# غلب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%84%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: غلب

غَلَبَهُ
1 غَلَبَهُ ذ , (S, Msb,) [and غَلَبَ عَلَيْهِ,] aor. غَلِبَ , (Msb,) inf. n. غَلَبٌ and غَلْبٌ, (S, K, TA,) the former of which is the more chaste, (TA,) or the latter is an inf. n. and the former is a simple subst., (Msb,) and غَلَبَةٌ, (S, K, TA,) [the most common form,] or this is a simple subst. like غَلَبٌ, (Msb,) which is perhaps formed from it by the elision of the ة, (Fr, S,) and مَغْلَبٌ and مَغْلَبَةٌ, (K, TA,) which last is rare, (TA,) and غَلَابِيَةٌ and [in an intensive sense] غُلُبَّى and غِلِبَّى (K, TA) and غُلُبَّةٌ (Lh, K, TA, said in the S to be syn. with غَلَبَةٌ) and غَلُبَّةٌ, with fet-h to the غ, (K, TA, in the CK غلَبَّة,) and غِلِبَّآءُ, (Kr, TA,) He, or it, overcame, conquered, subdued, overpowered, mastered, or surpassed, him, or it; gained ascendency or the mastery, prevailed, or predominated, over him, or it; or was, or became, superior in power or force or influence, to him, or it. (A, MA, K, PS, TK, &c.) [See also 5.] ― -b2- One says, غَلَبْتُهُ عَلَيْهِ meaning [I overcame him in contending for it; i. e.] I took it, or obtained it, from him [by superior power or force]. (A.) And غُلِبَ فُلَانٌ عَلَى الشَّىْءِ Such a one had the thing taken from him by superior power or force. (Mgh.) Hence the saying, لَا تُغْلَبُوا عَلَى صَلَاةٍ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا Be not ye overcome and anticipated by others in performing prayer before the rising of the sun and before its setting, so that the opportunity for your doing so escape you. (Mgh.) ― -b3- And غَلَبَهُ عَلَى نَفْسِهِ He forced him, or constrained him against his will. (A, TA.) ― -b4- [And غَلَبَهُ الأَمْرُ The affair overcame, defeated, or baffled, him.] ― -b5- And غَلَبَهُ بِالخَوْفِ He exceeded him in fear. (S in art. خوف.) ― -b6- And غَلَبَ عَلَى فُلَانٍ الكَرَمُ Generosity was, or became, the predominant quality of such a one. (TA.) ― -b7- And غَلَبَ أَنْ يُخْطَمَ [He refused to have the خِطَام (or leading-rope) put upon him]; said of a camel. (TA in art. خطم.) ― -b8- And أَيُغْلَبُ أَحَدُكُمْ أَنْ يُصَاحِبَ النَّاسَ مَعْرُوفًا meaning أَيَعْجِزُ [i. e. Is any one of you unable to associate with men kindly?]. (A.) -A2- غَلِبَ, aor. غَلَبَ , (K, TA,) inf. n. غَلَبٌ, (S, * TA,) He was, or became, thick-necked: (K, TA:) or thick and short in the neck: or thick and inclining in the neck: from disease or other cause. (TA.)

غَلَّبْتُهُ عَلَيْهِ
2 غَلَّبْتُهُ عَلَيْهِ ذ , inf. n. تَغْلِيبٌ, [I made him to overcome, conquer, subdue, overpower, master, or surpass, him, or it; &c.: see 1: and] I made him to gain the mastery over it, or to obtain possession of it, (namely, a town, or country,) by [superior power or] force. (S.) ― -b2- And غُلِّبَ عَلَى صَاحِبِهِ He (a poet) was judged to have overcome his fellow. (TA.) [See مُغَلَّبٌ.] ― -b3- [غَلَّبَ لَفْظًَا عَلَى لَفْظٍ آخَرَ, a conventional phrase of the lexicologists, means He made a word to predominate over another word; as in القَمَرَانِ for الشَّمْسُ وَالقَمَرُ; and سِرْنَا عَشْرًا for سِرْنَا عَشْرَ لَيَالٍ بِأَيَّامِهَا: of the former instance you say, فِيهِ تَغْلِيبُ القَمَرِ عَلَى الشَّمْسِ In it is the attribution of predominance to the moon over the sun; and in the latter, فيه تَغْلِيبُ اللَّيْلِ عَلَى النَّهَارِ In it is the attribution of predominance to the night over the day. See more in Kull p. 115.]

غالبهُ
3 غالبهُ ذ [He vied, contended, or strove, with him, to overcome, conquer, subdue, overpower, master, or surpass, &c., (see 1,) or for victory, or superiority], inf. n. مُغَالَبَةٌ and غِلَابٌ. (S, Msb, TA.) You say, غَالَبْتُهُ فَغَلَبْتُهُ [I vied, contended, or strove, with him, to overcome, &c., and I overcame him. &c.]. (O.) And Kaab Ibn-Mلlik says,
هَمَّتْ سَخِينَةُ أَنْ تُغَالِبَ رَبَّهَا
وَلَيُغْلَبَنَّ مُغَالِبُ الغَلَّابِ
[Sakheeneh (a by-name of the tribe of Kureysh) proposed to themselves to contend for victory with their Lord: but he who contends for victory with the very victorious will assuredly be overcome]. (TA.)

تغلّب عَلَى بَلَدِ كَذَا
5 تغلّب عَلَى بَلَدِ كَذَا ذ He gained the mastery over such a town, or country, or obtained possession of it, by [superior power or] force. (S, K, *)

تغالبوا عَلَى البَلَدِ
6 تغالبوا عَلَى البَلَدِ ذ [They vied, contended, or strove, one with another, against the town, or country, to take it]. (A.)

استغلب عَلَيهِ الضَّحِكُ
10 استغلب عَلَيهِ الضَّحِكُ ذ Laughter became vehement in its effect upon him. (TA.)

اغلولب العُشْبُ
12 اغلولب العُشْبُ ذ The fresh, or green, herbage attained to maturity, and became tangled and luxuriant, or abundant and dense: (S:) or became compact and dense. (TA.)

غَلَبَةٌ
غَلَبَةٌ ذ an inf. n. of غَلَبَ, (S, K, TA,) or a simple subst. (Msb.) [It is much used as a subst., signifying The act of overcoming, conquering, subduing, &c.; (see 1;) victory, conquest, ascendency, mastery, prevalence, predominance, superiority. or superior power or force or influence; success in a contest; or the act of taking, or obtaining, by superior power or force.] -A2- And pl. of غَالِبٌ. (TA.)

غُلَبَةٌ
غُلَبَةٌ ذ : see what next follows.

غُلُبَّةٌ
غُلُبَّةٌ ذ and غَلُبَّةٌ and غَلَبَّةٌ: see what next follows.

غُلُبَّى
غُلُبَّى ذ and غِلِبَّى: see what next follows.

غَلَّابٌ
غَلَّابٌ ذ (S, O) and ↓ غُلَبَةٌ (O) and ↓ غُلُبَّةٌ and ↓ غَلُبَّةٌ (O, TA) and ↓ غَلَبَّةٌ (O) and ↓ غُلُبَّى and ↓ غِلِبَّى, (Fr, O,) [all of which except the first and second, and app. the fifth, are originally inf. ns.,] A man who overcomes, conquers, subdues, overpowers, masters, or surpasses, much, or often, (S, O, TA,) and quickly; (O;) [very, or speedily, or very and speedily, victorious:] or the third, accord to As, signifies a man who overcomes, or conquers, &c., quickly: (S:) pl. of the first غَلَّابُونَ. (TA.)

رَجُلٌ غَالِبٌ
رَجُلٌ غَالِبٌ ذ A man who overcomes, conquers, subdues, overpowers, masters, or surpasses; or overcoming, &c.: pl. غَلَبَةٌ. (TA.) ― -b2- اِسْمٌ غَالِبٌ A noun [used predominantly in one of its senses,] such as دَابَّةٌ applied to “ a horse, ” and مَالٌ applied to “ camels. ” (TA in art. سنه.) And صِفَةٌ غَالِبَةٌ [i. e. غَالِبَةٌ اسْمِيَّتُهَا, or غَلَبَتْ عَلَيْهَا الاِسْمِيَّةُ,] An epithet [in which the quality of a substantive is predominant,] such as حَاجِبٌ applied to “ a doorkeeper. ” (TA in art. حجب.) ― -b3- [And الغَالِبُ signifies also The most, or the most part; and the generality: whence, غَالِبًا and فِى الغَالِبِ meaning Mostly, or for the most part: in which sense ↓ فى الأغْلَبِ is sometimes used: and generally. ― -b4- And What is most probable: whence, غَالِبًا and فِى الغَالِبِ meaning Most probably.]

أَغْلَبُ
أَغْلَبُ ذ [More, and most, overcoming or conquering &c.: fem. غَلْبَآءُ: and pl. غُلْبٌ]. One says قَبِيلَةٌ غَلْبَآءُ A [most overcoming or] mighty, resistive, tribe. (K.) And عِزَّةٌ غَلْبَآءُ [Most overpowering might]. (S.) ― -b2- See also غَالِبٌ. -A2- Also Thick-necked, (S, TA,) applied to a man: (S:) [or thick and short in the neck: or thick and inclining in the neck: (see 1, last sentence:)] fem. غَلْبَآءُ, applied to a she-camel: and pl. غُلْبٌ. (TA.) And Thick, applied to a neck. (Lh, TA.) ― -b2- [Hence,] حَدِيقَةٌ غَلْبَآءُ (tropical:) [A garden, or walled garden, &c.,] of tangled and luxuriant, or abundant and dense, trees: (S:) or of compact and dense trees; as also ↓ مُغْلَوْلِبَةٌ. (K, TA.) In the phrase حَدَائِقَ غُلْبًا in the Kur [lxxx. 30], the epithet is expl by Bd as meaning (tropical:) Large. (TA.) And the fem. is applied to a [mountain, or hill, such as is termed] هَضْبَة, (S, TA,) meaning (tropical:) Lofty and great. (TA.) ― -b3- And الأَغْلَبُ means The lion [app. because of the thickness of his neck]. (K.)

مَغْلَبَةٌ
[ مَغْلَبَةٌ ذ A place where one is overcome, or conquered. (Freytag, from the Deewلn of the Hudhalees.)]

مُغَلَّبٌ
مُغَلَّبٌ ذ Overcome, conquered, &c., repeatedly, several times, or many times; (S, A, K, TA;) applied to a poet: (A:) and (so applied, S, A, TA) judged to have overcome (S, A, * K, TA) his fellow, (S, TA,) much, or often: (A:) thus having two contr. significations: (S, K:) an epithet of praise as well as of dispraise: (O:) or, when the Arabs say of a poet that he is مُغَلَّب, the meaning is that he is overcome; but if they say, غُلِّبَ فُلَانٌ, the meaning is, such a one has [been judged to have] overcome: thus they say, غُلِّبَتْ لَيْلَى الأَخْيَلِيَّةُ عَلَى نَابِغَةِ بَنِى جَعْدَةَ, for she overcame him, and he ([En-Nلbighah] El-Jaadee) was مُغَلَّب. (Mohammad Ibn-Selلm, TA.)

مَغْلُوبٌ
مَغْلُوبٌ ذ [pass. part. of غَلَبَ, Overcome, conquered, subdued, &c. ― -b2- And] part. n. of غُلِبَ in the phrase غُلِبَ فُلَانٌ عَلَى الشَّىْءِ expl. above: [see 1:] (Mgh: [and the like is said in the A:]) a poet says,
فَكُنْتُ كَمَغْلُوبٍ عَلَى نَصْلِ سَيْفِهِ
[And I was like one whose blade of his sword has been taken from him by superior power or force; or who has had his blade of his sword taken from him &c.]. (Mgh.)

مُغْلَنْبٍ
مُغْلَنْبٍ ذ One who overcomes, conquers, or subdues, another; who gains ascendency, or the mastery, over him: (K, TA:) it is quasi coordinate to [مُحْرَنْجِمٌ, part. n. of] اِحْرَنْجَمَ [which is from حَرْجَمَ]. (TA.)

حَدِيقَةٌ مُغْلَوْلِبَةٌ
حَدِيقَةٌ مُغْلَوْلِبَةٌ ذ : see أَغْلَبُ.

### Türkçe

**غَلَبَهُ**
1 **غَلَبَهُ** ذ , (S, Msb,) [ve **غَلَبَ عَلَيْهِ,**] muzâri‘i **غَلِبَ**, (Msb,) mastarı **غَلَبٌ** ve **غَلْبٌ**, (S, K, TA,) bunlardan birincisi daha fasih olandır, (TA,) yahut ikincisi mastardır ve birincisi yalın bir isimdir, (Msb,) ve **غَلَبَةٌ**, (S, K, TA,) [en yaygın şekil,] yahut bu, **غَلَبٌ** gibi yalın bir isimdir, (Msb,) ki belki ondan **ة**’nin düşürülmesiyle yapılmıştır, (Fr, S,) ve **مَغْلَبٌ** ve **مَغْلَبَةٌ**, (K, TA,) ki sonuncusu nadirdir, (TA,) ve **غَلَابِيَةٌ** ve [mübalağa mânasında] **غُلُبَّى** ve **غِلِبَّى** (K, TA) ve **غُلُبَّةٌ** (Lh, K, TA, S’de **غَلَبَةٌ** ile eş anlamlı olduğu söylenmiştir) ve **غَلُبَّةٌ**, **غ** üzerine fetḥa ile, (K, TA, CK’de **غلَبَّة,**) ve **غِلِبَّآءُ**, (Kr, TA,) O, yahut o şey, onu, yahut onu (şeyi), yendi, fethetti, boyun eğdirdi, alt etti, hâkim oldu, yahut geçti; ona, yahut ona (şeye) karşı üstünlük yahut hâkimiyet kazandı, galip geldi, yahut baskın geldi; yahut ona, yahut ona (şeye) karşı güçte yahut kuvvette yahut nüfuzda üstün oldu yahut üstün hâle geldi. (A, MA, K, PS, TK, &c.) [Ayrıca 5’e de bak.]

― -b2- Şöyle denir: **غَلَبْتُهُ عَلَيْهِ**; mânası: [onda onunla çekişmede onu yendim; yani] onu, ondan [üstün güç yahut kuvvet ile] aldım, yahut elde ettim. (A.) Ve **غُلِبَ فُلَانٌ عَلَى الشَّىْءِ**: Falanca, şey kendisinden üstün güç yahut kuvvet ile alındı. (Mgh.) Bundan dolayı şu söz: **لَا تُغْلَبُوا عَلَى صَلَاةٍ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا**: Güneşin doğuşundan önce ve batışından önce namaz kılmada başkaları tarafından yenilip geçilmeyin ki, böylece onu yapma fırsatı sizden kaçmasın. (Mgh.)

― -b3- Ve **غَلَبَهُ عَلَى نَفْسِهِ**: Onu, istememesine rağmen zorladı, yahut mecbur etti. (A, TA.)

― -b4- [Ve **غَلَبَهُ الأَمْرُ**: İş, onu yendi, mağlup etti, yahut aciz bıraktı.]

― -b5- Ve **غَلَبَهُ بِالخَوْفِ**: Korkuda onu geçti. (S, madde **خوف**’ta.)

― -b6- Ve **غَلَبَ عَلَى فُلَانٍ الكَرَمُ**: Cömertlik, falancanın baskın vasfı oldu yahut hâkim hâle geldi. (TA.)

― -b7- Ve **غَلَبَ أَنْ يُخْطَمَ**: [Üzerine **خِطَام** (yahut yular) takılmasını reddetti]; deve hakkında söylenir. (TA, madde **خطم**’da.)

― -b8- Ve **أَيُغْلَبُ أَحَدُكُمْ أَنْ يُصَاحِبَ النَّاسَ مَعْرُوفًا** mânası: **أَيَعْجِزُ** [yani: Sizden biri insanlarla iyilik üzere arkadaşlık etmeye aciz mi olur?]. (A.)

-A2- **غَلِبَ**, muzâri‘i **غَلَبَ**, (K, TA,) mastarı **غَلَبٌ**, (S, * TA,) Boynu kalın oldu yahut kalınlaştı: (K, TA:) yahut boyunda kalın ve kısa oldu: yahut boyunda kalın ve eğilimli oldu: hastalıktan yahut başka bir sebepten. (TA.)

**غَلَّبْتُهُ عَلَيْهِ**
2 **غَلَّبْتُهُ عَلَيْهِ** ذ , mastarı **تَغْلِيبٌ**, [Onu, onu (şeyi) yenmeye, fethetmeye, boyun eğdirmeye, alt etmeye, hâkim olmaya, yahut geçmeye sevk ettim; vb.: 1’e bak: ve] ona karşı hâkimiyeti kazanmasını, yahut ona (yani bir şehre yahut ülkeye) sahip olmasını, [üstün güç yahut] kuvvet ile sağladım. (S.)

― -b2- Ve **غُلِّبَ عَلَى صَاحِبِهِ**: O (bir şair), arkadaşını yenmiş olduğuna hükmedildi. (TA.) [**مُغَلَّبٌ**’a bak.]

― -b3- [**غَلَّبَ لَفْظًَا عَلَى لَفْظٍ آخَرَ**, lugatçıların örfî bir tabiri olarak, şu mânaya gelir: Bir lafzı başka bir lafız üzerine baskın kıldı; **القَمَرَانِ**’ın **الشَّمْسُ وَالقَمَرُ** yerine olması gibi; ve **سِرْنَا عَشْرًا**’ın **سِرْنَا عَشْرَ لَيَالٍ بِأَيَّامِهَا** yerine olması gibi: birinci örnekte şöyle dersin: **فِيهِ تَغْلِيبُ القَمَرِ عَلَى الشَّمْسِ**: Onda ayın güneş üzerine baskın kılınması vardır; ikincide ise: **فيه تَغْلِيبُ اللَّيْلِ عَلَى النَّهَارِ**: Onda gecenin gündüz üzerine baskın kılınması vardır. Daha fazlası için Kull s. 115’e bak.]

**غالبهُ**
3 **غالبهُ** ذ [Onu yenmek, fethetmek, boyun eğdirmek, alt etmek, hâkim olmak, yahut geçmek vb. için (1’e bak), yahut zafer yahut üstünlük için onunla yarıştı, çekişti, yahut mücadele etti], mastarı **مُغَالَبَةٌ** ve **غِلَابٌ**. (S, Msb, TA.) Şöyle dersin: **غَالَبْتُهُ فَغَلَبْتُهُ** [Onunla yarıştım, çekiştim, yahut mücadele ettim, onu yenmek vb. için; ve onu yendim vb.]. (O.) Ve Ka‘b İbn-Mâlik der ki,
هَمَّتْ سَخِينَةُ أَنْ تُغَالِبَ رَبَّهَا
وَلَيُغْلَبَنَّ مُغَالِبُ الغَلَّابِ
[**سَخِينَةُ** (Kureyş kabilesinin bir lakabı) Rableriyle zafer için çekişmeye niyet etti: fakat çok galip olanla zafer için çekişen elbette yenilecektir]. (TA.)

**تغلّب عَلَى بَلَدِ كَذَا**
5 **تغلّب عَلَى بَلَدِ كَذَا** ذ Böyle bir şehre yahut ülkeye [üstün güç yahut] kuvvet ile hâkim oldu, yahut ona sahip oldu. (S, K, *)

**تغالبوا عَلَى البَلَدِ**
6 **تغالبوا عَلَى البَلَدِ** ذ [Şehre yahut ülkeye karşı, onu almak için, birbirleriyle yarıştılar, çekiştiler, yahut mücadele ettiler]. (A.)

**استغلب عَلَيهِ الضَّحِكُ**
10 **استغلب عَلَيهِ الضَّحِكُ** ذ Gülme, onun üzerinde etkisi bakımından şiddetlendi. (TA.)

**اغلولب العُشْبُ**
12 **اغلولب العُشْبُ** ذ Taze yahut yeşil ot olgunluğa erişti ve dolaşık ve gür oldu, yahut bol ve sık oldu: (S:) yahut bitişik ve sık oldu. (TA.)

**غَلَبَةٌ**
**غَلَبَةٌ** ذ **غَلَبَ**’ın mastarıdır, (S, K, TA,) yahut yalın bir isimdir. (Msb.) [Çokça isim olarak kullanılır; mânası: yenme, fethetme, boyun eğdirme vb. fiili; (1’e bak;) zafer, fetih, üstünlük, hâkimiyet, galebe, baskınlık, üstünlük; yahut üstün güç yahut kuvvet yahut nüfuz; bir çekişmede başarı; yahut üstün güç yahut kuvvet ile alma yahut elde etme fiili.] -A2- Ve **غَالِبٌ**’in çoğuludur. (TA.)

**غُلَبَةٌ**
**غُلَبَةٌ** ذ : hemen ardından gelen şeye bak.

**غُلُبَّةٌ**
**غُلُبَّةٌ** ذ ve **غَلُبَّةٌ** ve **غَلَبَّةٌ**: hemen ardından gelen şeye bak.

**غُلُبَّى**
**غُلُبَّى** ذ ve **غِلِبَّى**: hemen ardından gelen şeye bak.

**غَلَّابٌ**
**غَلَّابٌ** ذ (S, O) ve ↓ **غُلَبَةٌ** (O) ve ↓ **غُلُبَّةٌ** ve ↓ **غَلُبَّةٌ** (O, TA) ve ↓ **غَلَبَّةٌ** (O) ve ↓ **غُلُبَّى** ve ↓ **غِلِبَّى**, (Fr, O,) [birinci ve ikinci hariç hepsi, ve görünüşe göre beşincisi, aslında mastarlardır,] Çokça yahut sıkça, (S, O, TA,) ve çabuk; (O;) [çok, yahut süratle, yahut çok ve süratle, galip:] onu yenen, fetheden, boyun eğdiren, alt eden, hâkim olan, yahut geçen adam; yahut üçüncüsü, As’a göre, çabuk yenen yahut fetheden vb. bir adamı ifade eder: (S:) birincinin çoğulu **غَلَّابُونَ**’dur. (TA.)

**رَجُلٌ غَالِبٌ**
**رَجُلٌ غَالِبٌ** ذ Yenen, fetheden, boyun eğdiren, alt eden, hâkim olan, yahut geçen; yahut yenici vb. bir adam: çoğulu **غَلَبَةٌ**. (TA.)

― -b2- **اِسْمٌ غَالِبٌ** Bir isim [mânalarından birinde baskın olarak kullanılan], “at”a uygulanmış **دَابَّةٌ** gibi, ve “develer”e uygulanmış **مَالٌ** gibi. (TA, madde **سنه**’de.) Ve **صِفَةٌ غَالِبَةٌ** [yani **غَالِبَةٌ اسْمِيَّتُهَا**, yahut **غَلَبَتْ عَلَيْهَا الاِسْمِيَّةُ,**] [isimlik vasfı baskın olan] bir sıfat; “kapıcı”ya uygulanmış **حَاجِبٌ** gibi. (TA, madde **حجب**’de.)

― -b3- [Ve **الغَالِبُ** ayrıca “çoğu” yahut “çoğunluk” ve “ekseriyet” mânasına gelir: buradan **غَالِبًا** ve **فِى الغَالِبِ** mânası: çoğunlukla, yahut ekseriyetle: bu mânada bazen ↓ **فى الأغْلَبِ** kullanılır: ve genel olarak.

― -b4- Ve “en muhtemel olan” mânası: buradan **غَالِبًا** ve **فِى الغَالِبِ** mânası: en muhtemelen.]

**أَغْلَبُ**
**أَغْلَبُ** ذ [Daha çok ve en çok yenen yahut fetheden vb.: müennesi **غَلْبَآءُ**: ve çoğulu **غُلْبٌ**]. Şöyle denir: **قَبِيلَةٌ غَلْبَآءُ** [en çok yenen yahut] güçlü, dirençli bir kabile. (K.) Ve **عِزَّةٌ غَلْبَآءُ** [en alt edici izzet/güç]. (S.)

― -b2- Ayrıca **غَالِبٌ**’e de bak.

-A2- Ayrıca: Boynu kalın, (S, TA,) bir adama uygulanır: (S:) [yahut boyunda kalın ve kısa: yahut boyunda kalın ve eğilimli: (1’in son cümlesine bak:)] müennesi **غَلْبَآءُ**, dişi deveye uygulanır: ve çoğulu **غُلْبٌ**. (TA.) Ve boyna uygulanarak: Kalın. (Lh, TA.)

― -b2- [Bundan dolayı,] **حَدِيقَةٌ غَلْبَآءُ** (mecaz:) [bir bahçe, yahut duvarlı bahçe vb.,] dolaşık ve gür, yahut bol ve sık, ağaçlara sahip: (S:) yahut bitişik ve sık ağaçlara sahip; bunun gibi ↓ **مُغْلَوْلِبَةٌ** da. (K, TA.) Kur’ân’daki **حَدَائِقَ غُلْبًا** (lxxx. 30) ifadesinde, sıfat Bd tarafından (mecaz:) “büyük” mânasıyla açıklanır. (TA.) Ve müennesi, **هَضْبَة** denilen [dağ yahut tepe]ye uygulanır, (S, TA,) mânası (mecaz:) yüksek ve büyük. (TA.)

― -b3- Ve **الأَغْلَبُ**: Aslan demektir [görünüşe göre boynunun kalınlığından dolayı]. (K.)

**مَغْلَبَةٌ**
[ **مَغْلَبَةٌ** ذ Yenilinen yahut mağlup olunan yer. (Freytag, Hudhalîlerin Dîvânı’ndan.)]

**مُغَلَّبٌ**
**مُغَلَّبٌ** ذ Tekrar tekrar, birkaç defa, yahut birçok defa yenilmiş, mağlup edilmiş vb.; (S, A, K, TA;) bir şaire uygulanır: (A:) ve (böyle uygulanınca, S, A, TA) arkadaşını (S, A, * K, TA) çokça yahut sıkça (A:) yenmiş olduğuna hükmedilmiş: böylece iki zıt mânaya sahip olur: (S, K:) yergi olduğu gibi övgü sıfatıdır da: (O:) yahut Araplar bir şair hakkında onun **مُغَلَّب** olduğunu söylediklerinde mânası: o yenilmiştir; fakat **غُلِّبَ فُلَانٌ** dediklerinde mânası: falanca [yenmiş olduğuna hükmedilmiştir]; böylece derler: **غُلِّبَتْ لَيْلَى الأَخْيَلِيَّةُ عَلَى نَابِغَةِ بَنِى جَعْدَةَ**, çünkü o onu yendi ve o ([En-Nâbiğah] El-Ca‘dî) **مُغَلَّب** idi. (Muhammed İbn-Selâm, TA.)

**مَغْلُوبٌ**
**مَغْلُوبٌ** ذ [**غَلَبَ**’ın mef‘ûl ismidir: Yenilmiş, mağlup edilmiş, boyun eğdirilmiş vb.

― -b2- Ve] yukarıda açıklanan **غُلِبَ فُلَانٌ عَلَى الشَّىْءِ** ibaresinde **غُلِبَ**’in ism-i fâilidir: [1’e bak:] (Mgh: [A’da da benzeri söylenir:]) bir şair der ki,
فَكُنْتُ كَمَغْلُوبٍ عَلَى نَصْلِ سَيْفِهِ
[Ve ben, kılıcının ağzı (yahut bıçağı) üstün güç yahut kuvvet ile kendisinden alınmış kimse gibi idim; yahut kılıcının ağzı kendisinden alınmış kimse gibi vb.]. (Mgh.)

**مُغْلَنْبٍ**
**مُغْلَنْبٍ** ذ Başkasını yenen, fetheden, yahut boyun eğdiren; ona karşı üstünlük yahut hâkimiyet kazanan: (K, TA:) [**مُحْرَنْجِمٌ**, **اِحْرَنْجَمَ**’ın ism-i fâili] ile sanki aynı düzeydedir; [ki o da **حَرْجَمَ**’dandır]. (TA.)

**حَدِيقَةٌ مُغْلَوْلِبَةٌ**
**حَدِيقَةٌ مُغْلَوْلِبَةٌ** ذ : **أَغْلَبُ**’e bak.
