللام وأَعْملها إِعمال لامِ كي، قال: وليس المعنى فتحنا لك  لكي يغفر اللهُ لك، وأَنْكَر الفتح سبباً للمغفرة، وأَنكر أَحمد بن يحيى هذا  القول وقال: هي لام كي، قال: ومعناه لكي يجتَمِع لك مع المغفرة تمامُ  النعمة في الفتح، فلما انضم إِلى المغفرة شيء حادث حَسُنَ فيه معنى كي؛  وكذلك قوله عز وجل: لِيَجْزِيَهم اللَّه أَحْسَنَ ما كانوا يَعْمَلون.  والغُفْرةُ: ما يغطَّى به الشيء. وغَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرته وغَفيرتِه:  أَصلحه بما ينبغي أَن يَصْلَح به. يقال: اغْفِروا هذا الأَمرَ  بِغُفْرتِه وغَفيرتِه أَي أَصْلحوه بما ينبغي أَن يُصْلَح. وما عندهم عَذيرةٌ ولا  غَفِيرة أَي لا يَعْذِرون ولا يَغفِرون ذنباً لأَحد؛ قال صخر الغَيّ،  وكان خرج هو وجماعة مت أَصحابهإلى بعض متوجّهاتهم فصادفوا في طريقهم بني  المصطلق، فهرب أَصحابه فصاح بهم وهو يقول:  يا قوم لَيْسَت فيهمُ غَفِيرهْ،  فامْشُوا كما تَمْشي جِمالُ الحِيرهْ  يقول: لا يغفرون ذنب أَحد منكم إِن ظفروا به، فامشوا كما تمشي جمالُ  الحيرة أَي تَثاقَلوا في سيركم ولا تُخِفّوه، وخصّ جمالَ الحيرة لأَنها كانت  تحمل الأَثقال، أَي مانِعوا عن أَنفسكم ولا تَهْرُبوا.  والمِغْفرُ والمِغْفرةُ والغِفارةُ: زَرَدٌ ينسج من الدروع على قدر  الرأْس يلبس تحت القلنسوة، وقيل: هورَفْرَفُ البيضة، وقيل: هو حَلقٌ  يَتَقَنَّعُ به المُتَسَلِّح. قال ابن شميل: المِغْفَرُ حِلَقٌ يجعلُها الرجل  أَسفلَ البيضة تُسْبَغ على العنُق فتَقِيه، قال: وربما كان المِغْفَرُ مثلَ  القلنسوة غير أَنها أَوسع يُلْقِيها الرجل على رأْسه فتبلغ الدرع، ثم  يَلْبَس البيضة فوقها، فذلك المِغْفرُ يُرفّلُ على العاتقين، وربما جُعل  المِغْفَرُ من ديباج وخَزٍّ أَسفلَ البيضة. وفي حديث الحديبية: والمغيرة  ابن شعبة عليه المِغْفَرُ؛ هو ما يلبَسُه الدارع على رأْسه من الزرد  ونحوه.والغِفارةُ، بالكسر: خرقة تلبسها المرأَة فتغطي رأْسها ما قَبَلَ منه  وما دَبَرَ غير وَسْطِ رأْسها، وقيل: الغِفارةُ خرقة تكون دون المِقْنَعة  تُوَقِّي بها المرأَة الخمارَ من الدُّهْن، والغِفارةُ الرقعة التي تكون  على حزّ القوس الذي يجري عليه الوتر، وقيل: الغِفارةُ جلدة تكون على رأْس  القوس يجري عليها الوتر، والغِفارةُ السحابة فوق السحابة، وفي التهذيب:  سَحابة تراها كأَنها فَوق سحابة، والغِفارةُ رأْسُ الجبل. والغَفْرُ  البَطْنُ؛ قال:  هو القارِبُ التالي له كلُّ قاربٍ،  وذو الصَّدَرِ النامي ، إذا بَلَغَ الغَفْرا  والغَفْرُ: زِئْبِرُ الثوب وما شاكله، واحدته غَفْرة. وغَفِر الثوبُ،  بالكسر، يَغْفَرُ غَفَراً: ثارَ زِئْبِرُه؛ واغْفارَّ اغْفِيراراً.  والغَفَرُ والغَفارُ والغَفيرُ: شَعرُ العنُقِ واللحيين والجبهة والقفا. وغَفَرُ  الجسدِ وغُفارُه: شعرُه، وقيل: هو الشعر الصغير القصير الذي هو مثل  الزَّغَب، وقيل: الغَفْرُ شعر كالزغب يكون على ساق المرأة والجبهة ونحو ذلك،  وكذلك الغَفَرُ، بالتحريك؛ قال الراجز:  قد عَلِمَت خَوْدٌ بساقَيْها الغَفَرْ  لَيَرْوِيَنْ أَو لَيَبِيدَنَّ الشَّجَرْ  والغُفارُ، بالضم: لغة في الغَفْر، وهو الزغب؛ قال الراجز:  تُبْدِي نَقيًّا زانَها خِمارُها،  وقُسْطةً ما شانَها غُفارُها  القُسْطة: عَظْمُ الساق. قال الجوهري: ولست أَرويه عن أَحد. والغَفيرةُ:  الشعر الذي يكون على الأُذُن. قال أَبو حنيفة: يقال رجل غَفِرُ القفا،  في قفاه غَفَرٌ. وامرأَة غَفِرةُ الوجهِ إِذا كان في وجهها غَفَرٌ.  وغَفَرُ الدابة: نباتُ الشعر في موضع العرف. والغَفَرُ أَيضاً: هُدْبُ الثوب  وهدبُ الخمائص وهي القُطُ دِقاقُها ولِينُها وليس هو أَطرافَ الأَرْدِيةِ  ولا الملاحفِ. وغَفَرُ الكلإِ: صِغارُه؛ وأَغْفَرت الأَرضُ: نبَتَ فيها  شيء منه. والغَفَرُ: نوع من التَّفِرة رِبْعِيٌّ ينبت في السَّهْل والآكام  كأَنه عصافيرُ خُضْرٌ قِيامٌ إِذا كان أَخضر، فإِذا يبس فكأَنه حُمْرٌ  غير قيام.  وجاء القوم جَمًّا غَفيراً وجَمَّاءَ غَفيراً، ممدود، وجَمَّ الغَفِيرِ  وجمّاء الغَفيرِ والجَمّاءَ الغَفيرَ أَي جاؤوا بجماعتهم الشريفُ والوضيع  ولم يتخلّفْ أَحد وكانت فيهم كثرة؛ ولم يَحْكِ سيبويه إِلا الجَمَّاءَ  الغَفيرَ، وقال: هو من الأَحوال التي دخلها الأَلف واللام، وهو نادر،  وقال: الغَفير وصفٌ لازم للجَمّاء يعني أَنك لا تقول الجَمّاء وتسكت. ويقال  أَيضاً: جاؤوا جَمّاءَ الغَفيرة وجاؤوا بجَمَّاءِ الغَفير والغَفيرة، لغات  كلها. والجَمّاء الغَفير: اسم وليس بفعل إِلاَّ أَنه ينصب كما تنصب  المصادر التي هي في معناه، كقولك: جاؤوني جميعاً وقاطبةً وطُرًّا وكافَّةً،  وأَدخلوا فيه الأَلف واللام كما أَدخلوهما في قولهم: أَوْرَدَها العِراكَ  أَي أَوردها عِراكاً.  وفي حديث علي، رضي الله عنه: إِذا رأَى أَحدُكم لأَخِيه غَفِيرةً في أَهلٍ  أَو مالٍ فلا يكونَنَّ له فِتْنة؛ الغَفِيرةُ: الكثرةُ والزيادةُ،من  قولهم للجمع الكثير الجَمّ الغَفِير. وفي حديث أَبي ذر: قلت يا رسول الله، كم  الرسلف قال: ثَلثمائةٍ وخمسة عَشر جَمِّ الغَفِير أَي جماعة كثيرة، وقد  ذكر في جمم مبسوطاً مستقصى. وغَفَرَ المريضُ والجريحُ يَغْفِرُ غَفْراً  وغُفِرَ على صيغة ما لم يسمَّ فاعله، كلُّ ذلك: نُكِسَ؛ وكذلك العاشِقُ  إِذا عادَه عيدُه بعد السَّلْوة؛ قال.  خَلِيليّ إِن الدارَ غَفْرٌ لِذِي الهَوَى،  كما يَغْفِرُ المَحْمُومُ، أَو صاحِبُ الكَلْمِ  وهذا البيت أَورده الجوهري: لَعَمْرُكَ إِن الدار؛ قال ابن بري: البيت  للمرّار الفقعسي، قال وصواب إِنشاده: خليلي إِن الدار بدلالة قوله بعده:  قِفَا فاسأَلا منْ مَنْزِلِ الحَيِّ دِمْنةً،  وبالأَبْرَقِ البادِي أَلِمّا على رَسْمِ  وغَفَرَ الجرحُ يَغْفِرُ غَفْراً: نُكِسَ وانتقض، وغَفِرَ، بالكسر، لغة  فيه. ويقال للرجل إِذا قام من مرضه ثم نُكِسَ: غَفَرَ يَغْفِرُ غَفْراً.  وغَفَرَ الجَلَبُ السُّوقَ يَغْفِرُها غَفْْراً: رَخّصها.  والغُفْرُ والغَفْرُ، الأَخيرة قليلة: ولدُ الأُرْوِيّة، والجمع  أَغْفارٌ وغِفَرةٌ وغُفورٌ؛ عن كراع، والأُنثى غُفْرة وأُمُّهُ مُغْفِرةٌ  والجمع مُغْفِرات؛ قال بشر:  وصَعْب يَزِلّ الغُفْرُ عن قُذُفاتِه،  بحافاته بانٌ طِوالٌ وعَرْعَرُ  وقيل: الغُفْر اسم للواحد منها والجمع؛ وحكي: هذا غُفْرٌ كثير وهي  أَرْوَى مُغْفِرٌ لها غُفْرٌ؛ قال ابن سيده: هكذا حكاه أَبو عبيد والصواب:  أُرْوِيّةٌ مُغْفِر لأَن الأَرْوَى جمع أَو اسمُ جمع. والغِفْرُ، بالكسر:  ولدُ البقرة؛ عن الهَجَريّ.  وغِفارٌ: مِيسمٌ يكون على الخد.  والمَغافرُ والمَغافِيرُ: صمغ شبيه بالناطِفِ ينضحه العُرْفط فيوضع في  ثوب ثم يُنْضَح بالماء فيُشْرب، واحدها مِغْفَر ومَغْفَر ومُغْفُر  ومُغْفور ومِغْفار ومِغْفِير. والمَغْفوراءُ: الأَرضَ ذات المَغافِير؛ وحكى أَبو  حنيفة ذلك في الرباعي؛ وأَغْفَر العُرْفُط والرِّمْثُ: ظهر فيهما ذلك،  وأَخرج مَغافِيرَه وخرج الناس يَتَغَفَّرُون ويَتَمَغْفَرُون أَي يجتَنُون  المَغافيرَ من شجره؛ ومن قال مُغْفور قال: خرجنا نتَمَغْفَر؛ ومن قال  مُغْفُر قال: خرجنا نتَغَفَّر، وقد يكون المُغْفورُ أَيضاً العُشَر  والسَّلَم والثُّمام والطلح وغير ذلك. التهذيب: يقال لصمغ الرِّمْث والعرفط  مَغافِير ومَغاثِيرُ، الواحد مُغْثور ومُغْفور ومِغْفَر ومِغْثَر، بكسر  الميم. روي عن عائشة، رضي الله عنها، أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، شَرِبَ عند  حَفْصة عسلاً فتواصَيْنا أَن نقول له: أَكَلْتَ مغافِيرَ، وفي رواية:  فقالت له سَوْدة أَكلتَ مغافِيرَ؛ ويقال له أَيضاً مَغاثِير، بالثاء  المثلثة، وله ريح كريهة منكرة؛ أَرادت صَمْغَ العرفط. والمَغافِير: صمغٌ يسيل  من شجر العرفط غير أَن رائحته ليست بطيبة. قال الليث: المِغْفارُ ذَوْبةٌ  تخرج من العرفط حلوة تُنْضح بالماء فتشرب. قال: وصَمْغُ الإِجّاصةِ  مِغفارٌ. أَبو عمرو: المَغافيرُ الصمغ يكون في الرمث وهو حلو يؤكلُ، واحدُها  مُغْفور، وقد أَغْفَر الرِّمْثُ. وقال ابن شميل: الرمث من بين الحمض له  مَغافيرُ، والمَغافيرُ: شيء يسيل من طرف عِيدانها مثل الدِّبْس في لونه،  تراه حُلواً يأْكله الإِنسان حتى يَكْدَن عليه شِدْقاه، وهو يُكْلِع شَفته  وفَمه مثل الدِّبْق والرُّبّ يعلق به، وإِنما يُغْفِر الرمثُ في  الصفَريَّة إِذا أَوْرَسَ؛ يقال: ما أَحسن مَغافيرَ هذا الرمث. وقال بعضهم: كلُّ  الحمض يُورِس عند البرد وهو بروحه وارباده يخرج  (* قوله «بروحه وارباده  يخرج» إلخ هكذا في الأصل) . مغافيره تجدُ ريحَه من بعيد. والمَغافيرُ: عسل  حلو مثل الرُّبّ إِلا أَنه أَبيض. ومَثَلُ العربِ: هذا الجَنى لا أَن  يُكَدَّ المُغْفُر؛ يقال ذلك للرجل يصيب الخير الكثير، والمُغْفُرُ هو  العود من شجر الصمغ يمسح به ما ابيضّ فيتخذ منه شيء طيب؛ وقال بعضهم: ما  استدار من الصمغ يقال له المُغْفُر، وما استدار مثل الإِصبع يقال له  الصُّعْرور، وما سال منه في الأَرض يقال له الذَّوْبُ، وقالت الغنوية: ما سال منه  فبقي شَبيه الخيوط بين الشجر والأَرض يقال له شَآبِيب الصمغ؛ وأَنشدت:  كأَنَّ سَيْلَ مَرْغِه المُلَعْلِعِ  شُؤْبوبُ صَمْغٍ، طَلْحُه لم يُقْطَعِ  وفي الحديث: أَن قادِماً قَدِم عليه من مكة فقال: كيف تركتَ الحَزْوَرة؟  قال: جادَها المطرُ فأَغْفَرَتْ بَطْحاؤها أَي أَن المطر نزل عليها حتى  صار كالغَفَر من النبات. والغَفَرُ: الزِّئْبِرُ على الثوب، وقيل: أَراد  أَن رِمْثَها قد أَغْفَرت أَي أَخرجت مَغافيرَها. والمَغافيرُ: شيء ينضحه  شجر العرفط حلو كالناطف، قال: وهذا أَشْبَه، أَلا تراه وصف شجرها فقال:  وأَبْرَم سَلمُها وأَغْدَق إِذْخِرُها. والغِفْرُ: دُوَيْبّة. والغَفْرُ:  منزل من منازل القمر ثلاثةُ أَنْجُم صغار، وهي من الميزان.  وغُفَير: اسم وغُفَيرة: اسم امرأَة. وبنو غافِرٍ: بطن. وبنو غِفارٍ، من  كنانة: رهط أَبي ذر الغِفارِيّ.
مقاييس اللغة:
(غفر) الغين والفاء والراء عُظْمُ بابِه السَّتْر، ثم يشِذُّ عنه ما يُذكر. فالغَفْر: السَّتر. والغُفْران والغَفْرُ بمعنَىً. يقال: غَفَر الله ذنبه غَفْراً ومَغفِرةً وغُفراناً. قال في الغَفْر:
في ظلِّ مَن عَنَتِ الوُجوهُ لـه  *** مَلِكِ المُلوكِ ومالِكِ الغَفْرِ
ويقال: غَفِرَ الثَّوبُ، إذا ثارَ زِئبِرهُ. وهو من الباب، لأنَّ الزِّئبِر يُغطِّي وجهَ الثَّوب. والمِغْفَر معروف. والغِفارة: خِرقةٌ يَضَعها المُدَّهِنُ على هامَته. ويقال الغَفِير: الشَّعر السَّائل في القفا. وذُكر عن امرأةٍ من العرب أنَّها قالت لابنتها: "اغفِرِي غفيرَك"، تريد: غَطِّيه. والغَفِيرة: الغُفرانُ أيضاً. قال:
* يا قوم ليسَتْ فيهمُ غَفِيرَهْ([4]) *
ومما شَذَّ عن هذا: الغَُفْر: ولد الأُرويّة، وأمُّه مُغْفِرٌ. والغَفْر: النُّكْس في المَرَض. قال:
خليلَيَّ إنّ الدّارَ غَفْرٌ لذِي الهوى *** كما يَغْفِرُ المحمومُ أو صاحبُ الكَلْمِ([5])
فأمَّا المَغْفُور فشيءٌ يشبَّه بالصَّمغ يَخرُج من العُرْفُط.
القاموس المحيط:
غَفَرَهُ يَغْفِرُهُ سَتَرَهُ، المَتاعَ في الوِعاءِ أدْخَلَهُ وستَرَهُ، كأغْفَرَهُ، الشَّيْبَ بالخِضابِ غَطَّاهُ. وغَفَرَ اللّهُ له ذَنْبَه يَغْفِرُهُ غَفْراً وغِفْرَةً حَسَنَةً، بالكسر، ومَغْفِرَةً وغُفُوراً وغُفْراناً، بضمهما، وغَفِيراً وغَفِيرَةً غَطَّى عليه، وعَفا عنه.
واسْتَغْفَرَهُ من ذَنْبِهِ واسْتَغْفَرَهُ إِياهُ: طَلَبَ منه غَفْرَهُ. والغَفُورُ والغَفَّارُ: من صفاتِ اللهِ تعالى. وغَفَرَ الأمرَ بغُفْرَتِهِ، بالضم، وغَفِيرَتِهِ: أصْلَحَه بما يَنْبَغِي أن يُصْلَحَ به. والمِغْفَرُ، كمنْبَرٍ، وبهاءٍ وككِتابَةٍ: زَرَدٌ من الدِّرْعِ يُلْبَسُ تحتَ القَلَنْسُوَةِ، أو حَلَقٌ يَتَقَنَّعُ بها المُتَسَلِّحُ. وككِتابَةٍ: خِرْقَةٌ تُوَقِّي بها المرأةُ خِمارَها من الدُّهْن، والرُّقْعَةُ التي على حَزِّ القَوْسِ الذي يَجْرِي عليه الوَتَرُ، والسَّحابَةُ فَوْقَ السَّحابةِ، ورأسُ الجَبَلِ، وجَبَلٌ. والغَفْرُ: البَطْنُ، وزِئْبِرُ الثوبِ، ويُحَرَّكُ. وغَفِرَ، كفرِحَ، واغْفَارَّ: ثارَ زِئْبِرُهُ، ووَلَدُ الأُرْوِيَّةِ، وضَمُّه أكْثَرُ ج: أغْفارٌ وغِفَرَةٌ، كعِنَبَةٍ، وغُفُورٌ، ومَنْزِلٌ للقَمَرِ ثلاثةُ أنْجُمٍ صِغارٌ، وشيءٌ كالجُوالِقِ، وبالكسر: وَلَدُ البَقَرَةِ، ودُوَيبَّةٌ، وبالتحريك: صِغارُ الكَلأِ، وشَعَرُ العُنُقِ واللَّحْيَيْنِ والقَفا، كالغُفَارِ، بالضم، والغَفيرِ، وهو غَفِرُ القَفا، ككتِفٍ، وهي غَفِرَةُ الوَجْهِ.والجَمَّاءُ الغَفيرُ: البَيْضَةُ التي تَجْمَعُ الرأسَ وتَضُمُّه. وجاؤُوا جَمّاً غَفيراً وجَمَّ الغَفيرِ وجَمَّاءَ الغَفيرِ والجَمَّاءَ الغَفيرَ وجَمَّاءَ غَفيراً وجَمَّاءَ الغَفيرَى وجَمَّ الغَفيرَةِ وجَمَّاءَ الغَفيرَةِ والجَمَّاءَ الغَفيرَةَ وجَمَّاءَ غَفيرَةً والجَمَّ الغَفيرَ وبِجَمَّاءِ الغَفيرِ والغَفيرَةِ، أي جَميعاً: شَريفُهُم ووضِيعُهُم، لم يَتَخَلَّفْ أحدٌ، وهُم كثيرونَ، وهو عندَ سِيبويهِ اسمٌ موضوعٌ موضعَ المَصْدَرِ، أي: مَرَرْتُ بهم جُمُوماً غَفيراً، وجَعَلَهُ غيرهُ مَصْدَراً، وأجازَ ابنُ الأَنْبارِيِّ فيه الرَّفْعَ على تقدير: هُمْ. وقال الكسائِيُّ: العَرَبُ تَنْصِبُ الجَمَّاءَ الغَفيرَ في التَّمامِ، وتَرْفَعُه في النُّقْصانِ. وغَفَرَ المريضُ: نُكِسَ، كغُفِرَ، بالضم، العاشِقُ: عادَ عيدُهُ، الجُرْحُ: انْتَقَضَ، الجَلَبُ السُّوقَ: رَخَّصَها. والمَغَافِرُ والمَغافِيرُ: المغاثِيرُ، الواحِدُ مِغْفَرٌ، كمِنْبَرٍ، ومُغْفُرٌ ومُغْفُورٌ، بضمِّهما، ومِغْفارٌ ومِغْفيرٌ، بكسرِهما. والمَغْفُوراءُ: الأرضُ ذاتُ مَغافيرَ. وتَغَفَّرَ وتَمَغْفَرَ: اجْتَناها. و " هذا الجَنَى لا أنْ يُكَدَّ المُغْفُرُ " : مَثَلٌ يُضْرَبُ في تَفْضيلِ الشيءِ، يقالُ ذلكَ لِمَنْ يَنالُ الخَيْرَ الكثيرَ. وكجُهَيْنَةَ: امرأةٌ. والحَسَنُ بنُ غُفَيْرٍ العَطَّارُ، كَزُبَيْرٍ: محدِّثٌ.وبَنُو غافِرٍ: بَطْنٌ. وبنو غِفارٍ، ككِتابٍ: رَهْطُ أبي ذرٍّ الغِفارِيِّ.وما فيه غَفيرَةٌ: لا يَغْفِرُ لأَحَدٍ ذَنْبَاً. والغَوْفَرُ: البِطِّيخُ الخَرِيفِيُّ، أو نَوْعٌ منه. والغَفَّارِيَّةُ، مُشَدَّدَةً: ة بِمصْرَ. وكقُفْلٍ: حِصْنٌ باليَمنِ.
وأغْفَرَ النَّخْلُ إغْفَاراً: رَكِبَ البُسْرَ شيءٌ كالقِشْرِ.
تاج العروس:
غ - ف - ر
غَفَرَهُ يَغْفِرُهُ غَفْراً : سَتَرَهُ . وكُلُّ شئٍ سَتَرْتَه فقد غَفَرْتَه . وتقول العربُ : اصْبغْ ثَوْبَك بالسَّوادِ فهو أَغْفَرُ لِوَسْخه : أَي أَحْمَلُ له وأَغْطَى له . وغَفَرَ المَتَاعَ : جَعَلَه في الوِعَاءِ وقال ابنُ سِيدَه : غَفَرَ المَتَاعَ في الوِعَاءِ يَغْفِرُه غَفْراً : أَدْخَلَهُ وسَتَرَهُ وأَوْعاهُ كأَغْفَرَهُ وكذلك غَفَرَ الشَّيْبَ بالخِضَابِ : غَطَّاهُ وأَغْفَرَه قال :
حَتَّى اكْتَسَبْتُ مِن المَشيبِ عِمَامَةً ... غَفْرَاءَ أُغْفِرَ لَوْنُها بخِضَابِ
والغَفْرُ والمَغْفِرَةُ : التَّغْطِيَة على الذُّنُوب والعَفْوُ عنها وقد غَفَرَ اللهُ ذَنْبَهُ يَغْفِرُه غَفْراً بالفَتْح وغِفْرَةً حَسَنَةً بالكَسْرِ عن اللّحْيَانيّ ومَغْفِرَةً وغُفُوراً الأَخِيرَةُ عن اللّحْيَاني وغُفْرَاناً بضَمّهما كقُعُود وعُثْمَان وغَفِيراً وغَفِيرَةً - ومِن الأَخير قول بعض العَرب : أَسْأَلُك الغَفِيرَةَ والنَّاقَةَ الغَزِيرَة والعِزَّ في العَشِيرَة فإِنّهَا عَلَيْكَ يَسيرَة - : غَطَّى عَلَيْه وعَفَا عَنْه وقِيلَ : الغُفْرانُ والمَغْفِرَة من الله أَنْ يَصُونَ العَبْدَ من أَنْ يَمَسَّهُ العَذابُ . وقد يُقَال : غَفَرَ له إِذا تَجَاوَزَ عنه في الظاهِر ولم يَتَجَاوَزْ في الباطنِ نحو قوله تَعَالَى : قُلْ للَّذِين آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذينَ لا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللهِ حقَّقه المُصَنّفُ في البصائر . واسْتَغْفَرَهُ من ذَنْبه ولِذَنْبِهِ واسْتَغْفَرَهُ إِيّاهُ على حذف الحَرْف : طَلَبَ منه غَفْرَهُ قَوْلاً وفِعْلاً . وقوله تعالى : اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّاراً . لم يُؤْمَرُوا أَنْ يَسْأَلُوهُ ذلك باللّسَانِ فقط بَلْ به وبالفِعْلِ ؛ حَقَّقه المُصَنّف في البَصَائر . وأَنشد سيبَوَيْه :
" أَسْتَغْفِرُ الله ذَنْباً لَستُ مُحْصِيَهُرَبَّ العِبَادِ إِلَيْهُ القَوْلُ والعَمَلُ والغَفُورُ . والغَفَّارُ - والغافِرُ - : من صفاتِ الله تَعَالَى وهُمَا من أَبْنِيَةِ المُبَالَغَة ومعناهُما السّاتِرُ لِذُنوبِ عِبَادِه المُتَجَاوِزُ عن خَطاياهُمْ وذُنُوبِهم . وغَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرَتِه بالضَّمّ وغَفِيرَتِهِ : أَصْلَحَهُ بما يَنْبَغِي أَنْ يُصْلَحَ به . ويُقَال : ما عنْدَهم عَذِيرَةٌ ولا غَفِيرَةٌ أَي لا يَعْذِرُون ولا يَغْفِرُون ذَنْباً لأَحَد . قال صَخْرُ الغَىِّ : يا قَوْمُ لَيْسَتْ فِيهمُ غَفِيرَهُ فامْشُوا كَما تَمْشِي جِمَالُ الحِيرَهْ أَي مَانِعُوا عن أَنْفُسِكُمْ ولا تَهْرُبُوا فإِنَّهم - أَي بني المُصْطَلِق - لا يَغْفِرُون ذَنْبَ أَحد منكم إِن ظَفِرُوا به . والمِغْفَر كمِنْبَرٍ والمِغْفَرَةُ بهاءٍ والغِفَارَةُ ككِتَابَة : زَرَدٌ من الدِّرْع يُنْسَجُ على قَدْرِ الرَّأْسِ يُلْبَسُ تَحْتَ القَلَنْسُوَة ويُقَالُ : هو رَفْرَفُ البَيْضَةِ أَو حَلَقٌ يَتَقنَّعُ بِهَا وفي بعض الأُصُول : به المُتَسَلِّحُ . وقال ابنُ شُمَيْل : المِغْفَرُ : حَلَقٌ يَجْعَلُها الرَّجلُ أَسْفَلَ البَيْضَةِ تُسْبَغُ على العُنُقِ فَتَقِيهِ . قال : ورُبَّمَا كان المِغْفَرُ مِثْلَ القَلَنْسُوَة غَيرَ أَنّهَا أَوْسَعُ يُلْقيها الرَّجلُ على رَأْسه فتَبْلُغُ الدِّرْعَ ثمّ تُلْبَسُ البَيْضَةُ فَوْقَهَا فذلك المِغْفَر يُرَفَّلُ على العاتِقَيْن ورُبّمَا جُعِل المِغْفَرُ من دِيبَاجٍ وخَزٍّ أَسْفَلَ البَيْضَةِ . وقرأْتُ في كتاب الدِّرْع والبَيْضَة لأَبي : عُبَيْدَةَ مَعْمَر بن المُثَنَّى التَّيْمِيِّ ما نَصُّه : فإِذا لم تَكُنْ يَعْني الدِّرْع صَفيحاً وكَانَتْ سَرَداً - محرّكَةً وقد تُحَوَّل السّين زاياً فيقولُون : زَرَداً وهو الحَلَقُ - فهي مغْفَرٌ وغِفَارَةٌ مَكْسُورة الغَيْن قال :
وطِمِرَّةٍ جَرْداءَ تَضْ ... بِرُ بالمُدجَّجِ ذِي الغِفَارَهْ
ويقال لها تَسْبِغَةٌ فرُبَّمَا كانَت ظَاهِرَةَ الحَلَقِ وربما بَطَّنُوهَا وظَهَّرُوها بِديباج أَو خَزٍّ أَو بِزْيَوْن وحَشَوْهَا بِمَا كَانَ وربَّمَا اتَّخَذُوا فَوْقَهَا قَوْنَساً من فِضَّةٍ وغَيْرِ ذلك . انتهى . والغِفَارَةُ ككِتَابَة : خِرْقةٌ تَلْبَسُهَا المرأَةُ فتُغَطِّي رَأْسَها ما قَبَلَ منه وما دَبَرَ غَيْرَ وَسَطِ رَأْسِهَا . وقيل : هي خِرْقَةٌ تكونُ دون المِقْنَعَة تُوَقِّى بها المَرْأَةُ خِمَارَهَا من الدُّهْن . والغِفَارَةُ أَيضاً : الرُّقْعَةُ الْتي تكونُ على حَزِّ القَوْسِ الذي يَجْرِي عليه الوَتَرُ وقيل : الغِفَارَةُ : جِلْدَةٌ تكونُ على رَأْسِ القَوْسِ يَجْرِي عليها الوَتَرُ والغِفَارَةُ : السَّحَابَةُ فَوْقَ السَّحَابَةِ وفي التهذيب : سَحَابَةٌ تَرَاهَا كأَنَّهَا فوقَ سَحَابَةٍ . والغِفَارةُ : رَأْسَ الجَبَلِ . وغِفَارَةُ : اسمُ جَبَل بعَيْنِه ؛ عن الصاغانيّ . والغَفْرُ بالفَتْح : البَطْنُ قال :
هو القاربُ التالِي له كلُّ قارِب ... وذُو الصَّدَرِ الناّمِي إِذا بَلَغَ الغَفْرَا والغَفْرُ : زِئْبِرُ الثَّوْبِ وما شاكَلَه واحِدَتُه غَفْرَةٌ ويُحَرَّك ويُقَالُ : غَفْرُ الثَّوْبِ : هُدْبُهُ وهُدْب الخَمَائِصِ وهي القُطُفُ رِقَاقُهَا ولَيِّنُها وليس هو أَطْرَافَ الأَرْدِيَة ولا المَلاحِف . وغَفِرَ الثَّوْبُ كفَرِحَ غَفْراً واغْفَارَّ اغْفِيراراً : ثارَ زِئْبِرُهُ وقال ابنُ القَطّاع : أَخْرَجَ زِئْبِرَه . والغُفْرُ : وَلَدُ الأَرْوِيَّة وضَمُّه أَكثرُ والفَتْحُ قَلِيلٌ ج أَغْفَارٌ كقُفْل وأَقْفَال وغِفَرَة كعنَبَةٍ وغُفُورٌ بالضَّمّ الأَخيرة عن كُراع والأُنْثَى غُفْرَةٌ وأُمُّه مُغْفِرَة وَقَدْ أَغْفَرَت والجَمْعُ مُغْفِرَاتٌ قال بِشْرٌ :
وصَعْبٌ يَزِلُّ الغُفْرُ عن قُذُفاتِهِ ... بحافاتِه بانٌ طِوالٌ وعَرْعَرُ وقيل : الغُفْر اسمٌ للواحِدِ منها والجَمْعِ . وحُكِىَ : هذا غُفْرٌ كَثيرٌ وهِي أَرْوَى مُغْفِرٌ : لَهَا غُفْرٌ . قال ابنُ سِيدَه : هكذا حَكَاه أَبو عُبَيْد والصَّوَاب : أَرْوِيَّةٌ مُغْفِرٌ لأَنَّ الأَرْوَى جَمْعٌ أَو اسمُ جَمْع . والغَفْر : مَنْزِلٌ للقَمَر ثَلاثَةُ أَنْجُمٍ صِغَارٌ وهي من المِيْزَانِ . . والغَفْرُ : شَيْءٌ كالجُوَالِق . والغِْفُر بالكَسْر : وَلَدُ البَقَرةِ عن الهَجَرِيّ وقال ابنُ دُرَيد : الغِفْرُ : زَعَمُوا دُوَيْبَة نقله الصاغانيّ . والغَفَرُ بالتَّحْرِيك : صِغَارُ الكَلإِ وأَغْفَرَتِ الأَرْضُ : نَبَتَ فيها شئٌ منه . والغَفَرُ : شَعَرُ العُنُقِ واللَّحْيَيْنِ والقفَاَ والجَبْهَةِ . وقِيل : هو شَعَرٌ كالزَّغَب يَكون على ساقِ المَرْأَةِ والجَبْهَةِ ونحوِ ذلك كالغَفْر بالفَتْح . قال الراجِزُ :
قد عَلِمَتْ خَوْدٌ بسَاقَيْهَا الغَفَرْ ... لَيَرْوَيَنْ أَو لَيَبِيدَنَّ الشَّجَرْ كالغُفَارِ بالضَّمّ وهو لُغَةٌ في الغَفَر مُحَرَّكَةً قال الرَّاجز :
تُبْدِى نَقِيّاً زَانَهَا خِمَارُهَا ... وقُسْطَةً ما شانَها غُفَارُهَا
القُسْطَةُ : عَظْمُ السَّاقِ . قال الجَوْهَرِيّ . ولَسْتُ أَرْويه عن أَحَدٍ . والغَفِيرِ هكذا هو في النُّسخ كأَمير والَّذِي في اللّسَان وغَيْره : والغَفْر بفَتْح فسُكُون فليُنْظَر وغَفْرُ الجَسَدِ وغَفَرُه وغِفَارُهُ : شَعرُه الصِّغارُ القِصار وقال أَبو حَنِيفَة : يُقَال : هو غَفِرُ القَفَا ككَتف : في قَفَاهُ غَفَرٌ وهي غَفِرَةُ الوَجْهِ إِذا كان في وَجْهِها غَفَرٌ . والجَمّاءُ الغَفِيرُ بالمَدّ : البَيْضَةُ التي تَجْمَعُ الرَّأْسَ وتَضُمّه قال أَبو عُبَيْدَة في كِتَاب الدّرع والبَيْضَة : البَيْضَةُ اسمٌ جامِعٌ لما فيهَا من الأَسْمَاءِ والصِّفاتِ التي من غَيْرِ لَفْظها وللبَيْضَة قَبَائلُ صَفائحُ كقَبَائلِ الرَّأْس تَجْمَعُ أَطْرَافَ بَعْضِها إِلى بَعْض بمَسَامِيرَ يَشْدُدْنَ طَرفَيْ كُلّ قَبيلَتَيْن . إِلى آخِرِ ما قال . ويُقَال : جاءُوا جَمّاً غَفِيراً وجَمَّ الغَفِيرِ بالإِضافة وجَمّاءَ الغَفيرِ والجَمّاءَ الغَفِيرَ وجَمّاءَ غَفِيراً ممدودٌ في الكُلّ وجَمّاءَ الغَفِيرَي بالقَصْرِ وجَمَّ الغَفِيرَةِ وجَمّاءَ الغَفِيرَةِ الثَّلاثَةُ ذَكَرَهُمْ الصاغَانِيّ والجَمّاءَ الغَفِيرَةَ وجَمّاءَ غَفِيرضةً والجَمَّ الغَفِيرَ ويقال أَيضاً : جاءُوا بجَمّاءِ الغَفِيرِ والغَفِيرَةِ أَي جاءُوا جَمِيعاً شَريفُهُم ووَضِيعُهم ولم يَتَخَلَّف أَحدٌ وهم كَثِيرُون . وهو عند سيبويه ولم يَحْك إِلاّ الجَمَاءَ الغفيرَ من الأَحوالِ التي دَخَلَهَا الأَلِفُ والَّلام وهو نادرٌ . وقال الغَفِيرُ وَصْفٌ لازِمٌ للجَمَّاءِ . يعني أَنّك لا تَقُولُ الجَمّاءَ وتَسْكُت . والجَمّاء الغَفِير : اسْمٌ ولَيْس بفعْل إِلاّ أَنّهُ مَوْضُوعٌ مَوْضِعَ المَصْدَرِ أَي يُنْصَبُ كما تُنْصَبُ المَصَادرُ التي هي في مَعْنَاه أَي مَرَرْتُ بِهِم جُمُوماً غَفِيراً كقولك جاءُوني جَمِيعاً وقاطِبةً وطُرّاً وكافَّةً وأَدْخَلُوا فيه الأَلِف والَّلامَ كما أَدْخَلُوهُمَا في قولهم : أَوْرَدَهَا العِرَاكَ : أَي أَوْرَدَهَا عِرَاكاً وجَعَلَهُ غيرُه مَصْدَراً . وأَجَازَ ابنُ الأَنْبَاريّ فيه الرَّفْعَ على تَقْدِيرِهِمْ . وقال الكسائيّ : العربُ تَنصبُ الجَمّاءَ الغَفيرَ في التَّمَام وتَرْفَعُه في النُّقْصَان وقد ذَكَرَ غيرُ واحد من الأَئِمَّة هذا البَحْث في جمم مُسْتَقْصىً وسيأْتي إِنْ شاءَ الله تَعالَى . وفي البصائر : جاءَ القَوْمُ جَمّاءَ غَفِيراً والجَمّاءَ الغَفيرَ أَي بأَجْمَعِهِم . والجَمُّ والجَمِيمُ : الكَثِيرُ من كُلّ شئٍ . وفي النهاية في حَدِيثِ أَبِي ذَرٍّ رَضِيَ الله عنه قلتُ : يا رَسُولُ اللهِ كَم الرُّسُلُ ؟ قال : ثَلاثُمائة وخَمْسَةَ عَشَرَ جَمَّ الغَفِيرِ أَي جَمَاعَةً كثيرةً . وغَفَرَ المَريضُ وكذا الجَرِيحُ يَغْفِرُ غَفْراً من حدِّ ضَرَبَ إِذا قامَ من مَرَضِه ثم نُكِسَ كغُفِرَ بِالضَّمِّ على مَا لَمْ يُسَمَّ فاعِلُهُ . وغَفَرَ العاشقُ : عادَ عِيدُهُ بعدَ السَّلْوَةِ قال الشَّاعِر :
" خَلِيلَيَّ إِنَّ الدَّارَ غَفْرٌ لِذِي الهَوَىكَما يَغْفِرُ المَحْمُومُ أَو صَاحِبُ الكَلْمِ
وغَفَرَ الجُرْحُ يَغْفِرُ من حَدّ ضَرَبَ إِذا نُكِسَ وانْتَقَضَ وغَفِرَ بالكَسْر لغة فيه ذكرَه ابن القطّاع وهو في اللّسَان أَيضاً . وزاد ابنُ القَطّاع : وغَفِرَ الجُرْحُ كفَرِحَ إِذا بَرَأَ وهو من الأَضْداد . وهذا قد أَغْفَلَه المصنّف وغَيْرُه من أَرْبَابِ الأَفْعَال فهو مُسْتَدْرَكٌ عليه . وغَفَرَ الجَلَبُ السُّوقَ يَغْفِرُها غَفْراً : رَخَّصَهَا . والمَغَافِرُ والمَغَافِيرُ : المَغَاثِيرُ وهو صَمْغٌ شَبِيهٌ بالنّاطِف يَنْضَحُه العُرْفُطُ فَيُوضَع في ثَوْبٍ ثمّ يُنْضَحُ بالمَاءِ فيُشْرَبُ وقد تَقدّم في غثر . الوَاحِدُ مِغْفَرٌ كمِنْبَر ومُغْفُرٌ ومُغْفُورٌ بضمّهما ومِغْفَارٌ ومِغْفيرٌ بكَسْرِهِمَا وقد يكون المُغْفورُ أَيضاً للعُشَرِ والسَّلَم والثُّمَامِ والطَّلْحِ وغيرِ ذلك . وفي التَّهْذيب . يُقَال لِصَمْغ الرَّمْث والعُرْفُطِ : مَغاثيرُ ومَغَافِيرُ الوَاحدُ مُغْثُورٌ ومُغْفُورٌ ومِغْفَرٌ بالكَسْر . وقال ابنُ الأَثِير : المَغَافِيرُ : صَمْغٌ يَسِيلُ من العُرْفُطِ غيرِ أَنَّ رائحَتَه ليست بِطَيِّبَة . وقال اللَّيْث : صَمْغُ الإِجّاصَة مِغْفَارٌ . وقال أَبو عَمْروٍ : المَغافِيرُ : الصَّمْغُ يكونُ في الرِّمْث وهو حُلْوٌ يُؤْكَلُ واحدُهَا مُغْفُورٌ . وقال ابنُ شُمَيْل : الرِّمْثُ من بَيْنِ الحَمْض له مَغَافيرُ وهو شئٌ يَسِيلُ من طَرَف عِيدانِها مثل الدِّبْس في لَوْنِه وقال غَيْرُه : المَغَافيرُ عَسَلٌ حُلْوٌ مِثْلُ الرُّبِّ إِلاَّ أَنّه أَبْيَض . والمَغْفُوراءُ : الأَرْضُ ذاتُ مَغَافِيرَ وهي مَمْدُودَة ؛ قاله ابن دُرَيْد . وحَكَى أَبو حَنِيفَة ذلك في الرُّبَاعيّ . وأَغْفَرَ العُرْفُطُ والرِّمْثُ : ظَهَر فيهما ذلك وأَخْرَجَ مَغَافيرَه . وتَغَفَّرَ وتَمَغْفَر : اجْتَناها من شَجَرِهَا . فمَنْ قال : مِغْفَر قال : خَرَجْنا نَتغَفَّرُ ومن قال : مُغْفور قال : نَتَمَغْفَرُ . وقَوْلُهُم : هذا الجَنَى لا أَنْ يُكَدَّ المُغْفُرُ . ورَوَى أَبو عَْمرو : لا أَنْ تُكَدِّى المِغْفَرَا . مَثَلٌ يُضْرَب في تَفْضِيلِ الشَّيْءِ قالُوا : يُقَال ذلكَ لمَنْ يَنالُ الخَيْرَ الكَثيرَ والمِغْفَرُ : هو العُودُ من شَجَرِ الصَّمْغِ يُمْسَحُ منه ما ابْيَضَّ فيُتَّخَذُ منه شَرَابٌ طَيِّبٌ . وقال بعضُهم : ما اسْتَدَارَ من الصَّمْغ يقال له المِغْفَر وما استطال مثْلَ الإِصْبع يُقَال له الصُّعْرُورُ وما سَالَ منه في الأَرْضِ يُقَال له الذَّوْبُ . وفي الحَدِيث أَنّ قادِماً قَدِمَ عَلَيْه مِن مَكَّةَ فقال : كَيْفَ تَرَكْتَ الحَزْوَرَةَ ؟ قال : جادَهَا المَطَرُ فأَغْفَرَتْ بَطْحَاؤُهَا أَي أَنَّ المَطَر نَزَلَ عليها حتَّى صارَ كالغَفْرِ من النَّبَاتِ . وقيل : أَراد أَنَّ رِمْثَهَا قد أَخْرَجَتْ مَغَافِيرَها . قال ابنُ الأَثِيرِ : وهذا أَشْبَهُ أَلا تَرَاهُ وَصَفَ شَجَرَهَا فقال وأَبْرَمَ سَلَمُهَا وأَعْذَق إِذْخِرُهَا . وغُفَيْرَةُ كجُهَيْنَةَ : امرَأَةٌ . والحَسَنُ بن غُفَيْر العَطّارُ المِصْريّ هكذا بخَط الذَّهَبِيّ في الدِّيوان ووقع بخَطّ الصاغانيّ في التكملة : البَصْرِيّ والأَوَّلُ الصَّواب كزُبَيْر : مُحَدِّث قال الحافِظُ في التَّبْصير : وَاهٍ كان في حُدُودِ الثَّلاثِمِائَة . وقال الذّهبيّ عن يُوسُفَ بنِ عَدِيّ : كذّابٌ وَضّاعٌ . وَبَنُو غافِرٍ : بَطْنٌ من بَنِي سامَةَ بن لُؤَيّ منهم عَطِيَّةُ بنُ جابِرِ بن غافِرٍ الغافِرِيُّ . وبَنُو غِفَارٍ ككِتَاب : قَبِيلَةٌ من كِنَانَةض وهم بَنُو غِفَارِ بن مُلَيْلِ بنِ ضمْرَةَ بنِ بَكْر بن عَبْدِ مَناةَ رَهْطُ سَيِّدنا أَبي ذَرٍّ جُنْدَبُ بنُ جُنادَةَ الغِفَارِيِّ رَضِيَ الله عنه وقد تقدّم ذِكْرُه ثَلاَثَ مَرّات ومنهم إيماءُ بنُ رَحْضةَ وإِليهم البَيْتُ وأَبو بَصْرَة الغِفَاريُّ اسمُه جَمِيلٌ وبِنْتُه عَزَّةُ صاحبَةُ كُثَيِّر ؛ وابنُ آبي اللَّحْمِ وأَبُو رُهْم وغَيْرُهم . ويُقَال : ما فِيهِ غَفِيرَةٌ ولا عَذِيرَةٌ أَي لا يَغْفِرُ لأَحَدٍ ذَنْباً ولا يَقْبَل عُذْراً قال صَخْرُ الغَيّ :
يا قَوْم لَيْسَتْ فِيهمُ غَفِيرَهْ ... فامْشُوا كما تَمْشِي جِمالُ الحِيرَهْ
أَي تَثَاقَلُوا في سَيْرِكم ولا تُخْفُوه فإِنّهُم - يعني بني المُصْطَلِق - لا يَغْفِرُون ذَنْبَ أَحَد منكم إِنْ ظَفرُوا به . والغَوْفَرُ كجَوْهَر : البِطِّيخُ الخَرِيفيّ أَو نَوْعٌ منه وعليه اقْتََصر الصاغانيّ . والغَفّارِيَّة مُشَدَّدَة ة بمِصْرَ كذا ذَكَره الصاغانيّ . قلتُ : وهما قَرْيَتانِ : إِحداهُمَا في الشَّرْقِيَّة والثانِيَة في الجِيزيّة . وغُفْرٌ كقُفْل : حِصْنٌ باليَمَن من أَعْمَالِ أَبْيَنَ . وأَغْفَرَ النَّخْلُ إِغْفاراً : رَكِبَ البُسْرَ شئٌ كالقِشْرِ قال ابنُ القَطّاع والصاغانيّ : وأَهلُ المَدِينَة يُسَمُّونه : الغَفَا . ومِمّا يُسْتَدْرك عليه : اغْتَفَر ذَنْبَه : مِثْلُ غَفَرَ وهو غَفُورٌ وجَمْعُه غُفُرٌ . وغَفَرَهُ : قال غَفَرَ اللهُ لضهُ . وتَغافَرَا : دَعَا كُلُّ واحدٍ منهما لِصاحِبهِ بالمَغْفِرَة . وامرأَةٌ غَفُورٌ بغير هاءٍ . وغَفَرُ الدَّابَّةِ محرّكةً : نَبَاتُ الشَّعرِ في مَوْضِع العُرْف . والغَفَرُ : نَباتٌ رِبْعيٌّ يَنْبُتُ في السَّهْلِ والآكامِ كأَنَّه عَصافِيرُ خُضْرٌ قِيامٌ إِذا كان أَخضر فإِذا يَبسَ فكأَنَّهُ حُمْرٌ غَيْرُ قِيَام . والغَفِيرَةُ : الكَثْرَةُ والزِّيادَةُ وبه فُسِّرَ حديثُ عليٍّ رضي الله عنه : إِذا رَأَى أَحَدُكُم لأَخِيه غَفِيرَةً في أَهْل أَو مال فلا يَكُونَنّ لَهُ فِتْنَةً . وغِفَارٌ ككِتَاب : مِيسَمٌ يكون على الخَدِّ . وأَبو غِفَارٍ المُثَنَّى بنُ سَعِيد وأَبو غِفَار غالِبٌ التّمّارُ . واخْتُلِف في الأَخِير فقَال الفَلاَّسُ : إِنَّهُ أَبو عَفّانَ وغِفَارٌ العابِدُ : مُحَدِّثون وآمِنَةُ بِنْتُ غِفَار : زَوْجَةُ ابنِ عُمَرَ الَّتي طَلَّقَهَا وهي حائضٌ . وكزُبَيْر : غُفَيْرُ بنُ جَرِير النَّسَفيُّ الحَدّادُ وحَسّانُ بنُ عليّ بن غُفَيْر النَّسَفِيّ وحَفِيدُه عبدُ اللهِ بنُ أَحْمَدَ ابنِ حَسَن بن حَسّان وعليُّ بنُ نَصْرِ بن محمْدِ بنِ غُفَيْر وأَبو ذَرٍّ عَبْدُ بنُ أَحْمَدَ بن محمّدِ بن عبدِ اللهِ بن غُفَيْر الهَرَوِيّ الحافِظُ : محدِّثون . ومن سَجَعات الأَساس : فُلانٌ صِدْقُ قَوْلِه غِفَارِىّ وزَنْدُ وَعْدِه عَفَارِيّ . ومن المَجَازِ قَوْلُ زُهَيْر :
أَضاعَتْ فلَمْ تُغْفَر لَهَا غَفَلاتُها ... فلاَقَتْ بَياناً عندَ آخِرِ مَعْهَدِ أَي لم تَغْفِرِ السِّبَاعُ غَفْلَتَها عن وَلَدِهَا فأَكَلَتْه

##### Türkçe

غفر
**غَفَرَ - يَغْفِرُ - مَغْفِرَة- غُفْرَان - غَافِر - غَفُوْر - غَفّار - اسْتَغْفَرَ - يَسْتَغْفِرُ**
**غَفَرَ - يَغْفِرُ** + bir varlık + bir şeyi: onu örttü ve gizledi ve sakladı; onu muhtemel bir zarar veya eziyetten uzaklaştırmak için
**غَفَرَ - يَغْفِرُ** + bir varlık + bir varlığa + bir şeyi: onu örter ve gizler ve ondan uzaklaştırır; onu ondan korumak ve muhafaza etmek için: şeyi varlıktan örter ve onun etkisini ondan uzaklaştırır; onunla varlık arasında bir örtü kılar, böylece ona zarar vermez
﴿Şüphesiz biz Rabbimize iman ettik; bize hatalarımızı bağışlasın diye﴾: bir varlığa bir günahı bağışlar: günahı örter ve uzaklaştırır ve günahı hesaplaşma listesinden siler; varlığın onun sonuçlarından ve zararından kurtulması için
**اغْفِر**: “ **غَفَرَ - يَغْفِرُ** ”dan emir fiildir; şu anlamda: bağışlamanı umuyoruz
**مَغْفِرَة**: “ **مـَفـْعـِلـَة** ” vezninde; “ **غَفَرَ - يَغْفِرُ** ”dan, teyit edilmiş bir defa için mef‘ûl anlamında isim-fiildir: murat edilen bir hâl veya bir iş yahut seçilmiş bir varlık için bağışlama
**غُفْرَان**: “ **فُعْلان** ” vezninde; “ **غَفَرَ - يَغْفِرُ** ”dan, mef‘ûl anlamında mübalağa isim-fiildir: “ **غَفَرَ - يَغْفِرُ** ” fiiliyle olan şey: günahları örtmek ve onları silmek; onların üzerine hesaplaşmayı iptal etmek için
**غُفْرانَك**: şu anlamda: bağışlamanı umuyoruz: günahlarımızı hesaplaşmadan örtmeni ve gizlemeni umuyoruz
**غَافِر**: “ **غَفَرَ - يَغْفِرُ** ”dan, müşebbehe sıfat olan ism-i fâildir
**غَفُوْر**: “ **فـَعول** ” vezninde, “ **غَفَرَ - يَغْفِرُ** ”dan mübalağa ism-i fâildir
**غَفّار**: “ **فَعّال** ” vezninde, “ **غَفَرَ - يَغْفِرُ** ”dan mübalağa ism-i fâildir
**اسْتَغْفَرَ - يَسْتَغْفِرُ**: “ **استفعل** ” vezninde, “ **غَفَرَ - يَغْفِرُ** ”dan: bir varlığın kendisine bir şeyi bağışlaması için çabalar ve temenni eder
Ve lafız, “ şeyin belirsiz, eksik seçik ve açıklık olmasını sağlamak için örtme, gizleme ve kamufle etme; ışığın eksikliği veya görülen cisimde şekil ve manzaranın iç içe girmesi sebebiyle ” lafızlar grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**غَمَضَ - يَغْمِضُ**، **لَبَسَ - يَلْبِسُ**، **قَنَعَ - يَقْنَعُ**، **نَفِقَ - يَنْفَقُ**، **كَفَرَ - يَكْفِرُ**، **غَفَرَ - يَغْفِرُ**
**غفر - يغفر - اغفر**
	﴿Göklerde olan ve yerde olan Allah’ındır; içinizde olanı açığa vursanız da onu gizleseniz de Allah sizi onunla hesaba çeker; sonra dilediğine bağışlar ve dilediğine azap eder; Allah her şeye kadirdir (284)﴾ Bakara ﴿Yahudiler ve Hristiyanlar dedi ki: Biz Allah’ın oğulları ve sevgilileriyiz. De ki: Öyleyse günahlarınız sebebiyle size niçin azap ediyor? Bilakis siz, yarattıklarından bir beşersiniz; dilediğine bağışlar ve dilediğine azap eder; göklerin ve yerin ve ikisi arasındakilerin mülkü Allah’ındır; dönüş de O’nadır (18)﴾ Maide
	﴿Göklerin ve yerin mülkü Allah’ındır; dilediğine bağışlar ve dilediğine azap eder; Allah bağışlayıcı, merhametli olmuştur (14)﴾ Fetih ﴿Bilmedin mi ki göklerin ve yerin mülkü Allah’ındır; dilediğine azap eder ve dilediğine bağışlar; Allah her şeye kadirdir (40)﴾ Maide
	﴿Şüphesiz Allah, kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz; bunun aşağısında olanı dilediğine bağışlar; kim Allah’a ortak koşarsa, gerçekten uzak bir sapıklıkla sapmıştır (116)﴾ Nisa ﴿Şüphesiz Allah, kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz; bunun aşağısında olanı dilediğine bağışlar; kim Allah’a ortak koşarsa, gerçekten büyük bir günah uydurmuştur (48)﴾ Nisa
	﴿De ki: Ey kendilerine karşı aşırı giden kullarım! Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin; şüphesiz Allah günahların hepsini bağışlar; şüphesiz O, bağışlayıcıdır, merhametlidir (53)﴾ Zümer
	﴿Onlara denildiğinde: Bu köyde oturun ve ondan dilediğiniz yerden yiyin; ve “ **حطة** ” deyin; ve kapıdan secde ederek girin; size hatalarınızı bağışlayalım; iyilik yapanları artıracağız (161)﴾ A‘raf ﴿Hani demiştik: Bu köye girin; ondan dilediğiniz yerden bol bol yiyin; ve kapıdan secde ederek girin; ve “ **حطة** ” deyin; size hatalarınızı bağışlayalım; iyilik yapanları artıracağız (58)﴾ Bakara
	﴿Şüphesiz biz Rabbimize iman ettik; bize hatalarımızı ve bize sihirden zorla yaptırdıklarını bağışlasın diye; Allah daha hayırlı ve daha kalıcıdır (73)﴾ Taha
	﴿Allah senin geçmiş günahını ve sonraki günahını bağışlasın; ve sana nimetini tamamlasın; ve seni dosdoğru bir yola hidayet etsin diye (2)﴾ Fetih
	﴿Ey iman edenler! Allah’tan sakının ve Resulüne iman edin; size rahmetinden iki pay versin; ve size onunla yürüyeceğiniz bir nur kılsın; ve sizi bağışlasın; Allah bağışlayıcı, merhametlidir (28)﴾ Hadid ﴿Ey iman edenler! Allah’a nasuh bir tevbe ile tevbe edin; umulur ki Rabbiniz sizden kötülüklerinizi örter; ve sizi altından ırmaklar akan cennetlere sokar; o gün Allah peygamberi ve onunla beraber iman edenleri rezil etmez; nurları önlerinde ve sağlarında koşar; derler ki: Rabbimiz! Nurumuzu bizim için tamamla ve bizi bağışla; şüphesiz Sen her şeye kadirsin (8)﴾ Tahrim
	﴿Ey iman edenler! Eğer Allah’tan sakınırsanız, size bir furkan kılar; ve sizden kötülüklerinizi örter; ve sizi bağışlar; Allah büyük fazl sahibidir (29)﴾ Enfal ﴿Ey kavmimiz! Allah’ın davetçisine icabet edin ve ona iman edin; günahlarınızdan size bağışlasın ve sizi elem verici bir azaptan korusun (31)﴾ Ahkaf ﴿Günahlarınızı size bağışlar ve sizi altından ırmaklar akan cennetlere ve Adn cennetlerinde güzel meskenlere sokar; işte bu büyük kurtuluştur (12)﴾ Saff ﴿Sizin işlerinizin ıslah eder ve günahlarınızı size bağışlar; kim Allah’a ve Resulüne itaat ederse, gerçekten büyük bir kurtuluşla kurtulmuştur (71)﴾ Ahzab
	﴿Resulleri dedi ki: Allah hakkında şüphe mi var; göklerin ve yerin yaratıcısı! Sizi çağırıyor ki günahlarınızdan size bağışlasın ve sizi belirlenmiş bir süreye kadar erteleyip yaşatsın. Dediler ki: Siz ancak bizim gibi bir beşersiniz; atalarımızın ibadet etmekte olduğu şeyden bizi çevirmek istiyorsunuz; öyleyse bize apaçık bir delil getirin (10)﴾ İbrahim ﴿Günahlarınızdan size bağışlasın ve sizi belirlenmiş bir süreye kadar erteleyip yaşatsın; şüphesiz Allah’ın eceli geldiğinde ertelenmez; keşke bilseydiniz (4)﴾ Nuh
	﴿Kâfir olanlara de ki: Eğer vazgeçerlerse, geçmiş olan kendilerine bağışlanır; eğer dönerlerse, öncekilerin sünneti geçmiştir (38)﴾ Enfal ﴿Eğer Allah’a güzel bir borç verirseniz, onu sizin için kat kat artırır ve sizi bağışlar; Allah şükredicidir, halîmdir (17)﴾ Tegabün
	﴿Onlar için ister bağışlanma dilesen ister bağışlanma dilemesen birdir; Allah onları asla bağışlamayacaktır; şüphesiz Allah fasıklar kavmini hidayet etmez (6)﴾ Münafıkun ﴿Şüphesiz inkâr edenler ve Allah’ın yolundan alıkoyanlar, sonra kâfirler olarak ölenler; Allah onları asla bağışlamayacaktır (34)﴾ Muhammed
	﴿Şüphesiz iman edenler, sonra inkâr edenler, sonra iman edenler, sonra inkâr edenler, sonra inkârı artıranlar; Allah onları bağışlayacak değildir ve onları bir yola hidayet edecek değildir (137)﴾ Nisa ﴿Şüphesiz inkâr edenler ve zulmedenler; Allah onları bağışlayacak değildir ve onları bir yola hidayet edecek değildir (168)﴾ Nisa
	﴿İkisi dedi ki: Rabbimiz! Kendimize zulmettik; eğer bizi bağışlamaz ve bize merhamet etmezsen, mutlaka ziyan edenlerden oluruz (23)﴾ A‘raf ﴿Ellerine düşüp de kendilerinin sapmış olduklarını gördüklerinde dediler ki: Eğer Rabbimiz bize merhamet etmez ve bizi bağışlamazsa, mutlaka ziyan edenlerden oluruz (149)﴾ A‘raf ﴿Dedi ki: Rabbim! Hakkında bilgim olmayan şeyi senden istemekten sana sığınırım; eğer beni bağışlamaz ve bana merhamet etmezsen, ziyan edenlerden olurum (47)﴾ Hud ﴿Dedi ki: Rabbim! Şüphesiz ben kendime zulmettim; beni bağışla. Derken onu bağışladı; şüphesiz O, bağışlayıcıdır, merhametlidir (16)﴾ Kasas
	﴿Onlar derler ki: Rabbimiz! Şüphesiz biz iman ettik; günahlarımızı bize bağışla ve bizi ateş azabından koru (16)﴾ Âl-i İmran ﴿Onların sözleri ancak şunu demeleriydi: Rabbimiz! Günahlarımızı ve işimizdeki aşırılığımızı bize bağışla; ayaklarımızı sabit kıl; ve kâfir kavme karşı bize yardım et (147)﴾ Âl-i İmran ﴿Rabbimiz! Şüphesiz biz, imana çağıran bir çağırıcıyı işittik: “Rabbinize iman edin” diye çağırıyordu; biz de iman ettik. Rabbimiz! Günahlarımızı bize bağışla; kötülüklerimizi bizden ört; ve bizi iyilerle beraber vefat ettir (193)﴾ Âl-i İmran
	﴿Şüphesiz biz, Rabbimizin bize hatalarımızı bağışlamasını umuyoruz; ilk iman edenler olmuşsak (51)﴾ Şuara ﴿Ve O ki, din günü hatamı bana bağışlamasını umarım (82)﴾ Şuara
	﴿Şüphesiz kullarımdan bir grup vardı; derlerdi ki: Rabbimiz! İman ettik; bizi bağışla ve bize merhamet et; Sen merhamet edenlerin en hayırlısısın (109)﴾ Müminun ﴿Ve de ki: Rabbim! Bağışla ve merhamet et; Sen merhamet edenlerin en hayırlısısın (118)﴾ Müminun

﴿Bugün size kınama yoktur; Allah sizi bağışlar; O, merhametlilerin en merhametlisidir (92)﴾ Yusuf
	﴿Rabbimiz, bizi kâfir olanlar için bir fitne kılma; ve bizi bağışla, Rabbimiz; şüphesiz Sen, Sen azîz, hakîmsin (5)﴾ el-Mümtehine
	﴿Rabbimiz, beni ve anne-babamı ve müminleri, hesabın kalkacağı gün bağışla (41)﴾ İbrahim ﴿Rabbim, beni ve anne-babamı ve evime mümin olarak gireni ve mümin erkekleri ve mümin kadınları bağışla; ve zalimlere helâkten başka bir şey artırma (28)﴾ Nuh
	﴿Musa, kavminden yetmiş adamı mîkâtımız için seçti; onları sarsıntı yakalayınca dedi: Rabbim, dileseydin onları daha önce ve beni helâk ederdin; içimizden sefihlerin yaptıkları sebebiyle bizi helâk mi ediyorsun? O, ancak Senin fitnendir; onunla dilediğini saptırırsın ve dilediğini hidayete erdirirsin; Sen bizim velîmizsin; artık bizi bağışla ve bize merhamet et; Sen, bağışlayanların en hayırlısısın (155)﴾ el-A‘râf ﴿Allah hiçbir nefse ancak gücünün yettiğini yükler; onun lehine kazandığı vardır ve onun aleyhine edindiği vardır; Rabbimiz, unuttuk yahut hata ettikse bizi muaheze etme; Rabbimiz, bizden öncekilere yüklediğin gibi üzerimize ağır yük yükleme; Rabbimiz, bize gücümüzün yetmediğini yükleme; ve bizden affet, ve bizi bağışla, ve bize merhamet et; Sen bizim mevlamızsın; artık kâfir kavme karşı bize yardım et (286)﴾ el-Bakara
	﴿Dedi: Rabbim, beni ve kardeşimi bağışla ve bizi rahmetine sok; Sen, merhametlilerin en merhametlisidir (151)﴾ el-A‘râf ﴿Onlardan sonra gelenler derler ki: Rabbimiz, bizi ve imanla bizden önce geçmiş kardeşlerimizi bağışla; ve iman edenlere karşı kalplerimizde bir kin kılma; Rabbimiz, şüphesiz Sen raûf, rahîmsin (10)﴾ el-Haşr
	﴿Dedi: Rabbim, beni bağışla ve bana, benden sonra hiç kimseye yaraşmayacak bir mülk bağışla; şüphesiz Sen, Sen vehhâbsın (35)﴾ Sâd
	﴿Ve babamı bağışla; şüphesiz o, sapıklardan idi (86)﴾ eş-Şuarâ
	﴿Arşı taşıyanlar ve onun çevresindekiler, Rablerinin hamdiyle tesbih ederler ve O’na iman ederler ve iman edenler için bağışlanma dilerler: Rabbimiz, rahmet ve ilimce her şeyi kuşattın; artık tevbe edenleri ve Senin yoluna uyanları bağışla ve onları cehennem azabından koru (7)﴾ Gâfir ﴿Eğer onlara azap edersen, şüphesiz onlar Senin kullarındır; ve eğer onları bağışlarsan, şüphesiz Sen, Sen azîz, hakîmsin (118)﴾ el-Mâide
	﴿Ey iman edenler, şüphesiz eşlerinizden ve çocuklarınızdan size düşman olan vardır; artık onlardan sakının; ve eğer affeder, hoş görür ve bağışlarsanız, artık şüphesiz Allah gafûr, rahîmdir (14)﴾ et-Teğâbün ﴿İman edenlere de ki: Allah’ın günlerini ummayanları bağışlasınlar; bir kavmi, kazanmakta olduklarıyla cezalandırması için (14)﴾ el-Câsiye
	﴿Ve onlar ki, günahın büyüklerinden ve fuhşiyattan kaçınırlar; ve öfkelendikleri vakit, onlar bağışlarlar (37)﴾ eş-Şûrâ ﴿Ve her kim sabreder ve bağışlarsa, şüphesiz bu, işlerin azminden/kararlılığındandır (43)﴾ eş-Şûrâ
	﴿Onlardan sonra bir halef geldi; Kitab’a vâris oldular; şu daha aşağı olanın geçici menfaatini alırlar ve derler ki: Bize bağışlanacak; ve onlara onun benzeri bir menfaat gelse onu da alırlar; Kitab’ın misakı onlardan alınmadı mı ki Allah hakkında haktan başka söylemesinler? ve onda olanı ders ettiler; ve âhiret yurdu, takvâ edenler için daha hayırlıdır; hâlâ akletmez misiniz? (169)﴾ el-A‘râf
	﴿Rabbim beni bağışladığı için ve beni ikrama erdirilenlerden kıldığı için (27)﴾ Yâsîn ﴿Artık onu bundan dolayı bağışladık; ve şüphesiz onun için katımızda elbette bir yakınlık ve güzel bir dönüş yeri vardır (25)﴾ Sâd
	﴿Ve şüphesiz ben, onları bağışlaman için her ne zaman kendilerine davet ettiysem, parmaklarını kulaklarına koydular ve elbiselerine büründüler ve direttiler ve büyüklenerek büyüklenip durdular (7)﴾ Nuh
**غفرانك**
	﴿Resul, Rabbinden kendisine indirilene iman etti; ve müminler de; hepsi Allah’a ve meleklerine ve kitaplarına ve resullerine iman etti; resullerinden hiçbiri arasında ayırım yapmayız; ve dediler ki: İşittik ve itaat ettik; **غفرانك** Rabbimiz; ve dönüş Sanadır (285)﴾ el-Bakara
**غفار**
﴿Beni Allah’a küfretmeye ve hakkında benim için bir ilim olmayanı O’na ortak koşmaya çağırıyorsunuz; ben ise sizi azîz **الغفار**’a çağırıyorum (42)﴾ Gâfir ﴿Göklerin ve yerin Rabbi ve ikisi arasındakilerin; azîz **الغفار** (66)﴾ Sâd ﴿Gökleri ve yeri hak ile yarattı; geceyi gündüzün üzerine sarar ve gündüzü gecenin üzerine sarar; ve güneşi ve ayı boyun eğdirdi; her biri belirlenmiş bir ecele kadar akar; haberiniz olsun, O azîz **الغفار**’dır (5)﴾ ez-Zümer
	﴿Ve şüphesiz ben, tevbe eden ve iman eden ve salih amel işleyen, sonra hidayete eren kimse için elbette **لغفار**’ım (82)﴾ Tâhâ
**غافر**
﴿Günahı bağışlayan, tevbeyi kabul eden, azabı şiddetli, lütuf sahibi; O’ndan başka ilâh yoktur; dönüş O’nadır (3)﴾ Gâfir ﴿Musa, kavminden yetmiş adamı mîkâtımız için seçti; onları sarsıntı yakalayınca dedi: Rabbim, dileseydin onları daha önce ve beni helâk ederdin; içimizden sefihlerin yaptıkları sebebiyle bizi helâk mi ediyorsun? O, ancak Senin fitnendir; onunla dilediğini saptırırsın ve dilediğini hidayete erdirirsin; Sen bizim velîmizsin; artık bizi bağışla ve bize merhamet et; Sen, bağışlayanların en hayırlısısın (155)﴾ el-A‘râf
**غفور**
Cahillikle bir kötülük işledi, sonra tevbe etti ve ıslah etti ﴿Ayetlerimize iman edenler sana geldiği vakit de de ki: Selâm size; Rabbiniz rahmeti kendi üzerine yazdı: Şüphesiz sizden her kim cahillikle bir kötülük işler, sonra onun ardından tevbe eder ve ıslah ederse, artık şüphesiz O **غفور** rahîmdir (54)﴾ el-En‘âm ﴿Sonra şüphesiz Rabbin, cahillikle kötülük işleyenler için, sonra bunun ardından tevbe edenler ve ıslah edenler için; şüphesiz Rabbin bunun ardından elbette **لغفور** rahîmdir (119)﴾ en-Nahl
 	﴿Allah, imanlarından sonra küfreden bir kavmi nasıl hidayete erdirir? ve resulün hak olduğuna şahitlik ettiler ve kendilerine apaçık deliller geldi; Allah zalim kavmi hidayete erdirmez (86) İşte onların cezası: Allah’ın ve meleklerin ve insanların hepsinin lâneti onların üzerinedir (87) Orada ebedî kalıcılar; onlardan azap hafifletilmez ve onlara bakılmaz (88) Ancak bundan sonra tevbe edenler ve ıslah edenler müstesna; artık şüphesiz Allah **غفور** rahîmdir (89)﴾ Âl-i İmrân ﴿İffetli kadınlara iftira atanlar, sonra dört şahit getirmeyenler; onları seksen değnekle dövün ve onların şahitliğini ebediyen kabul etmeyin; işte onlar fâsıklardır (4) Ancak bundan sonra tevbe edenler ve ıslah edenler müstesna; artık şüphesiz Allah **غفور** rahîmdir (5)﴾ en-Nûr
 	﴿Ve kötülükleri işleyenler, sonra onun ardından tevbe edenler ve iman edenler; şüphesiz Rabbin bunun ardından elbette **لغفور** rahîmdir (153)﴾ el-A‘râf ﴿Ancak tevbe eden ve iman eden ve salih bir amel işleyen müstesna; işte onlar, Allah onların kötülüklerini iyiliklere çevirir; ve Allah **غفورا** rahîmdir (70)﴾ el-Furkân
 	﴿Artık her kim zulmünden sonra tevbe eder ve ıslah ederse, şüphesiz Allah onun tevbesini kabul eder; şüphesiz Allah **غفور** rahîmdir (39)﴾ el-Mâide ﴿Ancak zulmeden, sonra kötülükten sonra iyilikle değiştiren müstesna; artık şüphesiz ben **غفور** rahîmdir (11)﴾ en-Neml ﴿Ve başkaları, günahlarını itiraf ettiler; salih bir ameli başka bir kötü ile karıştırdılar; umulur ki Allah onların tevbesini kabul eder; şüphesiz Allah **غفور** rahîmdir (102)﴾ et-Tevbe
 	﴿Hâlâ Allah’a tevbe etmiyorlar mı ve O’ndan bağışlanma dilemiyorlar mı? ve Allah **غفور** rahîmdir (74)﴾ el-Mâide ﴿Ve her kim bir kötülük işler yahut nefsine zulmeder, sonra Allah’tan bağışlanma dilerse, Allah’ı **غفورا** rahîma bulur (110)﴾ en-Nisâ
 	﴿Ve göklerde olan ve yerde olan Allah’ındır; dilediğini bağışlar ve dilediğine azap eder; ve Allah **غفور** rahîmdir (129)﴾ Âl-i İmrân ﴿Göklerin ve yerin mülkü Allah’ındır; dilediğini bağışlar ve dilediğine azap eder; ve Allah **غفورا** rahîma idi (14)﴾ el-Feth
 	﴿O ki ölümü ve hayatı yarattı; hanginizin amelce daha güzel olduğunu sizi denemek için; ve O azîz **الغفور**’dur (2)﴾ el-Mülk ﴿Ve O **الغفور** **الودود**’dur (14)﴾ el-Burûc ﴿Rabbiniz, nefislerinizde olanı daha iyi bilendir; eğer salih olursanız, artık şüphesiz O, evvâblar için **غفورا** idi (25)﴾ el-İsrâ ﴿Ve Rabbin **الغفور** rahmet sahibidir; kazandıkları sebebiyle onları muaheze etseydi, onlara azabı çabuklaştırırdı; bilakis onlar için bir vâde vardır; O’ndan başka bir sığınak bulamayacaklardır (58)﴾ el-Kehf ﴿Yere gireni ve ondan çıkanı ve gökten ineni ve onda yükseleni bilir; ve O rahîm **الغفور**’dur (2)﴾ Sebe’
 	﴿Ve O, sizi yerin halifeleri kılan ve size verdiği şeyde sizi denemek için bazınızı bazınızın üstünde derecelerle yükselten O’dur; şüphesiz Rabbin süratli azap sahibidir; ve şüphesiz O elbette **لغفور** rahîmdir (165)﴾ el-En‘âm ﴿Ve Rabbin ilan etti ki: Kıyamet gününe kadar onların üzerine, onlara kötü azabı tattıracak kimseleri mutlaka gönderecektir; şüphesiz Rabbin süratli azap sahibidir; ve şüphesiz O elbette **لغفور** rahîmdir (167)﴾ el-A‘râf
 	﴿Bilin ki Allah şiddetli azap sahibidir ve Allah **غفور** rahîmdir (98)﴾ el-Mâide

﴿**تسبح له السماوات السبع والأرض ومن فيهن وإن من شيء إلا يسبح بحمده ولكن لا تفقهون تسبيحهم إنه كان حليما غفورا (44)**﴾ el-İsrâ ﴿**إن الله يمسك السماوات والأرض أن تزولا ولئن زالتا إن أمسكهما من أحد من بعده إنه كان حليما غفورا (41)**﴾ Fâtır
 	﴿**نبئ عبادي أني أنا الغفور الرحيم (49)**﴾ el-Hicr ﴿**قل ياعبادي الذين أسرفوا على أنفسهم لا تقنطوا من رحمة الله إن الله يغفر الذنوب جميعا إنه هو الغفور الرحيم (53)**﴾ ez-Zümer
 	﴿**قل أنزله الذي يعلم السر في السماوات والأرض إنه كان غفورا رحيما (6)**﴾ el-Furkân ﴿**نزلا من غفور رحيم 32)**﴾ Fussilet
 	﴿**ذلك الذي يبشر الله عباده الذين آمنوا وعملوا الصالحات قل لا أسألكم عليه أجرا إلا المودة في القربى ومن يقترف حسنة نزد له فيها حسنا إن الله غفور شكور 23)**﴾ eş-Şûrâ

yemek	﴿**إنما حرم عليكم الميتة والدم ولحم الخنزير وما أهل به لغير الله فمن اضطر غير باغ ولا عاد فلا إثم عليه إن الله غفور رحيم (173)**﴾ el-Bakara ﴿**حرمت عليكم الميتة والدم ولحم الخنزير وما أهل لغير الله به والمنخنقة والموقوذة والمتردية والنطيحة وما أكل السبع إلا ما ذكيتم وما ذبح على النصب وأن تستقسموا بالأزلام ذلكم فسق اليوم يئس الذين كفروا من دينكم فلا تخشوهم واخشوني اليوم أكملت لكم دينكم وأتممت عليكم نعمتي ورضيت لكم الإسلام دينا فمن اضطر في مخمصة غير متجانف لإثم فإن الله غفور رحيم(3)**﴾ el-Mâide ﴿**قل لا أجد في ما أوحي إلي محرما على طاعم يطعمه إلا أن يكون ميتة أو دما مسفوحا أو لحم خنزير فإنه رجس أو فسقا أهل لغير الله به فمن اضطر غير باغ ولا عاد فإن ربك غفور رحيم(145)**﴾ el-En‘âm ﴿**إنما حرم عليكم الميتة والدم ولحم الخنزير وما أهل لغير الله به فمن اضطر غير باغ ولا عاد فإن الله غفور رحيم (115)**﴾ en-Nahl
 	﴿**فكلوا مما غنمتم حلالا طيبا واتقوا الله إن الله غفور رحيم(69)**﴾ el-Enfâl

erkeklerle kadınların karışması ve örtünme	﴿**ولا جناح عليكم فيما عرضتم به من خطبة النساء أو أكننتم في أنفسكم علم الله أنكم ستذكرونهن ولكن لا تواعدوهن سرا إلا أن تقولوا قولا معروفا ولا تعزموا عقدة النكاح حتى يبلغ الكتاب أجله واعلموا أن الله يعلم ما في أنفسكم فاحذروه واعلموا أن الله غفور حليم (235)**﴾ el-Bakara ﴿**ياأيها النبي قل لأزواجك وبناتك ونساء المؤمنين يدنين عليهن من جلابيبهن ذلك أدنى أن يعرفن فلا يؤذين وكان الله غفورا رحيما (59)**﴾ el-Ahzâb

fuhuş, hayasızlık ve kötülük	﴿**وما أبرئ نفسي إن النفس لأمارة بالسوء إلا ما رحم ربي إن ربي غفور رحيم (53)**﴾ Yûsuf ﴿**وليستعفف الذين لا يجدون نكاحا حتى يغنيهم الله من فضله والذين يبتغون الكتاب مما ملكت أيمانكم فكاتبوهم إن علمتم فيهم خيرا وآتوهم من مال الله الذي آتاكم ولا تكرهوا فتياتكم على البغاء إن أردن تحصنا لتبتغوا عرض الحياة الدنيا ومن يكرهن فإن الله من بعد إكراههن غفور رحيم (33)**﴾ en-Nûr

**الإيلاء** ve **الظهار**	﴿**للذين يؤلون من نسائهم تربص أربعة أشهر فإن فاءوا فإن الله غفور رحيم (226)**﴾ el-Bakara ﴿**الذين يظاهرون منكم من نسائهم ما هن أمهاتهم إن أمهاتهم إلا اللائي ولدنهم وإنهم ليقولون منكرا من القول وزورا وإن الله لعفو غفور (2)**﴾ el-Mücâdele

nikâhta haram kılınanlar	﴿**حرمت عليكم أمهاتكم وبناتكم وأخواتكم وعماتكم وخالاتكم وبنات الأخ وبنات الأخت وأمهاتكم اللاتي أرضعنكم وأخواتكم من الرضاعة وأمهات نسائكم وربائبكم اللاتي في حجوركم من نسائكم اللاتي دخلتم بهن فإن لم تكونوا دخلتم بهن فلا جناح عليكم وحلائل أبنائكم الذين من أصلابكم وأن تجمعوا بين الأختين إلا ما قد سلف إن الله كان غفورا رحيما (23)**﴾ en-Nisâ

sağ elin sahip olduğu ile evlenme; sağ elin sahip olduğunun fuhşu	﴿**ومن لم يستطع منكم طولا أن ينكح المحصنات المؤمنات فمن ما ملكت أيمانكم من فتياتكم المؤمنات والله أعلم بإيمانكم بعضكم من بعض فانكحوهن بإذن أهلهن وآتوهن أجورهن بالمعروف محصنات غير مسافحات ولا متخذات أخدان فإذا أحصن فإن أتين بفاحشة فعليهن نصف ما على المحصنات من العذاب ذلك لمن خشي العنت منكم وأن تصبروا خير لكم والله غفور رحيم(25)**﴾ en-Nisâ

Peygamberin evliliği	﴿**ياأيها النبي إنا أحللنا لك أزواجك اللاتي آتيت أجورهن وما ملكت يمينك مما أفاء الله عليك وبنات عمك وبنات عماتك وبنات خالك وبنات خالاتك اللاتي هاجرن معك وامرأة مؤمنة إن وهبت نفسها للنبي إن أراد النبي أن يستنكحها خالصة لك من دون المؤمنين قد علمنا ما فرضنا عليهم في أزواجهم وما ملكت أيمانهم لكيلا يكون عليك حرج وكان الله غفورا رحيما(50)**﴾ el-Ahzâb ﴿**ياأيها النبي لم تحرم ما أحل الله لك تبتغي مرضاة أزواجك والله غفور رحيم(1)**﴾ et-Tahrîm

eşler arasında adalet	﴿**ولن تستطيعوا أن تعدلوا بين النساء ولو حرصتم فلا تميلوا كل الميل فتذروها كالمعلقة وإن تصلحوا وتتقوا فإن الله كان غفورا رحيما (129)**﴾ en-Nisâ

evlat edinme	﴿**ادعوهم لآبائهم هو أقسط عند الله فإن لم تعلموا آباءهم فإخوانكم في الدين ومواليكم وليس عليكم جناح فيما أخطأتم به ولكن ما تعمدت قلوبكم وكان الله غفورا رحيما(5)**﴾ el-Ahzâb

aile içi düşmanlık	﴿**ياأيها الذين آمنوا إن من أزواجكم وأولادكم عدوا لكم فاحذروهم وإن تعفوا وتصفحوا وتغفروا فإن الله غفور رحيم(14)**﴾ et-Teğâbün

boş yemin	﴿**لا يؤاخذكم الله باللغو في أيمانكم ولكن يؤاخذكم بما كسبت قلوبكم والله غفور حليم (225)**﴾ el-Bakara

cihaddan geri oturma ve cihad	﴿**إن الذين آمنوا والذين هاجروا وجاهدوا في سبيل الله أولئك يرجون رحمة الله والله غفور رحيم (218)**﴾ el-Bakara ﴿**لا يستوي القاعدون من المؤمنين غير أولي الضرر والمجاهدون في سبيل الله بأموالهم وأنفسهم فضل الله المجاهدين بأموالهم وأنفسهم على القاعدين درجة وكلا وعد الله الحسنى وفضل الله المجاهدين على القاعدين أجرا عظيما(95)درجات منه ومغفرة ورحمة وكان الله غفورا رحيما (96)**﴾ en-Nisâ ﴿**ليس على الضعفاء ولا على المرضى ولا على الذين لا يجدون ما ينفقون حرج إذا نصحوا لله ورسوله ما على المحسنين من سبيل والله غفور رحيم(91)**﴾ et-Tevbe

düşmanla karşılaşmada yüz çevirme	﴿**إن الذين تولوا منكم يوم التقى الجمعان إنما استزلهم الشيطان ببعض ما كسبوا ولقد عفا الله عنهم إن الله غفور حليم (155)**﴾ Âl-i İmrân

Allah’ın hükmünün uygulanmadığı bir yerde kalmak	﴿“Dediler ki: Allah’ın arzı geniş değil miydi de onda hicret etseydiniz? İşte onların barınağı cehennemdir; ne kötü varış yeridir (97). Ancak erkeklerden, kadınlardan ve çocuklardan güçsüz bırakılanlar müstesna; bir çareye güç yetiremezler ve bir yola hidayet bulamazlar (98). İşte onlar; Allah’ın onları affetmesi umulur; Allah **عفوا غفورا** idi (99).”﴾ **النساء** ﴿“Kim Allah yolunda hicret ederse, yeryüzünde çokça sığınılacak yer ve genişlik bulur. Kim de evinden Allah’a ve Resulüne hicret edici olarak çıkar da sonra ona ölüm yetişirse, artık onun ecri Allah üzerine düşmüştür; Allah **غفورا رحيما** idi (100).”﴾ **النساء** ﴿“Sonra şüphesiz Rabbin, fitneye uğratıldıktan sonra hicret edenler, sonra cihad edenler ve sabredenler içindir; şüphesiz Rabbin, bundan sonra elbette **لغفور رحيم**dir (110).”﴾ **النحل**

Münafıkların azabı ve müminler için bağışlama	﴿“Allah, doğruları doğruluklarıyla mükâfatlandırsın ve münafıkları dilerse azaplandırsın yahut onların tevbesini kabul etsin diye; şüphesiz Allah **غفورا رحيما** idi (24).”﴾ **الأحزاب** ﴿“Allah münafık erkeklere, münafık kadınlara, müşrik erkeklere ve müşrik kadınlara azap etsin ve Allah mümin erkeklerin ve mümin kadınların tevbesini kabul etsin diye; Allah **غفورا رحيما** idi (73).”﴾ **الأحزاب**

Allah’ın hükmüne karşı savaşanların azabı ve onlardan tevbe edenler için bağışlama	﴿“Allah’a ve Resulüne karşı savaşanların ve yeryüzünde fesat çıkarmaya koşanların cezası ancak şudur: öldürülmeleri yahut asılmaları yahut ellerinin ve ayaklarının çaprazlama kesilmesi yahut yerden sürülmeleri. Bu, onlar için dünyada bir rezilliktir; ahirette de onlar için büyük bir azap vardır (33). Ancak, siz onlara güç yetirmeden önce tevbe edenler müstesna; bilin ki Allah **غفور رحيم**dir (34).”﴾ **المائدة** ﴿“Haram aylar çıkınca müşrikleri bulduğunuz yerde öldürün; onları yakalayın, kuşatın ve her gözetleme yerinde onlara oturun. Eğer tevbe ederler, namazı kılarlar ve zekâtı verirlerse yollarını serbest bırakın; şüphesiz Allah **غفور رحيم**dir (5).”﴾ **التوبة** ﴿“Onları yakaladığınız yerde öldürün; sizi çıkardıkları yerden siz de onları çıkarın. Fitne öldürmekten daha şiddetlidir. Mescid-i Haram yanında, onlar orada sizinle savaşıncaya kadar onlarla savaşmayın; eğer sizinle savaşırlar ise onları öldürün; kâfirlerin cezası böyledir (191). Eğer vazgeçerlerse, şüphesiz Allah **غفور رحيم**dir (192).”﴾ **البقرة**

Kâfirlerden düşmanın azabı ve onlardan tevbe eden için bağışlama	﴿“Sonra Allah, Resulünün üzerine ve müminlerin üzerine sekînetini indirdi; görmediğiniz ordular indirdi ve kâfir olanlara azap etti; bu, kâfirlerin cezasıdır (26). Sonra bunun ardından Allah, dilediğine tevbe nasip eder; Allah **غفور رحيم**dir (27).”﴾ **التوبة** ﴿“Umulur ki Allah, sizinle onlardan düşmanlık ettikleriniz arasında bir sevgi kılar; Allah kadirdir; Allah **غفور رحيم**dir (7).”﴾ **الممتحنة**

Allah’ın hükmüne itaat eden ve infak eden bedeviler için bağışlama	﴿“Bedevilerden öylesi vardır ki Allah’a ve ahiret gününe iman eder; infak ettiğini Allah katında yakınlıklar ve Resulün duaları edinir. Dikkat edin, o onlar için bir yakınlıktır; Allah onları rahmetine sokacaktır; şüphesiz Allah **غفور رحيم**dir (99).”﴾ **الأعراف** ﴿“Bedeviler dedi ki: ‘İman ettik.’ De ki: ‘İman etmediniz; fakat “İslâm olduk” deyin; iman henüz kalplerinize girmedi.’ Eğer Allah’a ve Resulüne itaat ederseniz, amellerinizden size hiçbir şeyi eksiltmez; şüphesiz Allah **غفور رحيم**dir (14).”﴾ **الحجرات** ﴿“Sizin için amellerinizi ıslah eder ve sizin için günahlarınızı bağışlar. Kim Allah’a ve Resulüne itaat ederse, artık büyük bir kurtuluşla kurtulmuştur (71).”﴾ **الأحزاب**

Resule uyan için bağışlama; Resule isyan eden için bağışlama talebi	﴿“De ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız bana uyun; Allah sizi sevsin ve sizin için günahlarınızı bağışlasın. Allah **غفور رحيم**dir (31).”﴾ **آل عمران** ﴿“Rabbim! Şüphesiz onlar insanlardan birçoğunu saptırdılar; kim bana uyarsa, o bendendir; kim bana isyan ederse, şüphesiz Sen **غفور رحيم**sin (36).”﴾ **إبراهيم**

Allah’a ve Resulüne iman eden için bağışlama	﴿“Allah’a ve resullerine iman edenler ve onlardan hiçbirinin arasını ayırmayanlar; işte onlara ecirlerini yakında verecektir; Allah **غفورا رحيما** idi (152).”﴾ **النساء** ﴿“Ey iman edenler! Allah’tan sakının ve Resulüne iman edin; size rahmetinden iki pay versin, sizin için onunla yürüyeceğiniz bir nur kılsın ve sizi bağışlasın; Allah **غفور رحيم**dir (28).”﴾ **الحديد**

Müminlerden Resulden izin isteyenler için bağışlama	﴿“Müminler ancak Allah’a ve Resulüne iman edenlerdir; onunla birlikte toplu bir iş üzerinde olduklarında, ondan izin isteyinceye kadar gitmezler. Şüphesiz senden izin isteyenler, işte onlar Allah’a ve Resulüne iman edenlerdir. Bazı işleri için senden izin istediklerinde, onlardan dilediğine izin ver ve onlar için Allah’tan bağışlanma dile; şüphesiz Allah **غفور رحيم**dir (62).”﴾ **النور**

Peygambere saygı göstermeyenler için bağışlama	﴿“Eğer onlar, sen onların yanına çıkıncaya kadar sabretselerdi, elbette onlar için daha hayırlı olurdu; Allah **غفور رحيم**dir (5).”﴾ **الحجرات** ﴿“Ey iman edenler! Resulle gizlice konuştuğunuzda, gizli konuşmanızdan önce bir sadaka takdim edin; bu sizin için daha hayırlı ve daha temizdir. Eğer bulamazsanız, şüphesiz Allah **غفور رحيم**dir (12).”﴾ **المجادلة**

İnfak edenler için bağışlama	﴿“Sizden fazilet ve genişlik sahipleri, akrabaya, yoksullara ve Allah yolunda hicret edenlere vermekten yemin edip geri durmasınlar; affetsinler ve hoş görsünler. Allah’ın sizi bağışlamasını sevmez misiniz? Allah **غفور رحيم**dir (22).”﴾ **النور**

Allah’ın nimetini sayıp dökemeyen için bağışlama	﴿“Allah’ın nimetini saysanız onu sayıp dökemezsiniz; şüphesiz Allah **لغفور رحيم**dir (18).”﴾ **النحل**

Rızık üzerine Allah’a şükreden için bağışlama	﴿“Andolsun, Sebe’ için meskenlerinde bir ayet vardı: sağdan ve soldan iki bahçe. ‘Rabbinizin rızkından yiyin ve O’na şükredin; hoş bir belde ve **رب غفور**.’ (15)”﴾ **سبأ**

	﴿“Eğer Allah sana bir zarar dokundurursa, onu O’ndan başka açacak yoktur; eğer sana bir hayır dilerse, O’nun fazlını geri çevirecek yoktur; onu kullarından dilediğine isabet ettirir; O, **الغفور الرحيم**dir (107).”﴾ **يونس**

Yaratışında Allah’ın azametini bilip O’ndan korkan âlimler için bağışlama	﴿“İnsanlardan, canlılardan ve davarlardan da renkleri çeşitli olanlar böyledir. Allah’tan, kulları içinde ancak âlimler korkar. Şüphesiz Allah **عزيز غفور**dur (28).”﴾ **فاطر**

Ceza ile üzerine azgınlık yapılan kimse için bağışlama	﴿“Bu böyledir; kim kendisine yapılanın misliyle karşılık verir, sonra ona azgınlık yapılırsa, Allah onu mutlaka yardım eder; şüphesiz Allah **لعفو غفور**dur (60).”﴾ **الحج**

Açıklanmamış şeyler hakkında soru sormaya bağışlama	﴿“Ey iman edenler! Size açıklanırsa sizi üzecek şeyler hakkında sormayın. Kur’an indirilirken onlar hakkında sorarsanız size açıklanır; Allah onlardan vazgeçti; Allah **غفور حليم**dir (101).”﴾ **المائدة**

Allah’ın indirdiğiyle hükmetmede hata için bağışlama	﴿“Şüphesiz biz sana kitabı hak ile indirdik ki Allah’ın sana gösterdiğiyle insanlar arasında hükmedesin; hainler için bir hasım olma (105). Allah’tan bağışlanma dile; şüphesiz Allah **غفورا رحيما** idi (106).”﴾ **النساء**

Mirasçılar ve vasiyet arasında ıslah eden için bağışlama	﴿“Kim vasiyet edenden bir eğrilik yahut bir günah korkar da aralarını düzeltirse, ona günah yoktur; şüphesiz Allah **غفور رحيم**dir (182).”﴾ **البقرة**

Abdesti yazıldığı üzere en güzel şekilde getirmeyen için bağışlama	﴿“Ey iman edenler! Sarhoş iken, ne söylediğinizi bilinceye kadar namaza yaklaşmayın; cünüp iken de—yolcu geçip gidenler müstesna—yıkanıncaya kadar (yaklaşmayın). Eğer hasta olur yahut yolculukta bulunur yahut sizden biri ayakyolundan gelir yahut kadınlara dokunur da su bulamazsanız, temiz bir toprağa teyemmüm edin; yüzlerinize ve ellerinize onunla mesh edin. Şüphesiz Allah **عفوا غفورا** idi (43).”﴾ **النساء**

Bağışlanma dileyenler için bağışlama
Kur’an okuyan, namaz kılan, zekât veren ve bağışlanma dileyen; hacceden ve bağışlanma dileyen için bağışlama ﴿“Şüphesiz Rabbin bilir ki sen gecenin üçte ikisine yakınını, yarısını ve üçte birini ayakta duruyorsun; seninle beraber olanlardan bir topluluk da (böyle). Allah geceyi ve gündüzü takdir eder; onu sayıp dökemeyeceğinizi bildi de tevbenizi kabul etti. Öyleyse Kur’an’dan kolay geleni okuyun. Sizden hastalar olacağını, başkalarının yeryüzünde Allah’ın fazlından arayarak dolaşacağını, başkalarının da Allah yolunda savaşacağını bildi. Öyleyse ondan kolay geleni okuyun; namazı kılın, zekâtı verin ve Allah’a güzel bir borç verin. Kendiniz için hayırdan ne takdim ederseniz, onu Allah katında bulursunuz; o daha hayırlı ve ecirce daha büyüktür. Allah’tan bağışlanma dileyin; şüphesiz Allah **غفور رحيم**dir (20).”﴾ **المزمل** ﴿“Sonra insanların akın ettiği yerden siz de akın edin ve Allah’tan bağışlanma dileyin; şüphesiz Allah **غفور رحيم**dir (199).”﴾ **البقرة**

﴿“Rabbim, ben nefsime zulmettim; artık beni bağışla” dedi; böylece onu bağışladı; şüphesiz O, **الغفور** **الرحيم**’dir (16)﴾ القصص
**الغفران**: peygamberlerin yahut salihlerin kendileri için istiğfar ettikleri kimseler içindir.
**الغفران**: biat eden kadınlar içindir ﴿“Ey Peygamber! Mümin kadınlar sana, Allah’a hiçbir şeyi ortak koşmamaları, hırsızlık etmemeleri, zina etmemeleri, çocuklarını öldürmemeleri, elleriyle ayakları arasında uyduracakları bir iftira getirmemeleri ve ma‘rufta sana isyan etmemeleri üzere biat etmek için geldiklerinde, onlarla biat et ve onlar için Allah’tan bağışlanma dile; şüphesiz Allah **غفور** **رحيم**’dir (12)﴾ الممتحنة
 	﴿“Dedi ki: Sizin için Rabbimden bağışlanma dileyeceğim; şüphesiz O, **الغفور** **الرحيم**’dir (98)﴾ يوسف
 	﴿“Onlara ecirlerini tastamam versin ve fazlından onlara artırsın diye; şüphesiz O **غفور** **شكور**’dur (30)﴾ فاطر ﴿“Ve dediler ki: Bizi hüzünden gideren Allah’a hamd olsun; şüphesiz Rabbimiz **لغفور** **شكور**’dur (34)﴾ فاطر
 	﴿“Ve dedi ki: İçinde binin; onun akışı da duruşu da Allah’ın adıyladır; şüphesiz Rabbim **لغفور** **رحيم**’dir (41)﴾ هود
 	﴿“Ey Peygamber! Ellerinizdeki esirlerden olanlara de ki: Allah kalplerinizde bir hayır bilirse, sizden alınandan daha hayırlısını size verir ve sizi bağışlar; Allah **غفور** **رحيم**’dir (70)﴾ الأنفال
 	﴿“Yoksa ‘Onu uydurdu’ mu diyorlar? De ki: Eğer onu uydurduysam, Allah’tan bana karşı hiçbir şeye malik olamazsınız; O, içine daldığınız şeyi daha iyi bilendir; benimle sizin aranızda şahit olarak O yeter; ve O **الغفور** **الرحيم**’dir (8)﴾ الأحقاف
**المغفرة**
 	﴿“Onlar ancak Allah’ın dilemesiyle öğüt alırlar; O, takvânın ehli ve **المغفرة**’nin ehlidir (56)﴾ المدثر
 	﴿“Şeytan size fakirliği vaat eder ve size fuhşu emreder; Allah ise size kendinden **مغفرة** ve fazl vaat eder; Allah vâsi‘dir, alîmdir (268)﴾ البقرة ﴿“Büyük günahlardan ve fuhşiyattan—küçük sürçmeler hariç—kaçınanlar; şüphesiz Rabbin **واسع المغفرة**’dir; sizi daha iyi bilendir: sizi yerden inşa ettiği vakit ve siz annelerinizin karınlarında ceninler iken; artık nefislerinizi temize çıkarmayın; O, takvaya ereni daha iyi bilendir (32)﴾ النجم
 	﴿“Senden iyilikten önce kötülüğü acele isterler; oysa onlardan önce ibret verici cezalar gelip geçmiştir; ve şüphesiz Rabbin, insanların zulümleri üzerine **لذو مغفرة**’dir; ve şüphesiz Rabbin elbette şiddetli azap sahibidir (6)﴾ الرعد ﴿“Sana denilen, senden önceki resullere denilenden başka değildir; şüphesiz Rabbin elbette **لذو مغفرة** ve elem verici azap sahibidir 43)﴾ فصلت ﴿“Bilin ki dünya hayatı ancak oyun, eğlence, süs, aranızda övünme ve mallarda ve evlatlarda çoğalma gibidir; bir yağmur misali: bitkisi kâfirleri hayran bırakır; sonra kurur da onu sararmış görürsün; sonra çerçöp olur; ahirette ise şiddetli azap ve Allah’tan **مغفرة** ve rıdvan vardır; dünya hayatı aldatıcı bir metadan başka değildir (20)﴾ الحديد
 ﴿“Müşrik kadınlarla, iman edinceye kadar nikâhlanmayın; iman etmiş bir cariye, hoşunuza gitse bile müşrik bir kadından daha hayırlıdır; müşrik erkeklerle de, iman edinceye kadar nikâhlanmayın; iman etmiş bir köle, hoşunuza gitse bile müşrik bir erkekten daha hayırlıdır; işte onlar ateşe çağırırlar; Allah ise izniyle cennete ve **المغفرة**’ye çağırır; ve ayetlerini insanlara açıklar, umulur ki öğüt alırlar (221)﴾ البقرة ﴿“Takvâ sahiplerine vaat olunan cennetin misali: içinde bozulmayan sudan ırmaklar, tadı değişmeyen sütten ırmaklar, içenlere lezzet olan şaraptan ırmaklar ve süzme baldan ırmaklar vardır; ve onlar için orada her türlü meyveler ve Rablerinden **مغفرة** vardır; (bu), ateşte ebedî olan ve kaynar su içirilip de bağırsaklarını parçalayan kimse gibi midir? (15)﴾ محمد
 	﴿“Rabbinizden bir **مغفرة**’ye ve genişliği gökler ve yer kadar olan, takvâ sahipleri için hazırlanmış bir cennete koşuşun (133)﴾ آل عمران ﴿“Rabbinizden bir **مغفرة**’ye ve genişliği göğün ve yerin genişliği gibi olan, Allah’a ve resullerine iman edenler için hazırlanmış bir cennete yarışın; bu Allah’ın fazlıdır, onu dilediğine verir; Allah büyük fazl sahibidir (21)﴾ الحديد
 	﴿“Muhammed Allah’ın resulüdür; onunla beraber olanlar kâfirlere karşı şiddetli, kendi aralarında merhametlidirler; onları rükû edenler, secde edenler olarak görürsün; Allah’tan fazl ve rıdvan isterler; yüzlerinde secdenin eserinden bir nişan vardır; bu onların Tevrat’taki misalidir; İncil’deki misalleri de: filizini çıkaran, sonra onu kuvvetlendiren, sonra kalınlaşıp sapı üzerinde doğrulan bir ekin gibidir; ekincileri hayran bırakır; onlarla kâfirleri öfkelendirmek için; Allah, onlardan iman edenlere ve salih ameller işleyenlere **مغفرة** ve büyük bir ecir vaat etmiştir (29)﴾ الفتح ﴿“Allah, iman edenlere ve salih ameller işleyenlere, onlar için **مغفرة** ve büyük bir ecir vaat etmiştir (9)﴾ المائدة
 	﴿“İşte onlar, gerçekten müminlerdir; onlar için Rableri katında dereceler ve **مغفرة** ve kerim bir rızık vardır (4)﴾ الأنفال ﴿“İman edenler, hicret edenler ve Allah yolunda cihad edenler; ve barındıranlar ve yardım edenler; işte onlar, gerçekten müminlerdir; onlar için **مغفرة** ve kerim bir rızık vardır (74)﴾ الأنفال
 	﴿“Artık iman edenler ve salih ameller işleyenler: onlar için **مغفرة** ve kerim bir rızık vardır (50)﴾ الحج ﴿“İman edenleri ve salih ameller işleyenleri mükâfatlandırsın diye; işte onlar için **مغفرة** ve kerim bir rızık vardır (4)﴾ سبأ
 	﴿“Küfredenler için şiddetli bir azap vardır; iman edenler ve salih ameller işleyenler için ise **مغفرة** ve büyük bir ecir vardır (7)﴾ فاطر
 	﴿“İşte onların karşılığı, Rablerinden **مغفرة** ve altlarından ırmaklar akan cennetlerdir; orada ebedî kalıcılar olarak; çalışanların ecri ne güzeldir (136)﴾ آل عمران ﴿“Ancak sabredenler ve salih ameller işleyenler: işte onlar için **مغفرة** ve büyük bir ecir vardır (11)﴾ هود
 	﴿“Kötü kadınlar kötü erkekler içindir; kötü erkekler de kötü kadınlar içindir; iyi kadınlar iyi erkekler içindir; iyi erkekler de iyi kadınlar içindir; işte onlar, onların söylediklerinden berîdirler; onlar için **مغفرة** ve kerim bir rızık vardır (26)﴾ النور ﴿“Şüphesiz Müslüman erkekler ve Müslüman kadınlar, mümin erkekler ve mümin kadınlar, itaatkâr erkekler ve itaatkâr kadınlar, doğru erkekler ve doğru kadınlar, sabreden erkekler ve sabreden kadınlar, huşû sahibi erkekler ve huşû sahibi kadınlar, sadaka veren erkekler ve sadaka veren kadınlar, oruç tutan erkekler ve oruç tutan kadınlar, iffetlerini koruyan erkekler ve iffetlerini koruyan kadınlar, Allah’ı çokça zikreden erkekler ve zikreden kadınlar: Allah onlar için **مغفرة** ve büyük bir ecir hazırlamıştır (35)﴾ الأحزاب
 	﴿“Şüphesiz seslerini Allah’ın Resulü yanında kısanlar: işte onlar, Allah’ın kalplerini takvâ için imtihan ettiği kimselerdir; onlar için **مغفرة** ve büyük bir ecir vardır (3)﴾ الحجرات
 	﴿“Sen ancak zikre uyanı ve gayb ile Rahmân’dan korkanı uyarırsın; artık onu **مغفرة** ve kerim bir ecirle müjdele (11)﴾ يس ﴿“Şüphesiz Rablerinden gayb ile korkanlar: onlar için **مغفرة** ve büyük bir ecir vardır (12)﴾ الملك
 	﴿“İşte onlar, hidayet karşılığında sapıklığı ve **المغفرة** karşılığında azabı satın aldılar; ateşe karşı ne kadar da sabırlılar! (175)﴾ البقرة
 	﴿“Andolsun, Allah yolunda öldürülür yahut ölürseniz, Allah’tan bir **مغفرة** ve rahmet, onların topladıklarından daha hayırlıdır (157)﴾ آل عمران
 	﴿“Ma‘ruf bir söz ve **مغفرة**, ardından eziyet gelen bir sadakadan daha hayırlıdır; Allah ganîdir, halîmdir (263)﴾ البقرة
**استغفر** - **يستغفر**
Allah’tan istiğfar etme emri
insanlar için
	﴿“De ki: Ben ancak sizin gibi bir beşerim; bana vahyolunuyor ki sizin ilahınız ancak tek bir ilahtır; artık O’na dosdoğru olun ve O’ndan bağışlanma dileyin; müşriklere yazıklar olsun (6)﴾ فصلت
Ve Rabbinizden bağışlanma dileyin  	﴿“Dedim ki: Rabbinizden bağışlanma dileyin; şüphesiz O **غفارا** idi (10); üzerinize göğü bol yağmurlu gönderir (11)﴾ نوح ﴿“Ve ey kavmim! Rabbinizden bağışlanma dileyin, sonra O’na tevbe edin; üzerinize göğü bol yağmurlu gönderir ve kuvvetinize kuvvet artırır; suçlular olarak yüz çevirmeyin (52)﴾ هود
Sonra O’na tevbe edin	﴿“Ve Rabbinizden bağışlanma dileyin, sonra O’na tevbe edin; sizi belirlenmiş bir süreye kadar güzel bir faydalanma ile faydalandırır ve her fazl sahibine fazlını verir; eğer yüz çevirirseniz, ben sizin üzerinize büyük bir günün azabından korkarım (3)﴾ هود ﴿“Ve ey kavmim! Rabbinizden bağışlanma dileyin, sonra O’na tevbe edin; üzerinize göğü bol yağmurlu gönderir ve kuvvetinize kuvvet artırır; suçlular olarak yüz çevirmeyin (52)﴾ هود
 	﴿“Ve Semûd’a kardeşleri Salih’i (gönderdik); dedi ki: Ey kavmim! Allah’a ibadet edin; sizin için O’ndan başka bir ilah yoktur; sizi yerden inşa etti ve sizi onda imar etti; artık O’ndan bağışlanma dileyin, sonra O’na tevbe edin; şüphesiz Rabbim yakındır, icabet edicidir (61)﴾ هود ﴿“Ve Rabbinizden bağışlanma dileyin, sonra O’na tevbe edin; şüphesiz Rabbim rahîmdir, vedûddur (90)﴾ هود
 	﴿“Allah’a tevbe etmiyorlar mı ve O’ndan bağışlanma dilemiyorlar mı? Allah **غفور** **رحيم**’dir (74)﴾ المائدة
 	﴿“Dedi ki: Ey kavmim! İyilikten önce kötülüğü niçin acele istiyorsunuz? Allah’tan bağışlanma dilemeniz gerekmez mi; umulur ki merhamet olunursunuz (46)﴾ النمل
 	﴿“İnsanları, kendilerine hidayet geldiğinde iman etmekten ve Rablerinden bağışlanma dilemekten alıkoyan şey, ancak öncekilerin sünnetinin onlara gelmesi yahut azabın karşıdan gelmesidir (55)﴾ الكهف
**المؤمنون**

Ve **واستغفروا الله** ﴿sonra **ثم أفيضوا من حيث أفاض الناس واستغفروا الله إن الله غفور رحيم (199)**﴾ **البقرة** ﴿şüphesiz Rabbin bilir ki sen gecenin üçte ikisine yakınını, yarısını ve üçte birini ve seninle beraber olanlardan bir topluluğu ayakta durursun; Allah geceyi ve gündüzü takdir eder; sizin onu sayamayacağınızı bildi de size tevbe ile döndü; öyleyse Kur’ân’dan kolayınıza geleni okuyun; sizden hastalar olacağını, başkalarının Allah’ın fazlından arayarak yeryüzünde vurup gideceğini, başkalarının da Allah yolunda savaşacağını bildi; öyleyse ondan kolayınıza geleni okuyun; namazı ikame edin, zekâtı verin ve Allah’a güzel bir borç verin; kendiniz için hayırdan neyi önden gönderirseniz onu Allah katında bulursunuz; o, daha hayırlı ve ecirce daha büyüktür; ve **واستغفروا الله إن الله غفور رحيم (20)**﴾ **المزمل**
 	﴿ve onlar ki bir fuhuş yaptıklarında yahut nefislerine zulmettiklerinde Allah’ı hatırlarlar da günahları için **فاستغفروا** ederler; günahları Allah’tan başka kim bağışlar? ve onlar, bilip dururlarken yaptıkları üzerinde ısrar etmezler (135)﴾ **آل عمران** ﴿Biz hiçbir resul göndermedik ki ancak Allah’ın izniyle kendisine itaat edilsin; eğer onlar nefislerine zulmettikleri vakit sana gelseler de Allah’tan **فاستغفروا الله** etseler ve resul de onlar için **واستغفر لهم الرسول** etseydi, elbette Allah’ı tevbeyi çok kabul edici, rahîm bulurlardı (64)﴾ **النساء**
 	﴿kim bir kötülük işler yahut nefsine zulmeder de sonra Allah’tan **يستغفر الله** ederse, Allah’ı çok bağışlayıcı, rahîm bulur (110)﴾ **النساء**
**النبي**
﴿şüphesiz Biz sana kitabı hak ile indirdik ki Allah’ın sana gösterdiğiyle insanlar arasında hükmedesin; hainler için bir hasım olma (105) ve Allah’tan **واستغفر الله** et; şüphesiz Allah çok bağışlayıcı, rahîm idi (106)﴾ **النساء**
Ve **واستغفر لذنبك**	﴿öyleyse sabret; şüphesiz Allah’ın vaadi haktır; ve günahın için **واستغفر لذنبك** et; akşam vakti ve sabah vakti Rabbinin hamdiyle tesbih et (55)﴾ **غافر** ﴿bil ki Allah’tan başka ilâh yoktur; günahın için ve mümin erkekler ve mümin kadınlar için **واستغفر لذنبك وللمؤمنين والمؤمنات** et; Allah sizin dönüp dolaşmanızı ve barınacağınız yeri bilir (19)﴾ **محمد**
Ve **فسبح بحمد ربك واستغفره**	﴿öyleyse Rabbinin hamdiyle tesbih et ve O’ndan **واستغفره** et; şüphesiz O tevbeyi çok kabul edici idi (3)﴾ **النصر** ﴿öyleyse sabret; şüphesiz Allah’ın vaadi haktır; günahın için **واستغفر لذنبك** et; akşam vakti ve sabah vakti Rabbinin hamdiyle tesbih et (55) ؤ﴾ **غافر**
Ve **واستغفر لهم**
Mümin erkekler ve mümin kadınlar için **استغفر  للمؤمنين والمؤمنات** ﴿bil ki Allah’tan başka ilâh yoktur; günahın için ve mümin erkekler ve mümin kadınlar için **واستغفر لذنبك وللمؤمنين والمؤمنات** et; Allah sizin dönüp dolaşmanızı ve barınacağınız yeri bilir (19)﴾ **محمد** ﴿ey peygamber, mümin kadınlar sana gelip Allah’a hiçbir şeyi ortak koşmamaları, hırsızlık etmemeleri, zina etmemeleri, çocuklarını öldürmemeleri, elleriyle ayakları arasında uyduracakları bir iftira getirmemeleri ve ma‘rûfta sana isyan etmemeleri üzere sana biat ettiklerinde, onlarla biatlaş ve onlar için Allah’tan **واستغفر لهن الله** et; şüphesiz Allah çok bağışlayıcı, rahîmdir (12)﴾ **الممتحنة**
Müminler için **فاستغفر لهم ( للمؤمنين)**	﴿müminler ancak Allah’a ve resulüne iman edenlerdir; onunla birlikte toplu bir iş üzerinde olduklarında ondan izin istemedikçe gitmezler; senden izin isteyenler, işte onlar Allah’a ve resulüne iman edenlerdir; bazı işleri için senden izin istediklerinde, onlardan dilediğine izin ver ve onlar için Allah’tan **واستغفر لهم الله** et; şüphesiz Allah çok bağışlayıcı, rahîmdir (62)﴾ **النور** ﴿Allah’tan bir rahmet ile onlara yumuşak davrandın; eğer kaba, katı yürekli olsaydın elbette çevrenden dağılırlardı; öyleyse onları affet ve onlar için **واستغفر لهم** et ve iş hakkında onlarla istişare et; azmettiğinde Allah’a tevekkül et; şüphesiz Allah tevekkül edenleri sever (159)﴾ **آل عمران**
 	﴿Biz hiçbir resul göndermedik ki ancak Allah’ın izniyle kendisine itaat edilsin; eğer onlar nefislerine zulmettikleri vakit sana gelseler de Allah’tan **فاستغفروا الله** etseler ve resul de onlar için **واستغفر لهم الرسول** etseydi, elbette Allah’ı tevbeyi çok kabul edici, rahîm bulurlardı (64)﴾ **النساء** ﴿onlara “gelin, Allah’ın resulü sizin için mağfiret dilesin” denildiğinde başlarını çevirirler; onları görürsün, büyüklük taslayarak yüz çevirirler (5)﴾ **المنافقون**
Münafıklar için peygamberin istiğfarı	﴿dediler ki: “ey babamız, günahlarımız için bizim adımıza **استغفر لنا**; şüphesiz biz hatalılar idik” (97)﴾ **يوسف** ﴿bedevilerden geri bırakılanlar sana diyecekler ki: “mallarımız ve ailelerimiz bizi meşgul etti; öyleyse bizim için **فاستغفر لنا**”; kalplerinde olmayanı dilleriyle söylerler; de ki: “Allah size bir zarar dilerse yahut size bir fayda dilerse, Allah’tan size kim bir şeyin sahibi olabilir?” bilakis Allah yaptıklarınızdan haberdardır (11)﴾ **الفتح**
 	﴿onlar için **استغفر لهم** et yahut onlar için **لا تستغفر لهم**; onlar için yetmiş kere **تستغفر لهم** etsen de Allah onları asla bağışlamayacaktır; bu, onların Allah’ı ve resulünü inkâr etmeleri sebebiyledir; Allah fasık kavmi hidayete erdirmez (80)﴾ **التوبة** ﴿onlara karşı birdir: onlar için **أاستغفرت لهم** etsen de etmesen de, Allah onları asla bağışlamayacaktır; şüphesiz Allah fasık kavmi hidayete erdirmez (6)﴾ **المنافقون**
Müşrikler için istiğfar edilmez	﴿peygambere ve iman edenlere, cehennem ehli oldukları kendilerine belli olduktan sonra, yakın akraba olsalar bile müşrikler için **أن يستغفروا للمشركين** yaraşmaz (113)﴾ **التوبة**
 	﴿İbrahim’in babası için **استغفار**ı ancak ona vaad ettiği bir vaad sebebiyledir; ona Allah’ın düşmanı olduğu belli olunca ondan beri oldu; şüphesiz İbrahim çok içli, halîmdir (114)﴾ **التوبة** ﴿İbrahim’de ve onunla beraber olanlarda sizin için güzel bir örnek vardı; kavimlerine dediklerinde: “şüphesiz biz sizden ve Allah’tan başka taptıklarınızdan uzağız; sizi inkâr ettik; yalnız Allah’a iman edinceye kadar aramızda ve aranızda ebediyen düşmanlık ve kin belirdi”; ancak İbrahim’in babasına sözü müstesna: “senin için elbette **لأستغفرن لك**; Allah’tan sana karşı hiçbir şeye malik değilim; Rabbimiz, Sana tevekkül ettik, Sana yöneldik ve dönüş Sanadır” (4)﴾ **الممتحنة**
 	﴿dedi: “selâm sana; Rabbimden senin için elbette **سأستغفر لك**; şüphesiz O bana karşı çok lütufkâr idi” (47)﴾ **مريم** ﴿dedi: “sizin için Rabbimden elbette **سوف أستغفر لكم**; şüphesiz O, çok bağışlayıcı, rahîmdir” (98)﴾ **يوسف**
İman edenler için meleklerin istiğfarı
 ﴿arşı taşıyanlar ve onun çevresindekiler Rablerinin hamdiyle tesbih ederler, O’na iman ederler ve iman edenler için **ويستغفرون للذين آمنوا**: “Rabbimiz, rahmet ve ilimce her şeyi kuşattın; öyleyse tevbe edenleri ve senin yoluna uyanları bağışla ve onları cehennem azabından koru” (7)﴾ **غافر** ﴿gökler üstlerinden neredeyse yarılacak; melekler Rablerinin hamdiyle tesbih ederler ve yerdekiler için **ويستغفرون لمن في الأرض**; haberiniz olsun, şüphesiz Allah, O çok bağışlayıcı, rahîmdir (5)﴾ **الشورى**
	﴿sen onların içindeyken Allah onları azaplandıracak değildi; onlar **يستغفرون** ederlerken de Allah onları azaplandıracak değildir (33)﴾ **الأنفال** ﴿dedi: “onu koyununa katmak istemesiyle sana zulmetti; şüphesiz ortakların çoğu birbirine azgınlık eder; ancak iman edenler ve salih ameller işleyenler müstesna; onlar da ne kadar azdır”; Davud, Bizim onu denediğimizi zannetti de Rabbinden **فاستغفر ربه** etti ve rükû ederek yere kapandı ve yöneldi (24)﴾ **ص**
	﴿seher vakitlerinde onlar **يستغفرون** ederler (18)﴾ **الذاريات** ﴿sabredenler, doğru olanlar, gönülden boyun eğenler, infak edenler ve seher vakitlerinde **والمستغفرين بالأسحار** (17)﴾ **آل عمران**
﴿“Yusuf, bundan yüz çevir; sen de günahın için **واستغفري لذنبك**; şüphesiz sen hatalılardan oldun” (29)﴾ **يوسف**
**مختار الصحاح**
● [**غفر**] **غ ف ر**: **الغَفْرُ** örtmedir; babı **ضرب**’dır. **المِغْفَرُ**, **المِبضع** vezninde, başın ölçüsüne göre dokunan bir zırh halkasıdır; **القَلَنسوة**’nin altında giyilir. Ve **اسْتَغْفَرَ الله لذنبه ومن ذنبه**; mânâca **فَغَفَر له** gibidir; babı **ضرب**’dandır; ve **غُفْرَاناً** ve **مَغْفِرةً** da (böyledir). Ve **اغْتَفَرَ ذنبه** onun gibidir; o hâlde o **غَفُورٌ**dur; cem‘i **غُفُرٌ**dur, iki damme ile. Ve onların sözü: **جاءوا جمَّاء غَفِيرَا** (medli). Ve **الجمَّاء الغفير**: yani şerefli ve aşağı (kimseler) topluluklarıyla geldiler; hiç kimse geri kalmadı; ve onların içinde çokluk vardı. Ve **الجمَّاء الغَفِيرُ** bir isimdir; masdarların nasbı gibi nasb olundu; senin “**جاءوا جميعا وطُرا وقاطبة وكافة**” demen gibi. Ve içindeki elif-lâm, “**أوردها العِراك**”taki gibidir; yani “onu **عِراكا** olarak suya götürdü.”
**الراغب**
**غفر**

- **الغفر**: Onu kirden koruyan şeyi giydirmek; bundan dolayı denildi: **اغفر ثوبك في الوعاء**: elbiseni kap içinde (kaba) koy; ve **اصبغ ثوبك فإنه أغفر للوسخ**: elbiseni boya; çünkü o, kire karşı daha **أغفر**’dır (bk. **المجمل** 3/863). Ve **الغفران** ile **المغفرة** Allah’tan olunca, kulunu azabın ona dokunmasından korumasıdır. Yüce Allah dedi ki: **غفرانك ربنا** [البقرة/285], ve **مغفرة من ربكم** [آل عمران/133], **ومن يغفر الذنوب إلا الله** [آل عمران/135]. Ve denilebilir: **غفر له**; zahirde ondan uzak durduğunda, batında ondan uzak durmamış olsa bile; şu gibi: **قل للذين آمنوا يغفروا للذين لا يرجون أيام الله** [الجاثية/14]. Ve **الاستغفار**: bunu söz ve fiillerle talep etmektir. Ve O’nun sözü: **استغفروا ربكم إنه كان غفارا** [نوح/10]; yalnız dil ile bunu O’ndan istemeleri emrolunmadı; bilakis dil ile ve fiillerle. Nitekim denilmiştir: fiillerle olanı olmaksızın dil ile **الاستغفار**, yalancıların fiilidir. Ve bu, şu manadır: **ادعوني أستجب لكم** [غافر/60]. Ve dedi: **استغفر لهم أو لا تستغفر لهم** [التوبة/80], **ويستغفرون للذين آمنوا** [غافر/7]. Ve **الغافر** ile **الغفور**, Allah’ın vasfında, şu gibi: **غافر الذنب** [غافر/ 3], **إنه غفور شكور** [فاطر/30], **هو الغفور الرحيم** [الزمر/53]. Ve **الغفيرة**: **الغفران**’dır; bundan O’nun sözü: **اغفر لي ولوالدي** [نوح/28], **أن يغفر لي خطيئتي** [الشعراء/82], **وأغفر لنا** [البقرة/286]. Ve denildi: **أغفروا هذا الأمر بغفرته** (bk. **اللسان**: **غفر**; ve **المنتخب لكراع** 1/223), yani: onu, örtülmesi gereken şeyle örtün. Ve **المغفر**: demir miğfer (demir yumurta). Ve **الغفارة**: baş yağının ona dokunmasını engellemek için başörtüsünün örttüğü bir bez parçası; ve kirişin yarığına örtülen bir yama; ve bir bulutun üstünde bir bulut.

ملخص **اللسان**:
1. Ve **غَفَرَه يَغْفِرُه غَفراً**: onu örttü. **غفر**: **الغَفُورُ** **الغَفّارُ**, yüce övgüsü; ikisi de mübalağa kalıplarındandır; manaları: kullarının günahlarını örten, hatalarını ve günahlarını bağışlayıp geçen.
2. **الغَفْر**’ün aslı örtme ve gizlemedir. **غَفَرَ الله ذنوبه**: yani onları örttü;
3. Bundan dolayı, başta demir miğferin altında bulunan şeye: **مِغْفَرٌ** denildi.
4. **غَفَرْتُ المتاع**: eşyayı kap içine koydum.
5. **غَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرته وغَفيرتِه**: onu, düzeltilmesi gereken şeyle düzeltti.
6. **الغِفارةُ**: bulutun üstünde bulut,
7. **الغَفِيرةُ**: çokluk ve artış; onların “çok kalabalık topluluk” için söyledikleri **الجَمّ الغَفِير** sözünden,
8. **غَفَرَ المريضُ والجريحُ يَغْفِرُ غَفْراً** ve faili adlandırılmayan sigada **غُفِرَ**: bunların hepsi: tersine döndürüldü (baş aşağı edildi);

**لسان العرب**

● - غفر: **الغَفُورُ** **الغَفّارُ**, (O’nun) övgüsü yüce olsun; ve ikisi de mübalağa kalıplarındandır; ve ikisinin manası: kullarının günahlarını örten, onların hatalarını ve günahlarını aşandır. Denir: Allah’ım, bize bir **مَغْفرة** ve bir **غَفْراً** ve bir **غُفْراناً** bağışla; ve şüphesiz sen **الغَفُور** **الغَفّار**sın, ey **أَهل المَغْفِرة**. Ve **الغَفْر**’ün aslı örtme ve gizlemedir. Allah onun günahlarını **غَفَرَ**; yani onları örttü; ve **الغَفْر**: **الغُفْرانُ**’dır. Ve hadiste: (Peygamber) helâdan çıktığı zaman şöyle derdi: **غُفْرانَك**. **الغُفْرانُ**: bir mastardır; ve “**أَطلُبُ**”un gizli takdiriyle mansuptur. Ve onu bununla tahsis etmede iki görüş vardır: birincisi, kendisine yedirip hazmettirmesi ve çıkışını kolaylaştırmasıyla ona nimet verdiği nimetlerin şükründe kusurundan dolayı tevbe; böylece kusurdan ve helâda kaldığı müddet boyunca Allah Teâlâ’yı zikretmekten **الاستغفار**ı terk etmekten dolayı istiğfara sığındı; çünkü o, ihtiyaç gidermek dışında dili ve kalbiyle Allah’ın zikrini terk etmezdi; sanki bunu bir kusur gördü de onu istiğfarla telafi etti. Ve onu **غَفَرَه يَغْفِرُه غَفراً**: onu örttü. Ve her şeyi örttünse, onu **غَفَرْته** etmişsindir; bundan dolayı, başta demir yumurtanın altında bulunan şeye **مِغْفَرٌ** denilmiştir. Ve Araplar derler: Elbiseni siyahla boya; o, kirine karşı daha **أَغْفَرُ**dur; yani onu daha çok taşır ve onu daha çok örter. Bundan: Allah onun günahlarını **غَفَرَ**; yani onları örttü. Ve ben eşyayı **غَفَرْتُ**: onu kaba koydum. İbn Sîde: Eşyayı kapta **غَفَرَ**; onu **يَغْفِرُه غَفْراً**; ve onu **أَغْفَرَه**: onu içeri soktu, örttü ve kapladı; aynı şekilde ak saçı boyayla **غَفَرَ** ve onu **أَغْفَرَه**; dedi ki:
حتى اكْتَسَيْتُ من المَشِيب عِمامةً
غَفراءَ، أُغْفِر لَوْنُها بِخِضابِ
Ve şöyle de rivayet edilir: **أَغْفِرُ** لونها. Ve her elbise ki onunla bir şey örtülür, o bir **غِفارة**dır; bundan: bineklerin üzerine örtülen **غِفارة الزِّنُون**; ve onun çoğulu **غِفارات** ve **غَفائِر**dir. Ve Ömer’in hadîsinde, mescidi çakılladığı zaman dedi ki: O, tükürüğe karşı daha **أَغْفَرُ**dur; yani ona daha çok örter. Ve **الغَفْرُ** ve **المَغْفِرةُ**: günahlar üzerine örtme ve onlardan afv etmektir; ve onun günahını **غَفَرَ يَغْفِرُه غَفْراً** ve güzel bir **غِفْرةً**; Lihyânî’den; ve **غُفْراناً** ve **مَغْفِرة** ve **غُفوراً**; sonuncusu Lihyânî’den; ve **غَفيراً** ve **غَفيرةً**. Ve bundan bazı Arapların sözü: “**اسلُك الغفيرة**، والناقةَ الغَزيرة، والعزَّ في العَشيرة، فإِنها عليك يَسيرة.” Ve onun günahını **اغْتَفَر**; onun benzeri; o hâlde o **غَفُور**dur; ve çoğulu **غُفُرٌ**dur. Şu sözüne gelince:
غَفَرْنا وكانت من سَجِيّتِنا الغَفْرُ
Ancak **الغَفْر**’ü müennes yaptı; çünkü o, **المَغْفِرة** manasındadır. Ve Allah’tan günahından ve günahı için **اسْتَغْفَرَ**; aynı manada; böylece Allah ona günahını bir **مَغْفِرةً** ve bir **غَفُراً** ve bir **غُفْراناً** ile bağışladı. Ve hadiste: **غِفارُ غَفَرَ اللَّه لها**; İbnü’l-Esîr dedi ki: Muhtemeldir ki ona **المَغْفِرة** ile bir dua olsun; yahut Allah Teâlâ’nın ona bağışladığını haber vermek olsun. Ve Amr b. Dînâr hadîsinde: Urve’ye dedim: Allah’ın Resûlü, sallallahu aleyhi ve sellem, Mekke’de ne kadar kaldı? Dedi: On. Dedim: İbn Abbas **بِضْعَ عَشْرة** diyor? Dedi: Onu **فغَفَره**; yani “Allah ona bağışlasın” dedi. Ve Allah onun günahını **اسْتَغْفَر**; harfin hazfi üzere: ondan onun **غَفْر**ünü talep etti; Sîbeveyh inşad etti:
أَسْتَغْفَرُ اللهَ ذنباً لَسْتُ مُحْصِيَه،
ربّ العباد إليه القولُ والعملُ
Ve **تَغافَرَا**: ikisinden her biri, arkadaşına **المَغْفِرة** ile dua etti; ve bir kadın **غَفُور**dur; **هاء**sız. Ebû Hâtim, Allah Teâlâ’nın sözü hakkında: **لِيَغعُثرَ** (yani) **لِيَغْفِرَ اللهُ لك ما تَقَدَّمَ من ذَنْبِكَ وما تأَخَّر**; mana: Allah mutlaka sana bağışlayacaktır; nûn’u hazf edince lâmı kesreledi ve onu **لامِ كي**’nin i‘mâli gibi i‘mâl etti; dedi ki: Mana “sana fetih verdik ki Allah sana bağışlasın” değildir; ve fethi mağfirete sebep olarak inkâr etti. Ahmed b. Yahyâ bu sözü inkâr etti ve dedi: O, **لام كي**’dir; dedi: Manası, fetihte nimetin tamamı, mağfiretle birlikte senin için toplansın diyedir; mağfirete yeni bir şey eklenince, onda **كي** manası güzel oldu; aynı şekilde O’nun aziz ve celil sözü: **لِيَجْزِيَهم اللَّه أَحْسَنَ ما كانوا يَعْمَلون**. Ve **الغُفْرةُ**: şeyin onunla örtüldüğü şeydir. Ve işi, onun **غُفْرته**si ve **غَفيرتِه**si ile **غَفَرَ**: onu, onunla düzelmesi gereken şeyle düzeltti. Denir: Bu işi, onun **غُفْرتِه**si ve **غَفيرتِه**si ile **اغْفِروا**; yani onu, onunla düzeltilmesi gereken şeyle düzeltin. Ve onların yanında ne bir **عَذيرةٌ** vardır ne bir **غَفِيرة**; yani ne özür kabul ederler ne de bir kimse için bir günahı bağışlarlar; Sahr el-Ğayy dedi ki—o, kendisi ve bir grup arkadaşından bir cemaatle bazı yönelişlerine çıktı da yollarında Benî’l-Mustaliq’a rastladılar; arkadaşları kaçtı; o ise onlara bağırdı, şöyle derken:
يا قوم لَيْسَت فيهمُ غَفِيرهْ،
فامْشُوا كما تَمْشي جِمالُ الحِيرهْ
Diyor ki: Sizden birine rastlarlarsa onun günahını bağışlamazlar; o hâlde Hîre develerinin yürüdüğü gibi yürüyün; yani yürüyüşünüzde ağırlaşın ve onu hafifletmeyin. Ve Hîre develerini özellikle andı; çünkü onlar yükleri taşırdı; yani kendinizi koruyun ve kaçmayın.

Ve **المِغْفرُ** ve **المِغْفرةُ** ve **الغِفارةُ**: zırhlardan baş ölçüsünde örülen, külahın altında giyilen zırh halkalarıdır; ve denildi: o, miğferin eteğidir; ve denildi: o, silahlanan kimsenin onunla örtündüğü halkalardır. İbn Şümeyl dedi ki: **المِغْفَرُ** halkalardır; adam onları miğferin altına koyar; boyna doğru uzatılır da onu korur. Dedi ki: Bazen **المِغْفَرُ**, külah gibi olur; ancak o daha geniştir; adam onu başına bırakır da zırha ulaşır; sonra miğferi onun üstüne giyer; işte o **المِغْفرُ** iki omuz üzerine sarkar; ve bazen **المِغْفَرُ**, miğferin altında dîbâc ve **خَزٍّ**den yapılır. Ve Hudeybiye hadîsinde: Muğîre b. Şu‘be’nin üzerinde **المِغْفَرُ** vardı; o, zırh giyenin başında zırh halkalarından ve benzerinden giydiği şeydir. Ve **الغِفارةُ**, kesre ile: kadının giydiği bir bezdir; onunla başının önünü ve arkasını örter; başının ortası hariç. Ve denildi: **الغِفارةُ**, **المِقْنَعة**dan aşağıda olan bir bezdir; kadın onunla başörtüsünü yağdan korur. Ve **الغِفارةُ**, yayın, kirişin üzerinde yürüdüğü oyuk kısmı üzerindeki yamadır. Ve denildi: **الغِفارةُ**, yayın başında bulunan, kirişin üzerinde yürüdüğü bir deridir. Ve **الغِفارةُ**, bulutun üstündeki buluttur; ve Tehzîb’de: onu, sanki bir bulutun üstündeymiş gibi gördüğün bir bulut. Ve **الغِفارةُ**, dağın başıdır. Ve **الغَفْرُ**, karındır; dedi ki:
هو القارِبُ التالي له كلُّ قاربٍ،
وذو الصَّدَرِ النامي ، إذا بَلَغَ الغَفْرا
Ve **الغَفْرُ**: elbisenin tüyü ve benzeri şeydir; onun teki **غَفْرة**dir. Ve elbise **غَفِر** oldu, kesre ile; **يَغْفَرُ غَفَراً**: onun tüyü kabardı; ve **اغْفارَّ اغْفِيراراً**. Ve **الغَفَرُ** ve **الغَفارُ** ve **الغَفيرُ**: boynun, iki çenenin, alnın ve ensenin kılıdır. Ve bedenin **غَفَرُ**ü ve **غُفارُه**: onun kılıdır. Ve denildi: o, kısa küçük kıldır; o, tüy gibi olandır. Ve denildi: **الغَفْرُ**, kadının baldırında ve alında ve bunun gibi yerlerde bulunan tüy gibi bir kıldır; aynı şekilde **الغَفَرُ**, hareke ile; râciz dedi ki:
قد عَلِمَت خَوْدٌ بساقَيْها الغَفَرْ
لَيَرْوِيَنْ أَو لَيَبِيدَنَّ الشَّجَرْ
Ve **الغُفارُ**, damme ile: **الغَفْر** hakkında bir lehçedir; o, tüy (zğab)dır; râciz dedi ki:
تُبْدِي نَقيًّا زانَها خِمارُها،
وقُسْطةً ما شانَها غُفارُها
**القُسْطة**: baldır kemiğidir. Cevherî dedi ki: Ben onu hiç kimseden rivayet etmiyorum. Ve **الغَفيرةُ**: kulakta bulunan kıldır. Ebû Hanîfe dedi ki: “Adam **غَفِرُ القفا** denir”; onun ensesinde **غَفَرٌ** vardır.

Ve yüzünde **غَفَرٌ** bulunduğu zaman, yüzü **غَفِرةُ الوجهِ** olan kadın.  Ve binek hayvanının **غَفَرُ**’ı: yelenin bulunduğu yerde kılların bitmesidir. Ve **الغَفَرُ** ayrıca: elbisenin saçakları ve **الخمائص**’in saçağıdır; o, ince ve yumuşak pamuklardır; **الأَرْدِيةِ**’nin uçları da değildir, **الملاحفِ** de değildir. Ve otun **غَفَرُ**’ı: onun küçükleridir; ve yer **أَغْفَرت**: onda ondan bir şey bitti. Ve **الغَفَرُ**: **التَّفِرة**’den bir türdür, dörtlü (dört yapraklı)dır; düzlükte ve tepelerde biter; yeşil olduğu zaman sanki ayakta duran yeşil serçeler gibidir; kuruduğu zaman ise sanki ayakta olmayan kırmızılar gibidir.  Ve kavim **جَمًّا غَفيراً** ve **جَمَّاءَ غَفيراً** olarak geldi; uzatmalı; ve **جَمَّ الغَفِيرِ** ve **جمّاء الغَفيرِ** ve **الجَمّاءَ الغَفيرَ** yani şereflileri ve aşağılarıyla topluluklarıyla geldiler; hiç kimse geri kalmadı ve içlerinde çokluk vardı; ve Sîbeveyh **الجَمَّاءَ الغَفيرَ**’den başkasını rivayet etmedi; ve dedi ki: o, içine **الأَلف واللام**’ın girdiği hâllerdendir ve o nadirdir; ve dedi ki: **الغَفير** **الجَمّاء** için lâzım bir sıfattır; yani sen **الجَمّاء** deyip susmazsın. Ve ayrıca denir: **جاؤوا جَمّاءَ الغَفيرة** ve **جاؤوا بجَمَّاءِ الغَفِير** ve **الغَفيرة**; hepsi lugatlardır. Ve **الجَمّاء الغَفير** bir isimdir ve fiil değildir; ancak, mânâsında olan masdarlar nasıl nasbedilirse öyle nasbedilir; senin sözün gibi: “Bana **جميعاً** ve **قاطبةً** ve **طُرًّا** ve **كافَّةً** geldiler”; ve onların “**أَوْرَدَها العِراكَ**” sözünde ikisini (yani **الأَلف واللام**’ı) soktukları gibi, bunda da **الأَلف واللام**’ı soktular; yani “onu **عِراكاً** olarak suvardı.”  Ve Ali’nin, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “Sizden biri kardeşi için bir ailede yahut malda **غَفِيرةً** görürse, ona fitne olmasın”; **الغَفِيرةُ**: çokluk ve artıştır; onların çok topluluğa **الجَمّ الغَفِير** demelerinden. Ve Ebû Zerr’in hadisinde: “Dedim: Ey Allah’ın Resûlü, resuller kaçtır?” dedi: “Üç yüz on beş, **جَمِّ الغَفِير**”; yani çok bir topluluk; ve **جمم** maddesinde genişçe, etraflıca zikredilmiştir. Ve hasta ve yaralı **غَفَرَ** eder, **يَغْفِرُ** **غَفْراً**; ve faili adlandırılmamış sigada **غُفِرَ**; bütün bunlar: nüks etti; ve âşık da, teselliden sonra bayramı ona geri döndüğü zaman (böyledir); dedi ki:
خَلِيليّ إِن الدارَ غَفْرٌ لِذِي الهَوَى،
كما يَغْفِرُ المَحْمُومُ، أَو صاحِبُ الكَلْمِ
Bu beyti Cevherî “**لَعَمْرُكَ إِن الدار**” diye getirdi; İbn Berrî dedi ki: beyit **المرّار الفقعسي**’nindir; dedi ve onun doğru inşadı, ondan sonra söylediği sözün delâletiyle “**خليلي إِن الدار**”dır:
قِفَا فاسأَلا منْ مَنْزِلِ الحَيِّ دِمْنةً،
وبالأَبْرَقِ البادِي أَلِمّا على رَسْمِ
Ve yara **غَفَرَ** eder, **يَغْفِرُ** **غَفْراً**: nüks etti ve bozuldu; ve **غَفِرَ**, kesre ile, onda bir lugattır. Ve bir adama, hastalığından kalkıp sonra nüks ettiği zaman, denir: **غَفَرَ** eder, **يَغْفِرُ** **غَفْراً**.  Ve pazarın mal gelişi **غَفَرَ** etti, onu **يَغْفِرُها** **غَفْراً**: onu ucuzlattı.  Ve **الغُفْرُ** ve **الغَفْرُ**, sonuncusu azdır: dişi yaban koyununun yavrusu; çoğulu **أَغْفارٌ** ve **غِفَرةٌ** ve **غُفورٌ**; Kırâ‘dan; dişisi **غُفْرة** ve anası **مُغْفِرةٌ**; çoğulu **مُغْفِرات**; Bişr dedi ki:
وصَعْب يَزِلّ الغُفْرُ عن قُذُفاتِه،
بحافاته بانٌ طِوالٌ وعَرْعَرُ
Ve denildi ki: **الغُفْر** ondan birinin ve çoğulun adıdır; ve nakledildi: “Bu çok **غُفْرٌ**’dür” ve “Bu, onun için **غُفْرٌ** bulunan **أَرْوَى مُغْفِرٌ**’dir”; İbn Sîde dedi ki: Ebû Ubeyd bunu böyle nakletti; doğrusu: **أُرْوِيّةٌ مُغْفِر**; çünkü **الأَرْوَى** bir çoğuldur yahut bir cem‘ ismidir. Ve **الغِفْرُ**, kesre ile: sığır yavrusu; Hecerî’den.  Ve **غِفارٌ**: yanakta bulunan bir dağlamadır.  Ve **المَغافرُ** ve **المَغافِيرُ**: **الناطِفِ**’e benzer bir zamktır; **العُرْفط** onu sızdırır; sonra bir beze konur, sonra su ile serpilir, sonra içilir; tekili **مِغْفَر** ve **مَغْفَر** ve **مُغْفُر** ve **مُغْفور** ve **مِغْفار** ve **مِغْفِير**’dir. Ve **المَغْفوراءُ**: **المَغافِير** sahibi olan yer; Ebû Hanîfe bunu rubâîde nakletti; ve **العُرْفُط** ve **الرِّمْثُ** **أَغْفَر** etti: onda bu şey göründü; ve **مَغافِيرَه**’ini çıkardı; ve insanlar **يَتَغَفَّرُون** ve **يَتَمَغْفَرُون** olarak çıktılar; yani onun ağacından **المَغافيرَ** topluyorlar; **مُغْفور** diyen: “**نتَمَغْفَر** olarak çıktık” der; **مُغْفُر** diyen: “**نتَغَفَّر** olarak çıktık” der; ve **المُغْفورُ** ayrıca **العُشَر** ve **السَّلَم** ve **الثُّمام** ve **الطلح** ve başka şeyler de olabilir. **التهذيب**: **الرِّمْث** ve **العرفط** zamkına **مَغافِير** ve **مَغاثِيرُ** denir; tekili **مُغْثور** ve **مُغْفور** ve **مِغْفَر** ve **مِغْثَر**; mîm’in kesresiyle. Âişe’den, Allah ondan razı olsun, rivayet edildi ki Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, Hafsa’nın yanında bal içti; biz birbirimize vasiyet ettik ki ona şöyle diyelim: “**أَكَلْتَ مغافِيرَ**”; ve bir rivayette: Sevde ona dedi: “**أَكلتَ مغافِيرَ**”; ve ona ayrıca **مَغاثِير** denir; üç noktalı **الثاء** ile; ve onun kötü, yadırganan bir kokusu vardır; **العرفط**’ın zamkını kastetti. Ve **المَغافِير**: **العرفط** ağacından akan zamktır; ancak kokusu hoş değildir. Leys dedi ki: **المِغْفارُ** **العرفط**’tan çıkan bir damladır; tatlıdır; su ile serpilir, sonra içilir. Dedi ki: **الإِجّاصةِ**’nin zamkı da **مِغفارٌ**’dır. Ebû Amr: **المَغافيرُ** zamktır; **الرمث**’te olur; tatlıdır, yenir; tekili **مُغْفور**’dur; ve **الرِّمْثُ** **أَغْفَر** etmiştir. İbn Şümeyl dedi ki: **الرمث**’in, **الحمض** arasından, **مَغافيرُ**’i vardır; ve **المَغافيرُ**: onun çubuklarının ucundan akan bir şeydir; renginde pekmez gibidir; onu tatlı görürsün; insan onu yer, ta ki onun yüzünden dudaklarının kenarları kararana kadar; ve o, yapışkan ve **الرُّبّ** gibi, ona yapışır; ve **الرمث** ancak **الصفَريَّة**’de, **أَوْرَسَ** ettiği zaman **يُغْفِر** eder; denir: “Bu **الرمث**’in **مَغافيرَ**’i ne güzeldir.” Ve bazısı dedi ki: bütün **الحمض** soğukta **يُورِس** eder; ve onun ruhu ve kül rengiyle çıkar  (* “بروحه وارباده يخرج” sözü vb. asılda böyle) . Onun **مغافيره**’i; kokusunu uzaktan bulursun. Ve **المَغافيرُ**: **الرُّبّ** gibi tatlı bir baldır; ancak o beyazdır. Ve Arapların meseli: “Bu, **المُغْفُر**’ün yorulacağı bir toplanış değildir”; bu, çok hayır elde eden adam için söylenir; ve **المُغْفُرُ**, beyazlayan şeyi silmekle onunla güzel koku yapılan, zamk ağacından bir çubuktur; ve bazısı dedi ki: zamktan yuvarlak olan şeye **المُغْفُر** denir; parmak gibi yuvarlak olana **الصُّعْرور** denir; ondan yere akan şeye **الذَّوْبُ** denir; ve Ganeviyye dedi ki: ondan akıp da ağaç ile yer arasında iplikler gibi benzer kalana **شَآبِيب الصمغ** denir; ve şu şiiri okudu:
كأَنَّ سَيْلَ مَرْغِه المُلَعْلِعِ
شُؤْبوبُ صَمْغٍ، طَلْحُه لم يُقْطَعِ
Ve hadiste: Mekke’den ona bir gelen geldi; dedi ki: “**الحَزْوَرة**’yi nasıl bıraktın?” dedi: “Yağmur onu bolca suladı; böylece onun **بَطْحاؤها**’sı **أَغْفَرتْ**”; yani yağmur onun üzerine indi de bitkiden **الغَفَر** gibi oldu. Ve **الغَفَرُ**: elbise üzerindeki **الزِّئْبِرُ**’dür; ve denildi ki: onun **رِمْثَها**’sının **أَغْفَرت** ettiğini, yani **مَغافيرَها**’sını çıkardığını kastetti. Ve **المَغافيرُ**: **العرفط** ağacının sızdırdığı bir şeydir; **الناطف** gibi tatlıdır; dedi ki: bu daha benzer olandır; onun ağacını vasfettiğini görmüyor musun, dedi ki: “Ve onun **سَلمُها**’sı büküldü ve onun **إِذْخِرُها**’sı bol oldu.” Ve **الغِفْرُ**: küçük bir canlıdır. Ve **الغَفْرُ**: ayın menzillerinden bir menzildir; üç küçük yıldızdır; ve o, **الميزان**’dandır.  Ve **غُفَير**: bir isimdir; ve **غُفَيرة**: bir kadının ismidir. Ve **بنو غافِرٍ**: bir koldur. Ve **بنو غِفارٍ**, Kinâne’den: **أَبي ذر الغِفارِيّ**’nin topluluğudur.

مقاييس اللغة:
(**غفر**) **الغين** ve **الفاء** ve **الراء**: onun bâbının çoğunluğu **السَّتْر**’dür; sonra ondan, zikredilen şeyler şâz olur. Artık **الغَفْر**: örtmedir. **الغُفْران** ve **الغَفْرُ** bir mânâdadır. Denir: Allah onun günahını **غَفْراً** ve **مَغفِرةً** ve **غُفراناً** ile örttü. **الغَفْر** hakkında dedi ki:
في ظلِّ مَن عَنَتِ الوُجوهُ لـه  *** مَلِكِ المُلوكِ ومالِكِ الغَفْرِ
Ve denir: **غَفِرَ الثَّوبُ**, yani onun **زِئبِر**’i kabardı(ğı zaman). Ve o, bâbdandır; çünkü **الزِّئبِر** elbisenin yüzünü örter. Ve **المِغْفَر** mâruftur. Ve **الغِفارة**: yağlanan kimsenin başının tepesine koyduğu bir bez parçasıdır. Ve denir **الغَفِير**: ensede sarkan saçtır. Ve Araplardan bir kadından zikredildi ki kızına dedi: “**اغفِرِي غفيرَك**”, yani: onu ört. Ve **الغَفِيرة**: **الغُفران** da(dır). Dedi ki:
* يا قوم ليسَتْ فيهمُ غَفِيرَهْ([4]) *
Ve bundan şâz olanlardandır: **الغَُفْر**: dişi yaban keçisinin yavrusu; onun anası **مُغْفِرٌ**’dür. Ve **الغَفْر**: hastalıkta gerileme(=nüks). Dedi ki:
خليلَيَّ إنّ الدّارَ غَفْرٌ لذِي الهوى *** كما يَغْفِرُ المحمومُ أو صاحبُ الكَلْمِ([5])
Artık **المَغْفُور** ise, **العُرْفُط**’tan çıkan, zamka benzetilen bir şeydir.

القاموس المحيط:
**غَفَرَهُ يَغْفِرُهُ**: onu örttü; eşyayı kap içinde: onu içine koydu ve örttü; **كأغْفَرَهُ**; ak saçı boyayla: onu kapattı. Ve Allah onun günahını bağışladı: **غَفَرَ اللّهُ له ذَنْبَه يَغْفِرُهُ** **غَفْراً** ve **غِفْرَةً حَسَنَةً** (kesre ile) ve **مَغْفِرَةً** ve **غُفُوراً** ve **غُفْراناً** (ikisini de damme ile) ve **غَفِيراً** ve **غَفِيرَةً**: onun üstünü örttü ve onu affetti.
Ve **اسْتَغْفَرَهُ** günahından ve **اسْتَغْفَرَهُ إِياهُ**: ondan onun örtmesini talep etti. Ve **الغَفُورُ** ve **الغَفَّارُ**: Allah Teâlâ’nın sıfatlarındandır. Ve **غَفَرَ الأمرَ** onun **غُفْرَتِهِ** ile (damme ile) ve **غَفِيرَتِهِ** ile: onu, kendisiyle ıslah edilmesi gereken şeyle ıslah etti. Ve **المِغْفَرُ** ( **كمنْبَرٍ** ) ve ( **وبهاءٍ** ) ve ( **وككِتابَةٍ** ): miğferin zırhından, **القَلَنْسُوَةِ** altında giyilen zırh halkalarıdır; yahut silahlanan kimsenin onunla yüzünü örttüğü halkalardır. Ve ( **وككِتابَةٍ** ): kadının onunla başörtüsünü yağdan koruduğu bez parçası; ve yayın, kirişin üzerinde yürüdüğü yerindeki yama; ve bulutun üstündeki bulut; ve dağın tepesi; ve bir dağ. Ve **الغَفْرُ**: karın; ve elbisenin **زِئْبِر**’i; ve harekelenir. Ve **غَفِرَ** ( **كفرِحَ** ) ve **اغْفَارَّ**: onun **زِئْبِر**’i kabardı; ve dişi yaban keçisinin yavrusu; ve onun dammesi daha çoktur; çoğulu: **أغْفارٌ** ve **غِفَرَةٌ** ( **كعِنَبَةٍ** ) ve **غُفُورٌ**; ve ay için bir menzil: üç küçük yıldız; ve çuval gibi bir şey; ve kesre ile: ineğin yavrusu; ve küçük bir hayvancık; ve hareke ile: otun küçükleri; ve boynun, iki çenenin ve ensenin saçı; **كالغُفَارِ** (damme ile) ve **الغَفيرِ**; ve o, ensenin **غَفِرُ**’idir ( **ككتِفٍ** ); ve o(=dişil) yüzün **غَفِرَةُ**’sidir. Ve **الجَمَّاءُ الغَفيرُ**: başı toplayan ve onu sıkan miğferdir. Ve **جاؤُوا جَمّاً غَفيراً** ve **جَمَّ الغَفيرِ** ve **جَمَّاءَ الغَفيرِ** ve **الجَمَّاءَ الغَفيرَ** ve **جَمَّاءَ غَفيراً** ve **جَمَّاءَ الغَفيرَى** ve **جَمَّ الغَفيرَةِ** ve **جَمَّاءَ الغَفيرَةِ** ve **الجَمَّاءَ الغَفيرَةَ** ve **جَمَّاءَ غَفيرَةً** ve **الجَمَّ الغَفيرَ** ve **بِجَمَّاءِ الغَفيرِ والغَفيرَةِ**: yani hep birlikte; onların şereflisi ve aşağısı; hiç kimse geri kalmadı; ve onlar çokturlar. Ve o, Sîbeveyh’e göre masdarın yerine konulmuş bir isimdir; yani: “onların yanından **جُمُوماً غَفيراً** olarak geçtim.” Ve başkası onu masdar yaptı; ve İbnü’l-Enbârî onda, takdir “**هُمْ**” üzere ref‘i câiz gördü. Ve el-Kisâî dedi: Araplar, tamlıkta **الجَمَّاءَ الغَفيرَ**’i nasb eder; eksiklikte onu ref‘ eder. Ve **غَفَرَ المريضُ**: geriledi; **كغُفِرَ** (damme ile); âşık: bayramı geri döndü; yara: bozuldu; **الجَلَبُ** pazarı: onu ucuzlattı. Ve **المَغَافِرُ** ve **المَغافِيرُ**: **المغاثِيرُ**’dir; tekili **مِغْفَرٌ** ( **كمِنْبَرٍ** ) ve **مُغْفُرٌ** ve **مُغْفُورٌ** (ikisini de damme ile) ve **مِغْفارٌ** ve **مِغْفيرٌ** (ikisini de kesre ile). Ve **المَغْفُوراءُ**: **مَغافيرَ** sahibi yer. Ve **تَغَفَّرَ** ve **تَمَغْفَرَ**: onu topladı. Ve “ **هذا الجَنَى لا أنْ يُكَدَّ المُغْفُرُ** ”: bir şeyin üstün tutulmasında darb olunan bir meseldir; bu, çok hayra erişen kimse için söylenir. Ve ( **وكجُهَيْنَةَ** ): bir kadındır. Ve **الحَسَنُ بنُ غُفَيْرٍ العَطَّارُ** ( **كَزُبَيْرٍ** ): bir muhaddistir. Ve **وبَنُو غافِرٍ**: bir batındır. Ve **وبنو غِفارٍ** ( **ككِتابٍ** ): Ebû Zerr el-Ğıfârî’nin kavmidir. Ve “onda **غَفيرَةٌ** yoktur”: hiç kimse için bir günahı örtmez. Ve **الغَوْفَرُ**: güz karpuzu; yahut ondan bir tür. Ve **الغَفَّارِيَّةُ** (şeddeli): Mısır’da bir (yer). Ve ( **وكقُفْلٍ** ): Yemen’de bir kaledir.
Ve hurma ağaçları **أغْفَرَ** oldu, **إغْفَاراً**: **البُسْرَ**’a kabuk gibi bir şey bindi.

تاج العروس:
غ - ف - ر
**غَفَرَهُ يَغْفِرُهُ غَفْراً**: onu örttü. Ve her neyi örttüysen, onu **غَفَرْتَه**. Ve Araplar der: elbiseni siyaha boya; o, onun kiri için daha **أَغْفَرُ**’dır: yani ona daha taşıyıcı ve ona daha örtücüdür. Ve **غَفَرَ المَتَاعَ**: onu kap içine koydu. İbn Sîde dedi: **غَفَرَ المَتَاعَ في الوِعَاءِ يَغْفِرُه غَفْراً**: onu içeri soktu ve örttü ve onu kapladı; **كأَغْفَرَهُ**. Ve yine **غَفَرَ الشَّيْبَ بالخِضَابِ**: onu kapattı; ve **أَغْفَرَه**. Dedi ki:
حَتَّى اكْتَسَبْتُ مِن المَشيبِ عِمَامَةً ... غَفْرَاءَ أُغْفِرَ لَوْنُها بخِضَابِ
Ve **الغَفْرُ** ve **المَغْفِرَةُ**: günahların üstünü örtme ve onlardan affetmedir. Ve Allah onun günahını bağışladı: **غَفَرَ اللهُ ذَنْبَهُ يَغْفِرُه غَفْراً** (fetha ile) ve **غِفْرَةً حَسَنَةً** (kesre ile) el-Lihyânî’den; ve **مَغْفِرَةً** ve **غُفُوراً** (sonuncusu el-Lihyânî’den) ve **غُفْرَاناً** (ikisini de damme ile), **كقُعُود** ve **عُثْمَان** gibi; ve **غَفِيراً** ve **غَفِيرَةً** — ve sonuncudan, bazı Arapların sözü: “Senden **الغَفِيرَةَ**’yi ve bol deveyi ve aşirette izzeti isterim; çünkü o, sana kolaydır” —: onun üstünü örttü ve onu affetti. Ve denildi: Allah’tan **الغُفْرانُ** ve **المَغْفِرَة**, kulunu azabın ona dokunmasından korumasıdır. Ve denilebilir: ona **غَفَرَ**; yani zahirde ondan geçti, bâtında geçmedi; Yüce’nin sözü gibi: **قُلْ للَّذِين آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذينَ لا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللهِ**; bunu musannif **البصائر**’de tahkik etti. Ve **اسْتَغْفَرَهُ** günahından ve günahı için ve **اسْتَغْفَرَهُ إِيّاهُ** (harfin hazfi üzere): ondan onun örtmesini sözle ve fiille talep etti. Ve Yüce’nin sözü: **اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّاراً**: yalnız dille bunu istemeleri emrolunmadı; bilakis onunla ve fiille; bunu musannif **البَصَائر**’de tahkik etti. Ve Sîbeveyh inşâd etti:
" أَسْتَغْفِرُ الله ذَنْباً لَستُ مُحْصِيَهُرَبَّ العِبَادِ إِلَيْهُ القَوْلُ والعَمَلُ
**الغَفُورُ**. Ve **الغَفَّارُ** — ve **الغافِرُ** —: Allah Teâlâ’nın sıfatlarındandır; ve ikisi mübalağa vezinlerindendir; mânâları: kullarının günahlarını örten, onların hatalarından ve günahlarından geçen(=affeden)dir. Ve **غَفَرَ الأَمْرَ بِغُفْرَتِه** (damme ile) ve **غَفِيرَتِهِ** ile: onu, kendisiyle ıslah edilmesi gereken şeyle ıslah etti. Ve denir: onların yanında ne **عَذِيرَةٌ** vardır ne **غَفِيرَةٌ**; yani ne özür kabul ederler ne de hiç kimse için bir günahı örterler. **صَخْرُ الغَىِّ** dedi:
يا قَوْمُ لَيْسَتْ فِيهمُ غَفِيرَهُ فامْشُوا كَما تَمْشِي جِمَالُ الحِيرَهْ
Yani: kendinizi tutun ve kaçmayın; çünkü onlar — yani Benî’l-Mustaliq — sizden birine galip olurlarsa, sizden hiç kimsenin günahını örtmezler. Ve **المِغْفَر** ( **كمِنْبَرٍ** ) ve **المِغْفَرَةُ** ( **بهاءٍ** ) ve **الغِفَارَةُ** ( **ككِتَابَة** ): baş ölçüsünce dokunan zırh halkalarıdır; **القَلَنْسُوَة** altında giyilir. Ve denir: o, miğferin eteğidir; yahut onunla yüz örtülen halkalardır; ve bazı asıllarda: onunla silahlanan kimse. İbn Şümeyl dedi: **المِغْفَرُ**: adamın miğferin altına koyduğu halkalardır; boyna kadar uzatılır da onu korur. Dedi: bazen **المِغْفَرُ**, **القَلَنْسُوَة** gibi olur; ancak daha geniştir; adam onu başına atar da zırha ulaşır; sonra miğfer onun üstüne giyilir; işte o **المِغْفَر**, iki omuz üzerine sarkıtılır. Ve bazen **المِغْفَرُ**, miğferin altında ipekli kumaştan ve kadifeden yapılır. Babamın, Ebû Ubeyde Ma‘mer b. el-Müsennâ et-Teymî’nin zırh ve miğfer kitabında, lafzı şu olanı okudum: eğer — yani zırh — levha olmaz da **سَرَداً** (harekeli) olursa — ve bazen **السين** **زاي**’a çevrilir de “**زَرَداً**” derler; o, halkalardır — o, **مغْفَرٌ** ve **غِفَارَةٌ**’dır; **الغَيْن**’i meksûre. Dedi ki:
وطِمِرَّةٍ جَرْداءَ تَضْ ... بِرُ بالمُدجَّجِ ذِي الغِفَارَهْ

Ve ona **تَسْبِغَةٌ** denilir; zira bazen halkaları dışta olurdu, bazen de onu astarlayıp onu **ديباج** yahut **خَزٍّ** yahut **بِزْيَوْن** ile dış yüz yaparlardı ve onu ne varsa onunla doldururlardı; bazen de onun üstüne gümüşten bir **قَوْنَساً** ve bunun dışında şeyler edinirlerdi. Bitti. Ve **الغِفَارَةُ** (tıpkı **ككِتَابَة** gibi): kadının giydiği bir bez parçasıdır; onunla başını, başının orta kısmı dışında, ön tarafını ve arka tarafını örter. Ve denildi ki: o, **المِقْنَعَة**’den aşağıda olan bir bez parçasıdır; kadın onunla **خِمَار**’ını yağdan korur. Ve **الغِفَارَةُ** ayrıca: yayın, kirişin üzerinde yürüdüğü **حَزِّ القَوْسِ** üzerindeki yamadır. Ve denildi ki: **الغِفَارَةُ**: yayın başı üzerinde bulunan, kirişin üzerinde yürüdüğü bir deri parçasıdır. Ve **الغِفَارَةُ**: bulutun üstündeki buluttur; ve **التهذيب**’de: “Onu sanki bir bulutun üstündeymiş gibi gördüğün bir bulut.” Ve **الغِفَارةُ**: dağın başıdır. Ve **غِفَارَةُ**: bizzat bir dağın adıdır; **الصاغانيّ**’den. Ve **الغَفْرُ** (fetih ile): karındır. Dedi ki:
هو القاربُ التالِي له كلُّ قارِب ... وذُو الصَّدَرِ الناّمِي إِذا بَلَغَ الغَفْرَا

Ve **الغَفْرُ**: elbisenin tüylenmesi ve benzeri şeydir; onun bir tanesi **غَفْرَةٌ**’dir; ve harekelenir. Ve denilir: **غَفْرُ الثَّوْبِ**: onun püskülüdür; ve **الخَمَائِصِ**’in püskülü—ki onlar **القُطُفُ**tur—onun ince olanı ve yumuşak olanıdır; ve o, **الأَرْدِيَة**’nin uçları da değildir, **المَلاحِف** de değildir. Ve **غَفِرَ الثَّوْبُ** (tıpkı **فَرِحَ** gibi) **غَفْراً** ve **اغْفَارَّ** **اغْفِيراراً**: onun tüylenmesi kabardı. Ve İbnü’l-**القَطّاع** dedi: onun tüylenmesini çıkardı. Ve **الغُفْرُ**: **الأَرْوِيَّة**’nin yavrusudur; ve zamme daha çoktur, fetih azdır. Çoğulu **أَغْفَارٌ** (tıpkı **قُفْل** ve **أَقْفَال** gibi) ve **غِفَرَة** (tıpkı **عَنَبَةٍ** gibi) ve sonuncusu zamme ile **غُفُورٌ**; **كُراع**’dan. Dişisi **غُفْرَةٌ**’dir; anası **مُغْفِرَة**’dir; ve gerçekten **أَغْفَرَت**; çoğulu **مُغْفِرَاتٌ**’tır. **بِشْرٌ** dedi ki:
وصَعْبٌ يَزِلُّ الغُفْرُ عن قُذُفاتِهِ ... بحافاتِه بانٌ طِوالٌ وعَرْعَرُ

Ve denildi ki: **الغُفْر** onun tekiline ve çoğuluna bir addır. Ve hikâye edildi: “Bu, çok **غُفْرٌ**’dur.” Ve “O, **أَرْوَى مُغْفِرٌ**’dir”: onun **غُفْرٌ**’ü vardır. İbn Sîde dedi: Ebû Ubeyd onu böyle hikâye etti; doğru olan: **أَرْوِيَّةٌ مُغْفِرٌ**’dir; çünkü **الأَرْوَى** bir çoğuldur yahut bir cem‘ ismidir. Ve **الغَفْر**: ay için bir menzildir; üç küçük yıldızdır; ve o, **المِيْزَانِ**’dandır. . . Ve **الغَفْرُ**: **الجُوَالِق** gibi bir şeydir. Ve **الغِْفُر** (kesre ile): ineğin yavrusudur; **الهَجَرِيّ**’den. Ve İbn Düreyd dedi: **الغِفْرُ**: “Bir küçük hayvancık” zannettiler; **الصاغانيّ** onu nakletti. Ve **الغَفَرُ** (tahrîk ile): otun küçükleridir; ve **أَغْفَرَتِ الأَرْضُ**: onda ondan bir şey bitti. Ve **الغَفَرُ**: boynun, iki sakalın, ensenin ve alnın kıllarıdır. Ve denildi ki: o, kadının baldırında ve alında ve bunun benzeri yerlerde bulunan, tüy gibi bir kıldır; fetih ile **الغَفْر** gibidir. **الراجِزُ** dedi ki:
قد عَلِمَتْ خَوْدٌ بسَاقَيْهَا الغَفَرْ ... لَيَرْوَيَنْ أَو لَيَبِيدَنَّ الشَّجَرْ

Zamme ile **الغُفَارِ** gibi; ve o, harekeli **الغَفَر**’de bir lugattır. **الرَّاجز** dedi ki:
تُبْدِى نَقِيّاً زَانَهَا خِمَارُهَا ... وقُسْطَةً ما شانَها غُفَارُهَا

**القُسْطَةُ**: baldır kemiğidir. **الجَوْهَرِيّ** dedi. Ve ben onu hiç kimseden rivayet etmiyorum. Ve **الغَفِيرِ**: nüshalarda böyledir; **أَمير** gibi. **اللّسَان**’da ve başkasında olan ise: fetih sonra sükûn ile **الغَفْر**’dür; bakılsın. Ve **غَفْرُ الجَسَدِ** ve **غَفَرُه** ve **غِفَارُهُ**: onun küçük kısa kıllarıdır. Ebû Hanîfe dedi: denilir: o, **غَفِرُ القَفَا** (tıpkı **كَكَتف** gibi)dir: ensesinde **غَفَرٌ** vardır. Ve o, **غَفِرَةُ الوَجْهِ**’dir; yüzünde **غَفَرٌ** olduğu zaman. Ve **الجَمّاءُ الغَفِيرُ** (med ile): başı toplayan ve onu bir araya getiren miğferdir. Ebû Ubeyde, zırh ve miğfer kitabında dedi: **البَيْضَةُ**: içinde bulunan isimler ve sıfatlar için—kendi lafzı dışında—toplayıcı bir addır. Ve miğferin, başın kabileleri gibi, levhalardan kabileleri vardır; onların bazısının uçlarını bazısına çivilerle toplar; her iki kabilenin iki ucunu sıkarlar. Söylediğinin sonuna kadar. Ve denilir: “**جَمّاً غَفِيراً** geldiler” ve izafetle “**جَمَّ الغَفِيرِ**” ve “**جَمّاءَ الغَفيرِ**” ve “**الجَمّاءَ الغَفِيرَ**” ve “**جَمّاءَ غَفِيراً**”; hepsinde medlidir. Ve kasr ile “**جَمّاءَ الغَفِيرَي**” ve “**جَمَّ الغَفِيرَةِ**” ve “**جَمّاءَ الغَفِيرَةِ**”; bu üçünü **الصاغَانِيّ** zikretti. Ve “**الجَمّاءَ الغَفِيرَةَ**” ve “**جَمّاءَ غَفِيرضةً**” ve “**الجَمَّ الغَفِيرَ**”. Ve ayrıca denilir: “**بجَمّاءِ الغَفِيرِ والغَفِيرَةِ** geldiler”; yani şereflisi ve aşağısı, hepsi birlikte geldiler; hiç kimse geri kalmadı; ve onlar çokturlar. Ve o, Sîbeveyh’in katında—**الأَلِفُ والَّلام**’ın girdiği hâllerden—yalnız “**الجَمَاءَ الغفيرَ**”i hikâye etti; ve o nadirdir. Ve dedi ki: **الغَفِيرُ**, **الجَمَّاءِ** için lâzım bir sıfattır; yani sen “**الجَمّاءَ**” deyip susmazsın. Ve **الجَمّاء الغَفِير**: bir isimdir, fiil değildir; ancak o, masdarın yerine konulmuştur; yani, onun manasında olan masdarlar nasıl nasbedilirse o da öyle nasbedilir: yani “Onlara **جُمُوماً غَفِيراً** olarak uğradım”; senin “Bana **جَمِيعاً** ve **قاطِبةً** ve **طُرّاً** ve **كافَّةً** geldiler” demen gibi. Ve ona **الأَلِف والَّلام**’ı soktular; onları, “**أَوْرَدَهَا العِرَاكَ**”: yani “Onu **عِرَاكاً** olarak suya götürdü” sözlerinde soktukları gibi. Ve başkası onu masdar kıldı. Ve İbnü’l-**الأَنْبَاريّ** onda, onların takdirine göre, ref‘i caiz gördü. Ve **الكسائيّ** dedi: Araplar, tamlıkta **الجَمّاءَ الغَفيرَ**’i nasbeder; eksiklikte onu ref‘ eder. Ve imamların birden fazlası bu bahsi **جمم**’de istiksâ edilmiş olarak zikretti; ve inşallah Teâlâ, gelecektir. Ve **البصائر**’de: “Kavim **جَمّاءَ غَفِيراً** ve **الجَمّاءَ الغَفيرَ** geldi”; yani onların hepsiyle. Ve **الجَمُّ** ve **الجَمِيمُ**: her şeyden çok olandır. Ve **النهاية**’de, Ebû Zer hadîsinde—Allah ondan razı olsun—(şöyle): “Dedim: Ey Allah’ın Resûlü, resuller kaçtır?” Dedi: “Üç yüz on beş; **جَمَّ الغَفِيرِ**”; yani çok bir cemaat. Ve **غَفَرَ** hasta ve aynı şekilde yaralı, **يَغْفِرُ** **غَفْراً** (tıpkı **ضَرَبَ** babından) eğer hastalığından kalktıktan sonra tekrar nüksettiyse; tıpkı faili adlandırılmayan üzere zamme ile **غُفِرَ** gibi. Ve **غَفَرَ** âşık: onun bayramı, unutma/teselli hâlinden sonra geri döndü. Şair dedi ki:
" خَلِيلَيَّ إِنَّ الدَّارَ غَفْرٌ لِذِي الهَوَىكَما يَغْفِرُ المَحْمُومُ أَو صَاحِبُ الكَلْمِ

Ve **غَفَرَ** yara, **يَغْفِرُ**; (yaranın) darbe keskinliğinden (meydana gelip) ters çevrildiği ve bozulduğu zaman. Ve **غَفِرَ** (kesre ile) onda bir dildir; onu İbnü’l-Kattâ‘ zikretti; ve o, **اللّسَان**’da da (vardır). İbnü’l-Kattâ‘ artırdı: Ve **غَفِرَ** yara, **كَفَرِحَ** (vezninde), iyileştiği zaman; ve o, zıt anlamlılardandır. Bunu musannif ve fiiller erbabından başkası ihmal etmiştir; bu sebeple ona karşı bir istidrâktir. Ve **غَفَرَ** kalabalık sürü, pazarı **يَغْفِرُها** **غَفْراً**: onu ucuzlattı. Ve **المَغَافِرُ** ve **المَغَافِيرُ**: **المَغَاثِيرُ**; o, **النّاطِف**’e benzer bir zamktır; **العُرْفُطُ** onu sızdırır; sonra bir elbiseye konur, sonra su ile serpilir de içilir; **غثر**’de daha önce geçti. Tekili: **مِغْفَرٌ** ( **مِنْبَر** gibi) ve **مُغْفُرٌ** ve **مُغْفُورٌ** (ikisi de damme ile) ve **مِغْفَارٌ** ve **مِغْفيرٌ** (ikisi de kesre ile); ve **المُغْفورُ** ayrıca **العُشَرِ** ve **السَّلَم** ve **الثُّمَامِ** ve **الطَّلْحِ** ve bunun dışındakiler için de olabilir. Ve **التَّهْذيب**’de: **الرَّمْث** ve **العُرْفُطِ** zamkına denir: **مَغاثيرُ** ve **مَغَافِيرُ**; tekili **مُغْثُورٌ** ve **مُغْفُورٌ** ve **مِغْفَرٌ** (kesre ile). İbnü’l-Esîr dedi: **المَغَافِيرُ**: **العُرْفُطِ**’tan akan bir zamktır; ancak kokusu hoş değildir. **اللَّيْث** dedi: **الإِجّاصَة**’nin zamkı **مِغْفَارٌ**’dır. Ebû Amr dedi: **المَغافِيرُ**: zamktır; **الرِّمْث**’te olur; tatlıdır, yenir; tekili **مُغْفُورٌ**’dur. İbn Şümeyl dedi: **الرِّمْثُ**, **الحَمْض** arasından (bir bitkidir); onun **مَغَافيرُ**’i vardır; o, çubuklarının uç tarafından akan bir şeydir; renginde pekmez gibidir. Başkası dedi: **المَغَافيرُ**, **الرُّبّ** gibi tatlı bir baldır; ancak o beyazdır. Ve **المَغْفُوراءُ**: **مَغَافِيرَ** sahibi olan toprak; ve o uzatılmıştır; bunu İbn Düreyd söyledi. Ebû Hanîfe bunu rubâ‘îde nakletti. Ve **أَغْفَرَ** **العُرْفُطُ** ve **الرِّمْثُ**: o (şey) ikisinde göründü ve **مَغَافيرَه**’ini çıkardı. Ve **تَغَفَّرَ** ve **تَمَغْفَر**: onu ağaçlarından topladı. Artık kim **مِغْفَر** derse: “**خَرَجْنا نَتغَفَّرُ**” der; kim **مُغْفور** derse: “**نَتَمَغْفَرُ**” der. Ve onların sözü: “**هذا الجَنَى لا أَنْ يُكَدَّ المُغْفُرُ**.” Ebû Amr rivayet etti: “**لا أَنْ تُكَدِّى المِغْفَرَا**.” Bir şeyin üstün tutulmasında darb-ı meseldir; dediler: bu, çok hayra erişen kimse için söylenir. Ve **المِغْفَرُ**: zamk ağacından olan çubuktur; ondan beyazlayan şey silinir; ondan hoş bir içecek yapılır. Bazıları dedi: zamktan yuvarlaklaşan şeye **المِغْفَر** denir; parmak gibi uzayan şeye **الصُّعْرُورُ** denir; ondan yere akan şeye **الذَّوْبُ** denir. Ve hadiste: Mekke’den ona bir gelen geldi; dedi: “**كَيْفَ تَرَكْتَ الحَزْوَرَةَ ؟**” Dedi: “Yağmur onu bol verdi; böylece onun düzlüğü **أَغْفَرَتْ**”; yani yağmur onun üzerine indi de bitkiden **الغَفْرِ** gibi oldu. Ve denildi: onun **رِمْث**’inin **مَغَافِيرَها**’ını çıkarmasını kastetti. İbnü’l-Esîr dedi: Bu daha benzer; görmüyor musun, onun ağacını vasfetti; dedi: “Ve onun **سَلَم**’i sağlamlaştı ve onun **إِذْخِر**’i salkım verdi.” Ve **غُفَيْرَةُ** ( **جُهَيْنَةَ** gibi): bir kadındır. Ve **الحَسَنُ بن غُفَيْر** **العَطّارُ** **المِصْريّ**; **الدِّيوان**’da Zehebî’nin hattıyla böyledir; ve Sâgânî’nin **التكملة**’de hattıyla: **البَصْرِيّ** (diye) vaki oldu; birincisi doğrudur. Ve **غُفَيْر** ( **زُبَيْر** gibi): bir muhaddistir; Hâfız **التَّبْصير**’de dedi: zayıftır; üç yüzler civarındadır. Zehebî, Yûsuf b. Adî hakkında dedi: yalancı, uydurmacıdır. Ve **بَنُو غافِرٍ**: **بَنِي سامَةَ بن لُؤَيّ**’den bir batındır; onlardan **عَطِيَّةُ بنُ جابِرِ بن غافِرٍ** **الغافِرِيُّ**’dir. Ve **بَنُو غِفَارٍ** ( **ككِتَاب** gibi): **كِنَانَةض**’dan bir kabiledir; ve onlar **بَنُو غِفَارِ بن مُلَيْلِ بنِ ضمْرَةَ بنِ بَكْر بن عَبْدِ مَناةَ**’dır; efendimiz Ebû Zerr’in, **جُنْدَبُ بنُ جُنادَةَ الغِفَارِيِّ**’nin kavmidir; Allah ondan razı olsun; onun zikri üç defa geçti. Ve onlardan **إيماءُ بنُ رَحْضةَ**’dır; ve onlara (nispetle) beyit (vardır). Ve **أَبو بَصْرَة الغِفَاريُّ**; adı **جَمِيلٌ**’dir; ve kızı **عَزَّةُ**, **كُثَيِّر**’in sahibidir; ve **ابنُ آبي اللَّحْمِ** ve **أَبُو رُهْم** ve başkaları. Ve denilir: “**ما فِيهِ غَفِيرَةٌ ولا عَذِيرَةٌ**”; yani hiç kimse için bir günahı bağışlamaz ve bir özrü kabul etmez. **صَخْرُ الغَيّ** dedi:
يا قَوْم لَيْسَتْ فِيهمُ غَفِيرَهْ ... فامْشُوا كما تَمْشِي جِمالُ الحِيرَهْ
Yani yürüyüşünüzde ağırlaşın ve onu gizlemeyin; çünkü onlar—yani **بني المُصْطَلِق**—sizden birine galip olurlarsa onun günahını bağışlamazlar. Ve **الغَوْفَرُ** ( **جَوْهَر** gibi): güz karpuzu yahut ondan bir türdür; Sâgânî bununla yetindi. Ve **الغَفّارِيَّة** (şeddeli) Mısır’da; Sâgânî onu böyle zikretti. Dedim: ikisi iki köydür: birisi **الشَّرْقِيَّة**’dedir, ikincisi **الجِيزيّة**’dedir. Ve **غُفْرٌ** ( **قُفْل** gibi): Yemen’de, **أَعْمَالِ أَبْيَنَ**’dan bir kaledir. Ve **أَغْفَرَ** hurma ağaçları **إِغْفاراً**: **البُسْرَ**’a kabuk gibi bir şey bindi; İbnü’l-Kattâ‘ ve Sâgânî dedi: Medine ehli onu **الغَفَا** diye adlandırır. Ve ona istidrâk olunacak şeylerdendir: **اغْتَفَر** onun günahını: **غَفَرَ** gibidir; ve o **غَفُورٌ**’dur; çoğulu **غُفُرٌ**’dur. Ve **غَفَرَهُ**: “Allah onun için bağışladı” dedi. Ve **تَغافَرَا**: ikisinden her biri, sahibine mağfiret ile dua etti. Ve bir kadın **غَفُورٌ** (tâ’sız). Ve **غَفَرُ الدَّابَّةِ** (harekeli): yele yerinde kılın bitmesidir. Ve **الغَفَرُ**: dört mevsimlik bir bitkidir; düzlükte ve tepelerde biter; yeşil olduğu zaman sanki ayakta duran yeşil serçeler gibidir; kuruduğu zaman ise sanki ayakta olmayan kırmızılar gibidir. Ve **الغَفِيرَةُ**: çokluk ve artıştır; bununla Ali’nin—Allah ondan razı olsun—hadisi tefsir edildi: “Sizden biri, kardeşi için ailede yahut malda bir **غَفِيرَةً** görürse, sakın ona fitne olmasın.” Ve **غِفَارٌ** ( **ككِتَاب** gibi): yanakta olan bir dağdır. Ve **أَبو غِفَارٍ** **المُثَنَّى بنُ سَعِيد** ve **أَبو غِفَار** **غالِبٌ التّمّارُ**. Sonuncusu hakkında ihtilaf edildi; **الفَلاَّسُ** dedi: o, **أَبو عَفّانَ**’dır. Ve **غِفَارٌ العابِدُ**: muhaddislerdir. Ve **آمِنَةُ بِنْتُ غِفَار**: hayızlı iken onu boşadığı İbn Ömer’in eşidir. Ve **غُفَيْرُ بنُ جَرِير** **النَّسَفيُّ** **الحَدّادُ** ( **كزُبَيْر** gibi) ve **حَسّانُ بنُ عليّ بن غُفَيْر** **النَّسَفِيّ** ve onun torunu **عبدُ اللهِ بنُ أَحْمَدَ ابنِ حَسَن بن حَسّان** ve **عليُّ بنُ نَصْرِ بن محمْدِ بنِ غُفَيْر** ve **أَبو ذَرٍّ عَبْدُ بنُ أَحْمَدَ بن محمّدِ بن عبدِ اللهِ بن غُفَيْر** **الهَرَوِيّ** **الحافِظُ**: muhaddislerdir. Ve **الأَساس**’ın secilerinden: “Falanca, sözünün doğruluğu **غِفَارِىّ**’dir; vaadinin çakmağı **عَفَارِيّ**’dir.” Ve mecazdan, Züheyr’in sözü:
أَضاعَتْ فلَمْ تُغْفَر لَهَا غَفَلاتُها ... فلاَقَتْ بَياناً عندَ آخِرِ مَعْهَدِ
Yani yırtıcı hayvanlar, yavrusu hakkında onun gafletini bağışlamadı da onu yedi.
