# غفل (غ-ف-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%81%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Ğufl, “Ğefer” örtü demektir

- Harfler: غ - ف - ل
- Kur'an'da: 35 geçiş · 35 ayet · 12 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (12)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [بِغَافِلٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/siga/%D8%A8%D9%90%D8%BA%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%84%D9%8D.md) | بِفَاعِلٍ | Gafil | 9 | 9 | [2:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/2:74.md) |
| [غَافِلُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/siga/%D8%BA%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%84%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | فَاعِلُونَ | Gafiller | 6 | 6 | [6:131](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/6:131.md) |
| [غَفْلَةٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/siga/%D8%BA%D9%8E%D9%81%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%A9%D9%8D.md) | فَعْلَةٍ | Gaflet | 5 | 5 | [19:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/19:39.md) |
| [غَافِلِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/siga/%D8%BA%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | فَاعِلِينَ | Gafiller | 4 | 4 | [7:136](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/7:136.md) |
| [الْغَافِلُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%BA%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%84%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | الْفَاعِلُونَ | Gafiller | 2 | 2 | [7:179](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/7:179.md) |
| [الْغَافِلِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%BA%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | الْفَاعِلِينَ | Gafiller | 2 | 2 | [7:205](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/7:205.md) |
| [لَغَافِلِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/siga/%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | لَفَاعِلِينَ | Gafiller | 2 | 2 | [6:156](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/6:156.md) |
| [أَغْفَلْنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%8E%D9%84%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | أَفْعَلْنَا | Gafil kıldık | 1 | 1 | [18:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/18:28.md) |
| [الْغَافِلَاتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%BA%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%84%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%90.md) | الْفَاعِلَاتِ | Gafiller | 1 | 1 | [24:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/24:23.md) |
| [تَغْفُلُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%81%D9%8F%D9%84%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | تَفْعُلُونَ | Gafil olursunuz | 1 | 1 | [4:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/4:102.md) |
| [غَافِلًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/siga/%D8%BA%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%84%D9%8B%D8%A7.md) | فَاعِلًا | Gafil | 1 | 1 | [14:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/14:42.md) |
| [لَغَافِلُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/siga/%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%84%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | لَفَاعِلُونَ | Gafiller | 1 | 1 | [10:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/10:92.md) |

## Mücavir kökler — 60 mücavir (221 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [عمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — 11 ortak ayet · G² 25 · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
2. [شخص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AE%D8%B5.md) — 2 ortak ayet · G² 21 · Donakalan
3. [شطر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B7%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 17 · Merkez
4. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 16 ortak ayet · G² 14 · Kevn, tepe demektir
5. [دنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D9%88.md) — 5 ortak ayet · G² 12 · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
6. [بصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D8%B1.md) — 5 ortak ayet · G² 11 · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
7. [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — 5 ortak ayet · G² 10 · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
8. [غدو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AF%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Ğida, Sabah yemeği, kahvaltı demektir
9. [ظهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%87%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Arka demektir
10. [شهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%87%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 8 · Petekteki baldır
11. [حرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Hiram keçe demektir
12. [وجه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D9%87.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Yüz demektir
13. [حيث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D8%AB.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Hayese sürülmüş tarla demektir
14. [سجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…
15. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 7 ortak ayet · G² 6 · “Yemm” durgun akan su demektir
16. [عدو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
17. [طوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Çeper demektir
18. [حيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Uyanık yılan demektir
19. [أهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%87%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Hilal yeni ay demektir
20. [قضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · “Kadb” kesici alet; “ba” “va”va dönüşmüş “kadeve” ve…
21. [عين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Ayn göz, “evya” göze demektir
22. [رضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
23. [أخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Uhur ense demektir
24. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 9 ortak ayet · G² 3 · Ribve, tümsek demektir
25. [خرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
26. [حقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%82.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
27. [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
28. [ضلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
29. [كتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
30. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · Zalimler
31. [قرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir
32. [شدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AF%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Sicim bağıdır
33. [حسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Hisbe okun nişangah kısmına denir
34. [خوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…
35. [نذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür
36. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Murar acı bir ağacın adıdır
37. [قتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
38. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
39. [دون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Dane, inek yavrusuna denir
40. [مع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Beraber
41. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Önce
42. [كثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Kesr(sin ile) kırık demektir
43. [سمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · İşiten
44. [سبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Biribirini kesen yoldur
45. [رأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
46. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 1 · Evye kuş yuvası demektir
47. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 1 · Hayvanların ön ayaklarına denir
48. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 13 ortak ayet · G² 1 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
49. [دعو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
50. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
51. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Su yosunudur
52. [ولي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Veli arka demektir
53. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 5 ortak ayet · G² 0 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
54. [عبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Ana kapının önündeki bekçidir
55. [كذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B0%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…
56. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
57. [سمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
58. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 0 · Hufre, çukur demektir
59. [أتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 0 · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
60. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 8 ortak ayet · G² 0 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غفل |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [سهو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%88.md), [نسي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md), [لهو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%87%D9%88.md) |
| Zıt Kök | [يقظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%82%D8%B8.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin üzerindeki tanıtıcı izin veya işaretin bulunmaması, belirsiz ve dikkatsiz bırakılma |
| Çekirdek Özet 2 | Hazırda ve görünürde olan gerçekliğe karşı algı ve uyanıklık yetersizliği sebebiyle duyarsız kalma |
| Çekirdek Özet 3 | İnsanın sorumluluk doğuran açık delillere karşı bilişsel uyanıklığını kapatıp atıl duruma düşmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün sadece bilinçsiz unutma sanılması; oysa gafletin uyarılmış olmasına rağmen bilinçli umursamazlığı da içermesinin gözden kaçması |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غف | Örtme, gizleme, sarma ve yüzeydeki iz veya keskinliğin silinmesi; nitekim aynı çekirdeği taşıyan [غفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1.md) kökünde kusurun örtülmesi ve korunması, [غفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%88.md) kökünde ise bilincin uyku perdesiyle hafifçe örtülmesi anlamı esastır. | ل | Örtme ve silinme eylemini yönelimsel bir ilgisizlik, işaretlerin sahipsiz bırakılması ve dikkatin nesneden koparılıp askıya alınması yönünde özelleştirmiştir. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Göz imgesinin yoğunlaşmış ve perdelenmiş türevi; görüş alanının kararması, örtü, gizlenme ve perdelenme | Algının önüne inen perdeyi, dikkat alanındaki kararmayı ve ilk etapta fark edilmeyen gizli örtüyü temsil eder. |
| ف | Ağız; dışa vurum, açıklık, soluk, kenar | Perdelenmenin dışarıya yansıyan kenarını, ifadenin veya uyanık tepkinin duraksamasını simgeler. |
| ل | Çoban değneği; yöneltme, bağlama, kontrol ve sevk etme | Dikkat ve irade kontrolünün nesneye yöneltilmemesi, sevk gücünün sahipsiz bırakılarak devre dışı kalmasıdır. |
| غفل | Algı perdesinin zihni yönlendirme bağından kopması | Görüş ve idrak mekanizmasının iradî sevkten koparak işaretleri görmezden gelmesi ve nesneyi işaretsiz, dikkatsiz bırakması hareketidir. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Çöl hayatında üzerinde yol gösterici hiçbir alamet veya taş yığını bulunmayan işaretsiz arazi (أرض غفل) ve üzerine kime ait olduğunu belirten hiçbir damga vurulmamış sahipsiz deve (ناقة غفل). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye dönemi şairi Züheyr b. Ebî Sülmâ, muallakasında kaderin ve zamanın insana aniden çarpmasını ve insanın tedbirsizliğini anlatırken zamanın gafil avlaması ve dikkatsizlik teması etrafında bu kullanımı işlemiştir. |
| Erken Arapça kullanım | İbn Berri'nin naklettiği erken dönem beytinde geçen «وفي الأيام عنك غفول» ifadesinde kök, günlerin ve olayların insanın dikkatinden kaçıp akıp gitmesi ve uyanıklığın yitirilmesi anlamında kaydedilmiştir. |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

### Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesi içerisinde غفل kökü, özellikle Güney-Batı Sami sahasında ve klasik Arapçada zihinsel bir tutum olarak semantik kristalleşme göstermiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) kök doğrudan aynı fonetik dizilimle geniş bir türetim zincirine sahip değildir; İbranicede dikkatsizlik, örtülme ve başıboşluk kavramları çoğunlukla עלם veya שגג kökleriyle karşılanır. Arapçadaki kök yapısı, Afro-Asyatik katmandaki غ-ف çekirdeğinin (karanlık, örtü, gizleme, uyuklama) yönelme bildiren لام sesiyle kaynaşması neticesinde, nesneyi işaretsiz bırakma veya zihni nesneden çekme şeklinde özgünleşmiştir. Dolayısıyla kök, kadim Sami göçebe kültürünün sürüleri damgasız bırakması veya arazide kılavuz taşları koymaması gibi somut pratiklerin zihinsel dünyaya mecazen aktarılmasıyla belirginleşen iç-Arapça bir anlamsal gelişime işaret eder.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques ve Lane’s Lexicon.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Çöl ve hayvancılık terimlerinden zihinsel duruma geçiş | Damgasız hayvandan ve alâmet konulmamış yoldan hareketle, zihnin bir konuya alâmet veya dikkat koymaması durumuna evrilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Kuzeybatı Sami geçişkenliği | Diğer Sami dillerinde birebir üçlü kök denkliği sınırlı olup, Arapçada zihinsel perde ve ihmal ekseninde müstakil bir biçim kazanmıştır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik örtme ve kararma matrisi | Görme yetisinin zayıflaması, gecenin basması veya uykuya dalma (غفو) anlam alanıyla akraba bir geniş kök ailesine dayanır. | Muhtemel |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha ve David Cohen.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غفل | Anlamlı | İhmal etmek, işaretsiz bırakmak | Bir şeyin farkında olmamak, dikkatten kaçırmak veya uyanık olmamak | Hedef köktür. Kur'an'da geçer. |
| [غلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D9%81.md) | Anlamlı | Kılıfa sokmak, kabukla kaplamak | Bir nesneyi içine alan kılıf veya örtü; kalbin hakikate karşı perdelenmesi | Kur'an'da geçer; zihinsel kapalılık yönüyle anlamdaştır. |
| فغل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde terk edilmiştir. |
| [فلغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%BA.md) | Anlamlı | Başı yarmak, vurup kırmak | Bir nesnenin yüzeyini şiddetle açmak veya parçalamak | Kur'an'da geçmez; kök içi zıtlaşma ve açma yönü taşır. |
| [لغف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%BA%D9%81.md) | Anlamlı | Ağzına lokma almak, yalamak | Bir şeyi hızlıca kapıp içine çekmek veya çukur oluşturmak | Kur'an'da geçmez; dille yakalama veya çukurlaşma bildirir. |
| لفغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; fonetik olarak kullanılmaz. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غفل | Merkez | Dikkatsizlik ve uyanıklık yokluğu | İşaret ve uyarı mevcutken dikkati vermeme veya hazır olan gerçeği fark etmeme halidir. | Bilgiye erişim imkânı varken zihni uyanık tutmamaktır. |
| [سهو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%88.md) | Komşu | Dalgınlık ve istemsiz yanılma | Zihnin istemeden bir anlık dikkat dağınıklığına uğraması ve unutmasıdır. | Uyarılma olmaksızın gerçekleşen fıtri dalgınlıktır. |
| [نسي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md) | Komşu | Zihinden tamamen silinme | Daha önce bilinen bir bilginin hafızadan kaybolması veya bilerek terk edilmesidir. | Gafletten farklı olarak hafıza kaybını veya doğrudan terk edişi vurgular. |
| [لهو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%87%D9%88.md) | Komşu | Değersiz şeyle meşguliyet | Daha önemli bir sorumluluğu önemsiz bir eğlence sebebiyle arkaya atmaktır. | Gafletin aktif bir oyalayıcıyla beslenen biçimidir. |
| [يقظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%82%D8%B8.md) | Zıt | Uyanıklık ve tetikte olma | Zihnin tam bir teyakkuzla bütün işaretleri yakalaması ve diri kalması halidir. | Gafletin doğrudan panzehiri olan algısal canlılıktır. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غفل | İhmal etmek, uyanık olmamak | Nesneyi işaretsiz, zihni uyarılara karşı dikkatsiz bırakma durumudur. | Kesin |
| Latince | Neglegere, incuria | İhmal etmek, özen göstermemek | Seçip toplamama ve dikkat göstermeme eylemini karşılar; ancak işaretsizlik kök imgesini taşımaz. | Güçlü |
| İngilizce | Inattention, heedlessness, obliviousness | Dikkatsizlik, uyarılara kulak asmamak | Heedlessness kelimesi yapılan uyarılara rağmen aldırmama nüansını çok iyi verir. | Kesin |
| Almanca | Unachtsamkeit, Sorglosigkeit | Dikkatsizlik, kaygısızlık | Bilincin nesneye odaklanmaması durumunu ifade eder; metafizik körlük katmanı bağlama göre eklenir. | Güçlü |
| Fransızca | Inadvertance, insouciance | Dalgınlık, umursamazlık | Zihnin uyanıklık düzeyindeki düşüşü ve kaygısız ihmali ifade eder. | Güçlü |

Kaynak: Oxford English Dictionary ve Georges Ausführliches Lateinisch-Deutsches Handwörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Ayetlerden ve uyarılardan habersizce yüz çevirme | Delillere karşı bilişsel körlük ve umursamazlık | İlahi işaretleri görmezden gelen inkârcıların durumu; A'râf [7:136](https://lisan.digital/tr/ayet/7:136.md), A'râf [7:146](https://lisan.digital/tr/ayet/7:146.md), Yûnus [10:92](https://lisan.digital/tr/ayet/10:92.md). |
| Dünya hayatının zahirine dalıp ahireti unutma | Dar bakış açısı ve derinliksiz algı | Varlığın yalnızca dış yüzünü bilip nihai akıbeti ıskalayanlar; Rûm [30:7](https://lisan.digital/tr/ayet/30:7.md). |
| Kalbin ilahi zikirden koparılması | Zihnin ve iradenin başıboş bırakılması | Arzularına uyup zihinsel kontrolü yitiren kimseler; Kehf [18:28](https://lisan.digital/tr/ayet/18:28.md). |
| Geçmişten ve vahiyle gelen bilgiden habersizlik | Henüz bildirilmemiş fıtri bilgisizlik hali | Vahiy öncesi durum veya peygamberin tebliğden önceki hali; Yûsuf [12:3](https://lisan.digital/tr/ayet/12:3.md), Yâsîn [36:6](https://lisan.digital/tr/ayet/36:6.md). |
| İffetli kadınların kötülükten habersizliği | Kötülüğü bilmeme, masumiyet ve saflık | Çirkin iftiralardan tamamen habersiz ve temiz mümin kadınlar; Nûr [24:23](https://lisan.digital/tr/ayet/24:23.md). |
| Askerî tedbirsizlik ve dikkatsizlik | Taktik teyakkuzun yitirilmesi | Düşmanın müminleri silahsız ve hazırlıksız yakalama arzusu; Nisâ [4:102](https://lisan.digital/tr/ayet/4:102.md). |
| Allah'ın kulların eylemlerinden habersiz olmaması | Mutlak gözetim ve ilahi ilmin kapsayıcılığı | Zulüm ve amellerin ilahi denetimden asla kaçmayacağı vurgusu; Bakara [2:74](https://lisan.digital/tr/ayet/2:74.md), İbrâhîm [14:42](https://lisan.digital/tr/ayet/14:42.md). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Teklifin şartı ve ilahi adalet | Gafilin teklife muhatap olup olmayacağı ve kalbin gafletle mühürlenmesinin cebir doğurup doğurmadığı meselesi | Sorumluluğu düşüren fıtri cehalet ile iradî umursamazlık arasındaki sınır çizgisi |
| Fıkıh | Hukuki ehliyet ve kasıt unsuru | Gaflet anında yapılan tasarrufların, yeminin ve ibadetlerdeki yanılmaların bağlayıcılığı | İhmale dayalı kusur (taksir) ile meşru mazeret sayılan unutma ayrımı |
| Tefsir | İnsanın varoluşsal aymazlığı | İnsanın duyu organlarına sahip olmasına rağmen kalbini işletmeyip hayvanlardan daha aşağı düşmesi analizi | Gafletin bir bilgi eksikliği değil, algı organlarını gerçeğe kapama tercihi oluşu |
| Hadis | Kalp terbiyesi ve uyanıklık | Dünyaya dalma sonucu kalbe çöken pas ve gaflet uykusundan zikirle uyanma gerekliliği | Sürekli teyakkuz, murakabe ve zamanın farkında olma bilinci |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık ve ahiret bilinci | Teyakkuz yitimi | Ayetleri ve işaretleri anlamsızlaştırma | İnsanın yaratılış gayesini unutarak dünyayı nihai amaç kılmasına yol açan varoluşsal kopuştur. | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve metodoloji | Dikkatsiz gözlem ve sahipsiz veri | Bilgi üretiminde kontrolü kaybetme | Gerekli alâmetlerin konulmaması sebebiyle verinin işlenemez ve denetlenemez hale gelmesidir. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu yönetimi ve güvenlik | Stratejik aymazlık ve zaaf | Tehdit ve risk analizini yapamama | Yönetimin toplumsal veya dış tehditlere karşı erken uyarı sistemlerini devre dışı bırakmasıdır. | Güçlü |
| İktisadi | Kaynak yönetimi ve piyasa | Denetimsiz akış ve israf | Kaynakların atıl kalması ve plansızlık | Mal ve üretimin damgasız, kayıtsız ve hedefsiz bırakılarak verimsiz tüketime terk edilmesidir. | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Düşük sinyal-gürültü oranı veya sensör körleşmesi | Sistemde gelen verilerin eşik değerin altında kalması sebebiyle işlemcinin girdi yokmuş gibi davranması durumu. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal körlük veya duyarsızlaşma | Birey veya kurumların ortamdaki açık tehlike sinyallerine alışarak uyanıklık ve tepki mekanizmalarını durdurması. | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca pasif bir unutkanlık, geçici bir hafıza kaybı veya tamamen masum bir dalgınlık olarak görülmesi. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da gaflet, gözü, kulağı ve kalbi varken bunları gerçeği kavramak için kullanmayan, uyarılara kulak asmayan bilinçli bir duyarsızlığı ve tercihli umursamazlığı kapsar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İnsanın kendi sorumsuzluğundan kaynaklanan algısal körlüğü masum bir bilgisizlik sanması ve ayetlerdeki ağır uhrevi sorumluluğun adaletini kavrayamaması. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın muhatabını sürekli teyakkuza çağıran, kâinattaki ve nefisteki ayetleri birer «alâmet» olarak okumasını isteyen temel epistemik eksenini kurar. İnsanın helak oluşunun temelinde bilgi yokluğu değil, bilgiyi harekete geçirecek dikkatin ve hassasiyetin yitirilişi olduğunu gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcı kavimlerin helak süreçlerini anlatan kıssalarda, ahiretteki pişmanlık ve hesap sahnelerinde, kalbin katılaşması ve mühürlenmesi bağlamında ve ibadetlerdeki şuurlu duruşu emreden ayet gruplarında belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnsanın kötülüğe sadece doğrudan inkâr kastıyla değil, hayatın ayrıntılarına dalarak asıl büyük resmi unutması yoluyla da sürüklenebileceğini gösterir; böylece günahın ve sapmanın pasif ihmallerle başlayan dinamik yapısını açığa çıkarır. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir arazinin veya hayvanın işaret konulmayarak, damgalanmayarak işaretsiz, sahipsiz ve başıboş bırakılması.
- Soyut anlam: Zihnin, çevresindeki açık uyarılara ve işaretlere rağmen iradî dikkatini ve teyakkuzunu kapatarak hakikate karşı duyarsızlaşması.
- Sistematik karşılık: Bilişsel ve ahlaki sistemde girdi sinyalleri mevcut olduğu halde alıcı ve işleyici mekanizmanın atıl bırakılması neticesinde ortaya çıkan algısal felç.
- LaTeX modeli: $$\lim_{\Delta t \to \infty} \int_{0}^{t} S(\tau) \cdot [1 - A(\tau)] \, d\tau \implies \Phi(t) = 0$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $S(\tau)$ çevreden ve vahiyden gelen açık uyarı sinyallerini, $A(\tau)$ insanın uyanıklık ve dikkat katsayısını temsil eder. $A(\tau) \to 0$ olduğunda yani uyanıklık kapandığında, işaretler var olmaya devam etse bile algılanan ve eyleme dönüşen hakikat çıktısı $\Phi(t)$ sıfıra yaklaşarak mutlak gaflet durumunu üretir.

## Geçtiği ayetler (35 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%81%D9%84/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/2:74.md) — بِغَافِلٍ

ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهَارُ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءُ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Sonra bunun ardından kalbleriniz yine katılaştı. Şimdi onlar taş gibidir. Yahut daha da katı. Zira öylesi vardır ki; ondan ırmaklar kaynar, öylesi vardır ki; yarılıp ondan su fışkırır, öylesi de vardır ki; Allah korkusundan yuvarlanır. Allah, yaptıklarınızdan asla gafil değildir.

### [Bakara 2:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/2:85.md) — بِغَافِلٍ

ثُمَّ أَنْتُمْ هَؤُلَاءِ تَقْتُلُونَ أَنْفُسَكُمْ وَتُخْرِجُونَ فَرِيقًا مِنْكُمْ مِنْ دِيَارِهِمْ تَظَاهَرُونَ عَلَيْهِمْ بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَإِنْ يَأْتُوكُمْ أُسَارَى تُفَادُوهُمْ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ إِخْرَاجُهُمْ أَفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتَابِ وَتَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ فَمَا جَزَاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذَلِكَ مِنْكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرَدُّونَ إِلَى أَشَدِّ الْعَذَابِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Sonra sizler; birbirinizi öldüren, aranızdan bir takımını yurtlarından süren, onlara karşı günah ve düşmanlıkla birleşen, onları (yurtlarından) çıkarmak haram kılınmışken esir olarak geldiklerinde fidyeleşmeye kalkan kimselersiniz. Yoksa kitabın bir kısmına inanıp bir kısmını inkar mı ediyorsunuz? Sizden böyle yapanın cezası; dünya hayatında rezil olmaktan başka birşey değildir. Kıyamet gününde ise onlar, azabın en şiddetlisine uğratılırlar. Allah, yaptıklarınızdan gafil değildir.

### [Bakara 2:140](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/2:140.md) — بِغَافِلٍ

أَمْ تَقُولُونَ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطَ كَانُوا هُودًا أَوْ نَصَارَى قُلْ أَأَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللَّهُ وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهَادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Yoksa siz: İbrahim, İsmail, İshak, Ya’kub ve oğulları Yahudi veya Hristiyan idiler mi, diyorsunuz? Siz mi daha iyi biliyorsunuz yoksa Allah mı? Allah tarafından yanında bulunan şehadeti gizleyenden daha zalim kim vardır? Allah sizin yaptıklarınızdan gafil değildir, de.

### [Bakara 2:144](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/2:144.md) — بِغَافِلٍ

قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ وَإِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Doğrusu biz, yüzünün semaya doğru çevrilip durduğunu görüyoruz. Şimdi seni hoşnud olacağın bir kıbleye çevireceğiz. Yüzünü Mescid-i Haram tarafına çevir. Nerede bulunursanız bulunun, yüzlerinizi o tarafa çevirin. Şüphesiz ki, kendilerine kitab verilenler bunun Rablarından gelen bir gerçek olduğunu bilirler. Allah, onların yaptıklarından gafil değildir.

### [Bakara 2:149](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/2:149.md) — بِغَافِلٍ

وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِنَّهُ لَلْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Nereden (yola) çıkarsan yüzünü Mescid-i Haram’a doğru çevir. Şüphesiz bu, Rabbından bir haktır. Allah, yaptıklarınızdan gafil değildir.

### [Ali İmran 3:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/3:99.md) — بِغَافِلٍ

قُلْ يَاأَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَهَا عِوَجًا وَأَنْتُمْ شُهَدَاءُ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): De ki: Ey Ehl-i Kitab, siz gerçeği gördüğünüz halde Allah’ın yolunu eğri göstermeye yeltenerek, iman edenleri niçin ondan çeviriyorsunuz? Allah, yaptıklarınızdan gafil değildir.

### [Nisa 4:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/4:102.md) — تَغْفُلُونَ

وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً وَاحِدَةً وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كَانَ بِكُمْ أَذًى مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا

Meal (IK): Sen; içlerinde olup da namazlarını kıldırdığın zaman, bir kısmı seninle beraber namaza dursun ve silahlarını da alsınlar. Secdeye vardıklarında onlar arkanıza geçsinler, kılmayan öbür kısım gelsin, seninle beraber kılsınlar. Tedbirli olsunlar, silahlarını alsınlar. Kafirler size ansızın bir baskın vermek için silah ve eşyanızdan gafil bulunmanızı arzu ederler. Yağmurdan zarar görecekseniz veya hasta olursanız, silahlarınızı bırakmanıza bir beis yoktur. Fakat dikkatli olun. Allah; şüphesiz kafirlere horlayıcı bir azab hazırlamıştır.

### [En'am 6:131](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/6:131.md) — غَافِلُونَ

ذَلِكَ أَنْ لَمْ يَكُنْ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرَى بِظُلْمٍ وَأَهْلُهَا غَافِلُونَ

Meal (IK): Bu; Rabbının, haberleri yokken, kasabalar halkını haksız yere helak edici olmadığından dolayıdır.

### [En'am 6:132](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/6:132.md) — بِغَافِلٍ

وَلِكُلٍّ دَرَجَاتٌ مِمَّا عَمِلُوا وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Her birinin işlediklerine karşılık dereceleri vardı. Ve Rabbın onların işlediklerinden gafil değildir.

### [En'am 6:156](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/6:156.md) — لَغَافِلِينَ

أَنْ تَقُولُوا إِنَّمَا أُنْزِلَ الْكِتَابُ عَلَى طَائِفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنَا وَإِنْ كُنَّا عَنْ دِرَاسَتِهِمْ لَغَافِلِينَ

Meal (IK): Demeyesiniz ki: Bizden önce kitab, yalnız iki topluluğa indi. Bizim ise onlarınkinden hiç haberimiz yok.

### [Araf 7:136](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/7:136.md) — غَافِلِينَ

فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنَاهُمْ فِي الْيَمِّ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَكَانُوا عَنْهَا غَافِلِينَ

Meal (IK): Bu yüzden; Biz de onlardan intikam aldık. Ve ayetlerimizi yalanlayıp umursamadıkları için hepsini denizde boğduk.

### [Araf 7:146](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/7:146.md) — غَافِلِينَ

سَأَصْرِفُ عَنْ آيَاتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَا يُؤْمِنُوا بِهَا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَكَانُوا عَنْهَا غَافِلِينَ

Meal (IK): Yeryüzünde haksız yere büyüklük taslayanları ayetlerimden çevireceğim. Onlar, her ayeti görseler yine de inanmazlar. Doğru yolu görseler, onu yol edinmezler. Azgınlık yolunu görseler, hemen» onu yol edinirler. Bu, ayetlerimizi yalanlamış olmalarından ve ondan gafil bulunmalarındandır.

### [Araf 7:172](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/7:172.md) — غَافِلِينَ

وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ

Meal (IK): Hani Rabbın; ademoğullarının sülbünden soyunu çıkarmış ve kendilerini nefislerine şahid tutmuş. Ben, sizin Rabbınız değil miyim? demişti. Onlar da demişlerdiki: Evet, biz buna şahidiz. Kıyamet günü: Bizim bundan haberimiz yoktu, demeyesiniz.

### [Araf 7:179](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/7:179.md) — الْغَافِلُونَ

وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لَا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لَا يَسْمَعُونَ بِهَا أُولَئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz cinn ve insanlardan bir çoğunu cehennem için yarattık. Onların kalbleri vardır; anlamazlar, gözleri vardır; görmezler, kulakları vardır; duymazlar. Onlar; hayvanlar gibidirler, hatta daha da sapıktırlar. İşte onlar; gafillerin kendilerdir.

### [Araf 7:205](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/7:205.md) — الْغَافِلِينَ

وَاذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعًا وَخِيفَةً وَدُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ وَلَا تَكُنْ مِنَ الْغَافِلِينَ

Meal (IK): Rabbına; içinden yalvararak ve korkarak, yüksek olmayan bir sesle sabah akşam zikret. Ve gafillerden olma.

### [Yunus 10:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/10:7.md) — غَافِلُونَ

إِنَّ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا وَرَضُوا بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَاطْمَأَنُّوا بِهَا وَالَّذِينَ هُمْ عَنْ آيَاتِنَا غَافِلُونَ

Meal (IK): Muhakkak ki Bize kavuşmayı ummayanlar, dünya hayatından hoşnud olup ona bağlananlar ve ayetlerimizden habersiz bulunanlar;

### [Yunus 10:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/10:29.md) — لَغَافِلِينَ

فَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ إِنْ كُنَّا عَنْ عِبَادَتِكُمْ لَغَافِلِينَ

Meal (IK): Allah, sizinle bizim aramızda şahid olarak yeter. Sizin tapınmanızdan haberimiz yoktur.

### [Yunus 10:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/10:92.md) — لَغَافِلُونَ

فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ آيَةً وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ عَنْ آيَاتِنَا لَغَافِلُونَ

Meal (IK): Senden sonrakilere ayet olman için bu gün senin cesedini kurtaracağız, dedik. Doğrusu insanların çoğu ayetlerimizden gafildirler.

### [Hud 11:123](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/11:123.md) — بِغَافِلٍ

وَلِلَّهِ غَيْبُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِلَيْهِ يُرْجَعُ الْأَمْرُ كُلُّهُ فَاعْبُدْهُ وَتَوَكَّلْ عَلَيْهِ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Göklerin ve yerin gaybı Allah’ındır. Bütün işler O’na döndürülür. Öyleyse O’na ibadet et ve O’na tevekkül et. Rabbın; yaptıklarınızdan gafil değildir.

### [Yusuf 12:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/12:3.md) — الْغَافِلِينَ

نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هَذَا الْقُرْآنَ وَإِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الْغَافِلِينَ

Meal (IK): Biz; sana, bu Kur’an’ı vahyetmekle; kıssaların en güzelini anlatıyoruz. Halbuki sen, daha önce bundan habersizdin.

### [Yusuf 12:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/12:13.md) — غَافِلُونَ

قَالَ إِنِّي لَيَحْزُنُنِي أَنْ تَذْهَبُوا بِهِ وَأَخَافُ أَنْ يَأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَأَنْتُمْ عَنْهُ غَافِلُونَ

Meal (IK): Dedi ki: Onu götürmeniz doğrusu beni tasaya düşürüyor. Siz, ondan habersizken onu kurdun yemesinden korkuyorum.

### [İbrahim 14:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/14:42.md) — غَافِلًا

وَلَا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ غَافِلًا عَمَّا يَعْمَلُ الظَّالِمُونَ إِنَّمَا يُؤَخِّرُهُمْ لِيَوْمٍ تَشْخَصُ فِيهِ الْأَبْصَارُ

Meal (IK): Zalimlerin yaptıklarından Allah’ı gafil sanma. Onları sadece gözlerin dehşetle belireceği bir güne kadar tehir etmektedir.

### [Nahl 16:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/16:108.md) — الْغَافِلُونَ

أُولَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَسَمْعِهِمْ وَأَبْصَارِهِمْ وَأُولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ

Meal (IK): Onlar; Allah’ın kalblerini, kulaklarını ve gözlerini mühürlediği kimselerdir. Ve gafiller de işte bunlardır.

### [Kehf 18:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/18:28.md) — أَغْفَلْنَا

وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ وَلَا تَعْدُ عَيْنَاكَ عَنْهُمْ تُرِيدُ زِينَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنَا وَاتَّبَعَ هَوَاهُ وَكَانَ أَمْرُهُ فُرُطًا

Meal (IK): Sabah akşam Rabblarının rızasını dileyerek O’na yalvaranlarla beraber, sen de sabret. Dünya hayatının güzelliklerini isteyerek gözlerini onlardan ayırma. Bizi anmasını unutturduğumuz, heva ve hevesine uymuş, haddi aşmış kimselere itaat etme.

### [Meryem 19:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/19:39.md) — غَفْلَةٍ

وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الْأَمْرُ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ وَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Sen, onları hasret günü ile korkut. O gün, onlar gaflet içinde inanmamakta iken, iş bitirilmiş olur.

### [Enbiya 21:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/21:1.md) — غَفْلَةٍ

اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسَابُهُمْ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ مُعْرِضُونَ

Meal (IK): İnsanların hesab zamanı yaklaştı. Fakat onlar hala gaflet içinde yüz çeviriyorlar.

### [Enbiya 21:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/21:97.md) — غَفْلَةٍ

وَاقْتَرَبَ الْوَعْدُ الْحَقُّ فَإِذَا هِيَ شَاخِصَةٌ أَبْصَارُ الَّذِينَ كَفَرُوا يَاوَيْلَنَا قَدْ كُنَّا فِي غَفْلَةٍ مِنْ هَذَا بَلْ كُنَّا ظَالِمِينَ

Meal (IK): Ve gerçek vaad yaklaştığı zaman; o küfredenlerin gözleri belerip kalır: Vah bize, bundan önce gaflet içindeydik, biz gerçekten zalimler idik.

### [Müminun 23:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/23:17.md) — غَافِلِينَ

وَلَقَدْ خَلَقْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرَائِقَ وَمَا كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غَافِلِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; biz, sizin üstünüzde yedi yol yarattık. Biz yaratmadan gafiller değiliz.

### [Nur 24:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/24:23.md) — الْغَافِلَاتِ

إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): İffetli ve mü’min kadınlara iftira atanlar; dünyada da ahirette de lanetlenmişlerdir. Ve onlar için büyük bir azab vardır.

### [Neml 27:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/27:93.md) — بِغَافِلٍ

وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ سَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ فَتَعْرِفُونَهَا وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): De ki: Hamdolsun Allah’a. O, size ayetlerini gösterecektir. Siz de onları tanıyacaksınız. Ve Rabbın; yaptıklarınızdan habersiz değildir.

### [Kasas 28:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/28:15.md) — غَفْلَةٍ

وَدَخَلَ الْمَدِينَةَ عَلَى حِينِ غَفْلَةٍ مِنْ أَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلَانِ هَذَا مِنْ شِيعَتِهِ وَهَذَا مِنْ عَدُوِّهِ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِي مِنْ شِيعَتِهِ عَلَى الَّذِي مِنْ عَدُوِّهِ فَوَكَزَهُ مُوسَى فَقَضَى عَلَيْهِ قَالَ هَذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ عَدُوٌّ مُضِلٌّ مُبِينٌ

Meal (IK): O, halkının haberi olmadığı bir sırada şehre girdi ve birbiriyle dövüşen iki adam gördü. Şu, kendi adamlarından, bu da düşmanlarındandı. Kendi tarafından olan, düşmanına karşı ondan yardım istedi. Bunun üzerine Musa düşmanına bir yumruk indirdi ve ölümüne sebep oldu. Bu, şeytanın işidir. Zira o, apaçık saptıran bir düşmandır, dedi.

### [Rum 30:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/30:7.md) — غَافِلُونَ

يَعْلَمُونَ ظَاهِرًا مِنَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَهُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غَافِلُونَ

Meal (IK): Onlar dünya hayatının yalnız dış yüzünü bilirler. Ve onlar ahiretten ise gafillerdir.

### [Yasin 36:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/36:6.md) — غَافِلُونَ

لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَا أُنْذِرَ آبَاؤُهُمْ فَهُمْ غَافِلُونَ

Meal (IK): Babaları uyarılmadığından gaflet içinde kalmış bir kavmi uyarman için.

### [Ahkaf 46:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/46:5.md) — غَافِلُونَ

وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ يَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَنْ لَا يَسْتَجِيبُ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَهُمْ عَنْ دُعَائِهِمْ غَافِلُونَ

Meal (IK): Allah’ı bırakıp da kıyamet gününe kadar cevab veremeyecek şeylere dua edenden daha sapık kimdir. Halbuki bunlar, onların dualarından habersizdirler.

### [Kaf 50:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/ayet/50:22.md) — غَفْلَةٍ

لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هَذَا فَكَشَفْنَا عَنْكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ

Meal (IK): Andolsun ki; sen, bundan gaflette idin. İşte senin perdeni kaldırdık. Bugün artık görüşün keskindir.

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

Ğufl, “Ğefer” örtü demektir. Ğaflet içinde olmak geleceği görmemek, olayların farkında olmamak demektir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين واللام والفاء
غ ل ف، غ ف ل مستعملان فقط غلف: الأَغْلَفُ: الأقلف.
وقلب أغْلَفُ كأنما غشي غِلافاً فلا يعي شيئاً.
والغِلافُ: الصوان.
وغَلَّفْتُ لِحْيَتَهَ.
وتَغَلَّفَ الرجلُ واغتَلَفَ.
وغَلَّفْتُ القارورةَ وأَغْلَقْتُها في الغِلافِ.
وغَلَّفْتُ السرج والرحل.
غفل: غَفَلَ يَغفَلْ غَفْلفة وغُفُولاً والتَّغافُلُ: التَّعَمُّدُ: والتَّغَفُّلُ: خَتْلٌعن غَفْلةٍ وأَغفَلْتَ الشيءَ: تركته غُفْلاً وأنت له ذاكر.
والمُغَفَّلُ: من لا فطنة له.
والغُفْل: المُقَيَّدُ لا يرجى خَيْرُهُ ولا يخشَى شرهُ، وقد اغتَفَلَ، والجميعُ الأغفالُ.
ورجلٌ غُفْلٌ: ليس يُعَرفُ ما عنده ويقال: لا يعرف له حَسَبٌ وجمعه أغفالٌ.
والغُفْلُ: سَبْسَبُ مُتَيِّهٌ بعيدٌ، لا علامةَ فيها، قال:
يترُكْنَ بالمهامه الأَغفالِ
وطريق غُفْلٌ: لا علامة فيه.
ودابَّةٌ غُفْلٌ: لا سمة عليها.
وغَفَلَ فلانٌ نفسه أي كتمها في الناس ولم يشهرها.
وبنو غُفَيلةَ: حي.

##### Türkçe

باب **الغين** و**اللام** و**الفاء**
**غ ل ف**، **غ ف ل** yalnızca kullanılmış iki köktür. **غلف**: **الأَغْلَفُ**: **الأقلف**.
Ve **قلب أغْلَفُ**; sanki bir **غِلاف** ile örtülmüş de hiçbir şeyi idrak etmez.
Ve **الغِلافُ**: **الصوان**.
Ve **وغَلَّفْتُ لِحْيَتَهَ**.
Ve **تَغَلَّفَ** adam ve **اغتَلَفَ**.
Ve **وغَلَّفْتُ القارورةَ** ve onu **الغِلافِ** içinde **أَغْلَقْتُها**.
Ve **وغَلَّفْتُ السرج** ve **الرحل**.
**غفل**: **غَفَلَ** **يَغفَلْ** **غَفْلفة** ve **غُفُولاً**; ve **التَّغافُلُ**: **التَّعَمُّدُ**; ve **التَّغَفُّلُ**: bir **غَفْلةٍ**den dolayı **خَتْلٌ**; ve **أَغفَلْتَ الشيءَ**: onu **غُفْلاً** bıraktın, sen ise onu hatırlayan olduğun hâlde.
Ve **المُغَفَّلُ**: kendisinde uyanıklık olmayan kimse.
Ve **الغُفْل**: bağlanmış olan; hayrı umulmaz ve şerrinden korkulmaz; ve **اغتَفَلَ**; ve hepsi **الأغفالُ**dur.
Ve bir adam **غُفْلٌ**: yanında ne olduğu bilinmez; ve denilir ki: kendisine bir **حَسَبٌ** bilinmez; çoğulu **أغفالٌ**dır.
Ve **الغُفْلُ**: uzak, şaşkın bir **سَبْسَبُ مُتَيِّهٌ**; onda hiçbir alâmet yoktur; dedi ki:
يترُكْنَ بالمهامه **الأَغفالِ**
Ve bir yol **غُفْلٌ**: onda alâmet yoktur.
Ve bir binek **غُفْلٌ**: üzerinde damga yoktur.
Ve **غَفَلَ** falan kimse kendi nefsini; yani onu insanlar içinde gizledi ve onu meşhur etmedi.
Ve **بنو غُفَيلةَ**: bir kabile.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

غَفَلَ عن الشيء، يَغْفُلُ غَفْلَةً وغُفولاً، وأغْفَلَهُ عنه غيره. وأغْفَلْتُ الشيءَ، إذا تركته على ذِكرٍ منك. وتغافَلْتُ عنه وتَغَفَّلْتُهُ، إذا اهتبلتَ غَفْلَتَهُ. والأغفالُ: المَواتُ. يقال: أرضٌ غُفْلٌ: لا علمَ بها ولا أثر عمارةٍ. وقال الكسائي: أرضٌ غُفْلٌ: لم تمطر. ودابَّةٌ غُفْلٌ: لا سِمَةَ عليها. وقد أغْفَلْتَها: إذا لم تَسِمها. ورجلٌ غُفْلٌ: لم يجرِّب الأمور.

##### Türkçe

**غَفَلَ** bir şeyden, **يَغْفُلُ** **غَفْلَةً** ve **غُفولاً** (şeklinde) gafil oldu; ve başkası onu ondan **أغْفَلَهُ** etti. Ve ben **أغْفَلْتُ** şeyi; onu, senden bir hatırda (bulunma) üzere bıraktığın zaman (denir). Ve ondan **تغافَلْتُ** ettim ve onu **تَغَفَّلْتُهُ** ettim; onun **غَفْلَتَهُ**sini fırsat bildiğin zaman (denir). Ve **الأغفالُ**: ölü arazi. Denir: **أرضٌ غُفْلٌ**: onda ne bir alâmet vardır ne de bir imar izi. Ve el-Kisâî dedi: **أرضٌ غُفْلٌ**: yağmur görmemiştir. Ve **دابَّةٌ غُفْلٌ**: üzerinde nişan yoktur. Ve onu **أغْفَلْتَها** etmiş oldun: onu nişanlamadığın zaman. Ve **رجلٌ غُفْلٌ**: işleri tecrübe etmemiştir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ل ف
غلف ، غفل ، لغف ، فلغ : مستعملة .
غلف : قال الليثُ : الغلاَف : الصّوَانُ ، وقلبٌ أغْلَفُ : كأنَّما غُشِّيَ غِلافاً ، فهوَ لا يَعي ، ويقال : غَلَفْت القارورةَ وأغْلَفْتُها في الغلافِ ، وغَلَّفت السّرْجَ والرَّحل ، وأنشد :
يكادُ يُنْبى الفاتر المُغلَّفَا
ويقال : تَغلَّفَ الرَّجل واغْتَلف وقد غلفتُ لحيتهُ ، والأقلفُ يقال له الأَغلفُ ، وهي الغُلفةُ والقلفةُ .
وقال اللحياني : تَغَلَّفَ بالغاليةِ وتغلَّلَ .
وقال بعضهم : تغلفَ بالغالية : إِذا كان ظاهراً ، فإذا كان داخلاً في أصولِ الشَّعر ، قيل : تغلَّلَ .
شمر : رَحْلٌ مُغَلَّفٌ : عليه غلاف من هذه الأدَمِ ونحوها .
وأخبرني المنذري عن أبي طالب أنه قال في قوله : ( قُلُوبُنَا غُلْفٌ ) ( البقرة : 88 ) ، وقرىء : ( غُلُفٌ ) فمن قرأ : ( غُلُفٌ ) ، فهو جمع غلاف ، أي قلوبنا أوعيةٌ للعلم ، كما أن الغِلافَ وِعاءٌ لما يُوعَى فيه ، قال : وإذا سُكِّنَتِ اللامُ كان جمع أغلف ، وهو الذي لا يعي شيئاً ، وسيفٌ أغلفُ : إذا كان في غِلافٍ ، وجمعه غُلْفُ .
وهكذا قال الكسائي في تفسير الغلْفِ والغُلُفِ ، وقال : ما كان جمع فعال وفعيل وفعول فهو فُعُلٌ ( مثقل ) .
وفي حديث حذيفة : ( القلوبُ أربعةٌ ، فقلبٌ أغلفُ وهو قلب الكافر ) .
وقال شمر : قال خالدُ بن جَنْبَةَ : الأغلفُ فيما نرى : الذي عليه لِبْسَةٌ لم يَدَّرِع منها أي : لم يخرج منها .
قال : وتقول : رأيت أرضاً غلفاءَ إذا كانت لم تُرْعَ قبلنا ، ففيها كل صغير وكبير من الكلأ . كما يقال : غُلامٌ أغلف : إذا لم تُقْطَع غُرْلَتُهُ .
وقال الفراء : قلبٌ أغلفُ : بَيِّنُ الغُلْفَةِ ، وأغلفتُ القارورة : جعلت لها غلافاً ، وإذا أدخلتَها في غلاف قلت : غَلْفتُها غلْفاً .
وقال أبو عمرو : والغِلْفُ : الخِصب .
لغف : أهمله الليث .
عمرو عن أبيه ، قال : اللَّغيفُ : الذي يأكلُ مع اللصوص ويشربُ ويحفظ ثيابهم ولا يسرقُ معهم ، يقال في بني فلانٍ لُغَفَاءُ .
وقال ابن السكيت : يقال : فلان لغيفُ فلانٍ وخُلْصَانُهُ ودُخْلُلُه .
وقال أبو الهيثم : فلان لَغيفُ فلان ، وشَجِيرُهُ ، أي خاصَّتُه ، قال : ولَغَفْتُ شيئاً ، أي لقَمْتُه .
وفي ( النوادر ) : ألْغَفْتُ في السيرِ وأوغفت فيه .
فلغ : الأصمعي : فَلَغَ رأسهُ بالعصا يَفْلَغُهُ وثَلَغَهُ يَثْلَغُهُ فَلْغاً وثلْغاً : إذا شَدَخَهُ .
غفل : الحرانيُّ عن ابن السكيت ، يقال : قد غَفَلْتُ عنه وأغفلتُهُ .
وأخبرني المنذري عن أبي العباس ، أنه سُئِلَ عن قول اللَّهِ : ( مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَن ذِكْرِنَا ) ( الكهف : 28 ) ، فقال : من جعلناه غافلاً ، قال : ويكون في الكلام : أغفلتهُ : سَمَّيْتُهُ غافلاً وأَحْلمْتُهُ سميته حليماً .
وقال الليث : أغفلتُ الشيءَ : تركته غَفَلاً وأنت له ذاكر .
قال : وغفلَ عن الشيءِ يَغْفُلُ غفلةً وغُفُولاً ، والتَّغافُلُ : التَّعَمُّدُ ، والتَّغَفُّلُ : خَتْل عن غفلةٍ ، والمُغَفَّلُ : مَن لا فطنةَ ولا إربَ له ، والغفْلُ : سَبْسَب مَيْتَة بعيد لا علامة فيها وجمعه أغفال .
وقال ذو الرمة :
يتركن بالمهامِهِ الأغفالِ
ودابَّة غُفْل : لا سِمَة عليها ، ورجل غفل : لا يُعْرَفُ له حَسَب .
أبو عبيد عن الكسائي : أرض غُفْل وفَلٌّ لم تمطر .
وقال غيره : نَعَم أغفال : لا لِقْحَةَ فيها ولا نجيب .
وقال بعض الأعراب : لنا نَعَم أغْفَال ما تَبِضُّ بِبِلالٍ : يصفُ سنةً أصابتهمْ فأهلكت خيار مالِهِمْ ، وبلاد أغفال : لا أعلامَ فيها يهتدَى بها .
وقال شمر : إبِل أغْفَال : لا سمة عليها وقِدَاح أغفال .
وروي عن بعض التابعين أنه قال : عليك بالْمَغْفَلَةِ والْمَنْشَلَةِ في الوضوء .
قال أبو العباس أحمد بن يحيى : المَغْفَلَةُ : العَنْفَقَةُ نفسها ، والمنشلة موضع حلْقة الخاتم .

##### Türkçe

غ ل ف
**غلف** ، **غفل** ، **لغف** ، **فلغ** : kullanımdadır.

**غلف** : Leys dedi ki: **الغلاَف** : koruyucu kılıftır; ve **قلبٌ أغْلَفُ** : sanki bir kılıfla kaplanmış gibidir; artık o idrak etmez. Ve denilir: **غَلَفْت** şişeyi ve onu kılıfın içine **أغْلَفْتُ**; ve eyeri ve semeri **غَلَّفت**. Ve şu beyit okunmuştur:
neredeyse gevşek, kılıflanmış olanı haber verir

Ve denilir: adam **تَغلَّفَ** etti ve **اغْتَلف** etti; ve ben onun sakalını **غلفتُ** ettim. Ve **الأقلفُ**’a **الأَغلفُ** denilir; o da **الغُلفةُ** ve **القلفةُ**’dır.

Lihyânî dedi ki: **تَغَلَّفَ** güzel koku ile ve **تغلَّلَ**.

Bazıları dedi ki: **تغلفَ بالغالية**: eğer dışta ise; eğer saç köklerinin içinde ise, **تغلَّلَ** denilir.

Şemmer: **رَحْلٌ مُغَلَّفٌ** : üzerinde bu derilerden ve benzerlerinden bir kılıf vardır.

Münzirî bana Ebû Tâlib’den haber verdi ki, şu sözü hakkında dedi: (**قُلُوبُنَا غُلْفٌ**) (Bakara: 88); ve (**غُلُفٌ**) diye de okunmuştur. Kim (**غُلُفٌ**) okursa, o **غلاف**’ın çoğuludur; yani: kalplerimiz ilim için kaplardır; tıpkı **الغِلافَ**’ın içine konulan şey için bir kap olması gibi. Dedi ki: Lâm sükûnlu kılınırsa, **أغلف**’in çoğulu olur; o da hiçbir şeyi idrak etmeyendir. Ve **سيفٌ أغلفُ**: eğer bir **غِلافٍ** içinde ise; onun çoğulu **غُلْفُ**’tur.

Kisâî de **الغلْفِ** ve **الغُلُفِ**’ün tefsirinde böyle dedi; ve dedi ki: **فعال** ve **فعيل** ve **فعول** vezninin çoğulu olan her şey **فُعُلٌ**’dür (ağırlaştırılmış).

Huzeyfe hadîsinde: “Kalpler dörttür; bir kalp **أغلفُ**’tur; o da kâfirin kalbidir.”

Şemmer dedi ki: Hâlid b. Cenbe dedi ki: gördüğümüze göre **الأغلفُ**: üzerinde bir giyinme bulunan, ondan zırh giymemiş olan; yani: ondan çıkmamış olan kimsedir.

Dedi ki: “**غلفاءَ** bir arazi gördüm” dersin; eğer bizden önce otlatılmamış ise; onda otun her küçüğü ve büyüğü vardır. Nitekim denilir: **غُلامٌ أغلف**: eğer onun sünnet derisi kesilmemiş ise.

Ferrâ dedi ki: **قلبٌ أغلفُ** : **الغُلْفَةِ**’si apaçık olandır. Ve şişeyi **أغلفتُ**: ona bir kılıf yaptım. Ve onu bir kılıfın içine soktuğunda: onu **غَلْفتُها غلْفاً** dersin.

Ebû Amr dedi ki: **الغِلْفُ** : bolluktur.

**لغف** : Leys onu ihmal etti.

Amr, babasından: dedi ki: **اللَّغيفُ** : hırsızlarla birlikte yiyen ve içen, elbiselerini koruyan, fakat onlarla birlikte çalmayan kimsedir. Filân oğullarında **لُغَفَاءُ** denilir.

İbn Sikkît dedi ki: denilir: filân, filânın **لغيفُ**’idir ve **خُلْصَانُهُ**’dur ve **دُخْلُلُهُ**’dur.

Ebû’l-Heysem dedi ki: filân, filânın **لَغيفُ**’idir ve **شَجِيرُهُ**’dur; yani: onun haslarındandır. Dedi ki: ve bir şeyi **لَغَفْتُ** ettim; yani: onu lokma ettim.

(**النوادر**)’de: yürüyüşte **ألْغَفْتُ** ettim ve onda **أوغفت** ettim.

**فلغ** : Asmaî: sopayla başını **فَلَغَ** etti, onu **يَفْلَغُهُ**; ve onu **ثَلَغَهُ** etti, onu **يَثْلَغُهُ**; **فَلْغاً** ve **ثلْغاً**: eğer onu ezip parçalarsa.

**غفل** : Harrânî, İbn Sikkît’ten: denilir: ondan **غَفَلْتُ** ettim ve onu **أغفلتُهُ**.

Münzirî bana Ebû’l-Abbâs’tan haber verdi: Allah’ın şu sözü hakkında soruldu: (**مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَن ذِكْرِنَا**) (Kehf: 28). Dedi ki: onu gafil kıldığımız kimse. Dedi ki: sözde şöyle de olur: onu **أغفلتهُ**: onu gafil diye adlandırdım; ve onu **أَحْلمْتُهُ**: onu halîm diye adlandırdım.

Leys dedi ki: bir şeyi **أغفلتُ**: onu **غَفَلاً** bıraktım; sen ise onu hatırlayan iken.

Dedi ki: ve bir şeyden **غفلَ** eder, **يَغْفُلُ**; **غفلةً** ve **غُفُولاً**. Ve **التَّغافُلُ** : kasıttır. Ve **التَّغَفُّلُ** : bir gaflet sebebiyle aldatmadır. Ve **المُغَفَّلُ** : ne anlayışı ne de maksadı olan kimsedir. Ve **الغفْلُ** : işareti bulunmayan, uzak, ölü bir düzlük; onun çoğulu **أغفال**’dır.

Zü’r-Rumme dedi ki:
ıssız düzlüklerde **الأغفالِ**’i bırakırlar

Ve **دابَّة غُفْل** : üzerinde damga olmayan (binit). Ve **رجل غفل** : kendisine bir soy-sop bilinmeyen adam.

Ebû Ubeyd, Kisâî’den: **أرض غُفْل** ve **فَلٌّ**: yağmur yağmamış (arazi).

Başkası dedi ki: **نَعَم أغفال** : içinde ne gebe (deve) ne de seçkin (deve) bulunan (sürü).

Bazı bedevî dedi ki: “Bizim **نَعَم أغْفَال**’ımız vardır; **ما تَبِضُّ بِبِلالٍ**”: kendilerine isabet eden bir yılı tasvir eder; o yıl mallarının seçkinlerini helâk etmiştir. Ve **بلاد أغفال** : kendisiyle yol bulunacak alametleri olmayan beldelerdir.

Şemmer dedi ki: **إبِل أغْفَال** : üzerinde damga olmayan develer; ve **قِدَاح أغفال**.

Bazı tâbiîlerden rivayet edildi ki dedi: abdestte **الْمَغْفَلَةِ** ve **الْمَنْشَلَةِ**’ye sarıl.

Ebû’l-Abbâs Ahmed b. Yahyâ dedi ki: **المَغْفَلَةُ** : bizzat **العَنْفَقَةُ**’dır; ve **المنشلة** yüzük halkasının çözülme yeridir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين والفاء وما يثلثهما)
(غفق) الغين والفاء والقاف أصلٌ صحيح يدلُّ على خِفّة وسُرعةٍ وتكريرٍ في الشيء، مع فَتَراتٍ تكون بين ذلك.
من ذلك قولهم: غَفَقَ إبلَه، وذلك إذا أسرَعَ إيرادَها ثم كرَّرَ ذلك. ويقولون: ظلَّ يتَغَفَّقُ الشَّرَابَ، إذا جعَلَ يشربُه ساعةً بعدَ ساعةٍ. ويقال: غَفَقَ غَفْقَةً من اللَّيل([1]) ، إذا نامَ نومةً خفيفة. والغَفْق: المطر [ليس([2]) بـ] الشَّديد. ويقال غَفَقَه بالسَّوط غَفَقَاتٍ. والغَفْق: الهُجوم على الشَّيء من غير قصدٍ([3]) ، ويقال للآيب من غَيْبته فُجاءةً. وغَفَقَ الحِمارُ الأتانَ: أتاها مَرّةً بعد مرَّة.
(غفر) الغين والفاء والراء عُظْمُ بابِه السَّتْر، ثم يشِذُّ عنه ما يُذكر. فالغَفْر: السَّتر. والغُفْران والغَفْرُ بمعنَىً. يقال: غَفَر الله ذنبه غَفْراً ومَغفِرةً وغُفراناً. قال في الغَفْر:
في ظلِّ مَن عَنَتِ الوُجوهُ لـه  *** مَلِكِ المُلوكِ ومالِكِ الغَفْرِ
ويقال: غَفِرَ الثَّوبُ، إذا ثارَ زِئبِرهُ. وهو من الباب، لأنَّ الزِّئبِر يُغطِّي وجهَ الثَّوب. والمِغْفَر معروف. والغِفارة: خِرقةٌ يَضَعها المُدَّهِنُ على هامَته. ويقال الغَفِير: الشَّعر السَّائل في القفا. وذُكر عن امرأةٍ من العرب أنَّها قالت لابنتها: "اغفِرِي غفيرَك"، تريد: غَطِّيه. والغَفِيرة: الغُفرانُ أيضاً. قال:
* يا قوم ليسَتْ فيهمُ غَفِيرَهْ([4]) *
ومما شَذَّ عن هذا: الغَُفْر: ولد الأُرويّة، وأمُّه مُغْفِرٌ. والغَفْر: النُّكْس في المَرَض. قال:
خليلَيَّ إنّ الدّارَ غَفْرٌ لذِي الهوى *** كما يَغْفِرُ المحمومُ أو صاحبُ الكَلْمِ([5])
فأمَّا المَغْفُور فشيءٌ يشبَّه بالصَّمغ يَخرُج من العُرْفُط.
(غفل) الغين والفاء واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تَرك الشّيء سهواً، وربَّما كان عن عمدٍ. من ذلك: غَفَلتُ عن الشيء غَفلةً وغُفولاً، وذلك إذا تركتَه ساهياً. وأغفلْتُه، إذا تركْتَه على ذُكْرٍ منك له. ويقولون لكلِّ ما لا مَعْلَم له: غُفْلٌ، كأنَّه غُفِل عنه. فيقولون: أرضٌ غُفْلٌ: لا عَلَم بها. وناقَة غُفْلٌ: لا سِمَةَ عليها. ورجلٌ غُفْل: لم يجرِّب الأمور.
(غفو/ي) الغين والفاء والحرف المعتل أُصَيل كأنَّه يدلُّ على مِثل ما دلَّ عليه الأوّلُ من التَّرْك للشَّيء، إلاّ أنّ هذا يختصُّ بأنَّه جِنسٌ من النَّوم. من ذلك: أغفَى الرّجلُ من النَّوم يُغْفِي إغفاءً. والإغفاءةُ: المرّة الواحدة. قال:
فلو كنتَ ماءً كنتَ ماءَ غمامةٍ  *** ولو كنت نوماً كنت إغفاءةَ الفجرِ
من ذلك الغَفْو([6]) ، وهي الزُّبْيَة، وذلك أنَّ السَّاقط فيها كأنَّه غَفَل وأغَفَى حتَّى سقط.
وممّا شذَّ عن هذا: الغَفَى، وهو الرُّذال من الشَّيء. يقال: أغفَى الطّعامُ: كثُر غَفاه، أي الرديُّ منه.
(غفص) الغين والفاء والصاد كلمةٌ واحدة. غافَصْتُ الرّجلَ: أخذْتُه على غِرّةٍ. والله أعلم بالصَّواب.
---------------------
([1]) لم ترد في اللسان ووردت في القاموس، وزاد في اللسان والقاموس: غفق تغفيقاً، إذا نام وهو يسمع حديث القوم، أو نام في أرق.
([2]) التكملة من المجمل والقاموس. ولم ترد الكلمة بهذا المعنى في اللسان.
([3]) ذكره في القاموس ولم يقيد معناه بعدم القصد، ولم يذكر في اللسان.
([4]) الرّجز لصخر الغي كما في اللسان (غفر) وإصلاح المنطق 291.
([5]) البيت للمرار الفقعسي، كما في اللسان (غفر). وانظر إصلاح المنطق 144.
([6]) ويقال: "الغفوة" أيضاً، كما في اللسان.

ـ

##### Türkçe

(باب **الغين** و**الفاء** وما يثلثهما)
(**غفق**) **الغين** ve**الفاء** ve**القاف** sahih bir asıldır; şeyde hafifliğe, sürate ve tekrara delâlet eder; bunun arasında bulunan fasıla(lar) ile birlikte.
Bundan: onların “**غَفَقَ** develerini” demeleri; bu, onları getirmeyi hızlandırdığı, sonra bunu tekrarladığı zamandır. Ve derler: “İçeceği **يتَغَفَّقُ** etmeyi sürdürdü”; onu saatten sonra saat içtiği zaman. Ve denir: “Geceden bir **غَفْقَةً** **غَفَقَ** etti”; hafif bir uyku uyuduğu zaman. Ve **الغَفْق**: yağmur; şiddetli olmayan. Ve denir: “Onu kamçı ile **غَفَقَه**; **غَفَقَاتٍ**.” Ve **الغَفْق**: kasıtsız olarak şeye hücum etmektir; ve gıybetinden ansızın dönen kimse için söylenir. Ve “Eşek dişiye **غَفَقَ** etti”: ona defadan sonra defa geldi.

(**غفر**) **الغين** ve**الفاء** ve**الراء**; babının büyüğü örtmedir; sonra ondan zikredilen şey(ler) sapar. Şu hâlde **الغَفْر**: örtmedir. Ve **الغُفْران** ve**الغَفْرُ** bir mânâdadır. Denir: “Allah onun günahını **غَفْراً** ve**مَغفِرةً** ve**غُفراناً** **غَفَرَ** etti.” **الغَفْر** hakkında dedi ki:
في ظلِّ مَن عَنَتِ الوُجوهُ لـه  *** مَلِكِ المُلوكِ ومالِكِ الغَفْرِ
Ve denir: “Elbise **غَفِرَ** oldu”; tüyü kabardığı zaman. Ve o babdandır; çünkü tüy, elbisenin yüzünü örter. Ve **المِغْفَر** mâlûmdur. Ve **الغِفارة**: yağlanan kimsenin başının tepesine koyduğu bir bez parçasıdır. Ve denir: **الغَفِير**; ensede sarkan saçtır. Ve Araplardan bir kadından zikredildi ki kızına dedi: “**اغفِرِي غفيرَك**”; yani: onu ört. Ve **الغَفِيرة**: bağışlama da. Dedi ki:
* يا قوم ليسَتْ فيهمُ غَفِيرَهْ *
Ve bundan sapmış olanlardandır: **الغَُفْر**; yaban koyununun yavrusu; ve anası **مُغْفِرٌ**dür. Ve **الغَفْر**: hastalıkta nüks. Dedi ki:
خليلَيَّ إنّ الدّارَ غَفْرٌ لذِي الهوى *** كما يَغْفِرُ المحمومُ أو صاحبُ الكَلْمِ
Ama **المَغْفُور** ise, zamka benzetilen bir şeydir; **العُرْفُط**tan çıkar.

(**غفل**) **الغين** ve**الفاء** ve**اللام** sahih bir asıldır; şeyi sehven terk etmeye delâlet eder; bazen de kasıtlı olur. Bundan: “Şeyden **غَفَلتُ**; **غَفلةً** ve**غُفولاً**”; bu, onu dalgın olarak terk ettiğin zamandır. Ve “Onu **أغفلْتُ**”; onu, onu hatırlaman varken terk ettiğin zaman. Ve alâmeti olmayan her şey için derler: **غُفْلٌ**; sanki ondan gafil olunmuştur. Böylece derler: **أرضٌ غُفْلٌ**: onda alâmet yoktur. Ve **ناقَة غُفْلٌ**: üzerinde damga yoktur. Ve **رجلٌ غُفْل**: işleri tecrübe etmemiştir.

(**غفو/ي**) **الغين** ve**الفاء** ve illetli harf; asıl gibidir; sanki birincinin şeye terkten delâlet ettiği şeyin benzerine delâlet eder; ancak bu, uykudan bir cins olmakla özelleşir. Bundan: “Adam uykudan **أغفَى** eder; **يُغْفِي**; **إغفاءً**.” Ve **الإغفاءةُ**: bir defadır. Dedi ki:
فلو كنتَ ماءً كنتَ ماءَ غمامةٍ  *** ولو كنت نوماً كنت إغفاءةَ الفجرِ
Bundan: **الغَفْو**; o, çukurdur; çünkü ona düşen, sanki gafil oldu ve uyukladı da düştü.
Ve bundan sapmış olanlardandır: **الغَفَى**; şeyin bayağılarıdır. Denir: “Yemek **أغفَى** etti”: onun **غَفاه**ı çoğaldı; yani ondan kötü olan.

(**غفص**) **الغين** ve**الفاء** ve**الصاد** tek bir kelimedir. “Adamı **غافَصْتُ**”: onu gafil avladım. Allah doğruyu daha iyi bilendir.
---------------------
([1]) Lisân’da gelmedi, Kâmûs’ta geldi; ve Lisân ve Kâmûs’ta ziyade etti: “**غفق** **تغفيقاً**”; kavmin sözünü işitirken uyuduğu zaman, yahut uykusuzluk içinde uyuduğu zaman.
([2]) Tekmile, Mücmel ve Kâmûs’tandır. Kelime bu mânâ ile Lisân’da gelmedi.
([3]) Onu Kâmûs’ta zikretti ve mânâsını kasıtsızlıkla kayıtlamadı; Lisân’da da zikretmedi.
([4]) Recez, Lisân’da (**غفر**) ve Islahu’l-Mantık 291’de olduğu üzere Sahr el-Gayy’ındır.
([5]) Beyit, Lisân’da (**غفر**) olduğu üzere el-Murâr el-Fak‘asî’nindir. Islahu’l-Mantık 144’e bak.
([6]) Lisân’da olduğu üzere “**الغفوة**” da denir.

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الغفلة: سهو يعتري الإنسان من قلة التحفظ والتيقظ، يقال: غفل فهو غافل (انظر: الأفعال 2/11). قال تعالى: ﴿لقد كنت في غفلة من هذا﴾ [ق/22]، ﴿وهم في غفلة معرضون﴾ [الأنبياء/1]، ﴿ودخل المدينة على حين غفلة من أهلها﴾ [القصص/15]، ﴿وهم عن دعائهم غافلون﴾ [الأحقاف/5]، ﴿لمن الغافلين﴾ [يوسف/3]، ﴿هم غافلون﴾ [الروم/7]، ﴿بغافل عما يعملون﴾ [البقرة/ 144]، ﴿لو تغفلون عن أسلحتكم﴾ [النساء/102]، ﴿فهم غافلون﴾ [يس/6]، ﴿عنها غافلين﴾ [الأعراف/146]. وأرض غفل: لا منار بها، ورجل غفل: لم تسمه التجارب، وإغفال الكتاب: تركه غير معجم، وقوله: ﴿من أغفلنا قلبه عن ذكرنا﴾ [الكهف/28]، أي: تركناه غير مكتوب فيه الإيمان، كما قال: ﴿أولئك كتب في قلوبهم الإيمان﴾ [المجادلة/22]، وقيل: معناه من جعلناه غافلا عن الحقائق.

##### Türkçe

- **الغفلة**: İnsana, az korunma ve uyanıklılıktan dolayı arız olan bir dalgınlıktır; denir ki: **غفل**; o hâlde o **غافل**dir (bak: el-Ef‘âl 2/11). Yüce Allah dedi ki: ﴿Andolsun, sen bundan bir **غفلة** içinde idin﴾ [ق/22]، ﴿ve onlar bir **غفلة** içinde yüz çevirenlerdir﴾ [الأنبياء/1]، ﴿ve şehre, halkının bir **غفلة** vaktinde girdi﴾ [القصص/15]، ﴿ve onlar, kendi dualarından **غافلون**durlar﴾ [الأحقاف/5]، ﴿**الغافلين**den﴾ [يوسف/3]، ﴿onlar **غافلون**dur﴾ [الروم/7]، ﴿yaptıklarından **بغافل** değildir﴾ [البقرة/ 144]، ﴿silahlarınızdan **تغفلون** olsanız﴾ [النساء/102]، ﴿artık onlar **غافلون**dur﴾ [يس/6]، ﴿ondan **غافلين**﴾ [الأعراف/146]. Ve **غفل** bir yer: onda işaret/alamet yoktur; ve **غفل** bir adam: tecrübeler onu damgalamamıştır; ve kitabın **إغفال**i: onu noktasız bırakmaktır; ve O’nun sözü: ﴿kalbini zikrimizden **أغفلنا** kıldığımız kimse﴾ [الكهف/28]، yani: onu, içinde iman yazılı olmayan (kimse) olarak bıraktık; nitekim dedi: ﴿işte onlar; iman, kalplerinde yazılmıştır﴾ [المجادلة/22]؛ ve denildi: manası, onu hakikatlerden **غافلا** kıldığımız (kimsedir).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ ف ل
مضت غفلات العيش‏.‏
وأغفل الله قلبه عن ذكره‏:‏ جعله غافلاً عنه‏.‏
وتغفلته عن كذا‏:‏ تخدّعته عنه على غفلةٍ منه‏.‏
وتغفّلته يمينه‏:‏ حنثته فيها وهو غافل‏.‏
ولبعضهم‏:‏ حبّذا ليلةٌ تغفّلت عنها زمني فانتزعتها من يديه وفلاة غفلٌ‏:‏ لا علم بها وساروا في أغفال الأرض‏.‏
ونعم أغفال‏:‏ لا سمات عليها‏.‏
ولافن غفل‏:‏ لمن لم تسمه التجارب‏.‏
ومصحف غفل‏:‏ جرد عن العواشر وغيرها‏.‏
وكتاب غفل‏:‏ لم يسمّ واضعه‏.‏
قال‏:‏ إني امرؤ أسم القصائد للعدي إن القصائد شرّها أغفالها ‏"‏

##### Türkçe

غ ف ل
Hayatın gafletleri geçti.
Allah onun kalbini kendi zikrinden gafil kıldı: onu ondan gafil yaptı.
Onu şundan **تغفلته** etmen: onun bir gaflet hâlinde oluşu üzere onu ondan aldatmandır.
Onu yeminiyle **تغفّلته** etmen: o gafil iken onu onda yeminini bozdurmandır.
Bazılarının (şiiri): Ne hoş bir gece ki, zamanım onu benden **تغفّلت** etti de onu onun elinden çekip aldım. Ve **فلاة غفل**: onunla ilgili bilgi yoktur. Ve yerin **أغفال**’inde yürüdüler.
Ve **نعم أغفال**: üzerinde alâmetler yoktur.
Ve **لافن غفل**: kendisini tecrübelerin damgalamadığı kimse için.
Ve **مصحف غفل**: **العواشر** ve başkalarından soyutlanmış (çıplak bırakılmış)tır.
Ve **كتاب غفل**: onu koyanın adı konulmamıştır.
Dedi: Ben, kasideleri **العدي** için isimlendiren bir kimseyim; kasidelerin en kötüsü, onların **أغفالها**’dır. "

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

غَفَلَ عنه يَغْفُلُ غُفولاً وغَفْلةً وأَغْفَلَه عنه غيرُه وأَغْفَلَه: تركَه وسها عنه؛ وأَنشد ابن بري في الغُفول:
فابك هلاًّ واللَّيالي بِغِرَّةٍ
تَدُورُ، وفي الأَيام عنك غُفولُ
(* قوله «فابك هلا إلخ» كذا في الأصل).
وأَغْفَلْتُ الرجل: أَصبْتُه غافلاً، وعلى ذلك فسر بعضهم قوله عز وجل: ولا تُطِعْ من أَغْفَلْنا قلْبَه عن ذِكْرِنا؛ قال: ولو كان على الظاهر لوجب أَن يكون قوله واتَّبَع هَواه، بالفاء دون الواو؛ وسئل أَبو العباس عن هذه الآية فقال: مَنْ جَعَلْناه غافلاً، وكلام العرب أَكثرُه أَغْفَلْته سمّيته غافِلاً، وأَحْلَمْتُه سمّيته حَليماً، قال: وفعلَ هو وأَفْعَلته أَنا، أَكثرُ اللغة ذهَب وأَذْهَبْته، هذا أَكثر الكلام، وفَعَّلْت أَكْثَرْتُ ذلك فيه مثل غَلَّقْت الأَبواب وأَغْلَقْتها، وأَفْعَلْتُ يَجيءُ مكانَ فَعَّلْت مثل مَهَّلْتُه وأَمْهَلْته ووَصَّيْتُ وأَوْصَيْتُ وسَقَّيْتُ وأَسْقَيْتُ. وفي حديث أَبي موسى: لعَلَّنا أَغْفَلْنا رسولَ الله، صلى الله عليه وسلم، يَمينَه أَي جَعَلْناه غافلاً عن يمينه بسبب سُؤَالِنا، وقيل: سأَلْناه وقت شُغْله ولم ننتظر فراغه. يقال: تغَفَّلْته واسْتَغْفَلْته أَي تحيَّنْتُ غَفْلَته. ويقال: هو في غَفَلٍ من عَيشِه أَي في سعة؛ أَبو العباس: الغَفَلُ الكثيرُ الرفيعُ. ونَعَمٌ أَغْفالٌ: لا لِقْحةَ فيها ولا نَجِيب. وقال بعض العرب: لنا نَعَمٌ أَغْفالٌ ما تَبِضُّ؛ يصفُ سَنةً أَصابتهم فأَهلكت جيادَ مالهم. وقال شمر: إِبل أَغْفالٌ لا سِماتِ عليها، وقِداحٌ أَغْفالٌ. سيبويه: غَفَلْتُ صرت غافلاً. وأَغْفَلْتُه وغفَلْت عنه: وصَّلْت غَفَلي إِليه أَو تركته على ذُكْرٍ. قال الليث: أَغْفَلْت الشيء تركته غَفَلاً وأَنت له ذاكر. قال ابن سيده: وقوله تعالى: وكانوا عنها غافِلينَ؛ يصلح أَن يكون، والله أَعلم، كانوا في تركهم الإِيمانَ بالله والنظرَ فيه والتدبُّرَ له بمنزلة الغافِلين، قال: ويجوز أَن يكون وكانوا عما يراد بهم من الإِثابة عليه غافِلين، والاسم الغَفْلة والغَفَل؛ قال:
إِذْ نحْنُ في غَفَلٍ، وأَكْبَرُ هَمِّنا
صِرْفُ النَّوَى، وفِراقُنا الجِيرانا
وفي الحديث: من اتَّبَعَ الصَّيْدَ غَفَلَ أَي يَشْتَغِلُ به قلبه ويستولي عليه حتى تصير فيه غَفْلة.
والتَّغافُلُ: تَعمُّدُ الغَفْلة على حدِّ ما يجيء عليه هذا النحو. وتَغَافَلْت عنه وتغفَّلْتُه إِذا اهْتَبَلْتَ غَفْلَتَه. ابن السكيت: يقال قد غَفَلْت فيه وأَغْفَلْتُه. والتَّغْفِيل: أَن يكفيك صاحبُك وأَنت غافِلٌ لا تَعْنَى بشيء. والتَّغَفُّل: خَتْلٌ في غَفْلة. والمُغَفَّلُ: الذي لا فِطْنة له. والغَفُول من الإِبل: البَلْهاء التي لا تمنع من فَصِيل يرضعها ولا تبالي منْ حَلبها. والغُفْل: المُقيّد الذي أُغْفِل فلا يرجى خيرُه ولا يخشى شرّه، والجمع أَغْفال. والأَغْفالُ: المَواتُ. والغُفْلُ: سَبْسَبٌ مَيّتة لا علامةَ فيها؛ وأَنشد: يتْركْنَ بالمَهامِهِ الأَغْفالِ
وكلُّ ما لا علامة فيه ولا أَثر عمارة من الأَرضين والطُّرقِ ونحوها غُفْلٌ، والجمع كالجمع. وفي كتابه لأُكَيْدِرَ: إِنّ لنا الضاحيةَ والمَعامِيَ وأَغْفالَ الأَرض أَي المجهولة التي ليس فيها أَثر يعرف، وحكى اللحياني: أَرض أَغْفالٌ كأَنهم جعلوا كل جزء منها غُفْلاً. وبلادٌ أَغْفالٌ: لا أَعلام فيها يُهتدى بها، وكذلك كل ما لا سمة عليه من الإِبل والدواب. ودابّة غُفْل: لا سمة عليها. وناقة غُفْل: لا تُوسَم لئلا تَجِب عليها صدقة؛ وبه فسر ثعلب قول الراجز:
لا عيشَ إِلاَّ كلُّ صَهْباءَ غُفُلْ
تَناوَلُ الحوضَ، إِذا الحوض شُغِلْ
وقد أَغْفَلْتُها إِذا لم تَسِمْها. وفي الحديث: أَن نَفاذة الأَسْلَمي قال: يا رسول الله، إِنِّي رجل مُغْفِلٌ فأَين أَسِمُ إِبلي؟ أَي صاحبُ إِبلٍ أَغْفالٍ لا سمات عليها؛ ومنه حديث طهفة: ولنا نَعَمٌ هَمَلٌ أَغْفالٌ لا سمات عليها، وقيل: الأَغْفال ههنا التي لا أَلبانَ لها، واحدها غُفْل، وقيل: الغُفْل الذي لا يُرجى خيره ولا يخشى شره. وقِدْحٌ غُفْل: لا خير فيه ولا نصيب له ولا غُرْم عليه، والجمع كالجمع؛ وقال اللحياني: قِداحٌ غُفْلٌ على لفظ الواحد ليست فيها فُروضٌ ولا لها غُنْم ولا عليها غُرْم، وكانت تُثَقَّل بها القِداحُ كراهية التُّهَمَة، يعني بتثقّل تكثّر، قال: وهي أَربعة: أَولها المُصَدَّرُ ثم المُضَعَّف ثم المَنِيح ثم السَّفيح. ورجل غُفْل: لا حسَب له، وقيل: هو الذي لا يعرف ما عنده، وقيل: هو الذي لم يجرِّب الأُمور. وشاعر غُفْل: غير مسمى ولا معروف، والجمع أَغْفال. وشِعْر غُفْل: لا يعرف قائله. وأَرض غُفْل: لم تُمْطَر. وغفَل الشيءَ: ستَره. وغُفْل الإِبل، بسكون الفاء: أَوبارُها؛ عن أَبي حنيفة. والمَغْفَلة: العَنْفَقة؛ عن الزجاجي، ووردت في الحديث وهي جانبا العَنْفَقة، روي عن بعض التابعين: عليك بالمَغْفَلة والمَنْشَلة؛ المَنْشَلةُ موضع حلقة الحاتم. وفي حديث أَبي بكر: رأَى رجلاً يتوضأ فقال: عليك بالمَغْفَلةِ؛ هي العَنْفقة يريد الاحتياط في غسلها في الوضوء، سميت مَغْفَلة لأَن كثيراً من الناس يُغْفلُ عنها.
وغافلٌ وغَفْلة: اسمان. وبنو غُفَيْلة وبنو المُغَفَّل: بُطون، والله أَعلم.

##### Türkçe

**غَفَلَ** ondan; **يَغْفُلُ** **غُفولاً** ve **غَفْلةً** (diye); ve başkası onu ondan **أَغْفَلَه**.
Ve onu **أَغْفَلَه**: onu bıraktı ve ondan gaflet etti; ve İbn Berrî **الغُفول** hakkında şu şiiri okudu:
فابك هلاًّ واللَّيالي بِغِرَّةٍ
تَدُورُ، وفي الأَيام عنك غُفولُ
(* Onun sözü “فابك هلا إلخ”: asılda böyle).

Ve **أَغْفَلْتُ الرجل**: onu gafil iken yakaladım; ve bunun üzerine bazıları, Aziz ve Celil olanın şu sözünü tefsir etti:
ولا تُطِعْ من **أَغْفَلْنا** **قلْبَه** عن **ذِكْرِنا**؛
dedi ki: ve eğer zahire göre olsaydı, onun sözü **واتَّبَع هَواه**’ın, **الواو** yerine **الفاء** ile olması gerekirdi; ve Ebü’l-Abbâs’a bu âyet hakkında soruldu da dedi ki: “Onu gafil kıldığımız kimse”; ve Arapların sözü çoğu kez: **أَغْفَلْته** “onu gafil diye adlandırdım”, ve **أَحْلَمْتُه** “onu halîm diye adlandırdım”; dedi ki: “Fiil o yaptı, **أَفْعَلته** ben (yaptırdım/ettirdim)”; dilin çoğu: **ذَهَب** ve **أَذْهَبْته**; bu sözün çoğudur; ve **فَعَّلْت**: onda bunu çoğalttım; **غَلَّقْت الأَبواب** ve **أَغْلَقْتها** gibi; ve **أَفْعَلْتُ** **فَعَّلْت**’in yerine gelir; **مَهَّلْتُه** ve **أَمْهَلْته**, **وَصَّيْتُ** ve **أَوْصَيْتُ**, **سَقَّيْتُ** ve **أَسْقَيْتُ** gibi. Ve Ebû Mûsâ hadîsinde: “Herhâlde biz, Resûlullah’ın—Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun—yeminini **أَغْفَلْنا**”; yani sorumuz sebebiyle onu yemininden gafil kıldık; ve denildi ki: onu meşguliyeti vaktinde sorduk ve boşalmasını beklemedik. Denir: **تغَفَّلْته** ve **اسْتَغْفَلْته**; yani onun **غَفْلَته**’sini kolladım. Ve denir: o, geçiminden **غَفَلٍ** içindedir; yani genişlik içindedir; Ebü’l-Abbâs: **الغَفَلُ** çok ve yüksek olandır. Ve **نَعَمٌ أَغْفالٌ**: içinde **لِقْحةَ** da yoktur, **نَجِيب** de yoktur. Ve Araplardan bazıları dedi ki: “Bizim, **نَعَمٌ أَغْفالٌ**’ımız var; **ما تَبِضُّ**”; kendilerine isabet eden bir yılı vasfeder; mallarının seçkinlerini helâk etti. Ve Şemmer dedi ki: **إِبل أَغْفالٌ**: üzerinde **سِماتِ** olmayan; ve **قِداحٌ أَغْفالٌ**. Sîbeveyh: **غَفَلْتُ**: gafil oldum. Ve **أَغْفَلْتُه** ve **غفَلْت عنه**: gafletimi ona ulaştırdım yahut onu zikir üzere bıraktım. Leys dedi ki: **أَغْفَلْت الشيء**: onu **غَفَلاً** bıraktın, sen onu anıyor iken. İbn Sîde dedi ki: ve Yüce Allah’ın sözü:
وكانوا عنها **غافِلينَ**؛
uygundur ki—Allah daha iyi bilir—Allah’a iman etmeyi terk edişlerinde, ona bakışta ve onu tedebbürde, gafillerin menzilesinde idiler; dedi ki: ve caizdir ki “ve onlar, kendileriyle murad olunan, onun üzerine sevaplandırmadan gafil idiler” olsun; isim **الغَفْلة** ve **الغَفَل**’dir; dedi ki:
إِذْ نحْنُ في **غَفَلٍ**، وأَكْبَرُ هَمِّنا
صِرْفُ النَّوَى، وفِراقُنا الجِيرانا
Ve hadîste: “Kim **الصَّيْدَ**’i izlerse **غَفَلَ**”; yani kalbi onunla meşgul olur ve o ona galip gelir; ta ki onda **غَفْلة** hâsıl olur.

Ve **التَّغافُلُ**: bu tarz üzere geldiği sınırda, **الغَفْلة**’yi kasden yapmaktır. Ve **تَغَافَلْت عنه** ve **تغفَّلْتُه**: onun **غَفْلَته**’sini fırsat bildiğin zaman. İbnü’s-Sikkît: denir: onda **غَفَلْت** ve onu **أَغْفَلْتُه**. Ve **التَّغْفِيل**: arkadaşının sana yetmesi, sen ise gafil iken hiçbir şeye aldırmaman. Ve **التَّغَفُّل**: gaflet içinde bir hiledir.

Ve **المُغَفَّلُ**: kendisinde anlayış olmayan kimsedir. Ve develerden **الغَفُول**: ahmak olan; kendisini emen bir **فَصِيل**’den men etmez ve onu sağandan aldırmaz. Ve **الغُفْل**: bağlanmış olan; **أُغْفِل** edilmiştir; hayrı umulmaz ve şerri korkulmaz; çoğulu **أَغْفال**. Ve **الأَغْفالُ**: ölü yerlerdir. Ve **الغُفْلُ**: içinde alâmet olmayan ölü bir düzlük; ve şu şiiri okudu:
يتْركْنَ بالمَهامِهِ **الأَغْفالِ**
Ve yerlerden ve yollardan ve benzerlerinden, içinde alâmet olmayan ve imar eseri bulunmayan her şey **غُفْلٌ**’dür; çoğulu, çoğul gibidir. Ve (Peygamber’in) **أُكَيْدِرَ**’e yazısında: “Şüphesiz bizim için **الضاحيةَ** ve **المَعامِيَ** ve **أَغْفالَ الأَرض** vardır”; yani içinde bilinen bir eser bulunmayan meçhul olanlar. Lihyânî nakletti: **أَرض أَغْفالٌ**; sanki onun her parçasını **غُفْلاً** kılmışlar. Ve **بلادٌ أَغْفالٌ**: kendisiyle yol bulunacak alâmetleri olmayan; ve yine, develerden ve bineklerden üzerinde nişan olmayan her şey böyledir. Ve **دابّة غُفْل**: üzerinde nişan olmayan. Ve **ناقة غُفْل**: üzerine sadaka vacip olmasın diye dağlanmayan; ve bununla Sa‘leb, râcizin şu sözünü tefsir etti:
لا عيشَ إِلاَّ كلُّ صَهْباءَ **غُفُلْ**
تَناوَلُ الحوضَ، إِذا الحوض شُغِلْ
Ve onu **أَغْفَلْتُها**: onu dağlamadığın zaman. Ve hadîste: **نَفاذة الأَسْلَمي** dedi ki: “Ey Allah’ın Resûlü, şüphesiz ben **مُغْفِلٌ** bir adamım; öyleyse develerimi nereden dağlayayım?”; yani üzerinde nişanlar olmayan **إِبلٍ أَغْفالٍ** sahibi. Ve ondan, Tuhfe hadîsi: “Ve bizim, başıboş **هَمَلٌ** **أَغْفالٌ** (olan) davarımız vardır; üzerinde nişanlar yoktur”; ve denildi ki: buradaki **الأَغْفال** sütleri olmayanlardır; tekili **غُفْل**; ve denildi ki: **الغُفْل** hayrı umulmayan ve şerri korkulmayan kimsedir. Ve **قِدْحٌ غُفْل**: onda hayır yoktur, ona pay yoktur ve ona borç/zarar yoktur; çoğulu, çoğul gibidir. Lihyânî dedi ki: **قِداحٌ غُفْلٌ** tekil lafzı üzere; içinde **فُروضٌ** yoktur, onlara **غُنْم** yoktur ve onlara **غُرْم** yoktur; ve ithamdan hoşlanmama sebebiyle onlarla **القِداحُ** ağırlaştırılırdı; yani ağırlaştırma ile çoğaltmayı kasteder; dedi ki: ve onlar dörttür: ilki **المُصَدَّرُ**, sonra **المُضَعَّف**, sonra **المَنِيح**, sonra **السَّفيح**. Ve **رجل غُفْل**: onun için soy-sop yoktur; ve denildi ki: yanında olanı bilmeyendir; ve denildi ki: işleri tecrübe etmemiş olandır. Ve **شاعر غُفْل**: isimlendirilmemiş ve bilinmeyen; çoğulu **أَغْفال**. Ve **شِعْر غُفْل**: söyleyeni bilinmeyen. Ve **أَرض غُفْل**: yağmur görmemiş. Ve **غفَل الشيءَ**: onu örttü. Ve develerin **غُفْل**’ü—**الفاء**’nın sükûnu ile—onların yünleridir; Ebû Hanîfe’den. Ve **المَغْفَلة**: **العَنْفَقة**’dır; Zeccâcî’den; ve hadîste vârid olmuştur; o, **العَنْفَقة**’nın iki yanıdır. Bazı tâbiînden rivayet olundu: “Sana **المَغْفَلة** ve **المَنْشَلة** gerekir”; **المَنْشَلةُ**: yüzüğün halkasının yeridir. Ebû Bekir hadîsinde: bir adamın abdest aldığını gördü de dedi ki: “Sana **بالمَغْفَلةِ** gerekir”; o **العَنْفقة**’dır; abdestte onu yıkamada ihtiyatı kasteder; ona **مَغْفَلة** adı verildi; çünkü insanların çoğu ondan **يُغْفلُ** eder.

Ve **غافلٌ** ve **غَفْلة**: iki isimdir. Ve **بنو غُفَيْلة** ve **بنو المُغَفَّل**: kollar (kabile kolları)dır; Allah daha iyi bilir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ ف ل * * غَفَلَ * عن الشيء من باب دخل و * غَفْلَةً * أيضا و * أغْفَلَهُ * عنه غيره و * أغْفَلَ * الشيء تركه على ذُكر و * تَغَافَلَ * عنه و * تَغَفَّلَهُ * اهتبل غفلته و * المَغْفَلَةُ * في الحديث جانبا العنفقة

##### Türkçe

* غ ف ل * **غَفَلَ** şeyden, “دخل” babından; ayrıca **غَفْلَةً** (olarak da). Başkası onu ondan **أغْفَلَهُ** (gafil bıraktı). **أغْفَلَ** şeyi: onu, hatırlama üzere terk etti. Ondan **تَغَافَلَ** etti. Onu **تَغَفَّلَهُ**: onun gafletini fırsat bildi. **المَغْفَلَةُ** hadiste: **العنفقة**’nın iki yanı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

غفل عنه غفلة وغفولا: تركه وسها عنه، قال شيخنا: صريحه أنه ككتب، وحكى بعضهم فيه غفل كفرح، ثم رأيت في بعض المصنفات:
  غفلت بفتح الفاء ثم بكسرهـا                      وضم، وفتح الفاء جا لمضارع
  ولكنه بالضم جاء مصحـحـا                      وفي قلة بالفتح ضبطا لسامع ثم قال: وهذا الذي أشار إلى قلته لا أعرفه ولم أقف عليه في شيء من المصنفات اللغوية على كثرة الاستقراء، فانظر صحة ذلك، انتهى. وأنشد ابن بري في الغفول:
  فآبك هلا والليالي بـغـرة                      تدور وفي الأيام عنك غفول كأغفله عنه غيره. أو غفل الرجل: صار غافلا، وغفل عنه، وأغفله: وصل غفلته إليه، أو تركه على ذكر، هذا نص كتاب سيبويه، وفي العين: أغفلت الشيء: تركته غفلا وأنت له ذاكر. والاسم الغفلة والغفل - محركة - والغفلان، بالضم، واقتصر ابن سيده على الأوليين، وقال شيخنا: فيه تأمل ظاهر، فالمصرح به في غيره من الدواوين أنها مصادر، انتهى. فالغفلة: اسم وأيضا مصدر، والغفل محركة لا يكون مصدرا إلا في اللغة المرجوحة التي ذكرها هو، ولم نجد لها سندا، وأما الغفلان بالضم فإنه يحتمل أن يكون مصدرا كغفران، وأن يكون اسما، وفي المحكم: قال الشاعر:
  إذ نحن في غفل وأكبر همنـا                      صرف النوى وفراقنا الجيرانا

  وفي الحديث:  من اتبع الصيد غفل  أي: يشتغل به قلبه ويستولي عليه حتى تصير فيه غفلة. والغفلة، على ما قاله الحرالي: فقد الشعور بما حقه أن يشعر به، وقال أبو البقاء: هو الذهول عن الشيء، وقال الراغب: هو سهو يعتري من قلة التحفظ والتيقظ، وقيل: متابعة النفس على ما تشتهيه. والتغافل والتغفل: تعمده، أي الغفلة، وفي الصحاح: تغافلت عنه، وتغفلته: إذا اهتبلت غفلته، وظاهر هذا السياق أنهما بمعنى واحد، وقد فرق بعضهم فقال: تغافل: تعمد الغفلة، على حد ما يجيء عليه هذا النحو، وتغفل: ختل في غفلة. والتغفيل: أن يكفيك صاحبك وأنت غافل لا تعنى بشيء، قاله ابن السكيت. المغفل كمعظم: من لا فطنة له، عن ابن دريد. أيضا اسم وهو عبد الله بن مغفل المزني، له ولأبيه صحبة رضي الله تعالى عنهما، وهو فرد على ما قاله الذهبي، قال الحافظ: روى عنه ابنه غفيل، اسمه يزيد، وله ابن آخر اسمه زياد، روى عنه ابنه خزاعي بن زياد، وآخر اسمه مغفل، ومن ولده أيضا بشر بن حسان بن مغفل بن عبد الله بن مغفل، سكن هراة ثم تحول إلى مرو، فسمع منه أبو صالح سلمويه، وحفيده حسان، يكنى أبا الحسين كان شيخ الجماعة بهراة، وحفيده رئيس هراة أبو محمد أحمد بن عبد الله بن محمد المزني، أحد الأئمة، عظمه الحاكم جدا، مات سنة 350، ذكره الأمير، فظهر أنه ليس فردا، كما قاله الذهبي، بل وفي المتأخرين من غير هذا البيت أبو اليقظان بن مغفل بن علي الواسطي، عن أبيه، وعنه عمر بن يوسف خطيب بيت الآبار، نقلته من خط ابن الصابوني في ذيله. الغفول، كصبور: الناقة البلهاء، التي لا تمتنع من فصيل يرضعها، ولا تبالي من حلبها. والغفل، بالضم: من لا يرجى خيره، ولا يخشى شره، فهو كالمقيد الذي أغفل، والجمع أغفال. الغفل: ما لا علامة فيه من القداح والطرق وغيرها، وما لا عمارة فيه من الأرضين، وفي الصحاح: الأغفال: الموات، يقال: أرض غفل: لا علم بها ولا أثر عمارة، وفي المحكم: الغفل: سبسب ميتة لا علامة فيها، قال:
  يتركن بالمهامه الأغفال

  وكل ما لا علامة فيه ولا أثر عمارة من الأرضين والطرق ونحوها غفل، والجمع كالجمع، وفي كتابه صلى الله تعالى عليه وسلم لأكيدر:  إن لنا الضاحية والمعامي وأغفال الأرض  ، أي المجهولة التي ليس فيها أثر يعرف، وحكى اللحياني: أرض أغفال، كأنهم جعلوا كل جزء منها غفلا. وبلاد أغفال: لا أعلام فيها يهتدى بها. كذلك كل ما لا سمة عليه من الدواب غفل، دابة غفل: لا سمة عليها، وناقة غفل: لم توسم؛ لئلا تجب عليها الصدقة، ومنه حديث طهفة: ولنا نعم همل أغفال. أي لا سمات عليها. الغفل أيضا: ما لا نصيب له ولا غرم عليه من القداح، وقال اللحياني: قداح غفل، على لفظ الواحد: ليست فيها فروض، ولا لها غنم، ولا عليها غرم، وكانت تثقل بها القداح كراهية التهمة، يعني بتثقل: تكثر، قال: وهي أربعة: أولها المصدر، ثم المضعف، ثم المنيح، ثم السفيح. الغفل من الرجال: من لا حسب له، وقيل: هو الذي لا يعرف ما عنده. الغفل: الشعر المجهول قائله. أيضا: الشاعر المجهول الذي لم يسم ولم يعرف، والجمع أغفال. الغفل: أوبار الإبل، عن أبي حنيفة. وغفله تغفيلا: ستره وكتمه. المغفلة، كمرحلة: العنفقة عن الزجاجي، لا جانباها، ووهم الجوهري، وقد جاء في حديث بعض التابعين: عليك بالمغفلة والمنشلة. يريد الاحتياط في غسلهما في الوضوء، سميت مغفلة لأن كثيرا من الناس يغفل عنها، وقال شيخنا، مجيبا من قبل الجوهري: لا وهم؛ إذ جانب الشيء بعضه، فهو من التعبير عن الشيء ببعضه. وغافل: جد عبد الله بن مسعود رضي الله تعالى عنه، من بني هذيل، وقد شذ ابن الخياط حيث ضبطه بالعين والقاف، وتبعه أناس، وغلطه آخرون، قاله شيخنا. غافل بن صخر: أخو بني قريم بن صاهلة بن كاهل، هو الذي أخرج بأسراء كندة وحمير مع معقل بن خويلد، حين رجع أبو يكسوم من اليمن. قال ابن دريد: بنو غفيلة، كجهينة: بطن من العرب. قال ابن حبيب: غفيلة بن عوف بن سلمة: في السكون، وغفيلة بن قاسط: في ربيعة، ومن عداهما فهو بالفتح والعين والقاف. في العباب: غفيلة بنت عامر بن عبد الله بن عبيد بن عويج العدوية. وهبيب بن مغفل الغفاري، كمحسن: صحابي رضي الله تعالى عنه له حديث في جر الإزار، قال ابن فهد: قيل لأبيه: مغفل؛ لأنه أغفل سمة إبله، وهو فرد على ما قاله الذهبي، وقال الحافظ: واختلف في ضبط مغفل والد سلامة - امرأة لها صحبة - فقيل: معقل، وقيل: كوالد هبيب، وقع هذا الاختلاف بين رواة سنن أبي داود. والغفل، محركة: الكثير الرفيغ، عن أبي العباس. أيضا: السعة من العيش، يقال: هو في غفل من عيشه: أي سعة. وبنو المغفل، كمعظم: بطن، عن ابن سيده. وكامل بن غفيل البحتري، كزبير: كان في حدود الأربعمائة والأربعين، روى شيئا. ومما يستدرك عليه: غفيل بن محمد بن غفيل بن غنيمة العامري عن عبد الملك بن شعبة، وعنه السلفي. وأبو غفيلة الكوفي: شيعي، عن الإمام الباقر. ويزيد بن عبد الرحمن بن غفيلة، عن أبي هريرة. وقد سموا غفلة. وأغفله: أصابه غافلا، أو جعله غافلا، أو سماه غافلا، وكذلك غفله تغفيلا. وأغفله: سأله وقت شغله ولم ينتظر وقت فراغه. وتغفله واستغفله: تحين غفلته. ونعم أغفال: لا لقحة فيها. وقال بعض العرب: لنا نعم أغفال ما تبض، يصف سنة أصابتهم فأهلكت جياد مالهم. والغفل، بضمتين: هي الناقة لا سمة عليها، لغة في الغفل بالضم، أو لضرورة الشعر،

  أنشد ثعلب قول الراجز:أنشد ثعلب قول الراجز:
  لا عيش إلا كل صهباء غفل
  تناول الحوض إذا الحوض شغل وقد أغفلها: إذا لم يسمها، فهو مغفل. ورجل مغفل، كمحسن: صاحب إبل أغفال. وأرض غفل: لم تمطر، نقله الجوهري عن الكسائي. ورجل غفل: لم يجرب الأمور، نقله الجوهري. وتخدعه يمينه: حنثه فيها وهو غافل. ومصحف غفل: جرد عن العواشر وغيرها. وكتاب غفل: لم يسم واضعه. وفي كتاب سيبويه: ما أغفله عنك شيئا: أي دع الشك، يأتي ذكرها في ما آخر الكتاب.

##### Türkçe

**غفل** ondan **غفلة** ve **غفولا**: onu bıraktı ve ondan gaflet etti; şeyhimiz dedi ki: onun sarih olanı, **كتب** gibi olduğudur; bazıları onda **غفل**’i **فرح** gibi nakletti; sonra bazı musannefatlarda gördüm:

  **غفلت** fâ’nın fethasıyla, sonra kesresiyle
  ve damme ile; ve fâ’nın fethası muzari için geldi
  fakat damme ile sahih kılınmış olarak geldi
  ve azlıkta fetha ile, işiten için ضبط olarak; sonra dedi ki: bunun azlığına işaret ettiği şeyi bilmiyorum ve çokça istikra ile lugavî musannefatların hiçbirinde ona rastlamadım; öyleyse bunun sıhhatine bak; bitti. Ve İbn Berrî **الغفول** hakkında inşad etti:

  “Sana dönmedi mi; hâlbuki geceler bir parlaklıkla
  döner; ve günlerde senden yana **غفول** vardır”

**كأغفله عنه غيره**. Yahut adam **غفل** etti: **غافلا** oldu; ve ondan **غفل** etti; ve onu **أغفله** etti: onun gafletini ona ulaştırdı; yahut onu, hatırlıyor olduğu hâlde bıraktı; bu, Sîbeveyh’in kitabının nassıdır. Ve **العين**’de: **أغفلت الشيء**: onu **غفلا** olarak bıraktım, sen onu hatırlıyor iken. İsim: **الغفلة** ve **الغفل** — harekeli — ve **الغفلان**, damme ile; İbn Sîdeh ilk ikisiyle yetindi; şeyhimiz dedi ki: bunda açık bir teemmül vardır; zira diğer divanlarda sarih kılınan, onların masdarlar olduğudur; bitti. Öyleyse **الغفلة**: isimdir ve ayrıca masdardır; **الغفل** harekeli, ancak onun zikrettiği mercuh dilde masdar olur; ona bir senet bulmadık. **الغفلان** damme ile ise, **غفران** gibi masdar olmayı da, isim olmayı da muhtemel kılar. Ve **المحكم**’de: şair dedi ki:

  “Biz **غفل** içinde iken ve en büyük kaygımız
  uzaklığın çevrilmesi ve komşuları terk edişimiz idi”

  Hadiste: **من اتبع الصيد غفل**; yani kalbi onunla meşgul olur ve ona galip gelir; ta ki onda bir **غفلة** hâsıl olur. **الغفلة**, Harâlî’nin dediği üzere: kendisiyle şuur edilmesi gereken şeye dair şuurun yitmesidir. Ebû’l-Bekâ dedi ki: o, şeyden zihnin kaymasıdır. Râgıb dedi ki: o, az muhafaza ve teyakkuzdan dolayı arız olan bir sehivdir. Ve denildi ki: nefsi, arzuladığı şeye uydurmaktır. **التغافل** ve **التغفل**: onu kasdetmektir; yani **الغفلة**’yi. Ve **الصحاح**’ta: **تغافلت عنه** ve **تغفلته**: onun gafletini fırsat bildiğin zaman. Bu siyakın zahiri, ikisinin bir mânâda olduğudur; bazıları ayırdı da dedi ki: **تغافل**: bu nev’in geldiği sınır üzere, gafleti kasdetmektir; **تغفل** ise: bir gaflet içinde hile yapmaktır. **التغفيل**: arkadaşının seni, sen gafil iken, bir şeyle ilgilenmezken, kifayet etmesidir; bunu İbnü’s-Sikkît söyledi. **المغفل** **كمعظم**: kendisinde fetanet olmayan kimse; İbn Düreyd’den. Ayrıca bir isimdir; o, **عبد الله بن مغفل المزني**’dir; onun ve babasının sohbeti vardır, Allah Teâlâ ikisinden de razı olsun; Zehebî’nin dediği üzere o tektir. Hâfız dedi ki: ondan oğlu **غفيل** rivayet etti; onun adı **يزيد**’dir; ve onun başka bir oğlu vardır, adı **زياد**; ondan oğlu **خزاعي بن زياد** rivayet etti; ve bir başkası, adı **مغفل**. Onun zürriyetinden ayrıca **بشر بن حسان بن مغفل بن عبد الله بن مغفل** vardır; Herat’ta oturdu, sonra Merv’e intikal etti; ondan Ebû Sâlih Selmûyeh işitti; ve torunu Hassân, künyesi Ebû’l-Hüseyn, Herat’ta cemaatin şeyhi idi. Ve torunu, Herat reisi Ebû Muhammed Ahmed b. Abdullah b. Muhammed el-Müzenî, imamlardan biridir; Hâkim onu çokça tazim etti; 350 senesinde öldü; onu emir zikretti; böylece onun tek olmadığı ortaya çıktı, Zehebî’nin dediği gibi değil. Hatta müteahhirlerde, bu evden olmayanlardan: **أبو اليقظان بن مغفل بن علي الواسطي**, babasından; ondan da Ömer b. Yûsuf, Bîtu’l-Âbâr hatibi; bunu İbnü’s-Sâbûnî’nin hattından, zeylinde naklettim. **الغفول** **كصبور**: ahmak deve; yavrunun onu emmesine engel olmaz ve sağılmasına aldırmaz. **الغفل**, damme ile: hayrı umulmayan ve şerri korkulmayan kimse; o, **أغفل** edilmiş bağlı gibi olur; cem‘i **أغفال**. **الغفل**: oklar, yollar ve başkalarından, üzerinde alâmet olmayan şey; ve arazilerden, üzerinde imar olmayan şey. **الصحاح**’ta: **الأغفال**: ölü arazi; denir ki: **أرض غفل**: onda ne bir alâmet vardır ne de imar eseri. **المحكم**’de: **الغفل**: içinde alâmet olmayan ölü bir düzlük; dedi ki:

  “Çöllerdeki **الأغفال**’da bırakırlar”

  Arazilerden, yollardan ve benzerlerinden, üzerinde alâmet olmayan ve imar eseri bulunmayan her şey **غفل**’dir; cem‘i, cem‘ gibidir. Ve onun (sallallahu teâlâ aleyhi ve sellem) Ukaydir’e yazdığı kitapta: **إن لنا الضاحية والمعامي وأغفال الأرض**; yani içinde bilinen bir eser bulunmayan meçhul olanlar. Lihyânî nakletti: **أرض أغفال**; sanki onun her parçasını **غفلا** kılmışlar. **بلاد أغفال**: kendisiyle yol bulunacak alametleri olmayan beldeler. Aynı şekilde, hayvanlardan üzerinde nişan olmayan her şey **غفل**’dir. **دابة غفل**: üzerinde nişan yoktur. **ناقة غفل**: damgalanmadı; üzerine sadaka vacip olmasın diye. Ondandır Tuhfe hadisi: **ولنا نعم همل أغفال**; yani üzerinde nişanlar yoktur. **الغفل** ayrıca: oklar arasında payı olmayan ve üzerine tazmin yüklenmeyen şeydir. Lihyânî dedi ki: **قداح غفل**, tekil lafzı üzere: onlarda farzlar yoktur; onların ganimi yoktur; onların üzerinde garam yoktur. Ve itham kerahiyetiyle oklar bunlarla ağırlaştırılırdı; **بتثقل** ile kastı: çoğalır. Dedi ki: onlar dörttür: ilkin **المصدر**, sonra **المضعف**, sonra **المنيح**, sonra **السفيح**. Erkeklerden **الغفل**: kendisinde haseb olmayan kimse. Ve denildi ki: o, yanında olanı bilmeyen kimsedir. **الغفل**: söyleyeni meçhul şiir. Ayrıca: adı konmamış ve tanınmamış meçhul şair; cem‘i **أغفال**. **الغفل**: develerin kılları; Ebû Hanîfe’den. Ve onu **غفله تغفيلا**: onu örttü ve gizledi. **المغفلة** **كمرحلة**: Zeccâcî’ye göre **العنفقة**’dır; iki yanı değil. Cevherî vehmetti. Bazı tâbiînin hadîsinde gelmiştir: **عليك بالمغفلة والمنشلة**; abdestte ikisini yıkamada ihtiyatı ister. Ona **مغفلة** denildi; çünkü insanların çoğu ondan gafil olur. Şeyhimiz, Cevherî’den yana cevap vererek dedi ki: vehim yoktur; zira bir şeyin yanı, onun bir parçasıdır; bu, şeyin bir parçasıyla şeyden ibarettir. **غافل**: Abdullah b. Mes‘ûd’un (Allah Teâlâ ondan razı olsun) dedesidir; Hüzeyl’dendir. İbnü’l-Hayyât, onu **العين** ve **القاف** ile ضبط ederek şâz oldu; insanlar ona tâbi oldu; başkaları onu hatalı saydı; şeyhimiz bunu söyledi. **غافل بن صخر**: Benî Kuraym b. Sâhile b. Kâhil’in kardeşidir; o, Ebû Yeksûm Yemen’den döndüğünde, Ma‘kil b. Huveylid ile birlikte Kinde ve Himyer esirlerini çıkarandır. İbn Düreyd dedi ki: **بنو غفيلة** **كجهينة**: Araplardan bir batındır. İbn Habîb dedi ki: **غفيلة بن عوف بن سلمة**: **السكون**’dadır; ve **غفيلة بن قاسط**: Rebîa’dadır; bu ikisi dışındakiler ise fetha ile ve **العين** ve **القاف** iledir. **العباب**’da: **غفيلة بنت عامر بن عبد الله بن عبيد بن عويج العدوية**. Ve **هبيب بن مغفل الغفاري** **كمحسن**: sahabîdir, Allah Teâlâ ondan razı olsun; izârı sürükleme hakkında bir hadisi vardır. İbn Fehd dedi ki: babasına **مغفل** denildi; çünkü develerinin nişanını **أغفل** etti; Zehebî’nin dediği üzere o tektir. Hâfız dedi ki: **مغفل**’in ضبطında ve sohbeti olan bir kadın olan Selâme’nin babasında ihtilaf edildi: **معقل** denildi; ve **هبيب**’in babası gibi denildi; bu ihtilaf, Ebû Dâvûd’un Sünen’inin râvileri arasında vaki oldu. **الغفل** harekeli: çok **الرفيغ**; Ebû’l-Abbâs’tan. Ayrıca: geçimde genişlik; denir ki: o, geçiminde **غفل** içindedir; yani genişlik. **بنو المغفل** **كمعظم**: bir batın; İbn Sîdeh’ten. Ve **كامل بن غفيل البحتري** **كزبير**: dört yüz kırk civarında idi; bir şey rivayet etti. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **غفيل بن محمد بن غفيل بن غنيمة العامري** Abdülmelik b. Şu‘be’den; ondan da Selefî. Ve **أبو غفيلة الكوفي**: Şiî; İmam Bâkır’dan. Ve **يزيد بن عبد الرحمن بن غفيلة**, Ebû Hureyre’den. Ve **غفلة** diye adlandırıldılar. Ve onu **أغفله** etti: onu gafil iken yakaladı; yahut onu gafil kıldı; yahut onu gafil diye adlandırdı. Aynı şekilde onu **غفله تغفيلا**. Ve onu **أغفله** etti: meşgul olduğu vakitte ondan istedi ve boşalma vaktini beklemedi. Ve onu **تغفله** etti ve onu **استغفله** etti: onun gafletini kolladı. **نعم أغفال**: içinde sütlü deve olmayan davarlar. Bazı Araplar dedi ki: **لنا نعم أغفال ما تبض**; kendilerine isabet eden bir seneyi vasfeder; mallarının seçkinlerini helak etti. **الغفل**, iki damme ile: üzerinde nişan olmayan dişi devedir; damme ile **الغفل**’de bir dildir; yahut şiir zarureti içindir:

  Sa‘leb, râcizin sözünü inşad etti: Sa‘leb, râcizin sözünü inşad etti:
  “Yaşayış yoktur; ancak her sarhoş edici **غفل**
  havuz dolu iken havuza uzanır”

Ve onu **أغفلها** etti: onu nişanlamadıysa; o hâlde o **مغفل**’dir. Ve **رجل مغفل** **كمحسن**: **أغفال** develerin sahibidir. Ve **أرض غفل**: yağmur görmedi; Cevherî, Kisâî’den nakletti. Ve **رجل غفل**: işleri tecrübe etmedi; Cevherî nakletti. Ve onun yemini onu aldatır: onda, o gafil iken, onu **حنث** ettirir. Ve **مصحف غفل**: **العواشر** ve başkalarından soyulmuş. Ve **كتاب غفل**: vaz‘ edeni adlandırılmamış. Ve Sîbeveyh’in kitabında: **ما أغفله عنك شيئا**: yani şüpheyi bırak; onun zikri kitabın sonunda **ما**’da gelecektir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَفَلَ عَنْهُ
1 غَفَلَ عَنْهُ ذ , (S, O, Msb, K,) aor. غَفُلَ , (S, O, Msb,) inf. n. غُفُولٌ (S, O, Msb, K) and غَفْلَةٌ, (S, O, Msb,) or the latter is a simple subst., (K,) or it is a simple subst. as well as an inf. n., and so may be غُفْلَانٌ, said in the K to be a simple subst.; and MF says that غَفِلَ, aor. غَفَلَ , of which غَفَلٌ, mentioned in the K as a subst. syn. with غَفْلَةٌ, may be the inf. n., has been mentioned by some as a dial. var. of غَفَلَ, but had not been found by him in any of the lexicological works notwithstanding much research, so that its correctness requires consideration; (TA;) He was, or became, unmindful, forgetful, neglectful, or heedless, of it, or inadvertent to it; (Msb;) namely, a thing: (S, O, Msb:) or he neglected it; and was, or became, unmindful, forgetful, neglectful, or heedless, of it, or inadvertent to it: (K:) and sometimes it is used as meaning he neglected it [intentionally], leaving it, and turning away: (Msb:) and ↓ اغفلهُ signifies the same as غَفَلَ عَنْهُ: or غَفَلَ signifies صَارَغَافِلًا [he became unmindful, forgetful, neglectful, heedless, or inadvertent]: and غَفَلَ عَنْهُ and ↓ اغفلهُ signify وَصَّلَ غَفْلَتَهُ اـِلَيْهِ [which is app. said merely for the purpose of showing that the former verb is made trans. only by means of عَنْ, and the latter is trans. without any prep.; for وَصَّلَ الفِعْلَ اـِلَى مَفْعُوِلهِ and أَوْصَلَهُ اـِلَيْهِ, which latter phrase is the more usual, mean “ he made the verb transitive ”]: (K:) or ↓ اغفلهُ signifies he neglected it (i. e. a thing) though remembering it. ('Eyn, Sb, S, O, Msb.) It is said in a trad., مَنِ اتَّبَعَ الصَّيْدَ غَفَلَ i. e. He who pursues the object of the chase has his mind busied and possessed by it so that he becomes unmindful [&c. of other things]. (TA.)

غفّلهُ
2 غفّلهُ ذ , inf. n. تَغْفِيلٌ, He made him to become unmindful, forgetful, neglectful, heedless, or inadvertent. (Msb.) ― -b2- See also 4. ― -b3- التَّغْفِيلُ signifies [also] The sufficing one's companion [in respect of an affair] when he who is the object thereof is unmindful, unoccupied [in mind, or actually,] by anything. (ISk, K, TA.) [You say, غفّل صَاحِبَهُ meaning He sufficed his companion in respect of an affair when he (the latter) was unmindful, &c.] -A2- And غفّلهُ, (Mgh, O, K, but in my copy of the Mgh written without tesh-deed,) inf. n. as above, (O, K,) He concealed it, (Mgh, O, K,) namely, a thing. (Mgh, O.)

غافلهُ
3 غافلهُ ذ [app. He acted with him in the manner of him who is unmindful, forgetful, neglectful, heedless, or inadvertent]. (TA voce سَاهَاهُ, q. v., in art. سهو.)

اغفلهُ
4 اغفلهُ ذ : see 1, in three places. ― -b2- [Hence,] one says, مَا أَغْفَلَهُ عَنْكَ شَيْئًا [app. lit. signifying How unmindful of thee is he as to anything! and therefore virtually] meaning dismiss doubt [from thee respecting him as to anything]. (TA. [See further explanations of it voce شَىْءٌ.]) ― -b3- And اغفلهُ عَنْهُ He made him to be unmindful, forgetful, neglectful, or heedless, of it, or inadvertent to it; (S, * O, TA;) namely, a thing. (S.) [Or] اغفلهُ signifies He, or it, smote him, or lighted on him, he (the latter) being غَافِل [i. e. unmindful, &c.]: or he made him to be غَافِل: or he called him, or named him, غَافِل: and in like manner ↓ غفّلهُ, inf. n. تَغْفِيلٌ: (TA:) or تَغْفِيلٌ signifies the calling [one] unmindful, &c.: and the rendering [one] stupid, or foolish. (KL.) ― -b4- And اغفلهُ signifies also He asked him [for, or respecting, a thing] in the time of his occupation, not waiting for the time of his freedom therefrom. (TA.) ― -b5- And اغفل الدَّابَّةَ He left the beast unbranded; did not brand it. (S, O.)

تغفّل
5 تغفّل ذ as intrans.: see 6, in two places. -A2- تغفّلهُ He watched for his unmindfulness, forgetfulness, negligence, heedlessness, or inadvertence; (S, Mgh, O, Msb;) as also عَنْهُ ↓ تغافل, (S, O,) and ↓ استغفلهُ: (TA:) تغافل [as trans.] in this sense [without a prep.] is a mistake. (Mgh.)

تغافل
6 تغافل ذ He feigned himself unmindful, forgetful, neglectful, heedless, or inadvertent; not being so really. (Msb.) [And] He was intentionally, or purposely, unmindful, forgetful, &c.; as also ↓ تغفّل: (K:) or the former has this meaning: but ↓ تغفّل signifies he was deceived, or circumvented, in a state of unmindfulness, forgetfulness, &c. (TA.) تغافل عَنْهُ: see 5. It means [also] He was unmindful, &c., of him, or it: or he feigned himself unmindful, &c., of him, or it. (MA.)

استغفلهُ
10 استغفلهُ ذ : see 5.

غُفْلٌ
غُفْلٌ ذ Land without cultivation: (K:) or without any way-mark: (Msb:) or without any waymark and without cultivation: (S, O:) or not rained upon: (Ks, S, O:) or unknown; in which is no known trace; or vestige: and, accord. to the M, a desert, or waterless desert, that causes one to lose his way, wherein is no sign, or mark: (TA:) pl. أَغْفَالٌ, (S, TA,) syn. with مَوَاتٌ [q. v.]; (S:) and Lh mentions the phrase أَرْضٌ أَغْفَالٌ, as though they made every portion thereof to be what is termed غُفْلٌ: and بِلَادٌ أَغْفَالٌ, meaning [tracts of country] wherein are no way-marks by which to be directed. (TA.) ― -b2- Also A road, or way, &c., in which is no sign, or mark, whereby it may be known. (K.) ― -b3- And A gaming-arrow (قِدْحٌ) upon which is no mark [or notch to distinguish it]; (K;) such as has no portion assigned to it, and no fine: (O, K:) [or,] accord. to Lh, one says قِدَاحٌ غُفْلٌ, using the sing. form [of the epithet] meaning [gaming arrows] in which are no notches, and to which is assigned no portion and no fine: they used to be added to give additional weight to the collection of arrows from fear of occasioning suspicion [of foul play], i. e. to increase the number: and they were four; the first [called] المُصَدَّرُ; the next, المُضَعَّفُ; the next, المَنِيحُ; and the next, السَّفِيحُ. (TA.) ― -b4- And A beast (دَابَّةٌ) having no brand upon it: (S, O, K:) and a she-camel that is not branded, in order that the poor-rate may not be [considered as] incumbent for her: and ↓ غُفُلٌ is a dial. var. thereof, or is used by poetic license: the pl. is أَغْفَالٌ. (TA.) The pl. (أَغْفَالٌ) is also applied to Camels, or cattle, (نَعَمٌ,) that yield no milk. (TA.) ― -b5- And A مُصْحَف [or copy of the Kur-لn] bare of the [signs called] عَوَاشِر [pl. of عَاشِرَةٌ q. v.] and the like of these. (TA.) ― -b6- And A book, or writing, [that is anonymous,] of which the author is not named. (TA.) And Poetry of which the author is unknown. (K.) And A poet unknown (K, TA) and unnamed [or anonymous]: pl. أَغْفَالٌ. (TA.) ― -b7- Also A man inexperienced in affairs. (S, O, Msb, TA.) One whose beneficence is not hoped for, nor his evilness feared; (K, TA;) he being like the shackled that is neglected: pl. as above. (TA.) And One having no grounds of pretension to respect or honour: (K, TA:) or, as some say, of whom one knows not what he possesses. (TA.) ― -b8- And The fur (lit. furs, or soft portions of hair, أَوْبَار, [perhaps because long left unshorn,]) of camels. (AHn, K, TA.)

غَفَلٌ
غَفَلٌ ذ : see غَفْلَةٌ. ― -b2- Also [Such as is] abundant and high [in estimation, app. of the means of subsistence]; syn. كَثِيرٌ رَفِيعٌ: (O, K: [or the latter word is correctly رَفِيغٌ, (so in the TK,) i. e. ample, and pleasant or good, as applied to the means of subsistence:]) and a state of ampleness of the means of subsistence: (O, K:) thus in the saying, هُوَ فِى غَفَلٍ مِنْ عَيْشِهِ [He is in a state of ampleness in respect of his means of subsistence: app. thus termed as being a cause of unmindfulness, or heedlessness]. (O.)

غُفُلٌ
غُفُلٌ ذ : see غُفْلٌ, latter half.

غَفْلَةٌ
غَفْلَةٌ ذ the subst. from غَفَلَ, (ISd, K,) or it is an inf. n. (S, O, Msb, TA) and also a simple subst., (TA,) or the subst. is ↓ غَفَلَةٌ, with fet-h to the ف to distinguish it from the inf. n.; (Msb;) as also ↓ غَفَلٌ, (ISd, K,) or this may be the inf. n. of غَفِلَ, mentioned above as a dial. var. outweighed in authority; (TA;) and ↓ غُفْلَانٌ, (K,) or this may be an inf. n. like كُفْرَانٌ, and it may be a simple subst.; (TA;) Unmindfulness, forgetfulness, neglectfulness, heedlessness, or inadvertence; (Msb, K;) [the state in which is] absence of a thing from the mind of a man; and unmindfulness, or forgetfulness: and sometimes, intentional neglect: (Msb;) or غَفْلَةٌ signifies the forgetting, neglecting, or being unmindful, of a thing: (Abu-l-Bakà, TA:) or the want of requisite knowledge or cognizance of a thing: (El-Harلllee, TA:) or, accord. to Er-Raghib, negligence occurring from littleness of consideration and of vigilance; or, as some say, the following the soul in that which it desires, (TA.) [فِى غَفْلَةٍ In a state of unmindfulness &c., and عَنْ غَفْلَةٍ in consequence of unmindfulness &c., may often be rendered at unawares.]

غَفَلَةٌ
غَفَلَةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

غَفْلَانٌ
غَفْلَانٌ ذ , or غَفْلَانُ: see غَافِلٌ.

غُفْلَانٌ
غُفْلَانٌ ذ : see غَفْلَةٌ.

غَفُولٌ
غَفُولٌ ذ A she-camel that does not take fright and flee, (K, TA,) nor hold back from a young one that she suckles, nor care who milks her. (TA.)

غَافِلٌ
غَافِلٌ ذ [and ↓ غَفْلَانٌ, or غَفْلَانُ, Unmindful, forgetful, neglectful, heedless, or inadvertent: and the former, sometimes, intentionally neglecting: pl. of the former غُفُولٌ and غُفَّلٌ]. (K.)

مُغْفِلٌ
مُغْفِلٌ ذ Possessing camels not branded. (TA.)

مَغْفَلَةٌ
مَغْفَلَةٌ ذ The عَنْفَقَة [or tuft of hair beneath the lower lip]; (O, K, TA;) so says Th, (O,) or Ez-Zejjلjee: (TA:) not the two sides thereof as it is said to signify by J: (K:) so called because many men neglect [the washing of] it. (TA.) It is said in a trad., عَلَيْكَ بِالْمَغْفَلَةِ [Keep thou to the washing of the tuft of hair beneath the lower lip]: meaning that one should use heedfulness in washing it, in the performance of the ablution termed وُضُوء. (TA.)

مُغَفَّلٌ
مُغَفَّلٌ ذ [lit. Made unmindful, &c.; see its verb: and hence, a simpleton; or] devoid of intelligence, sagacity, skill, or natural understanding. (IDrd, Mgh, O, Msb, K.)

##### Türkçe

**غَفَلَ عَنْهُ**
1 **غَفَلَ عَنْهُ** ذ , (S, O, Msb, K,) muzâri‘i **غَفُلَ** , (S, O, Msb,) mastar ismi **غُفُولٌ** (S, O, Msb, K) ve **غَفْلَةٌ**, (S, O, Msb,) yahut ikincisi yalın bir isimdir, (K,) yahut o da yalın bir isim olduğu gibi mastar ismidir; ve böylece **غُفْلَانٌ** da olabilir, K’da yalın bir isim olduğu söylenmiştir; ve MF der ki: **غَفِلَ**, muzâri‘i **غَفَلَ** , bunun **غَفَلٌ**’u, K’da **غَفْلَةٌ** ile eşanlamlı bir isim olarak zikredilen, mastar ismi olabilir, bazılarınca **غَفَلَ**’ın lehçe varyantı olarak zikredilmiştir; fakat o, çok araştırmaya rağmen lugavî eserlerin hiçbirinde onu bulmamıştır; böylece doğruluğu değerlendirme gerektirir; (TA;) O, ondan gafil oldu, unutur oldu, ihmal eder oldu, aldırmaz oldu; yahut ona karşı dikkatsiz oldu; (Msb;) yani bir şeyden: (S, O, Msb:) yahut onu ihmal etti; ve ondan gafil oldu, unutur oldu, ihmal eder oldu, aldırmaz oldu; yahut ona karşı dikkatsiz oldu: (K:) ve bazen “onu [kasten] ihmal etti, onu bıraktı ve yüz çevirdi” manasında kullanılır: (Msb:) ve ↓ **اغفلهُ** **غَفَلَ عَنْهُ** ile aynı manaya gelir: yahut **غَفَلَ** **صَارَغَافِلًا** [gafil oldu] manasınadır: ve **غَفَلَ عَنْهُ** ile ↓ **اغفلهُ** **وَصَّلَ غَفْلَتَهُ اـِلَيْهِ** manasına gelir [ki bu, görünüşe göre, yalnızca birinci fiilin ancak **عَنْ** vasıtasıyla müteaddî kılındığını, ikincisinin ise herhangi bir edat olmaksızın müteaddî olduğunu göstermek içindir; zira **وَصَّلَ الفِعْلَ اـِلَى مَفْعُوِلهِ** ve **أَوْصَلَهُ اـِلَيْهِ**, ki ikincisi daha yaygın ifadedir, “fiili müteaddî kıldı” demektir]: (K:) yahut ↓ **اغفلهُ** “onu (yani bir şeyi) hatırladığı hâlde ihmal etti” demektir. ('Eyn, Sb, S, O, Msb.) Bir hadiste şöyle denilmiştir: **مَنِ اتَّبَعَ الصَّيْدَ غَفَلَ** yani: Avın hedefini takip eden kimsenin zihni onunla meşgul ve ona kapılmış olur; böylece gafil olur [&c. diğer şeylerden]. (TA.)

**غفّلهُ**
2 **غفّلهُ** ذ , mastar ismi **تَغْفِيلٌ**, Onu gafil kıldı, unutturur kıldı, ihmal ettirir kıldı, aldırmaz kıldı; yahut dikkatsiz kıldı. (Msb.) ― -b2- 4’e de bak. ― -b3- **التَّغْفِيلُ** [ayrıca] şu manaya gelir: Bir iş hususunda, o işin hedefi olan kimse gafil iken, zihnen meşgul değil iken [yahut fiilen], arkadaşına kâfi gelmek. (ISk, K, TA.) [**غفّل صَاحِبَهُ** dersin; manası: O (ikincisi) gafil iken, &c., bir iş hususunda arkadaşına kâfi geldi.] -A2- Ve **غفّلهُ**, (Mgh, O, K, fakat Mgh nüshamda şedde olmaksızın yazılmıştır,) mastar ismi yukarıdaki gibi, (O, K,) Onu gizledi, (Mgh, O, K,) yani bir şeyi. (Mgh, O.)

**غافلهُ**
3 **غافلهُ** ذ [görünüşe göre: Gafil olanın, unutanın, ihmal edenin, aldırmazın yahut dikkatsizin tarzıyla ona davrandı]. (TA, **سَاهَاهُ** maddesinde; bk. **سهو** babı.)

**اغفلهُ**
4 **اغفلهُ** ذ : 1’e bak, üç yerde. ― -b2- [Bundan dolayı] şöyle denir: **مَا أَغْفَلَهُ عَنْكَ شَيْئًا** [görünüşe göre lafzen: “Sana dair herhangi bir şey hususunda o ne kadar gafildir!” ve bu sebeple hükmen] “Onun hakkında herhangi bir şey hususunda senden şüpheyi gider” manasındadır. (TA. [Bunun daha ileri açıklamalarına **شَىْءٌ** maddesinde bak.]) ― -b3- Ve **اغفلهُ عَنْهُ** Onu ondan gafil kıldı, unutturur kıldı, ihmal ettirir kıldı, aldırmaz kıldı; yahut ona karşı dikkatsiz kıldı; (S, * O, TA;) yani bir şeyden. (S.) [Yahut] **اغفلهُ** şu manaya gelir: O, yahut o şey, onu vurdu yahut ona rastladı; o (ikincisi) **غَافِل** iken [yani gafil iken, &c.]: yahut onu **غَافِل** kıldı: yahut ona **غَافِل** diye seslendi yahut onu **غَافِل** diye adlandırdı: ve aynı şekilde ↓ **غفّلهُ**, mastar ismi **تَغْفِيلٌ**: (TA:) yahut **تَغْفِيلٌ** “(birine) gafil, &c. diye seslenmek” manasınadır; ve “(birini) ahmak yahut budala kılmak”tır. (KL.) ― -b4- Ve **اغفلهُ** ayrıca şu manaya gelir: Meşguliyeti vaktinde ondan [bir şey] istedi; onun boşalma vaktini beklemedi. (TA.) ― -b5- Ve **اغفل الدَّابَّةَ** Hayvanı dağlamasız bıraktı; onu dağlamadı. (S, O.)

**تغفّل**
5 **تغفّل** ذ lâzım olarak: 6’ya bak, iki yerde. -A2- **تغفّلهُ** Onun gafletini, unutmasını, ihmalini, aldırmazlığını yahut dikkatsizliğini kolladı; (S, Mgh, O, Msb;) ve ayrıca **عَنْهُ** ile ↓ **تغافل**, (S, O,) ve ↓ **استغفلهُ**: (TA:) Bu manada ↓ **تغافل**’in [edatsız] müteaddî kullanımı hatadır. (Mgh.)

**تغافل**
6 **تغافل** ذ Kendini gafil, unutur, ihmal eder, aldırmaz yahut dikkatsiz gösterdi; gerçekte öyle olmadığı hâlde. (Msb.) [Ve] Kasten, bilerek gafil oldu, unutur oldu, &c.; ve ayrıca ↓ **تغفّل**: (K:) yahut birincisi bu manadadır; fakat ↓ **تغفّل** “gaflet, unutma, &c. hâlinde aldatıldı yahut oyuna getirildi” demektir. (TA.) **تغافل عَنْهُ**: 5’e bak. [Ayrıca] şu manaya gelir: Ondan, yahut ondan (o şeyden), gafil oldu, &c.: yahut kendini ondan, yahut ondan (o şeyden), gafil gösterdi, &c. (MA.)

**استغفلهُ**
10 **استغفلهُ** ذ : 5’e bak.

**غُفْلٌ**
**غُفْلٌ** ذ Ekilmemiş arazi: (K:) yahut hiçbir yol işareti olmayan: (Msb:) yahut yol işareti olmayan ve ekilmemiş: (S, O:) yahut yağmur görmemiş: (Ks, S, O:) yahut bilinmeyen; içinde bilinen bir iz yahut eser bulunmayan: ve M’ye göre, insanı yolunu kaybettiren bir çöl yahut susuz çöl; içinde hiçbir alamet yahut işaret bulunmayan: (TA:) çoğulu **أَغْفَالٌ**, (S, TA,) **مَوَاتٌ** ile eşanlamlıdır [bk.]: (S:) ve Lh, **أَرْضٌ أَغْفَالٌ** terkibini zikreder; sanki onun her parçasını **غُفْلٌ** denilen şey yapmışlar gibi: ve **بِلَادٌ أَغْفَالٌ**, manası: kendileriyle yol bulunacak yol işaretlerinin bulunmadığı memleket parçaları. (TA.) ― -b2- Ayrıca: Kendisiyle bilinebileceği bir alamet yahut işaret bulunmayan bir yol yahut güzergâh, &c. (K.) ― -b3- Ve: Üzerinde hiçbir işaret [yahut onu ayırt edecek çentik] bulunmayan bir kumar oku (**قِدْحٌ**); (K;) kendisine hiçbir pay tahsis edilmemiş ve hiçbir ceza yoktur: (O, K:) [yahut] Lh’ye göre, tekil sıfat formunu kullanarak **قِدَاحٌ غُفْلٌ** denir; manası: üzerinde çentikler bulunmayan ve kendilerine hiçbir pay ve hiçbir ceza tahsis edilmeyen [kumar okları]: şüpheye [hile şüphesine] sebep olmaktan korktukları için oklar topluluğuna ağırlık katmak üzere eklenirlerdi; yani sayıyı artırmak için: ve onlar dörttü; birincisi [adı] **المُصَدَّرُ**; sonra **المُضَعَّفُ**; sonra **المَنِيحُ**; sonra **السَّفِيحُ**. (TA.) ― -b4- Ve: Üzerinde dağlama bulunmayan bir hayvan (**دَابَّةٌ**): (S, O, K:) ve yoksul vergisinin onun için [gerekli] sayılmaması için dağlanmayan bir dişi deve: ve ↓ **غُفُلٌ** bunun lehçe varyantıdır; yahut şiir zaruretiyle kullanılır: çoğulu **أَغْفَالٌ**’dır. (TA.) Çoğul (**أَغْفَالٌ**) süt vermeyen develere yahut sığırlara (**نَعَمٌ**) da uygulanır. (TA.) ― -b5- Ve: **عَوَاشِر** [**عَاشِرَةٌ**’nin çoğulu; bk.] ve bunların benzerlerinden arınmış bir **مُصْحَف** [yahut Kur’an nüshası]. (TA.) ― -b6- Ve: Müellifi adıyla anılmayan bir kitap yahut yazı. (TA.) Ve müellifi bilinmeyen şiir. (K.) Ve bilinmeyen (K, TA) ve adı anılmayan [yahut anonim] bir şair: çoğulu **أَغْفَالٌ**. (TA.) ― -b7- Ayrıca: İşlerde tecrübesiz bir adam. (S, O, Msb, TA.) İhsanı umulmayan ve kötülüğünden korkulmayan kimse; (K, TA;) o, ihmal edilen bağlı gibi olduğundan: çoğulu yukarıdaki gibidir. (TA.) Ve saygı yahut şeref iddiasına dayanakları olmayan kimse: (K, TA:) yahut bazılarına göre, kişinin neye sahip olduğunu bilmediği kimse. (TA.) ― -b8- Ve: Develerin kürkü (lafzen: kürkler yahut yumuşak kıl kısımları, **أَوْبَار**, [belki uzun süre kırkılmadan bırakıldığı için]). (AHn, K, TA.)

**غَفَلٌ**
**غَفَلٌ** ذ : **غَفْلَةٌ**’ye bak. ― -b2- Ayrıca: Bol ve yüksek [değerde; görünüşe göre geçim vasıtaları hakkında]; eşanlamlısı **كَثِيرٌ رَفِيعٌ**: (O, K: [yahut ikinci kelime doğru olarak **رَفِيغٌ**’dir, (TK’da böyle,) yani geçim vasıtalarına nispetle geniş ve hoş yahut iyi:]) ve geçim vasıtalarının genişliği hâli: (O, K:) şu sözde böyledir: **هُوَ فِى غَفَلٍ مِنْ عَيْشِهِ** [O, geçim vasıtaları bakımından genişlik hâlindedir: görünüşe göre, gaflete yahut aldırmazlığa sebep olduğu için böyle adlandırılmıştır]. (O.)

**غُفُلٌ**
**غُفُلٌ** ذ : **غُفْلٌ**’e bak, ikinci yarı.

**غَفْلَةٌ**
**غَفْلَةٌ** ذ **غَفَلَ**’dan türeyen isimdir, (ISd, K,) yahut mastar ismidir. (S, O, Msb, TA) ve ayrıca yalın isimdir, (TA,) yahut isim ↓ **غَفَلَةٌ**’dır; ف’nin fethasıyla, onu mastar isminden ayırmak için; (Msb;) ve ayrıca ↓ **غَفَلٌ**, (ISd, K,) yahut bu, yukarıda lehçe varyantı olarak zikredilen **غَفِلَ**’in mastar ismi olabilir; otorite bakımından zayıf düşmüştür; (TA;) ve ↓ **غُفْلَانٌ**, (K,) yahut bu, **كُفْرَانٌ** gibi bir mastar ismi olabilir; ve yalın isim olabilir; (TA;) Gaflet, unutma, ihmal, aldırmazlık yahut dikkatsizlik; (Msb, K;) [ki bu hâl] bir şeyin bir adamın zihninden yokluğu hâlidir; ve gaflet yahut unutma: ve bazen, kasıtlı ihmal: (Msb;) yahut **غَفْلَةٌ** bir şeyi unutmayı, ihmal etmeyi yahut ondan gafil olmayı ifade eder: (Abu-l-Bakà, TA:) yahut bir şey hakkında gerekli bilginin yahut farkındalığın yokluğu: (El-Harلllee, TA:) yahut Er-Raghib’e göre, düşüncenin ve uyanıklığın azlığından doğan ihmal; yahut bazılarınca, nefsin arzuladığı şeye uymak, (TA.) [**فِى غَفْلَةٍ** “gaflet hâlinde” &c., ve **عَنْ غَفْلَةٍ** “gaflet sebebiyle” &c., çoğu kez “farkına varmadan” diye tercüme edilebilir.]

**غَفَلَةٌ**
**غَفَلَةٌ** ذ : bir önceki paragrafı gör.

**غَفْلَانٌ**
**غَفْلَانٌ** ذ , yahut **غَفْلَانُ**: **غَافِلٌ**’e bak.

**غُفْلَانٌ**
**غُفْلَانٌ** ذ : **غَفْلَةٌ**’ye bak.

**غَفُولٌ**
**غَفُولٌ** ذ Ürkmeyen ve kaçmayan bir dişi deve, (K, TA,) ne emzirdiği yavrudan geri durur, ne de onu kimin sağdığına aldırır. (TA.)

**غَافِلٌ**
**غَافِلٌ** ذ [ve ↓ **غَفْلَانٌ**, yahut **غَفْلَانُ**, Gafil, unutur, ihmal eder, aldırmaz yahut dikkatsiz: ve birincisi bazen kasten ihmal eden: birincinin çoğulu **غُفُولٌ** ve **غُفَّلٌ**]. (K.)

**مُغْفِلٌ**
**مُغْفِلٌ** ذ Dağlanmamış develere sahip olan. (TA.)

**مَغْفَلَةٌ**
**مَغْفَلَةٌ** ذ **عَنْفَقَة** [yahut alt dudağın altındaki kıl tutamı]; (O, K, TA;) Th böyle der, (O,) yahut Ez-Zejjلjee: (TA:) J’nin manalandırdığı gibi onun iki yanı değildir: (K:) birçok erkeğin onu [yıkamayı] ihmal etmesi sebebiyle böyle adlandırılmıştır. (TA.) Bir hadiste şöyle denilmiştir: **عَلَيْكَ بِالْمَغْفَلَةِ** [Alt dudağın altındaki kıl tutamını yıkamaya devam et]: manası, **وُضُوء** denilen abdestin edasında onu yıkamada uyanıklık kullanması gerektiğidir. (TA.)

**مُغَفَّلٌ**
**مُغَفَّلٌ** ذ [lafzen: Gafil kılınmış, &c.; fiiline bak: ve buradan, bir budala; yahut] zekâdan, ferasetten, maharetten yahut tabiî anlayıştan yoksun. (IDrd, Mgh, O, Msb, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَفَلَ
غَفَلَ U ( n. ac. غَفْل 1 ,  غَفْلَة 1t ,  غَفُوْل 26 ),
a.  Was careless, heedless, neglectful.

b.  [ 'An ], Neglected, disregarded.

غَفَّلَ
غَفَّلَ II ,
a.  Rendered careless, neglectful.

b.  Covered, veiled.

أَغْفَلَ
أَغْفَلَ IV ,
a.  see II (a) , ( b ).

c.  Neglected, disregarded; overlooked, omitted; forgot.

تَغَفَّلَ
تَغَفَّلَ V ,
a.  Took unawares; overreached.

تَغَاْفَلَ
تَغَاْفَلَ VI ,
a.  see I (b) .

b.  Feigned inattention, carelessness.

c.  Took unawares.

اِسْتَغْفَلَ
اِسْتَغْفَلَ X ,
a.  see V .

غَفْلَة
غَفْلَة 1t ,
a.  see 4 (a) .

غُفْل
غُفْل 3 , ( pl. أَغْفَاْل 38 ),
a.  Unknown; unmarked; undistinguishable, trackless, untraceable ( road ).

b.  Nameless; anonymous.

c.  Nonentity, nobody.

غَفَل
غَفَل 4 ,
a.  Negligence, carelessness, heedlessness, inattention, inadvertence; forgetfulness; neglect, neglectfulness, remissness; indifference, apathy.

b.  Ease, comfort.

مَغْفَلَة
مَغْفَلَة 17t ,
a.  Tuft of hair on the lower lip.

غَاْفِل
غَاْفِل 21 , ( pl. غُفَّل 11 ,  غُفُوْل 27 ),
a.  Careless, negligent, inattentive, inadvertent; forgetful; neglectful, remiss; indifferent; apathetic, stolid.

غُفُوْل
غُفُوْل 27 ,
a.  see 4 (a) .

غَفْلَاْنُ
غَفْلَاْنُ 33 ,
a.  see 21 .

غُفْلَاْن
غُفْلَاْن 35 ,
a.  see 4 (a) .

غَفَّلَ
N. P. غَفَّلَ II ,
a.  see 21 .

b.  Dupe, simpleton.

تَغَاْفَلَ
N. Ac. تَغَاْفَلَ VI ,
a.  see 4 (a) .

غَفْلَةً
غَفْلَةً ,
a.  عَلَى غَفْلَة Suddenly; unexpectedly; unawares.

مَوْت الغَفْلَة
مَوْت الغَفْلَة
a.  [ coll. ], Sudden death.

##### Türkçe

**غَفَلَ**
**غَفَلَ** U ( n. ac. **غَفْل** 1 ,  **غَفْلَة** 1t ,  **غَفُوْل** 26 ),
a. Dikkatsiz, gafil, ihmalkâr oldu.

b. [ 'An ], İhmal etti, göz ardı etti.

**غَفَّلَ**
**غَفَّلَ** II ,
a. Dikkatsiz, ihmalkâr kıldı.

b. Örttü, perdeledi.

**أَغْفَلَ**
**أَغْفَلَ** IV ,
a. II (a) , ( b )’ye bak.

c. İhmal etti, göz ardı etti; gözden kaçırdı, çıkardı; unuttu.

**تَغَفَّلَ**
**تَغَفَّلَ** V ,
a. Habersiz yakaladı; aldattı.

**تَغَاْفَلَ**
**تَغَاْفَلَ** VI ,
a. I (b)’ye bak.

b. Dikkatsizliği, gafleti tasladı.

c. Habersiz yakaladı.

**اِسْتَغْفَلَ**
**اِسْتَغْفَلَ** X ,
a. V’ye bak.

**غَفْلَة**
**غَفْلَة** 1t ,
a. 4 (a)’ya bak.

**غُفْل**
**غُفْل** 3 , ( pl. **أَغْفَاْل** 38 ),
a. Bilinmeyen; işaretsiz; ayırt edilemez, izsiz, izi sürülemez (yol).

b. Adsız; anonim.

c. Hiç kimse, kimse.

**غَفَل**
**غَفَل** 4 ,
a. İhmal, dikkatsizlik, gaflet, dikkatsizlik, dalgınlık; unutkanlık; ihmal, ihmalkârlık, gevşeklik; ilgisizlik, kayıtsızlık.

b. Rahatlık, konfor.

**مَغْفَلَة**
**مَغْفَلَة** 17t ,
a. Alt dudak üzerindeki kıl tutamı.

**غَاْفِل**
**غَاْفِل** 21 , ( pl. **غُفَّل** 11 ,  **غُفُوْل** 27 ),
a. Dikkatsiz, ihmalkâr, dikkatsiz, dalgın; unutkan; ihmalkâr, gevşek; ilgisiz; kayıtsız, duygusuz.

**غُفُوْل**
**غُفُوْل** 27 ,
a. 4 (a)’ya bak.

**غَفْلَاْنُ**
**غَفْلَاْنُ** 33 ,
a. 21’e bak.

**غُفْلَاْن**
**غُفْلَاْن** 35 ,
a. 4 (a)’ya bak.

**غَفَّلَ**
N. P. **غَفَّلَ** II ,
a. 21’e bak.

b. Aldanan, saf.

**تَغَاْفَلَ**
N. Ac. **تَغَاْفَلَ** VI ,
a. 4 (a)’ya bak.

**غَفْلَةً**
**غَفْلَةً** ,
a. **عَلَى غَفْلَة** Ansızın; beklenmedik olarak; habersiz.

**مَوْت الغَفْلَة**
**مَوْت الغَفْلَة**
a. [ coll. ], Ansızın ölüm.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

غفل
غَفَلَ - يَغْفُلُ - غَفْلَة - غَافِل - غَافِلُوْن - أَغْفَلَ - يُغْفِلُ
غَفَلَ - يَغْفُلُ + كائن + عن شيء: يسهو ويشرد عن شيء ولا ينتبه إليه: يتلقى بوسائل الإدراك معلومات، ولكنه لا يلقي سمعه لها وهو شهيد، فلا يعيها وعياً حسناً، فلا يرتبها ولا يضيفها إلى مخزون المعلومات لديه، فتضيع منه ولا يحتفظ بها
غَفْلَة: على وزن " فـَعـْلـَة " اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " غَفَلَ - يَغْفُلُ ": غفلة تجاه أمر مراد دون غيره
كان - يكون + كائن + في غفلة + من شيء أو أمر: يكون ساهياً وشارداً عنه ولا ينتبه إليه
﴿لقد كنت في غفلة من هذا﴾
فعلَ - يفعلً + كائن + شيئاً + على حين غفلة + من كائن: يفعله في وقت يكون فيه الكائن غافلاً
﴿ودخل المدينة على حين غفلة من أهلها﴾
غَافِل: اسم فاعل صفة مشبهة من " غَفَلَ - يَغْفُلُ "
غَافِلُوْن: جمع " غَافِل "
أَغْفَلَ - يُغْفِلُ: على وزن " أفْعَلَ" من " غَفَلَ - يَغْفُلُ ": جعله " يَغْفُلُ ": شتت انتباهه وتركيزه واهتمامه بحيث صار يتلقى بوسائل الإدراك معلومات، ولكنه لا يرتبها ولا يضيفها إلى مخزون المعلومات لديه، فتضيع منه ولا يحتفظ بها
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الغفلة ونقص وضوح الوعي، وتشوش الذهن وسوء التركيز "، وهي:
ذَهِلَ - يَذْهَلُ (ذَهَلَ - يَذْهَلُ)، غَفَلَ - يَغْفُلُ، سَكِرَ - يَسْكَرُ، سَدَرَ - يَسْدُرُ، سَمَدَ - يَسْمُدُ، سَهَا - يَسْهُوْ

غفل - يغفل
 	﴿وإذا كنت فيهم فأقمت لهم الصلاة فلتقم طائفة منهم معك وليأخذوا أسلحتهم فإذا سجدوا فليكونوا من ورائكم ولتأت طائفة أخرى لم يصلوا فليصلوا معك وليأخذوا حذرهم وأسلحتهم ود الذين كفروا لو تَغْفُلُون عن أسلحتكم وأمتعتكمفيميلون عليكم ميلة واحدة ولا جناح عليكم إن كان بكم أذى من مطر أو كنتم مرضى أن تضعوا أسلحتكم وخذوا حذركم إن الله أعد للكافرين عذابا مهينا(102)﴾ النساء
غفلة
- الباقون إلى الساعة دون إيمان﴿وأنذرهم يوم الحسرة إذ قضي الأمر وهم في غفلة وهم لا يؤمنون(39)﴾ مريم ﴿اقترب للناس حسابهم وهم في غفلة معرضون(1)﴾ الأنبياء
أو إلى الموت دون إيمان	﴿لقد كنت في غفلة من هذا فكشفنا عنك غطاءك فبصرك اليوم حديد(22)﴾ ق ﴿واقترب الوعد الحق فإذا هي شاخصة أبصار الذين كفروا ياويلنا قد كنا في غفلة من هذا بل كنا ظالمين(97)﴾ الأنبياء
 	﴿ذلك أن لم يكن ربك مهلك القرى بظلم وأهلها غافلون(131)﴾ الأنعام ﴿ودخل المدينة على حين غفلة من أهلها فوجد فيها رجلين يقتتلان هذا من شيعته وهذا من عدوه فاستغاثه الذي من شيعته على الذي من عدوه فوكزه موسى فقضى عليه قال هذا من عمل الشيطان إنه عدو مضل مبين(15)﴾ القصص
غافل
وما الله بغافل
 ﴿ثم قست قلوبكم من بعد ذلك فهي كالحجارة أو أشد قسوة وإن من الحجارة لما يتفجر منه الأنهار وإن منها لما يشقق فيخرج منه الماء وإن منها لما يهبط من خشية الله وما الله بغافل عما تعملون(74)﴾ البقرة ﴿ثم أنتم هؤلاء تقتلون أنفسكم وتخرجون فريقا منكم من ديارهم تتظاهرون عليهم بالإثم والعدوان وإن يأتوكم أسارى تفادوهم وهو محرم عليكم إخراجهم أفتؤمنون ببعض الكتاب وتكفرون ببعض فما جزاء من يفعل ذلك منكم إلا خزي في الحياة الدنيا ويوم القيامة يردون إلى أشد العذاب وما الله بغافل عما تعملون(85)﴾ البقرة
 	﴿أم تقولون إن إبراهيم وإسماعيل وإسحاق ويعقوب والأسباط كانوا هودا أو نصارى قل أأنتم أعلم أم الله ومن أظلم ممن كتم شهادة عنده من الله وما الله بغافل عما تعملون (140)﴾ البقرة ﴿قل ياأهل الكتاب لم تصدون عن سبيل الله من آمن تبغونها عوجا وأنتمشهداء وما الله بغافل عما تعملون(99)﴾ آل عمران
 	﴿ولكل درجات مما عملوا وما ربك بغافل عما يعملون(132)﴾ الأنعام ﴿ولا تحسبن الله غافلا عما يعمل الظالمون إنما يؤخرهم ليوم تشخص فيه الأبصار (42)﴾ إبراهيم
 	﴿وقل الحمد لله سيريكم آياته فتعرفونها وما ربك بغافل عما تعملون(93)﴾ النمل ﴿ولله غيب السماوات والأرض وإليه يرجع الأمر كله فاعبده وتوكل عليه وما ربك بغافل عما تعملون(123)﴾ هود
 	﴿قد نرى تقلب وجهك في السماء فلنولينك قبلة ترضاها فول وجهك شطر المسجد الحرام وحيث ما كنتم فولوا وجوهكم شطره وإن الذين أوتوا الكتاب ليعلمون أنه الحق من ربهم وما الله بغافل عما يعملون(144)﴾ البقرة ﴿ومن حيث خرجت فول وجهك شطر المسجد الحرام وإنه للحق من ربك وما الله بغافل عما تعملون(149)﴾ البقرة
 	﴿ولقد خلقنا فوقكم سبع طرائق وما كنا عن الخلق غافلين(17)﴾ المؤمنون
غافِلون
المعبودون من دون الله غافلون عن عابديهم
 ﴿فكفى بالله شهيدا بيننا وبينكم إن كنا عن عبادتكم لغافلين(29)﴾ يونس ﴿ومن أضل ممن يدعو من دون الله من لا يستجيب له إلى يوم القيامة وهم عن دعائهم غافلون(5)﴾ الأحقاف
الغافلون عن الله وآياته
- المتكبرين  ﴿سأصرف عن آياتي الذين يتكبرون في الأرض بغير الحق وإن يروا كل آية لا يؤمنوا بها وإن يروا سبيل الرشد لا يتخذوه سبيلا وإن يروا سبيل الغي يتخذوه سبيلا ذلك بأنهم كذبوا بآياتنا وكانوا عنها غافلين(146)﴾ الأعراف
- قوم فرعون  	﴿فانتقمنا منهم فأغرقناهم في اليم بأنهم كذبوا بآياتنا وكانوا عنها غافلين(136)﴾ الأعراف ﴿فاليوم ننجيك ببدنك لتكون لمن خلفك آية وإن كثيرا من الناس عن آياتنا لغافلون (92)﴾ يونس
- الذين رضوا بالحياة الدنيا	﴿إن الذين لا يرجون لقاءنا ورضوا بالحياة الدنيا واطمأنوا بها والذين هم عن آياتنا غافلون(7)﴾ يونس
- الذين لم ينزل عليهم كتاب مباشرة  	﴿أن تقولوا إنما أنزل الكتاب على طائفتين من قبلنا وإن كنا عن دراستهم لغافلين (156)﴾ الأنعام ﴿وإذ أخذ ربك من بني آدم من ظهورهم ذريتهم وأشهدهم على أنفسهم ألست بربكم قالوا بلى شهدنا أن تقولوا يوم القيامة إنا كنا عن هذا غافلين(172)﴾ الأعراف
- الذين كانوا قبل القرآن	﴿نحن نقص عليك أحسن القصص بما أوحينا إليك هذا القرآن وإن كنت من قبله لمن الغافلين(3)﴾ يوسف ﴿واذكر ربك في نفسك تضرعا وخيفة ودون الجهر من القول بالغدو والآصال ولا تكن من الغافلين(205)﴾ الأعراف
- البشر الذين يتصرفون كالحيوانات  	﴿ولقد ذرأنا لجهنم كثيرا من الجن والإنس لهم قلوب لا يفقهون بها ولهم أعين لا يبصرون بها ولهم آذان لا يسمعون بها أولئك كالأنعام بل هم أضل أولئك هم الغافلون (179)﴾ الأعراف ﴿أولئك الذين طبع الله على قلوبهم وسمعهم وأبصارهم وأولئك هم الغافلون(108)﴾ النحل
- الذين لم ينذر آباؤهم	﴿لتنذر قوما ما أنذر آباؤهم فهم غافلون(6)﴾ يس
 	﴿يعلمون ظاهرا من الحياة الدنيا وهم عن الآخرة هم غافلون(7)﴾ الروم ﴿واصبر نفسك مع الذين يدعون ربهم بالغداة والعشي يريدون وجهه ولا تعد عيناك عنهم تريد زينة الحياة الدنيا ولا تطع من أغفلنا قلبه عن ذكرنا واتبع هواه وكان أمره فرطا(28)﴾ الكهف
 	﴿ذلك أن لم يكن ربك مهلك القرى بظلم وأهلها غافلون(131)﴾ الأنعام ﴿ودخل المدينة على حين غفلة من أهلها فوجد فيها رجلين يقتتلان هذا من شيعته وهذا من عدوه فاستغاثه الذي من شيعته على الذي من عدوه فوكزه موسى فقضى عليه قال هذا من عمل الشيطان إنه عدو مضل مبين(15)﴾ القصص
 	﴿قال إني ليحزنني أن تذهبوا به وأخاف أن يأكله الذئب وأنتم عنه غافلون(13)﴾ يوسف
المحصنات الغافلات المؤمنات
 ﴿إن الذين يرمون المحصنات الغافلات المؤمنات لعنوا في الدنيا والآخرة ولهم عذاب عظيم(23)﴾ النور
أغفل
الغفلة في القلب	﴿واصبر نفسك مع الذين يدعون ربهم بالغداة والعشي يريدون وجهه ولا تعد عيناك عنهم تريد زينة الحياة الدنيا ولا تطع من أغفلنا قلبه عن ذكرنا واتبع هواه وكان أمره فرطا (28)﴾ الكهف
مختار الصحاح
● [غفل] غ ف ل: غَفَلَ عن الشيء من باب دخل و غَفْلَةً أيضا و أغْفَلَهُ عنه غيره و أغْفَلَ الشيء تركه على ذُكر و تَغَافَلَ عنه و تَغَفَّلَهُ اهتبل غفلته و المَغْفَلَةُ في الحديث جانبا العنفقة
الراغب
غفل
- الغفلة: سهو يعتري الإنسان من قلة التحفظ والتيقظ، يقال: غفل فهو غافل (انظر: الأفعال 2/11). قال تعالى: }لقد كنت في غفلة من هذا﴿[ق/22]،﴾وهم في غفلة معرضون﴿[الأنبياء/1]،﴾ودخل المدينة على حين غفلة من أهلها﴿[القصص/15]،﴾وهم عن دعائهم غافلون﴿[الأحقاف/5]،﴾لمن الغافلين﴿[يوسف/3]،﴾هم غافلون﴿[الروم/7]،﴾بغافل عما يعملون﴿[البقرة/ 144]،﴾لو تغفلون عن أسلحتكم﴿[النساء/102]،﴾فهم غافلون﴿[يس/6]،﴾عنها غافلين﴿[الأعراف/146]. وأرض غفل: لا منار بها، ورجل غفل: لم تسمه التجارب، وإغفال الكتاب: تركه غير معجم، وقوله:﴾من أغفلنا قلبه عن ذكرنا﴿[الكهف/28]، أي: تركناه غير مكتوب فيه الإيمان، كما قال:﴾أولئك كتب في قلوبهم الإيمان{ [المجادلة/22]، وقيل: معناه من جعلناه غافلا عن الحقائق.
ملخص اللسان:
1.     غفل: غَفَلَ عنه يَغْفُلُ غُفولاً وغَفْلةً وأَغْفَلَه عنه غيرُه وأَغْفَلَه: تركَه وسها عنه؛
2.     الغَفَلُ الكثيرُ الرفيعُ.
3.     ونَعَمٌ أَغْفالٌ: لا لِقْحةَ فيها ولا نَجِيب.
4.     وغفَلْت عنه: وصَّلْت غَفَلي إِليه أَو تركته على ذُكْرٍ.
5.     والمُغَفَّلُ: الذي لا فِطْنة له.
6.     وأَغْفالَ الأَرض أَي المجهولة التي ليس فيها أَثر يعرف،
7.     الغُفْل الذي لا يُرجى خيره ولا يخشى شره.
8.     ورجل غُفْل: لا حسَب له، وقيل: هو الذي لا يعرف ما عنده، وقيل: هوالذي لم يجرِّب الأُمور.
9.     وغفَل الشيءَ:ستَره.
لسان العرب
● - غفل: غَفَلَ عنه يَغْفُلُ غُفولاً وغَفْلةً وأَغْفَلَه عنه غيرُه     وأَغْفَلَه: تركَه وسها عنه؛ وأَنشد ابن بري في الغُفول:     فابك هلاًّ واللَّيالي بِغِرَّةٍ     تَدُورُ، وفي الأَيام عنك غُفولُ     (* قوله «فابك هلا إلخ» كذا في الأصل).     وأَغْفَلْتُ الرجل: أَصبْتُه غافلاً، وعلى ذلك فسر بعضهم قوله عز وجل:     ولا تُطِعْ من أَغْفَلْنا قلْبَه عن ذِكْرِنا؛ قال: ولو كان على الظاهر     لوجب أَن يكون قوله واتَّبَع هَواه، بالفاء دون الواو؛ وسئل أَبو العباس عن     هذه الآية فقال: مَنْ جَعَلْناه غافلاً، وكلام العرب أَكثرُه أَغْفَلْته     سمّيته غافِلاً، وأَحْلَمْتُه سمّيته حَليماً، قال: وفعلَ هو وأَفْعَلته     أَنا، أَكثرُ اللغة ذهَب وأَذْهَبْته، هذا أَكثر الكلام، وفَعَّلْت     أَكْثَرْتُ ذلك فيه مثل غَلَّقْت الأَبواب وأَغْلَقْتها، وأَفْعَلْتُ يَجيءُ     مكانَ فَعَّلْت مثل مَهَّلْتُه وأَمْهَلْته ووَصَّيْتُ وأَوْصَيْتُ     وسَقَّيْتُ وأَسْقَيْتُ. وفي حديث أَبي موسى: لعَلَّنا أَغْفَلْنا رسولَ الله،     صلى الله عليه وسلم، يَمينَه أَي جَعَلْناه غافلاً عن يمينه بسبب     سُؤَالِنا، وقيل: سأَلْناه وقت شُغْله ولم ننتظر فراغه. يقال: تغَفَّلْته     واسْتَغْفَلْته أَي تحيَّنْتُ غَفْلَته. ويقال: هو في غَفَلٍ من عَيشِه أَي في     سعة؛ أَبو العباس: الغَفَلُ الكثيرُ الرفيعُ. ونَعَمٌ أَغْفالٌ: لا     لِقْحةَ فيها ولا نَجِيب. وقال بعض العرب: لنا نَعَمٌ أَغْفالٌ ما تَبِضُّ؛     يصفُ سَنةً أَصابتهم فأَهلكت جيادَ مالهم. وقال شمر: إِبل أَغْفالٌ لا     سِماتِ عليها، وقِداحٌ أَغْفالٌ. سيبويه: غَفَلْتُ صرت غافلاً. وأَغْفَلْتُه     وغفَلْت عنه: وصَّلْت غَفَلي إِليه أَو تركته على ذُكْرٍ. قال الليث:     أَغْفَلْت الشيء تركته غَفَلاً وأَنت له ذاكر. قال ابن سيده: وقوله تعالى:     وكانوا عنها غافِلينَ؛ يصلح أَن يكون، والله أَعلم، كانوا في تركهم     الإِيمانَ بالله والنظرَ فيه والتدبُّرَ له بمنزلة الغافِلين، قال: ويجوز أَن     يكون وكانوا عما يراد بهم من الإِثابة عليه غافِلين، والاسم الغَفْلة     والغَفَل؛ قال:     إِذْ نحْنُ في غَفَلٍ، وأَكْبَرُ هَمِّنا     صِرْفُ النَّوَى، وفِراقُنا الجِيرانا     وفي الحديث: من اتَّبَعَ الصَّيْدَ غَفَلَ أَي يَشْتَغِلُ به قلبه     ويستولي عليه حتى تصير فيه غَفْلة.     والتَّغافُلُ: تَعمُّدُ الغَفْلة على حدِّ ما يجيء عليه هذا النحو.     وتَغَافَلْت عنه وتغفَّلْتُه إِذا اهْتَبَلْتَ غَفْلَتَه. ابن السكيت: يقال     قد غَفَلْت فيه وأَغْفَلْتُه. والتَّغْفِيل: أَن يكفيك صاحبُك وأَنت     غافِلٌ لا تَعْنَى بشيء. والتَّغَفُّل: خَتْلٌ في غَفْلة.     والمُغَفَّلُ: الذي لا فِطْنة له. والغَفُول من الإِبل: البَلْهاء التي     لا تمنع من فَصِيل يرضعها ولا تبالي منْ حَلبها. والغُفْل: المُقيّد الذي     أُغْفِل فلا يرجى خيرُه ولا يخشى شرّه، والجمع أَغْفال. والأَغْفالُ:     المَواتُ. والغُفْلُ: سَبْسَبٌ مَيّتة لا علامةَ فيها؛ وأَنشد:     يتْركْنَ بالمَهامِهِ الأَغْفالِ     وكلُّ ما لا علامة فيه ولا أَثر عمارة من الأَرضين والطُّرقِ ونحوها     غُفْلٌ، والجمع كالجمع. وفي كتابه لأُكَيْدِرَ: إِنّ لنا الضاحيةَ     والمَعامِيَ وأَغْفالَ الأَرض أَي المجهولة التي ليس فيها أَثر يعرف، وحكى     اللحياني: أَرض أَغْفالٌ كأَنهم جعلوا كل جزء منها غُفْلاً. وبلادٌ أَغْفالٌ: لا     أَعلام فيها يُهتدى بها، وكذلك كل ما لا سمة عليه من الإِبل والدواب.     ودابّة غُفْل: لا سمة عليها. وناقة غُفْل: لا تُوسَم لئلا تَجِب عليها     صدقة؛ وبه فسر ثعلب قول الراجز:     لا عيشَ إِلاَّ كلُّ صَهْباءَ غُفُلْ     تَناوَلُ الحوضَ، إِذا الحوض شُغِلْ     وقد أَغْفَلْتُها إِذا لم تَسِمْها. وفي الحديث: أَن نَفاذة الأَسْلَمي     قال: يا رسول الله، إِنِّي رجل مُغْفِلٌ فأَين أَسِمُ إِبلي؟ أَي صاحبُ     إِبلٍ أَغْفالٍ لا سمات عليها؛ ومنه حديث طهفة: ولنا نَعَمٌ هَمَلٌ     أَغْفالٌ لا سمات عليها، وقيل: الأَغْفال ههنا التي لا أَلبانَ لها، واحدها     غُفْل، وقيل: الغُفْل الذي لا يُرجى خيره ولا يخشى شره. وقِدْحٌ غُفْل: لا     خير فيه ولا نصيب له ولا غُرْم عليه، والجمع كالجمع؛ وقال اللحياني:     قِداحٌ غُفْلٌ على لفظ الواحد ليست فيها فُروضٌ ولا لها غُنْم ولا عليها     غُرْم، وكانت تُثَقَّل بها القِداحُ كراهية التُّهَمَة، يعني بتثقّل تكثّر،     قال: وهي أَربعة: أَولها المُصَدَّرُ ثم المُضَعَّف ثم المَنِيح ثم     السَّفيح. ورجل غُفْل: لا حسَب له، وقيل: هو الذي لا يعرف ما عنده، وقيل: هو     الذي لم يجرِّب الأُمور. وشاعر غُفْل: غير مسمى ولا معروف، والجمع أَغْفال.     وشِعْر غُفْل: لا يعرف قائله. وأَرض غُفْل: لم تُمْطَر. وغفَل الشيءَ:     ستَره. وغُفْل الإِبل، بسكون الفاء: أَوبارُها؛ عن أَبي حنيفة.     والمَغْفَلة: العَنْفَقة؛ عن الزجاجي، ووردت في الحديث وهي جانبا     العَنْفَقة، روي عن بعض التابعين: عليك بالمَغْفَلة والمَنْشَلة؛ المَنْشَلةُ     موضع حلقة الحاتم. وفي حديث أَبي بكر: رأَى رجلاً يتوضأ فقال: عليك     بالمَغْفَلةِ؛ هي العَنْفقة يريد الاحتياط في غسلها في الوضوء، سميت مَغْفَلة     لأَن كثيراً من الناس يُغْفلُ عنها.     وغافلٌ وغَفْلة: اسمان. وبنو غُفَيْلة وبنو المُغَفَّل: بُطون، والله     أَعلم.
مقاييس اللغة:
(غفل) الغين والفاء واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تَرك الشّيء سهواً، وربَّما كان عن عمدٍ. من ذلك: غَفَلتُ عن الشيء غَفلةً وغُفولاً، وذلك إذا تركتَه ساهياً. وأغفلْتُه، إذا تركْتَه على ذُكْرٍ منك له. ويقولون لكلِّ ما لا مَعْلَم له: غُفْلٌ، كأنَّه غُفِل عنه. فيقولون: أرضٌ غُفْلٌ: لا عَلَم بها. وناقَة غُفْلٌ: لا سِمَةَ عليها. ورجلٌ غُفْل: لم يجرِّب الأمور.
القاموس المحيط:
غَفَلَ عنه غُفولاً تَرَكَهُ، وسَها عنه، كأَغْفَلَهُ. أو غَفَلَ صارَ غافلاً. وغَفَلَ عنه، وأغْفَلَهُ وصَّلَ غَفْلَتَه إليه، والاسمُ الغَفْلَةُ، والغَفَلُ، محرَّكةً، والغفُلانُ، بالضم. والتَّغافُلُ، والتَّغَفُّلُ تَعَمُّدُه.
والتَّغْفيل: أن يَكْفِيَكَ صاحِبُكَ وأنتَ غافِلٌ لا تُعْنى بشيءٍ. وكمُعَظَّمٍ: مَن لا فِطْنَةَ له، واسمٌ. وكصَبورٍ: الناقةُ البَلْهاءُ. والغُفْلُ، بالضم: من لا يُرْجَى خيرهُ، ولا يُخْشَى شَرُّه، وما لا عَلامَةَ فيه من القِداحِ والطُّرُقِ وغيرِها، وما لا عِمارَةَ فيه من الأرضينَ، وما لا سِمَةَ عليه من الدوابِّ، وما لا نَصيبَ له، ولا غُرْمَ عليه من القِداحِ، ومن لا حَسَبَ له، والشِّعْرُ المَجْهولُ قائلُه، والشاعرُ المَجْهولُ، وأوبارُ الإِبِلِ. وغَفَّلَهُ تَغْفيلاً: سَتَرَه. وكمَرْحَلَةٍ: العَنْفَقَةُ، لا جانِباها، ووَهِم الجوهريُّ. وغافِلٌ: جَدُّ عبدِ اللهِ بنِ مَسْعودٍ، وع، وابنُ صَخْرٍ أخو بني قُرَيْمِ بنِ صاهلَةَ. وكجُهَيْنَةَ: بَطْنٌ، وابنُ عَوْفٍ في السكونِ، وابنُ قاسِطٍ في رَبيعةَ، وبنتُ عامِرِ بنِ عبدِ اللهِ ابنِ عَبيدِ بنِ عَويجٍ، وهُبَيْبُ بنُ مُغْفِلٍ، كمُحْسِنٍ: صحابيٌّ. والغَفَلُ، محرَّكةً: الكثيرُ الرفيغُ، والسَّعَةُ من العَيْشِ. وبنُو المُغَفَّلِ، كمُعَظَّمٍ: بَطْنٌ. وكامِلُ بنُ غُفَيْلٍ، كزُبيرٍ.
تاج العروس:
غفل
غَفَلَ عنه غَفْلَةً وغُفولاً : تَرَكَه وسَها عنه قال شيخُنا : صَريحُه أنّه كَكَتَبَ وحكى بعضُهم فيه غَفِلَ كفَرِحَ ثمّ رأيتُ في بعضِ المُصَنِّفات :
غَفلتَ بفتحِ الفاءِ ثمّ بكَسرِها ... وضمٍّ وفتحِ الفاءِ جا لمُضارِعِ
ولكنّه بالضَّمِّ جاءَ مُصَحَّحاً ... وفي قِلَّةٍ بالفَتْح ضَبْطَاً لسامِعِ ثمّ قال : وهذا الذي أشارَ إلى قِلَّتِه لا أَعْرِفُه ولم أَقِفْ عليه في شيءٍ من المُصَنِّفاتِ اللُّغَويّةِ على كثرةِ الاستِقراء فانظُرْ صِحّةَ ذلك انتهى . وأنشدَ ابنُ بَرِّي في الغُفول :
فآبَكَ هَلاَّ والليالي بغِرَّةٍ ... تدورُ وفي الأيّامِ عَنْكَ غُفولُ كَأَغْفَلَه عنه غيرُه . أو غَفَلَ الرجلُ : صارَ غافِلاً وغَفَلَ عنه وأَغْفَله : وَصَّلَ غَفْلَتَه إليه أو تَرَكَه على ذُكْرٍ هذا نصُّ كتابِ سيبويه وفي العَين : أَغْفَلْتَ الشيءَ : تَرَكْتَه غَفَلاً وأنتَ له ذاكِرٌ . والاسمُ الغَفْلَةُ والغَفَلُ - مُحَرَّكَةً - والغُفْلان بالضَّمّ واقتصرَ ابنُ سِيدَه على الأُولَيَيْن وقال شيخُنا : فيه تأمُّلٌ ظاهِرٌ فالمُصَرَّحُ به في غيرِه من الدَّواوينِ أنَّها مصادر انتهى . فالغَفْلَة : اسمٌ وأيضاً مصدرٌ والغَفَلُ مُحَرَّكَةً لا يكونَ مصدراً إلاّ في اللُّغَة المَرْجوحَةِ التي ذَكَرَها هو ولم نَجِدْ لها سَنَدَاً وأمّا الغُفْلان بالضَّمّ فإنّه يُحتَمَلُ أن يكونَ مصدراً كغُفْرانٍ وأن يكونَ اسماً وفي المُحكَم : قال الشاعرُ :
إذْ نحنُ في غَفَلٍ وأَكْبرُ هَمِّنا ... صرفُ النَّوى وفِراقُنا الجِيرانا
وفي الحديث : " من اتَّبعَ الصَّيدَ غَفَلَ " أي : يَشْتَغِلُ به قَلْبُه ويَسْتَولي عليه حتى تصيرَ فيه غَفْلَةٌ . والغَفْلَة على ما قاله الحَرَاليُّ : فَقْدُ الشُّعورِ بما حَقُّه أن يُشعَرَ به وقال أبو البَقاءِ : هو الذُّهولُ عن الشيءِ وقال الراغبُ : هو سَهْوٌ يَعْتَري مِن قِلَّةِ التَّحَفُّظِ والتيَقُّظ وقيل : متابَعةُ النَّفْسِ على ما تشتهيه . والتَّغافُلُ والتَّغَفُّل : تعمُّدُه أي الغَفْلَة وفي الصِّحاح : تَغافَلْتُ عنه وَتَغَفَّلْتُه : إذا اهْتَبَلْتَ غَفْلَتَه وظاهرُ هذا السِّياقِ أنّهما بمعنىً واحد وقد فرَّقَ بعضُهم فقال : تَغافَلَ : تعمَّدَ الغَفلَةَ على حدِّ ما يجيءُ عليه هذا النَّحوُ وَتَغَفَّلَ : خَتَلَ في غَفْلَةٍ . والتَّغْفيل : أن يكفيكَ صاحِبُكَ وأنتَ غافِلٌ لا تُعنى بشيءٍ قاله ابن السِّكِّيت . المُغَفَّلُ كمُعَظَّمٍ : من لا فِطنَةَ له عن ابْن دُرَيْدٍ . أيضاً اسمٌ وهو عَبْد الله بنُ مُغَفَّلٍ المُزَنِيُّ له ولأبيهِ صُحبةٌ رَضِيَ الله تَعالى عنهما وهو فَرْدٌ على ما قاله الذَّهَبيُّ قال الحافظُ : روى عنه ابنُه غُفَيْلٌ اسمُه يَزيد وله ابنٌ آخَرُ اسمه زِيادٌ روى عنه ابنُه خُزاعِيُّ بنُ زيادٍ وآخَرُ اسمُه مُغَفَّلٌ ومن ولدِه أيضاً بِشرُ بن حَسّانٍ بن مُغَفَّلٍ بن عَبْد الله بن مُغَفَّلٍ سَكَنَ هَراةَ ثمّ تحوَّلَ إلى مَرْوَ فسَمِعَ منه أبو صالحٍ سَلْمَوَيْه وحفيدُه حَسّان يُكنى أبا الحسينِ كان شَيْخَ الجماعةِ بهَراةَ وحفيدُه رئيسُ هَراةَ أبو محمد أحمد بن عَبْد الله بن محمد المُزَنيُّ أحَدُ الأئمّةِ عظَّمَه الحاكمُ جِدّاً مات سنة 350 ، ذَكَرَه الأمير فَظَهَر أنّه ليسَ فَرْدَاً كما قاله الذهَبيُّ بل وفي المُتأخِّرينَ من غيرِ هذا البيتِ أبو اليَقظانِ بنُ مُغَفَّلِ بن عليٍّ الواسِطِيُّ عن أبيه وعنه عُمرُ بن يوسُفَ خَطيبُ بيتِ الآبار نَقَلْتُه من خطِّ ابن الصابونيِّ في ذَيْلِه . الغَفُول كصَبُورٍ : الناقةُ البَلْهاءُ التي لا تَمْتَنِعُ من فَصيلٍ يَرْضَعُها ولا تُبالي مَن حَلَبَها . والغُفْلُ بالضَّمّ : مَن لا يُرجى خَيْرُه ولا يُخشى شرُّه فهو كالمُقَيَّدِ الذي أُغْفِلَ والجمعُ أَغْفَالٌ . الغُفْل : ما لا علامةَ فيه من القِداحِ والطرُقِ وغيرِها وما لا عِمارةَ فيه من الأرَضين وفي الصِّحاح : الأَغْفال : المَوَاتُ يقال : أرضٌ غُفْلٌ : لا عَلَمَ بها ولا أَثَرَ عِمارَةٍ وفي المُحكَم : الغُفْل : سَبْسَبٌ مَيِّتَةٌ لا علامةَ فيها قال :
" يَتْرُكْنَ بالمَهامِهِ الأَغْفالِ
وكلُّ ما لا علامةَ فيه ولا أَثَرَ عِمارةٍ من الأرَضينَ والطرُقِ ونحوِها غُفْلٌ والجمعُ كالجمع وفي كتابِه صلّى الله تعالى عليه وسلَّم لأُكَيْدِرٍ : " إنّ لنا الضاحِيَةَ والمَعاميَ وأغْفالَ الأرضِ " أي المَجهولةَ التي ليس فيها أثرٌ يُعرَفُ وحكى اللِّحْيانيُّ : أرضٌ أَغْفَالٌ كأنّهم جعلوا كلَّ جُزءٍ منها غُفْلاً . وبلادٌ أَغْفَالٌ : لا أعلامََ فيها يُهتدى بها . كذلك كلُّ ما لا سِمةَ عليه من الدّوابِّ غُفْلٌ دابَّةٌ غُفْلٌ : لا سِمةَ عليها وناقةٌ غُفْلٌ : لم تُوسَمْ ؛ لئلاّ تَجِبَ عليها الصَّدَقةُ ومنه حديثُ طَهْفَةَ : ولنا نَعَمٌ هَمَلٌ أَغْفَالٌ . أي لا سِماتَ عليها . الغُفْلُ أيضاً : ما لا نَصيبَ له ولا غُرْمَ عليه من القِداحِ وقال اللِّحْيانيُّ : قِداحٌ غُفْلٌ على لفظِ الواحدِ : ليستْ فيها فُروضٌ ولا لها غُنْمٌ ولا عليها غُرْمٌ وكانت تُثَقَّلُ بها القِداحُ كراهِيَةَ التُّهمَة يعني بتُثَقَّل : تُكَثَّر قال : وهي أَرْبَعةٌ : أوَّلُها المُصَدَّرُ ثمّ المُضَعَّفُ ثمّ المَنْيحُ ثمّ السَّفيح . الغُفْلُ من الرِّجال : مَن لا حَسَبَ له وقيل : هو الذي لا يُعرفُ ما عندَه . الغُفْلُ : الشِّعرُ المَجهولُ قائلُه . أيضاً : الشاعرُ المَجهولُ الذي لم يُسَمَّ ولم يُعرفْ والجمعُ أَغْفَالٌ . الغُفْل : أَوْبَارُ الإبلِ عن أبي حَنيفةَ . وغَفَّلَه تَغْفِيلاً : سَتَرَه وكَتَمَه . المَغْفَلةُ كَمَرْحلَةٍ : العَنْفَقَةُ عن الزَّجّاجِيِّ لا جانِباها ووَهِمَ الجَوْهَرِيّ وقد جاءَ في حديثِ بعضِ التابعين : عليكَ بالمَغْفَلَةِ والمَنْشَلَةِ . يريدُ الاحتياطَ في غَسْلِهما في الوضوء سُمِّيت مَغْفَلةً لأنّ كثيراً من الناسِ يَغْفُلُ عنها وقال شيخُنا مُجيباً من قِبَلِ الجَوْهَرِيّ : لا وَهْمَ ؛ إذ جانِبُ الشيءِ بعضُه فهو من التَّعبيرِ عن الشيءِ ببعضِه . وغافِلٌ : جَدُّ عَبْد الله بن مسعودٍ رَضِيَ الله تَعالى عنه من بَني هُذَيْلٍ وقد شَذَّ ابنُ الخَيّاطِ حيثُ ضَبَطَه بالعين والقاف وتَبِعَه أُناسٌ وغلَّطَه آخَرون قاله شَيْخُنا . غافِلُ بنُ صَخْرٍ : أخو بَني قُرَيْمِ بن صاهِلَةَ بن كاهِلٍ هو الذي أُخرِجَ بأُسَراءِ كِندَةَ وحِميَرَ مع مَعْقِلِ بن خُوَيْلِدٍ حين رَجَعَ أبو يَكْسُومَ من اليمن . قال ابْن دُرَيْدٍ : بَنو غُفَيْلةَ كجُهَينة : بَطْنٌ من العربِ . قال ابنُ حَبيبٍ : غُفَيْلةُ بن عَوْفِ بنِ سَلَمَةَ : في السَّكُونِ وغُفَيْلةُ بنُ قاسِطٍ : في رَبيعةَ ومن عَداهُما فهو بالفَتْح والعين والقاف . في العُباب : غُفَيْلةُ بنتُ عامرِ بنِ عَبْد الله بن عَبيدِ بن عَويجٍ العدَوِيَّةُ . وهُبَيْبُ بنُ مُغْفِلٍ الغِفارِيُّ كمُحسِنٍ : صحابيٌّ رَضِيَ الله تَعالى عنه له حديثٌ في جرِّ الإزارِ قال ابنُ فَهْدٍ : قيل لأبيه : مُغْفِلٌ ؛ لأنّه أَغْفَلَ سِمةَ إبلِه وهو فَرْدٌ على ما قاله الذهَبيُّ وقال الحافظ : واختُلِفَ في ضَبْطِ مغفل والدِ سَلاّمةَ - امرأةٌ لها صُحبةٌ - فقيل : مَعْقِلٌ وقيل : كوالدِ هُبَيْبٍ وقع هذا الاختِلافُ بينَ رُواةِ سُنَنِ أبي داود . والغَفَلُ مُحَرَّكَةً : الكثيرُ الرَّفيغ عن أبي العبّاس . أيضاً : السَّعَةُ من العَيش يقال : هو في غَفَلٍ من عَيْشِه : أي سَعَةٍ . وبَنو المُغَفَّل كمُعَظَّمٍ : بَطْنٌ عن ابنُ سِيدَه . وكاملُ بنُ غُفَيْلٍ البُحْتُرِيُّ كزُبَيْرٍ : كان في حدودِ الأربعمائةِ والأربعين روى شيئاً . ومِمّا يُسْتَدْرَك عليه : غُفَيْلُ بن محمد بنِ غُفَيْلِ بن غَنيمة العامريُّ عن عَبْد الملِكِ بن شُعْبَةَ وعنه السِّلَفيّ . وأبو غُفَيْلةَ الكُوفيُّ : شِيعيٌّ عن الإمامِ الباقر . ويَزيد بنُ عبدِ الرحمن بن غُفَيْلةَ عن أبي هُرَيْرةَ . وقد سمَّوْا غَفَلَةَ . وأَغْفَله : أصابَه غافِلاً أو جَعَلَه غافِلاً أو سَمّاه غافِلاً وكذلك غَفَّلَه تَغْفِيلاً . وأَغْفَله : سألَه وَقْتَ شُغلِه ولم يَنْتَظِرْ وَقْتَ فراغِه . وَتَغَفَّلَه واسْتَغفلَه : تحَيَّنَ غَفْلَتَه . وَنَعَمٌ أَغْفَالٌ : لا لِقْحَةَ فيها . وقال بعضُ العربِ : لنا نَعَمٌ أَغْفَالٌ ما تَبِضُّ يصفُ سَنَةً أصابَتْهم فَأَهْلَكَتْ جِيادَ مالِهم . والغُفُل بضمَّتَيْن : هي الناقةُ لا سِمةَ عليها لغةٌ في الغُفْلِ بالضَّمّ أو لضرورةِ الشِّعرِ
أنشدَ ثعلبٌ قَوْلَ الراجِزِ : أنشدَ ثعلبٌ قَوْلَ الراجِزِ :
" لا عَيْشَ إلاّ كلُّ صَهْبَاءَ غُفُلْ
" تَناوَلُ الحَوضَ إذا الحوضُ شُغِلْ وقد أَغْفَلَها : إذا لم يَسِمْها فهو مُغْفِلٌ . ورجلٌ مُغْفِلٌ كمُحسِنٍ : صاحبُ إبلٍ أَغْفَالٍ . وأرضٌ غُفْلٌ : لم تُمطَرْ نقله الجَوْهَرِيّ عن الكسائيِّ . ورجلٌ غُفْلٌ : لم يُجرِّب الأمورَ نقله الجَوْهَرِيّ . وتخَدَّعَه يَمينَه : حَنَّثَه فيها وهو غافِلٌ . ومُصْحَفٌ غُفْلٌ : جُرِّدَ عن العَواشِرِ وغيرِها . وكِتابٌ غُفْلٌ : لم يُسَمَّ واضِعُه . وفي كتابِ سيبويه : ما أَغْفَلَه عنكَ شيئاً : أي دَعِ الشَّكَّ يأتي ذِكرُها في ما آخِرَ الكتابِ

##### Türkçe

غفل
**غَفَلَ - يَغْفُلُ - غَفْلَة - غَافِل - غَافِلُوْن - أَغْفَلَ - يُغْفِلُ**

**غَفَلَ - يَغْفُلُ** + bir kimse + bir şeyden: bir şeyden dalgınlık eder ve zihni dağılır ve ona dikkat etmez: idrak vasıtalarıyla bilgileri alır; fakat ona kulağını vermez, oysa hazırdır; böylece onu iyi bir idrakle idrak etmez; böylece onu düzenlemez ve onu kendi bilgi birikimine eklemez; böylece ondan kaybolur ve onu muhafaza etmez.

**غَفْلَة**: “فـَعـْلـَة” vezninde, **غَفَلَ - يَغْفُلُ**’dan bir defalık için mef‘ûl manasında fiil ismi: başka değil, belirli bir maksut iş karşısında bir **غفلة**.

كان - يكون + bir kimse + **في غفلة** + bir şeyden yahut bir işten: ondan dalgın ve zihni dağınık olur ve ona dikkat etmez.
﴿لقد كنت في غفلة من هذا﴾

فعلَ - يفعلً + bir kimse + bir şeyi + **على حين غفلة** + bir kimseden: onu, o kimsenin **غافلاً** olduğu bir vakitte yapar.
﴿ودخل المدينة على حين غفلة من أهلها﴾

**غَافِل**: **غَفَلَ - يَغْفُلُ**’dan müşebbehe sıfat olarak ism-i fâil.

**غَافِلُوْن**: **غَافِل**’in çoğulu.

**أَغْفَلَ - يُغْفِلُ**: **غَفَلَ - يَغْفُلُ**’dan “أفْعَلَ” vezninde: onu “**يَغْفُلُ**” kıldı: dikkatini, yoğunlaşmasını ve ilgisini dağıttı; öyle ki idrak vasıtalarıyla bilgileri alır, fakat onları düzenlemez ve onları kendi bilgi birikimine eklemez; böylece ondan kaybolur ve onu muhafaza etmez.

Ve lafız, “**الغفلة ونقص وضوح الوعي، وتشوش الذهن وسوء التركيز**” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**ذَهِلَ - يَذْهَلُ** (**ذَهَلَ - يَذْهَلُ**), **غَفَلَ - يَغْفُلُ**, **سَكِرَ - يَسْكَرُ**, **سَدَرَ - يَسْدُرُ**, **سَمَدَ - يَسْمُدُ**, **سَهَا - يَسْهُوْ**

غفل - يغفل
	﴿وإذا كنت فيهم فأقمت لهم الصلاة فلتقم طائفة منهم معك وليأخذوا أسلحتهم فإذا سجدوا فليكونوا من ورائكم ولتأت طائفة أخرى لم يصلوا فليصلوا معك وليأخذوا حذرهم وأسلحتهم ود الذين كفروا لو **تَغْفُلُون** عن أسلحتكم وأمتعتكمفيميلون عليكم ميلة واحدة ولا جناح عليكم إن كان بكم أذى من مطر أو كنتم مرضى أن تضعوا أسلحتكم وخذوا حذركم إن الله أعد للكافرين عذابا مهينا(102)﴾ النساء

غفلة
- Saat’e kadar iman olmaksızın kalanlar ﴿وأنذرهم يوم الحسرة إذ قضي الأمر وهم في **غفلة** وهم لا يؤمنون(39)﴾ مريم ﴿اقترب للناس حسابهم وهم في **غفلة** معرضون(1)﴾ الأنبياء
Veya ölüme kadar iman olmaksızın	﴿لقد كنت في **غفلة** من هذا فكشفنا عنك غطاءك فبصرك اليوم حديد(22)﴾ ق ﴿واقترب الوعد الحق فإذا هي شاخصة أبصار الذين كفروا ياويلنا قد كنا في **غفلة** من هذا بل كنا ظالمين(97)﴾ الأنبياء
	﴿ذلك أن لم يكن ربك مهلك القرى بظلم وأهلها **غافلون**(131)﴾ الأنعام ﴿ودخل المدينة على حين **غفلة** من أهلها فوجد فيها رجلين يقتتلان هذا من شيعته وهذا من عدوه فاستغاثه الذي من شيعته على الذي من عدوه فوكزه موسى فقضى عليه قال هذا من عمل الشيطان إنه عدو مضل مبين(15)﴾ القصص

غافل
Ve Allah **بغافل** değildir
 ﴿ثم قست قلوبكم من بعد ذلك فهي كالحجارة أو أشد قسوة وإن من الحجارة لما يتفجر منه الأنهار وإن منها لما يشقق فيخرج منه الماء وإن منها لما يهبط من خشية الله وما الله **بغافل** عما تعملون(74)﴾ البقرة ﴿ثم أنتم هؤلاء تقتلون أنفسكم وتخرجون فريقا منكم من ديارهم تتظاهرون عليهم بالإثم والعدوان وإن يأتوكم أسارى تفادوهم وهو محرم عليكم إخراجهم أفتؤمنون ببعض الكتاب وتكفرون ببعض فما جزاء من يفعل ذلك منكم إلا خزي في الحياة الدنيا ويوم القيامة يردون إلى أشد العذاب وما الله **بغافل** عما تعملون(85)﴾ البقرة
	﴿أم تقولون إن إبراهيم وإسماعيل وإسحاق ويعقوب والأسباط كانوا هودا أو نصارى قل أأنتم أعلم أم الله ومن أظلم ممن كتم شهادة عنده من الله وما الله **بغافل** عما تعملون (140)﴾ البقرة ﴿قل ياأهل الكتاب لم تصدون عن سبيل الله من آمن تبغونها عوجا وأنتمشهداء وما الله **بغافل** عما تعملون(99)﴾ آل عمران
	﴿ولكل درجات مما عملوا وما ربك **بغافل** عما يعملون(132)﴾ الأنعام ﴿ولا تحسبن الله **غافلا** عما يعمل الظالمون إنما يؤخرهم ليوم تشخص فيه الأبصار (42)﴾ إبراهيم
	﴿وقل الحمد لله سيريكم آياته فتعرفونها وما ربك **بغافل** عما تعملون(93)﴾ النمل ﴿ولله غيب السماوات والأرض وإليه يرجع الأمر كله فاعبده وتوكل عليه وما ربك **بغافل** عما تعملون(123)﴾ هود
	﴿قد نرى تقلب وجهك في السماء فلنولينك قبلة ترضاها فول وجهك شطر المسجد الحرام وحيث ما كنتم فولوا وجوهكم شطره وإن الذين أوتوا الكتاب ليعلمون أنه الحق من ربهم وما الله **بغافل** عما يعملون(144)﴾ البقرة ﴿ومن حيث خرجت فول وجهك شطر المسجد الحرام وإنه للحق من ربك وما الله **بغافل** عما تعملون(149)﴾ البقرة
	﴿ولقد خلقنا فوقكم سبع طرائق وما كنا عن الخلق **غافلين**(17)﴾ المؤمنون

غافِلون
Allah’tan başka ibadet olunanlar, kendilerine ibadet edenlerden **غافلون**’dur
 ﴿فكفى بالله شهيدا بيننا وبينكم إن كنا عن عبادتكم **لغافلين**(29)﴾ يونس ﴿ومن أضل ممن يدعو من دون الله من لا يستجيب له إلى يوم القيامة وهم عن دعائهم **غافلون**(5)﴾ الأحقاف

Allah’tan ve O’nun âyetlerinden **الغافلون**
- kibirlenenler  ﴿سأصرف عن آياتي الذين يتكبرون في الأرض بغير الحق وإن يروا كل آية لا يؤمنوا بها وإن يروا سبيل الرشد لا يتخذوه سبيلا وإن يروا سبيل الغي يتخذوه سبيلا ذلك بأنهم كذبوا بآياتنا وكانوا عنها **غافلين**(146)﴾ الأعراف
- Firavun kavmi  	﴿فانتقمنا منهم فأغرقناهم في اليم بأنهم كذبوا بآياتنا وكانوا عنها **غافلين**(136)﴾ الأعراف ﴿فاليوم ننجيك ببدنك لتكون لمن خلفك آية وإن كثيرا من الناس عن آياتنا **لغافلون** (92)﴾ يونس
- dünya hayatına razı olanlar	﴿إن الذين لا يرجون لقاءنا ورضوا بالحياة الدنيا واطمأنوا بها والذين هم عن آياتنا **غافلون**(7)﴾ يونس
- kendilerine doğrudan bir kitap indirilmeyenler  	﴿أن تقولوا إنما أنزل الكتاب على طائفتين من قبلنا وإن كنا عن دراستهم **لغافلين** (156)﴾ الأنعام ﴿وإذ أخذ ربك من بني آدم من ظهورهم ذريتهم وأشهدهم على أنفسهم ألست بربكم قالوا بلى شهدنا أن تقولوا يوم القيامة إنا كنا عن هذا **غافلين**(172)﴾ الأعراف
- Kur’an’dan önce olanlar	﴿نحن نقص عليك أحسن القصص بما أوحينا إليك هذا القرآن وإن كنت من قبله لمن **الغافلين**(3)﴾ يوسف ﴿واذكر ربك في نفسك تضرعا وخيفة ودون الجهر من القول بالغدو والآصال ولا تكن من **الغافلين**(205)﴾ الأعراف
- hayvanlar gibi davranan insanlar  	﴿ولقد ذرأنا لجهنم كثيرا من الجن والإنس لهم قلوب لا يفقهون بها ولهم أعين لا يبصرون بها ولهم آذان لا يسمعون بها أولئك كالأنعام بل هم أضل أولئك هم **الغافلون** (179)﴾ الأعراف ﴿أولئك الذين طبع الله على قلوبهم وسمعهم وأبصارهم وأولئك هم **الغافلون**(108)﴾ النحل
- babaları uyarılmamış olanlar	﴿لتنذر قوما ما أنذر آباؤهم فهم **غافلون**(6)﴾ يس

﴿Dünya hayatından bir ظاهر bilirler; ve onlar âhiretten, onlar **غافلون**’dur(7)﴾ **الروم** ﴿Ve nefsini, sabahleyin ve akşamleyin Rablerini çağıran, O’nun وجه’ini isteyen kimselerle beraber sabret; dünya hayatının زينة’sini isteyerek iki gözünü onlardan çevirme; ve kalbini zikrimizden **أغفلنا** kıldığımız, hevasına uyan ve işi **فرطا** olan kimseye itaat etme(28)﴾ **الكهف**
 	﴿Bu, Rabbinin, أهلها **غافلون** iken, zulüm ile beldeleri helâk edici olmamış olmasındandır(131)﴾ **الأنعام** ﴿Ve şehre, أهلها’ndan bir **غفلة** vakti üzere girdi; orada iki adamın dövüştüğünü buldu: şu onun شيعة’sinden, şu da onun düşmanındandı; onun شيعة’sinden olan, düşmanından olana karşı ondan yardım istedi; derken Musa ona bir yumruk vurdu da onun işini bitirdi. Dedi: Bu, şeytanın işindendir; şüphesiz o, apaçık saptırıcı bir düşmandır(15)﴾ **القصص**
 	﴿Dedi: Şüphesiz ben, onu götürüp gitmenize üzülürüm; ve korkarım ki onu kurt yesin, hâlbuki siz ondan **غافلون** iken(13)﴾ **يوسف**
**المحصنات الغافلات المؤمنات**
 ﴿Şüphesiz **المحصنات الغافلات المؤمنات**’e iftira atanlar, الدنيا’da ve الآخرة’de lânetlendiler; ve onlar için büyük bir azap vardır(23)﴾ **النور**
**أغفل**
Kalpteki **الغفلة**	﴿Ve nefsini, sabahleyin ve akşamleyin Rablerini çağıran, O’nun وجه’ini isteyen kimselerle beraber sabret; dünya hayatının زينة’sini isteyerek iki gözünü onlardan çevirme; ve kalbini zikrimizden **أغفلنا** kıldığımız, hevasına uyan ve işi **فرطا** olan kimseye itaat etme (28)﴾ **الكهف**
**مختار الصحاح**
● [**غفل**] **غ ف ل**: **غَفَلَ** şeyden, **دخل** babındandır; ve ayrıca **غَفْلَةً** (olarak). Ve başkası onu ondan **أغْفَلَهُ**. Ve **أغْفَلَ** şeyi: onu bir **ذُكر** üzere bıraktı. Ve ondan **تَغَافَلَ** etti; ve onu **تَغَفَّلَهُ**: onun **غفلة**sini fırsat bildi. Ve hadiste **المَغْفَلَةُ**: **العنفقة**’nin iki yanı.
**الراغب**
**غفل**
- **الغفلة**: az muhafaza ve uyanıklık sebebiyle insana arız olan bir sehivdir; denir: **غفل**; o hâlde o **غافل**’dir (bak: **الأفعال** 2/11). Yüce Allah dedi: }Şüphesiz sen bundan bir **غفلة** içindeydin﴿[**ق**/22]،﴾ve onlar bir **غفلة** içinde yüz çeviricilerdir﴿[**الأنبياء**/1]،﴾ve şehre, أهلها’ndan bir **غفلة** vakti üzere girdi﴿[**القصص**/15]،﴾ve onlar dualarından **غافلون**’dur﴿[**الأحقاف**/5]،﴾**الغافلين**’dendir﴿[**يوسف**/3]،﴾onlar **غافلون**’dur﴿[**الروم**/7]،﴾yaptıklarından **بغافل** değildirler﴿[**البقرة**/ 144]،﴾silahlarınızdan **تغفلون** olsanız﴿[**النساء**/102]،﴾onlar **غافلون**’dur﴿[**يس**/6]،﴾ondan **غافلين**﴿[**الأعراف**/146]. Ve **أرض غفل**: onda bir işaret yoktur. Ve **رجل غفل**: tecrübeler onu adlandırmamıştır. Ve kitabın **إغفال**’i: onu mu‘cemlenmemiş olarak bırakmaktır. Ve O’nun sözü:﴾Kalbini zikrimizden **أغفلنا** kıldığımız kimse﴿[**الكهف**/28]، yani: onu, içinde iman yazılı olmaksızın bıraktık; nitekim dedi:﴾İşte onlar, kalplerinde iman yazılmıştır{ [**المجادلة**/22]، ve denildi: manası, hakikatlerden **غافل** kıldığımız kimsedir.
**ملخص اللسان:**
1.     **غفل**: ondan **غَفَلَ** eder; **يَغْفُلُ** **غُفولاً** ve **غَفْلةً**; ve başkası onu ondan **أَغْفَلَه**; ve **أَغْفَلَه**: onu bıraktı ve ondan gaflet etti;
2.     **الغَفَلُ**: çok olan, yüksek olan.
3.     Ve **نَعَمٌ أَغْفالٌ**: içinde **لِقْحة** yoktur ve **نَجِيب** yoktur.
4.     Ve ondan **غفَلْت**: **غَفَلي**mi ona ulaştırdım; yahut onu bir **ذُكْرٍ** üzere bıraktım.
5.     Ve **المُغَفَّلُ**: kendisinde **فِطْنة** olmayan kimsedir.
6.     Ve **أَغْفالَ الأَرض**: yani, içinde bilinen bir أثر bulunmayan meçhul olan (yerler),
7.     **الغُفْل**: hayrı umulmayan ve şerri korkulmayan.
8.     Ve **رجل غُفْل**: onun bir **حسَب**’i yoktur; ve denildi: o, yanında olanı bilmeyen kimsedir; ve denildi: o, işleri tecrübe etmemiş kimsedir.
9.     Ve **غفَل** şeyi: onu örttü.
**لسان العرب**
● - **غفل**: ondan **غَفَلَ** eder; **يَغْفُلُ** **غُفولاً** ve **غَفْلةً**; ve başkası onu ondan **أَغْفَلَه**; ve **أَغْفَلَه**: onu bıraktı ve ondan gaflet etti; ve İbn Berrî **الغُفول** hakkında inşad etti:
    فابك هلاًّ واللَّيالي بِغِرَّةٍ
    تَدُورُ، وفي الأَيام عنك غُفولُ
    (* Onun sözü “فابك هلا إلخ” asılda böyle).
    Ve **أَغْفَلْتُ** adamı: onu **غافلاً** olarak yakaladım; ve bunun üzerine, bazıları O’nun عز وجل sözünü tefsir etti:
    Ve zikrimizden kalbini **أَغْفَلْنا** kıldığımız kimseye itaat etme; dedi ki: ve eğer zahir üzere olsaydı, **واتَّبَع هَواه** sözünün, **الواو** yerine **الفاء** ile olması gerekirdi; ve Ebü’l-Abbâs’a bu âyet soruldu da dedi ki: **مَنْ جَعَلْناه غافلاً**; ve Arapların كلام’ının çoğu: **أَغْفَلْته** onu **غافِلاً** adlandırdım; ve **أَحْلَمْتُه** onu **حَليماً** adlandırdım; dedi ki: **فعلَ** o yaptı ve **أَفْعَلته** ben yaptırdım; dilin çoğu: **ذَهَب** ve **أَذْهَبْته**; bu, sözün çoğudur. Ve **فَعَّلْت**: onda bunu çoğalttım; مثل: **غَلَّقْت** kapıları ve **أَغْلَقْتها**. Ve **أَفْعَلْتُ**, **فَعَّلْت**’in yerine gelir; مثل: **مَهَّلْتُه** ve **أَمْهَلْته**; ve **وَصَّيْتُ** ve **أَوْصَيْتُ**; ve **سَقَّيْتُ** ve **أَسْقَيْتُ**.
    Ve Ebû Mûsâ hadîsinde: “Belki biz, Resûlullah’ı, صلى الله عليه وسلم, yemininden **أَغْفَلْنا** kıldık”; yani: sorumuz sebebiyle onu yemininden **غافلاً** kıldık; ve denildi: onu, meşgul olduğu vakitte sorduk ve boşalmasını beklemedik. Denir: onu **تغَفَّلْته** ve onu **اسْتَغْفَلْته**; yani: onun **غَفْلة**sini kolladım. Ve denir: o, yaşayışından bir **غَفَل** içindedir; yani bir genişlik içindedir. Ebü’l-Abbâs: **الغَفَلُ** çok olan, yüksek olandır. Ve **نَعَمٌ أَغْفالٌ**: içinde **لِقْحة** yoktur ve **نَجِيب** yoktur. Ve bazı Araplar dedi: “Bizim, **تَبِضُّ** etmeyen **نَعَمٌ أَغْفالٌ**’ımız vardır”; onlara isabet edip mallarının iyilerini helâk eden bir yılı vasfeder. Ve Şemmer dedi: **إِبل أَغْفالٌ**: üzerinde **سِمات** olmayan; ve **قِداحٌ أَغْفالٌ**. Sîbeveyh: **غَفَلْتُ**: **غافلاً** oldum. Ve onu **أَغْفَلْتُ**; ve ondan **غفَلْت**: **غَفَلي**mi ona ulaştırdım; yahut onu bir **ذُكْرٍ** üzere bıraktım. Leys dedi: **أَغْفَلْت** şeyi: onu **غَفَلاً** bıraktım, hâlbuki sen onu anansın. İbn Sîde dedi: ve O’nun sözü: **وكانوا عنها غافِلينَ**; uygun olur ki, Allah daha iyi bilir, Allah’a iman etmeyi terk etmelerinde ve ona bakmada ve onu tedebbürde, **الغافِلين** menzilesinde idiler; dedi: ve caizdir ki, “ve onlar, onun üzerine sevaplandırılmaktan kendileri için murad edilenden **غافِلين** idiler” olsun. Ve isim: **الغَفْلة** ve **الغَفَل**’dir; dedi ki:
    إِذْ نحْنُ في غَفَلٍ، وأَكْبَرُ هَمِّنا
    صِرْفُ النَّوَى، وفِراقُنا الجِيرانا
    Ve hadiste: “Kim avı takip ederse **غَفَلَ** eder”; yani kalbi onunla meşgul olur ve ona galip gelir; ta ki onda bir **غَفْلة** hâline gelir.
    Ve **التَّغافُلُ**: bu tarz üzere geldiği gibi, **الغَفْلة**yi kasdetmektir.
    Ve ondan **تَغَافَلْت** ettim ve onu **تغفَّلْتُه**: onun **غَفْلة**sini fırsat bildiğin zaman. İbnü’s-Sikkît: denir: onda **غَفَلْت** ettim ve onu **أَغْفَلْتُه**. Ve **التَّغْفِيل**: arkadaşının sana kâfi gelmesi, hâlbuki sen **غافِلٌ** iken, hiçbir şeye aldırmaman. Ve **التَّغَفُّل**: bir **غَفْلة** içinde bir hiledir.
    Ve **المُغَفَّلُ**: kendisinde **فِطْنة** olmayan kimsedir. Ve develerden **الغَفُول**: yavrusunun onu emmesine engel olmayan ve onu sağandan aldırmayan ahmak olandır. Ve **الغُفْل**: bağlanmış olandır; **أُغْفِل** edilmiştir; artık hayrı umulmaz ve şerri korkulmaz; cem‘i **أَغْفال**. Ve **الأَغْفالُ**: ölü (ıssız) yerlerdir. Ve **الغُفْلُ**: içinde alâmet olmayan ölü bir düzlüktür; ve inşad etti:
    يتْركْنَ بالمَهامِهِ الأَغْفالِ
    Ve yerlerden ve yollardan ve benzerlerinden, içinde alâmet olmayan ve imar eseri bulunmayan her şey **غُفْل**’dür; ve cem‘i, cem‘ gibidir. Ve **أُكَيْدِرَ**’e yazdığı kitabında: “Şüphesiz bizim için **الضاحية** ve **المَعامِيَ** ve **أَغْفالَ الأَرض** vardır”; yani, içinde bilinen bir أثر bulunmayan meçhul olan (yerler). Ve Lihyânî hikâye etti: **أَرض أَغْفالٌ**; sanki onun her parçasını **غُفْلاً** kılmışlar. Ve **بلادٌ أَغْفالٌ**: kendisiyle yol bulunacak **أَعلام** olmayan; ve aynı şekilde, develerden ve bineklerden üzerinde **سمة** olmayan her şey. Ve **دابّة غُفْل**: üzerinde **سمة** olmayan. Ve **ناقة غُفْل**: üzerine sadaka vacip olmasın diye damgalanmaz; ve bununla, Sa‘leb, râcizin sözünü tefsir etti:
    لا عيشَ إِلاَّ كلُّ صَهْباءَ غُفُلْ
    تَناوَلُ الحوضَ، إِذا الحوض شُغِلْ
    Ve onu **أَغْفَلْتُها**: onu damgalamadığın zaman. Ve hadiste: **نَفاذة الأَسْلَمي** dedi ki: “Ya Resûlallah, şüphesiz ben **مُغْفِلٌ** bir adamım; öyleyse develerimi nereye damgalayayım?”; yani, üzerinde damgalar olmayan **إِبلٍ أَغْفالٍ** sahibi. Ve ondan, Tuhfe hadîsi: “Ve bizim, üzerinde damgalar olmayan **نَعَمٌ هَمَلٌ أَغْفالٌ**’ımız vardır”; ve denildi: buradaki **الأَغْفال**, sütleri olmayanlardır; tekili **غُفْل**. Ve denildi: **الغُفْل**, hayrı umulmayan ve şerri korkulmayan olandır. Ve **قِدْحٌ غُفْل**: onda hayır yoktur ve onun bir nasibi yoktur ve onun üzerine bir **غُرْم** yoktur; cem‘i, cem‘ gibidir. Ve Lihyânî dedi: **قِداحٌ غُفْلٌ** tekil lafzı üzeredir; içinde **فُروضٌ** yoktur; ve onların bir **غُنْم**’ü yoktur ve onların üzerine bir **غُرْم** yoktur; ve itham kerih görüldüğü için, onunla **القِداح** ağırlaştırılırdı; yani ağırlaştırma ile çoğaltmayı kasteder; dedi: ve onlar dörttür: ilki **المُصَدَّرُ**, sonra **المُضَعَّف**, sonra **المَنِيح**, sonra **السَّفيح**. Ve **رجل غُفْل**: onun bir **حسَب**’i yoktur; ve denildi: o, yanında olanı bilmeyen kimsedir; ve denildi: o, işleri tecrübe etmemiş kimsedir. Ve **شاعر غُفْل**: adlandırılmamış ve bilinmeyen; cem‘i **أَغْفال**. Ve **شِعْر غُفْل**: söyleyeni bilinmez. Ve **أَرض غُفْل**: yağmur görmemiştir. Ve **غفَل** şeyi: onu örttü. Ve **غُفْل الإِبل** (fâ’nın sükûnu ile): onun yünleridir; Ebû Hanîfe’den.
    Ve **المَغْفَلة**: **العَنْفَقة**’dir; Zecâcî’den; ve hadiste vârid olmuştur; o, **العَنْفَقة**’nin iki yanıdır. Bazı tâbiîlerden rivayet olundu: “Sana **المَغْفَلة** ve **المَنْشَلة** lâzımdır”; **المَنْشَلة**: yüzüğün halkasının yeri. Ebû Bekir hadîsinde: bir adamı abdest alırken gördü de dedi: “Sana **بالمَغْفَلةِ** lâzımdır”; o, **العَنْفقة**’dir; abdestte onu yıkamada ihtiyatı kasteder; ona **مَغْفَلة** adı verildi; çünkü insanların çoğu ondan **يُغْفلُ** eder.
    Ve **غافلٌ** ve **غَفْلة**: iki isimdir. Ve **بنو غُفَيْلة** ve **بنو المُغَفَّل**: batınlardır; ve Allah daha iyi bilir.

مقاييس اللغة:
(**غفل**) **الغين** ve **الفاء** ve **اللام**; sahven bir şeyi terk etmeye delâlet eden sahih bir asıldır; bazen de kasıtlı olur. Bundan: **غَفَلتُ عن الشيء غَفلةً وغُفولاً**; bu, onu unutarak terk ettiğin zamandır. Ve **أغفلْتُه**; onu, senin onu hatırlıyor olman hâlinde terk ettiğin zaman. Ve her alâmeti olmayan şeye: **غُفْلٌ** derler; sanki ondan gafil olunmuştur. Derler ki: **أرضٌ غُفْلٌ**: onda alâmet yoktur. Ve **ناقَة غُفْلٌ**: onun üzerinde damga yoktur. Ve **رجلٌ غُفْل**: işleri tecrübe etmemiştir.

القاموس المحيط:
**غَفَلَ عنه غُفولاً**: onu terk etti ve ondan gaflet etti; **أَغْفَلَهُ** gibi. Yahut **غَفَلَ**: gafil oldu. Ve **غَفَلَ عنه** ve **أغْفَلَهُ**: gafletini ona ulaştırdı; ve isim: **الغَفْلَةُ** ve **الغَفَلُ** (harekeli olarak) ve **الغفُلانُ** (ضم ile). Ve **التَّغافُلُ** ve **التَّغَفُّلُ**: onu (yani gafleti) kasıtlı yapmaktır.
Ve **التَّغْفيل**: arkadaşının sana yetmesi, sen ise gafil olup hiçbir şeye aldırmaman. Ve (vezin olarak) **كمُعَظَّمٍ**: kendisinde zekâ olmayan; ve bir isimdir. Ve (vezin olarak) **كصَبورٍ**: ahmak dişi deve. Ve **الغُفْلُ** (ضم ile): hayrı umulmayan ve şerri korkulmayan kimse; ve oklar, yollar ve başkaları gibi şeylerde alâmeti olmayan; ve arazilerden imarı olmayan; ve binek hayvanlarından üzerinde damga olmayan; ve oklardan kendisine pay olmayan ve üzerine borç olmayan; ve soyu-sopu olmayan; ve söyleyeni meçhul şiir; ve şairi meçhul olan; ve develerin kılları. Ve **غَفَّلَهُ تَغْفيلاً**: onu örttü. Ve (vezin olarak) **كمَرْحَلَةٍ**: **العَنْفَقَةُ**; iki yanı değil; ve Cevherî yanıldı. Ve **غافِلٌ**: Abdullah b. Mes‘ûd’un dedesi; ve (kabile adı olarak) **ع**; ve Benî Kuraym b. Sâhile’nin kardeşi İbn Sahr. Ve (vezin olarak) **كجُهَيْنَةَ**: bir batın; ve sükûnda İbn Avf; ve Rebîa’da İbn Kâsıt; ve Âmir b. Abdullah b. Ubeyd b. Avîc’in kızı; ve **هُبَيْبُ بنُ مُغْفِلٍ** (vezin olarak) **كمُحْسِنٍ**: sahâbî. Ve **الغَفَلُ** (harekeli olarak): çok, yumuşak; ve geçimden genişlik. Ve **بنُو المُغَفَّلِ** (vezin olarak) **كمُعَظَّمٍ**: bir batın. Ve **كامِلُ بنُ غُفَيْلٍ** (vezin olarak) **كزُبيرٍ**.

تاج العروس:
غفل
**غَفَلَ عنه غَفْلَةً وغُفولاً**: onu terk etti ve ondan gaflet etti. Şeyhimiz dedi ki: onun sarih olanı, **كَكَتَبَ** gibidir; ve bazısı onda **غَفِلَ كفَرِحَ** diye nakletti; sonra bazı musanneflerde gördüm:

**غَفلتَ** fâ’nın fethiyle sonra onun kesriyle ... ve ضمّ ile; ve fâ’nın fethi muzâri için geldi
Fakat o, ضمّ ile tashih edilmiş olarak geldi ... ve azlıkta feth ile, işiten için ضبط olarak
Sonra dedi ki: onun azlığına işaret ettiği bu şeyi bilmiyorum ve çokça istikrâya rağmen lugavî musanneflerden hiçbirinde ona rastlamadım; onun sıhhatine bak; bitti. Ve İbn Berrî **الغُفول** hakkında inşad etti:

فآبَكَ هَلاَّ والليالي بغِرَّةٍ ... تدورُ وفي الأيّامِ عَنْكَ غُفولُ

**كَأَغْفَلَه عنه غيرُه**. Yahut **غَفَلَ الرجلُ**: gafil oldu. Ve **غَفَلَ عنه** ve **أَغْفَله**: gafletini ona ulaştırdı; yahut onu, hatırda tutma hâli üzere terk etti; bu, Sîbeveyh’in kitabının nassıdır. Ve **العَين**’de: **أَغْفَلْتَ الشيءَ**: onu **غَفَلاً** terk ettin, sen ise onu hatırlıyorsun. Ve isim: **الغَفْلَةُ** ve **الغَفَلُ** (harekeli olarak) ve **الغُفْلان** (ضم ile). İbn Sîde ilk ikisiyle yetindi. Şeyhimiz dedi ki: onda açık bir düşünme vardır; zira diğer divanlarda sarih olan, onların masdarlar olduğudur; bitti. Öyleyse **الغَفْلَة**: bir isimdir ve ayrıca masdardır. Ve **الغَفَلُ** (harekeli olarak) masdar olmaz; ancak onun zikrettiği ve bizim de ona bir sened bulmadığımız mercûh lugatta. **وأمّا الغُفْلان** (ضم ile) ise, **غُفْرانٍ** gibi masdar olması da, isim olması da muhtemeldir. Ve **المُحكَم**’de: şair dedi ki:

إذْ نحنُ في غَفَلٍ وأَكْبرُ هَمِّنا ... صرفُ النَّوى وفِراقُنا الجِيرانا

Ve hadiste: " **من اتَّبعَ الصَّيدَ غَفَلَ** " yani: kalbi onunla meşgul olur ve ona galip gelir; nihayet onda bir **غَفْلَةٌ** olur. Ve **الغَفْلَة**; Harâlî’nin dediğine göre: hissedilmesi hakkı olan şeye dair şuurun kaybıdır. Ebû’l-Bekâ dedi ki: o, şeyden zihnin gitmesidir. Râgıb dedi ki: o, muhafaza ve uyanıklığın azlığından arız olan bir sehivdir. Ve denildi ki: nefsin arzuladığı şeye uymaktır. Ve **التَّغافُلُ** ve **التَّغَفُّل**: onu, yani **الغَفْلَة**yi kasıtlı yapmaktır. Ve **الصِّحاح**’ta: **تَغافَلْتُ عنه وَتَغَفَّلْتُه**: onun gafletini ganimet bildiğin zaman. Bu siyakın zahiri, ikisinin bir mânâda olduğudur. Bazıları ayırdı da dedi ki: **تَغافَلَ**: bu nev‘in geldiği üzere gafleti kasıtlı yaptı; ve **تَغَفَّلَ**: bir gaflet içinde hile yaptı. Ve **التَّغْفيل**: arkadaşının sana yetmesi, sen ise gafil olup hiçbir şeye aldırmaman; bunu İbnü’s-Sikkît söyledi. **المُغَفَّلُ** (vezin olarak) **كمُعَظَّمٍ**: kendisinde zekâ olmayan; İbn Düreyd’den. Ayrıca bir isimdir; o, **عَبْد الله بنُ مُغَفَّلٍ المُزَنِيُّ**’dir; onun ve babasının sohbeti vardır; Allah Teâlâ ikisinden de razı olsun. Zehebî’nin dediğine göre o, ferdtir. Hâfız dedi ki: ondan oğlu **غُفَيْلٌ** rivayet etti; onun adı **يَزيد**’dir; ve onun başka bir oğlu vardır, adı **زِيادٌ**; ondan oğlu **خُزاعِيُّ بنُ زيادٍ** rivayet etti; ve bir başkası, adı **مُغَفَّلٌ**. Ve onun neslinden ayrıca **بِشرُ بن حَسّانٍ بن مُغَفَّلٍ بن عَبْد الله بن مُغَفَّلٍ**; Herat’ta oturdu, sonra Merv’e taşındı; ondan Ebû Sâlih Selmeveyh işitti. Ve torunu Hassân, künyesi Ebü’l-Hüseyn; Herat’ta cemaatin şeyhi idi. Ve torunu, Herat reisi Ebû Muhammed Ahmed b. Abdullah b. Muhammed el-Müzenî; imamlardan biridir; Hâkim onu çokça yüceltti; 350 senesinde öldü; emir onu zikretti; böylece, Zehebî’nin dediği gibi ferd olmadığı ortaya çıktı. Hatta müteahhirînden, bu evden olmayanlardan: Ebü’l-Yakzân b. Mügaffel b. Ali el-Vâsıtî; babasından, ondan da Ömer b. Yûsuf, Beytü’l-Âbâr hatibi; bunu İbnü’s-Sâbûnî’nin zeylindeki hattından naklettim. **الغَفُول** (vezin olarak) **كصَبُورٍ**: ahmak dişi deve; ki bir yavrunun onu emmesine engel olmaz ve onu kimin sağdığına aldırmaz. Ve **الغُفْلُ** (ضم ile): hayrı umulmayan ve şerri korkulmayan kimse; o, sanki bağlanmış ve kendisinden gaflet edilmiş kimse gibidir; cem‘i: **أَغْفَالٌ**. **الغُفْل**: oklar, yollar ve başkaları gibi şeylerde alâmeti olmayan; ve arazilerden imarı olmayan. Ve **الصِّحاح**’ta: **الأَغْفال**: ölü arazi; denilir ki: **أرضٌ غُفْلٌ**: onda alâmet yoktur ve imar eseri yoktur. Ve **المُحكَم**’de: **الغُفْل**: alâmeti olmayan ölü bir düzlük; dedi ki:

" يَتْرُكْنَ بالمَهامِهِ الأَغْفالِ

Ve her ne ki onda ne bir alâmet vardır ne de yerlerden, yollardan ve benzerlerinden bir imar izi; o **غُفْلٌ**dür; çoğulu da çoğul gibidir. Ve onun (sallallahu teâlâ aleyhi ve sellem) **أُكَيْدِرٍ** için yazısında: “Şüphesiz bize **الضاحِيَةَ** ve **المَعاميَ** ve yerin **أغْفالَ**’ı vardır” (vardır)”; yani içinde bilinen bir iz bulunmayan meçhul olan. **اللِّحْيانيُّ** nakletti: **أرضٌ أَغْفَالٌ**; sanki onun her bir parçasını **غُفْلاً** kılmışlar. Ve **بلادٌ أَغْفَالٌ**: onda kendisiyle yol bulunacak alâmetler yoktur. Yine bunun gibi, binek hayvanlarından üzerinde nişan olmayan her şey **غُفْلٌ**dür. **دابَّةٌ غُفْلٌ**: üzerinde nişan yoktur. Ve **ناقةٌ غُفْلٌ**: damgalanmadı; üzerine sadaka vacip olmasın diye. Ondandır **طَهْفَةَ** hadisi: “Ve bize **نَعَمٌ** vardır; **هَمَلٌ أَغْفَالٌ**.” Yani üzerlerinde nişanlar yoktur.

**الغُفْلُ** ayrıca: oklar (**القِداحِ**)dan payı olmayan ve üzerine borç (yükümlülük) olmayan şeydir. **اللِّحْيانيُّ** dedi: **قِداحٌ غُفْلٌ** tekil lafzı üzere: onda farzlar yoktur; ne kazancı vardır ne de üzerine borç vardır. Ve ithamdan hoşlanmama sebebiyle oklar onunla ağırlaştırılırdı; yani “ağırlaştırılır” ile kastedilen: çoğaltılır. Dedi: ve onlar dörttür: ilki **المُصَدَّرُ**, sonra **المُضَعَّفُ**, sonra **المَنْيحُ**, sonra **السَّفيح**.

Erkeklerden **الغُفْلُ**: soyu-sopu olmayan kimsedir. Ve denildi: o, yanında ne olduğu bilinmeyen kimsedir. **الغُفْلُ**: söyleyeni meçhul şiirdir. Ayrıca: adı konmamış ve tanınmamış meçhul şairdir; çoğulu **أَغْفَالٌ**dır. **الغُفْل**: Ebû Hanîfe’ye göre develerin yünleri (**أَوْبَارُ الإبلِ**).

Ve onu **غَفَّلَه تَغْفِيلاً**: örttü ve gizledi. **المَغْفَلةُ** ( **كَمَرْحلَةٍ** vezninde): **العَنْفَقَةُ**dır; **الزَّجّاجِيِّ**’den; iki yanı değil. **الجَوْهَرِيّ** yanıldı. Ve bazı tâbiînin hadisinde gelmiştir: “Sana **بالمَغْفَلَةِ** ve **المَنْشَلَةِ** (gerekir).” Abdestte ikisini yıkamada ihtiyatı kasteder. Çok kimse ondan gaflet ettiği için **مَغْفَلةً** diye adlandırıldı. Ve şeyhimiz, **الجَوْهَرِيّ** tarafından cevap vererek dedi: Yanılma yoktur; zira şeyin yanı onun bir parçasıdır; bu, şeyin bir parçasıyla şeyden ifade etmektendir.

Ve **غافِلٌ**: Benî Hüzeyl’den, Abdullah b. Mes‘ûd (radıyallahu teâlâ anh)’ın dedesidir. **ابنُ الخَيّاطِ** şâz oldu; onu **العين** ve **القاف** ile ضبط etti; birtakım kimseler de ona tâbi oldu; başkaları onu hatalı saydı; bunu şeyhimiz söyledi.

**غافِلُ بنُ صَخْرٍ**: **بَني قُرَيْمِ بن صاهِلَةَ بن كاهِلٍ**’in kardeşidir; Yemen’den **أبو يَكْسُومَ** döndüğü vakit, **مَعْقِلِ بن خُوَيْلِدٍ** ile birlikte **كِندَةَ** ve **حِميَرَ** esirleriyle çıkarılan odur.

**ابْن دُرَيْدٍ** dedi: **بَنو غُفَيْلةَ** ( **كجُهَينة** gibi): Araplardan bir batındır. **ابنُ حَبيبٍ** dedi: **غُفَيْلةُ بن عَوْفِ بنِ سَلَمَةَ**: **السَّكُونِ** içinde; ve **غُفَيْلةُ بنُ قاسِطٍ**: **رَبيعةَ** içinde. Bu ikisi dışındakiler ise fetha ile ve **العين** ve **القاف** iledir. **العُباب**’da: **غُفَيْلةُ بنتُ عامرِ بنِ عَبْد الله بن عَبيدِ بن عَويجٍ العدَوِيَّةُ**.

Ve **هُبَيْبُ بنُ مُغْفِلٍ الغِفارِيُّ** ( **كمُحسِنٍ** gibi): sahâbîdir; radıyallahu teâlâ anh; izarı sürükleme hakkında bir hadisi vardır. **ابنُ فَهْدٍ** dedi: Babasına “**مُغْفِلٌ**” denildi; çünkü develerinin nişanını **أَغْفَلَ** etti; ve o, **الذهَبيُّ**’nin söylediğine göre tektir. Ve hâfız dedi: **مغفل**’in, **سَلاّمةَ**’nin babası (— kendisinin sohbeti olan bir kadın —) oluşunun ضبطında ihtilaf edildi; “**مَعْقِلٌ**” denildi; ve “**كوالدِ هُبَيْبٍ** gibi” denildi. Bu ihtilaf, Ebû Dâvûd’un Sünen’inin râvileri arasında vuku buldu.

Ve **الغَفَلُ** (harekeli): Ebû’l-Abbâs’a göre çok **الرَّفيغ**dir. Ayrıca: geçimde genişliktir; “o, geçiminden **غَفَلٍ** içindedir” denir; yani genişlik. Ve **بَنو المُغَفَّل** ( **كمُعَظَّمٍ** gibi): İbn Sîde’den; bir batındır. Ve **كاملُ بنُ غُفَيْلٍ البُحْتُرِيُّ** ( **كزُبَيْرٍ** gibi): dört yüz kırk civarında idi; bir şey rivayet etti.

Ve onun üzerine istidrâk olunacak şeylerdendir: **غُفَيْلُ بن محمد بنِ غُفَيْلِ بن غَنيمة العامريُّ**; **عَبْد الملِكِ بن شُعْبَةَ**’den; ondan da **السِّلَفيّ**. Ve **أبو غُفَيْلةَ الكُوفيُّ**: **الإمامِ الباقر**’dan; Şiîdir. Ve **يَزيد بنُ عبدِ الرحمن بن غُفَيْلةَ**; Ebû Hureyre’den. Ve **غَفَلَةَ** diye adlandırdılar.

Ve onu **أَغْفَله**: onu gafil iken yakaladı; yahut onu gafil kıldı; yahut onu **غافِلاً** diye adlandırdı. Yine bunun gibi: onu **غَفَّلَه تَغْفِيلاً**. Ve onu **أَغْفَله**: meşguliyeti vaktinde ona sordu ve boşalma vaktini beklemedi. Ve onu **تَغَفَّلَه** ve onu **اسْتَغفلَه**: onun gafletini kolladı.

Ve **نَعَمٌ أَغْفَالٌ**: içinde **لِقْحَةَ** yoktur. Ve Araplardan bazısı dedi: “Bize **نَعَمٌ أَغْفَالٌ** vardır; **ما تَبِضُّ**”; kendilerine isabet eden bir seneyi vasfeder; mallarının seçkinlerini helâk etti.

Ve **الغُفُل** (iki damme ile): üzerinde nişan olmayan dişi devedir; damme ile **الغُفْلِ**’de bir lugattır; yahut şiir zarureti içindir.

**ثعلبٌ** râcizin sözünü inşâd etti: **ثعلبٌ** râcizin sözünü inşâd etti:
" لا عَيْشَ إلاّ كلُّ صَهْبَاءَ غُفُلْ
" تَناوَلُ الحَوضَ إذا الحوضُ شُغِلْ

Ve onu **أَغْفَلَها**: onu damgalamadığı zaman; o hâlde o **مُغْفِلٌ**dür. Ve **رجلٌ مُغْفِلٌ** ( **كمُحسِنٍ** gibi): **أَغْفَالٍ** develeri olan deve sahibidir. Ve **أرضٌ غُفْلٌ**: yağmur görmedi; bunu **الجَوْهَرِيّ**, **الكسائيِّ**’den nakletti. Ve **رجلٌ غُفْلٌ**: işleri tecrübe etmedi; bunu **الجَوْهَرِيّ** nakletti. Ve onu, yemininde aldattı: onda onu günaha soktu; hâlbuki o gafildi.

Ve **مُصْحَفٌ غُفْلٌ**: **العَواشِرِ** ve başkalarından soyutlandı. Ve **كِتابٌ غُفْلٌ**: onu koyan adlandırılmadı. Ve Sîbeveyh’in kitabında: “O, senden bir şeyi ne kadar da **أَغْفَلَه**”: yani şüpheyi bırak; onun zikri kitabın sonunda gelecektir.
