# غفر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%81%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: غفر

الغَفْرُ: التغطية. والغَفْرُ: الغفران. وغَفَرْتُ المتاع: جعلته في الوعاء. ويقال: اصْبُغْ ثوبك فإنَّه أغْفَرُ للوسخ، أي أحمل له. وغَفَرَ الجُرح يَغْفِرُ غَفْراً: نُكِسَ، وكذلك المريض. قال الشاعر:
لعَمْرُكَ إنَّ الدارَ غَفْرٌ لِذي الهـوىكما يَغْفِرُ المحمومُ أو صاحبُ الكَلْمِ
وغَفِرَ بالكسر يَغْفَرُ غَفَراً، لغة فيه. والغَفْرُ ثلاثةُ أنجمٍ صغارٍ ينزلها القمر، وهي من الميزان. والغَفْرُ أيضاً: شَعَرٌ كالزغب يكون على ساق المرأة والجبهة ونحو ذلك، وكذلك الغَفَرُ. والغَفَرُ أيضاً: زِئبِرُ الثوب. وقد غفِرَ ثوبك يَغْفَرُ غَفَراً. واغْفارَّ الثوبُ اغْفيراراً. والغُفْرُ بالضم: ولد الأُرْوِيَّةِ، والجمع الأغفارُ، وأمُّهُ مُغْفِرَةٌ، والجمع مُغْفِراتٌ. قال بشر:
وصعبٌ يزلُّ الغُفْرُ عن قُذُفاتِهِبحافاتِهِ بانٌ طِوالٌ وعَرْعَـوُ

والغُفْرَةُ: ما يغطَّى به الشيء. يقال: اغْفِروا هذا الأمر بغُفْرَتِهِ، أي أصلحوه بما ينبغي أن يصلح به. والغُفارُ بالضم: لغةٌ في الغَفَرِ، وهو الزَغب. قال الأصمعيّ: المِغْفَرُ: زردٌ ينسج من الدروع على قَدر الرأس، يلبس تحت القَلنسوة. ويقال: اسْتَغْفَرَ الله لذنبه ومن ذنبه، بمعنًى، فَغَفَرَ له ذنبه مَغْفِرَةً وغَفْراً وغُفْرانا, واغْتَفَرَ ذنبه مثله، فهو غَفورٌ والجمع غُفُرٌ. وقولهم: جاءوا جَمَّاءَ غَفيراءَ، ممدوداً، والجَمَّاءَ الغَفيرَ، وجَمَّ الغَفيرِ، وجَمَّاءَ الغَفيرِ، أي جاءوا بجماعتهم: الشريفِ والوضيع، ولم يتخلَّف أحد، وكانت فيهم كثرةٌ. ويقال: ما فيهم غَفيرَةً، أي لا يغفرون ذنباً لأحد. والغِفارةُ بالكسر: خِرقة تكون دون المِقْنَعَةِ، توقِّي بها المرأة خِمارها من الدهن. والغِفارة: السحابة التي كأنَّها فوق سحابة. والغِفارة: الرقعة التي تكون على الحزِّ الذي يجري عليه الوتر. والمغفورُ مثل المغْثور. وحكى الكسائي: مِغْفَرٌ ومِغْثَرٌ بكسر الميم. يقال: قد أغفَرَ الرِمثُ، إذا خرجت مغافيرُهُ. وإنَّما يخرج من الصَفَرِيَّةِ إذا أوْرَسَ. يقال: ما أحسن مغافيرَ هذا الرِمْثِ. ومن قال: مُغفورٌ قال: خرجنا نَتَمَغْفَرُ ومن قال: مغفر قال: فرجنا نتغفر، إذا خرجوا يجتَنونه من شجرة. وقد يكون المُغفورُ أيضاً للعُشَرِ والثُمامِ والسَلَمِ والطَلْحِ وغيرها.

### Türkçe

**الغَفْرُ**: örtme. Ve **الغَفْرُ**: bağışlama. Ve “**غَفَرْتُ** eşyayı”: onu kap içine koydum. Ve denilir: “Elbiseni boya; çünkü o, kire karşı daha **أغْفَرُ**’dır”, yani onu (kiri) daha çok taşır. Ve **غَفَرَ** yara, **يَغْفِرُ** **غَفْراً**: tersine döndü (nüksetti); hasta da böyledir. Şair dedi ki:
Canına yemin olsun, şüphesiz ev, heva sahibine **غَفْرٌ**’dür;
nasıl ki hummalı yahut yara sahibi **يَغْفِرُ**.

Ve **غَفِرَ** (kesre ile) **يَغْفَرُ** **غَفَراً**, onda bir lehçedir. Ve **الغَفْرُ**: ayın indiği üç küçük yıldızdır; ve onlar **الميزان**’dandır. Ve **الغَفْرُ** ayrıca: kadının bacağı ve alın ve bunun benzeri üzerinde bulunan, tüy gibi bir kıldır; **الغَفَرُ** da böyledir. Ve **الغَفَرُ** ayrıca: elbisenin tüyü (havı). Ve “elbisen **غفِرَ**” **يَغْفَرُ** **غَفَراً**. Ve elbise **اغْفارَّ** oldu, **اغْفيراراً**. Ve **الغُفْرُ** (damme ile): **الأُرْوِيَّةِ**’nin yavrusu; çoğulu **الأغفارُ**; anası **مُغْفِرَةٌ**; çoğulu **مُغْفِراتٌ**. Bişr dedi ki:
Ve çetin bir (şey): **الغُفْرُ** onun sert taşlarından kayar;
kenarlarında uzun **بانٌ** ve **عَرْعَـوُ** (ağaçları) vardır.

Ve **الغُفْرَةُ**: şeyin örtüldüğü şey. Denilir: “Bu işi, onun **غُفْرَتِهِ** ile **اغْفِروا**”, yani onu, onunla ıslah edilmesi gereken şeyle ıslah edin. Ve **الغُفارُ** (damme ile): **الغَفَرِ** hakkında bir lehçedir; o da **الزَغب**’dır. **الأصمعيّ** dedi: **المِغْفَرُ**: zırhlardan, baş ölçüsünce örülen zincir (örgü)dür; **القَلنسوة** altında giyilir. Ve denilir: “Allah’tan günahı için ve günahından **اسْتَغْفَرَ**”, (ikisi) bir anlamdadır; böylece Allah onun günahını **مَغْفِرَةً** ve **غَفْراً** ve **غُفْرانا** olarak bağışladı; ve **اغْتَفَرَ** onun günahını da bunun gibidir; o hâlde o **غَفورٌ**’dur; çoğulu **غُفُرٌ**. Ve onların sözü: “**جَمَّاءَ غَفيراءَ** geldiler”, medli olarak; ve “**الجَمَّاءَ الغَفيرَ**” ve “**جَمَّ الغَفيرِ**” ve “**جَمَّاءَ الغَفيرِ**”, yani topluluklarıyla geldiler: soylu ve aşağı (olan); kimse geri kalmadı; ve onlarda bir çokluk vardı. Ve denilir: “Onlarda **غَفيرَةً** yoktur”, yani hiç kimse için bir günahı bağışlamazlar. Ve **الغِفارةُ** (kesre ile): **المِقْنَعَةِ**’nin altında olan bir bez parçasıdır; kadın onunla **خِمار**’ını yağdan korur. Ve **الغِفارة**: sanki bir bulutun üstündeymiş gibi olan buluttur. Ve **الغِفارة**: telin üzerinde yürüdüğü **الحزِّ** üzerinde bulunan yamadır. Ve **المغفورُ**, **المغْثور** gibidir. Ve **الكسائي** rivayet etti: **مِغْفَرٌ** ve **مِغْثَرٌ**, mimin kesresiyle. Denilir: **الرِمثُ** **أغفَرَ** oldu; yani onun **مغافيرُهُ** çıktı. Ancak o, **الصَفَرِيَّةِ**’den çıkar; **أوْرَسَ** olduğu zaman. Denilir: “Bu **الرِمْثِ**’in **مغافيرَ**’i ne güzeldir.” Ve kim **مُغفورٌ** derse: “Çıktık, **نَتَمَغْفَرُ**” der; ve kim **مغفر** derse: “Çıktık, **نتغفر**” der; onlar, bir ağaçtan onu devşirmek için çıktıklarında. Ve **المُغفورُ** ayrıca **العُشَرِ** ve **الثُمامِ** ve **السَلَمِ** ve **الطَلْحِ** ve başkaları için de olabilir.
