# غلت (غ-ل-ت) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%AA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%84%D8%AA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - ل - ت
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%AA/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والتاء واللام معهما
غ ل ت يستعمل فقط غلت: الغَلَتُ في الحساب بمعنى الغلطِ، وهو في الحساب خاصةً.

##### Türkçe

غayn, تاء ve لام babı, onlarla birlikte

غ ل ت yalnızca kullanılır: **غلت**: Hesapta **الغَلَتُ**, **الغلطِ** anlamındadır; ve o, özellikle hesapta(dır).

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%AA/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

ابن الأعرابي: غَلِتَ وغَلِط بمعنًى واحد. وقال أبو عمرو: الغَلَتُ في الحساب، والغَلَطُ في القول، وهو أن يريد أن يتكلَّم بكلمةٍ فيَغْلَطَ فيتكلَّم بغيرها. أبو زيد: اغلَنْتى القومُ على فلان اغْلِنْتاءً: عَلَوْهُ بالشتم والضرب والقهر، مثل الاغْرنداء.

##### Türkçe

İbnü’l-A‘râbî: **غَلِتَ** ve **غَلِط** tek bir mânâdadır. Ebû ‘Amr dedi: **الغَلَتُ** hesapta, **الغَلَطُ** sözde (olur); o da şudur: bir kelime ile konuşmayı ister de yanılır; böylece onun dışında bir başkasıyla konuşur. Ebû Zeyd: Kavim, falan kimse üzerine **اغلَنْتى** eder, **اغْلِنْتاءً** (eder): ona sövme, vurma ve kahretme ile üstün geldiler; **الاغْرنداء** gibi.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%AA/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ت ل
غلت ، لتغ
استعمل من وجوهه : غلت لتغ .
غلت : قال أبو العباس عن ابن الأعرابي : الغَلْتُ : الإقالة في الشراء أو البيع ، قال : وغَلْتَةُ الليل : أوَّلُه ، وأنشد :
وجِيء غَلْتَةً في ظلمة الليل وارتحل
بيوم مُحاق الشهر والدَّبران
قال : غَلْتَةً : أول الليل .
أبو عبيد : الغَلَتُ في الحساب والغلط في الكلام .
وفي حديث ابن مسعود : لا غَلَتَ في الإسلام .
وقال الليث : غَلِتَ في الحساب غَلَتاً ، ويقال : غَلِطَ في معنى غَلِتَ ، والغَلَط في المنطق ، والغَلَتُ في الحساب ، وقال رؤبة :
إذا اسْتَدَرَّ البَرِم الغَلُوتُ
( والغلوت ) الكثير الغَلَط ، قال : واستداره : كثرة كلامه .
لتغ : قال ابن دريد : اللَّتْغُ : الضرب باليد ، لَتَغَهُ لَتْغاً .

##### Türkçe

غ ت ل
**غلت** ، **لتغ**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **غلت** **لتغ** .
**غلت**: Ebû’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **الغَلْتُ**: satın almada veya satmada ikāle (akdi bozma); dedi: ve **غَلْتَةُ الليل**: onun evveli; ve inşâd etti:
وجِيء غَلْتَةً في ظلمة الليل وارتحل
بيوم مُحاق الشهر والدَّبران
Dedi: **غَلْتَةً**: gecenin evveli.
Ebû ‘Ubeyd: **الغَلَتُ** hesapta ve **الغلط** sözde.
Ve İbn Mes‘ûd hadîsinde: İslâm’da **غَلَتَ** yoktur.
Ve el-Leys dedi: hesapta **غَلِتَ** **غَلَتاً**; ve **غَلِطَ**’ın, **غَلِتَ** mânâsında olduğu söylenir; ve **الغَلَط** mantıkta, **الغَلَتُ** hesapta; ve Ru’be dedi:
إذا اسْتَدَرَّ البَرِم الغَلُوتُ
(ve **الغلوت**) çok **الغَلَط** (yapan); dedi: ve onun **استداره**’si: sözünün çokluğudur.
**لتغ**: İbn Düreyd dedi: **اللَّتْغُ**: elle vurma; onu **لَتَغَهُ** **لَتْغاً**.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%AA/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين واللام وما يثلثهما)
(غلم) الغين واللام والميم أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على حَداثةٍ وهَيْجِ شهوة. من ذلك الغُلام، هو الطارُّ الشَّاربِ([1]) . وهو بيِّنُ الغُلومِيّة والغُلُومة، والجمع غِلْمةٌ وغِلْمان. ومن بابه: اغتَلَم الفَحلُ غُلمةً: هاج من شَهوة الضِّراب. والغيْلَم: الجارية الحَدَثة. والغَيْلَم: الشابُّ. والغَيْلَم: ذكر السَّلاحِف. وليس بعيداً أن يكون قياسُه قياسَ الباب.
(غلو/ي) الغين واللام والحرف المعتل أصلٌ صحيحٌ في الأمر يدلُّ على ارتفاع ومجاوَزةِ قَدْر. يقال: غَلاَ السِّعر يغلو غَلاءً، وذلك ارتفاعُه. وغَلاَ الرَّجلُ في الأمر غُلُوّاً، إذا جاوَزَ حدَّه. وغَلاَ بسَهْمِه غَلْوَاً، إذا رَمَى به سَهْماً أقصى غايتِه. قال:
* كالسَّهمِ أرسلَهُ من كفِّهِ الغالي([2]) *
وتَغالَى الرَّجُلان: تفاعَلاَ من ذلك. وكلُّ مَرْماةٍ عند ذلك غَلْوَة. وغَلَت الدّابّةُ في سَيرها غَلْوَاً، واغتلت اغتلاء، وغالت *غِلاء. وفي أمثالهم: "جَرْيُ المذَكِّياتِ غِلاءٌ([3]) ". وتَغالَى النَّبتُ: ارتفَعَ وطال. وتَغالَى لحمُ الدابَّةِ، إذا انحسر عنه وَبَره. وذلك لا يكون إلاَّ عن قوّةٍ وسِمَن وعُلُوٍّ. وغَلَتِ القِدْرُ تَغْلِي غَلَياناً. والغُلَوَاء: أن يمُرَّ على وجهِه جامحاً. قال:
لم تلتفت لِلِداتِها *** ومضَتْ على غُلَوائِها([4])
وأمَّا الغالية من الطِّيب فممكنٌ أن يكون من هذا، أي هي غاليةُ القيمة. يقولون: تغلَّلْت وتغلَّيت من الغالية.
(غلب) الغين واللام والباء أصلٌ صحيح يدلُّ على قوّةٍ وقَهرٍ وشدَّة. من ذلك: غَلَب الرّجلُ غَلْبَاً وغَلَباً وغَلَبة. قال الله تعالى: ﴿وَهُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِم سَيَغْلِبُون﴾  [الروم 3]. والغِلاَب: المغالَبة. والأغلَبُ: الغَليظ الرّقَبة. يقال: غَلِبَ يَغْلَبُ غَلَباً. وهضْبةٌ غَلباء، وعِزَّةٌ غلباء. وكانت تغلِبُ تسمَّى الغلباء. قال:
وأورثَنِي بنو الغَلباء مَجْداً  *** حديثاً بعد مَجدِهمُ القديمِ([5])

واغلولَبَ العُشْب: بلَغَ كلَّ مَبلغ. والمُغَلَّب من الشُّعراء: المغلوب مِراراً. والمُغَلَّب أيضاً: الذي غَلب خَصْمَه أو قِرْنَه، كأنَّه غلَّب على خَصْمِه، أي جُعِلت له الغَلَبة.
(غلت) الغين واللام والتاء فيه كلمة، يقولون: الغَلَت في الحساب: مثل الغَلَط في غيره. وفي بعض الحديث: "لا غَلَت في الإسلام".
(غلث) الغين واللام والثاء أصلٌ صحيحٌ واحد، يدلُّ على الخَلْط والمُخالَطة. من ذلك: غَلَثْتُ الطّعامَ: خلَطت حنطةً وشعيرا([6]) . وهو الغَلِيث. ورجل غَلِثٌ، إذا خالَطَ الأقرانَ في القِتال لَزُوماً لما طَلَب. ويقال: غَلِثَ به، إذا لزِمَه. وغَلِثَ الذِّئبُ بالغَنم: لازَمَها.
فأمَّا قولهم: غَلثَ الزَّندُ، إذا لم يَرِ، فهو كلامٌ غير ملخَّص؛ وذلك أنَّ معناه أنّه زَندٌ منتخَب، وإنَّما هو خِلْطٌ من الزُّنُودِ، قد أُخِذَ من العُرْضِ مُخْتلِطاً بغيره. يراد بالغَلَث خَشَبه، وإذا كان [كذلك] لم يَرِ.
(غلج) الغين واللام والجيم كلمةٌ تدلُّ على البَغْي والسَّطْوة. تقول العرب: هو يَتَغَلَّجُ علينا، أي يبغِي. وعَيْرٌ مِغْلَجٌ: شَلاَّل للعانة. ويكون تغلُّجُه أيضاً أن يَشربَ ويتلمَّظَ بلسانه.
(غلس) الغين واللام والسين كلمةٌ واحدة، وهو الغَلَس، وذلك ظلامُ آخرِ اللَّيل. يقال: غَلَّسْنا، أي سِرنا غَلَسا. قال الأخطل:
كذَبَتْكَ عينُكَ أم رأيتَ بواسطٍ  *** غَلَسَ الظلامِ من الرَّبابِ خيالا([7])
وقولهم: وقع في تُغُلِّسَ([8]) ، أي داهية، هو من هذا، لأنه يقع في أمرٍ مُظلم لا يَعرِف المخرجَ منه.
(غلط) الغين واللام والطاء كلمةٌ واحدة، وهي الغَلط: خلاف الإصابة. يقال: غَلِط يَغْلَط غَلَطاً. وبينهم أُغلوطةٌ، أي شيءٌ يُغالِط به بعضُهم بعضاً.
(غلف) الغين واللام والفاء كلمةٌ واحدةٌ صحيحة، تدلُّ على غِشاوةٍ وغِشيانِ شيء لشيء. يقال: غِلافُ السَّيفِ والسِّكِّين. وقَلبٌ أغلَفُ: كأنَّما أُغشِيَ غِلافاً فهو لا يَعي شيئاً. قال الله تعالى: ﴿وَقَالُوا قُلُوبُنا غُلْفٌ﴾
[البقرة 88]، أي أُغشِيَتْ شيئاً فهي لا تَعي. وقرئت([9]) :﴿غُلُفٌ([10])﴾ ، أي أوعيةٌ للعِلْم. والقياس في ذلك كله واحد. ويقولون: تغَلَّف بالغالية، وليس ببعيدٍ ممّا ذكرناه.
(غلق) الغين واللام والقاف أصلٌ واحد صحيح يدلُّ على نُشوبِ شيءٍ في شيء. من ذلك الغَلَق، يقال منه: أغلقتُ البابَ فهو مُغْلَق. وغَلِقَ الرهنُ في يدِ مُرْتَهِنِه، إذا لم يَفتكَّه([11]) . قال رسول الله صلى الله عليه وآله: "لا يَغْلَقُ الرَّهنُ". قال الفُقهاء: هو أن يقول صاحب الرَّهْنِ لصاحب الدَّين: آنَيتُك بحقِّك([12]) إلى وقت كذا، وإلاَّ فالرَّهنُ لك. فنَهَى النبيُّ صلى الله عليه وآله عن ذلك الاشتراط. وكلُّ شيء لم يُتَخَلَّصْ فقد غَلِق. قال زُهير:
وفارقتْكَ برهنٍ لا فَكاكَ له  *** يومَ الوَداعِ فأمسى الرَّهنُ قد غَلِقا([13])
ويقال المِغْلَق: السَّهم السابعُ في الميسِر، لأنَّه يَستغلِق شيئاً وإن قلَّ. قال لبيد:
وجَزُورِ أيسارٍ دعوتُ لحتْفِها  *** بمَغَالقٍ متشابهٍ أجسامُها([14])
*ويقال: غَلِقَ ظَهرُ البعير فلا يَبْرأُ من الدَّبَر. ومنه غلِقَت النّخلةُ: ذَوَت أصولُ سَعفِها فانقطَع حَمْلُها. والله أعلم بالصّواب.
--------------ــــ
([1]) أي الذي طر شاربه، أي طلع وظهر. وفي الأصل: "الطائر الشارب"، صوابه في المجمل واللسان والقاموس.
([2]) أنشده في اللسان (غلا).
([3]) ويروى: "غلاب" كما سبق في (ذكا)، وكذا في اللسان (ذكا).
([4]) لابن قيس الرّقيات في ديوانه 280 واللسان (غلا).
([5]) أنشده في اللسان (غلب).
([6]) في المجمل: "خلطته حنطة بشعير".
([7]) ديوان الأخطل41 واللسان (غلس). وهو مطلع قصيدة يهجو بها جريراً.
([8]) غير مصروف، علم للداهية. وهو بضم التاء مع الغين وفتحها وكسر اللام المشددة.
([9]) في الأصل: "وقريب"، تحريف.
([10]) هي قراءة ابن محيصن، كما في إتحاف فضلاء البشر 141 وهي جمع غلاف.
([11]) أي إذا لم يفتكه الراهن. وفي المجمل واللسان: "إذا لم يفتك" بالبناء للمفعول.
([12]) آنيتك: أخرتك. وفي الأصل: "أتيتك"، تحريف.
([13]) ديوان زهير 33 واللسان (غلق). وفي الديوان: "فأمسى رهنها غلقا".
([14]) من معلقته المشهورة. وانظر الميسر والقداح لابن قتيبة 87.

ـ

##### Türkçe

(غين, لام ve bunların üçüncüsü olanlar babı)
(غلم) **الغين واللام والميم** sahih bir asıldır; bir gençliğe ve şehvetin coşmasına delâlet eder. Bundan: **الغُلام**; o, bıyığı yeni biten([1])dir. Ve o, **الغُلومِيّة** ve **الغُلُومة** bakımından açıktır; çoğulu **غِلْمةٌ** ve **غِلْمان**dır. Ve onun babından: **اغتَلَم** aygır **غُلمةً**: çiftleşme şehvetinden coştu. Ve **الغيْلَم**: genç cariye. Ve **الغَيْلَم**: delikanlı. Ve **الغَيْلَم**: kaplumbağaların erkeği. Ve onun kıyası, babın kıyası olması uzak değildir.
(غلو/ي) **الغين واللام والحرف المعتل** işte sahih bir asıldır; bir yükselmeye ve ölçüyü aşmaya delâlet eder. Denir: **غَلاَ السِّعر** **يغلو** **غَلاءً**; bu, onun yükselmesidir. Ve **غَلاَ الرَّجلُ** işte **غُلُوّاً**, eğer haddini aşarsa. Ve **غَلاَ** oku ile **غَلْوَاً**, eğer onunla, en uç gayesine varan bir ok atarsa. Dedi ki:
* كالسَّهمِ أرسلَهُ من كفِّهِ الغالي([2]) *
Ve **تَغالَى** iki adam: bundan karşılıklı yaptılar. Ve her bir atış yeri o sırada **غَلْوَة**dir. Ve **غَلَت** binek, yürüyüşünde **غَلْوَاً**; ve **اغتلت** **اغتلاء**; ve **غالت** **غِلاء**. Ve onların darbımesellerinde: "جَرْيُ المذَكِّياتِ غِلاءٌ([3])". Ve **تَغالَى** bitki: yükseldi ve uzadı. Ve **تَغالَى** binek eti, eğer ondan tüyü sıyrılıp çekilirse. Ve bu, ancak kuvvet, semizlik ve yükseklik sebebiyle olur. Ve **غَلَتِ القِدْرُ** **تَغْلِي** **غَلَياناً**. Ve **الغُلَوَاء**: azgın olarak yüzü üzere geçip gitmektir. Dedi ki:
لم تلتفت لِلِداتِها *** ومضَتْ على غُلَوائِها([4])
Ve ama güzel kokudan **الغالية**, bunundan olması mümkündür; yani o, kıymetçe pahalıdır. Derler: **تغلَّلْت** ve **تغلَّيت** **من الغالية**.
(غلب) **الغين واللام والباء** sahih bir asıldır; bir kuvvete, kahra ve şiddete delâlet eder. Bundan: **غَلَب** adam **غَلْبَاً** ve **غَلَباً** ve **غَلَبة**. Allah Teâlâ dedi: ﴿وَهُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِم سَيَغْلِبُون﴾ [الروم 3]. Ve **الغِلاَب**: karşılıklı galebe. Ve **الأغلَبُ**: boynu kalın olan. Denir: **غَلِبَ** **يَغْلَبُ** **غَلَباً**. Ve **هضْبةٌ غَلباء**; ve **عِزَّةٌ غلباء**. Ve **تغلِبُ** kabilesi **الغلباء** diye adlandırılırdı. Dedi ki:
وأورثَنِي بنو الغَلباء مَجْداً  *** حديثاً بعد مَجدِهمُ القديمِ([5])

Ve **اغلولَبَ** ot: her bir erişilecek yere ulaştı. Ve şairlerden **المُغَلَّب**: defalarca mağlup edilmiş olan. Ve **المُغَلَّب** ayrıca: hasmını yahut denkini yenen; sanki hasmına karşı galip kılınmış, yani ona galebe verilmiş.
(غلت) **الغين واللام والتاء** onda bir kelime vardır; derler: hesapta **الغَلَت**: başkasında **الغَلَط** gibidir. Ve bazı hadiste: "لا غَلَت في الإسلام".
(غلث) **الغين واللام والثاء** tek bir sahih asıldır; karıştırmaya ve karışıp kaynaşmaya delâlet eder. Bundan: **غَلَثْتُ الطّعامَ**: buğdayı ve arpayı karıştırdım([6]). Ve o, **الغَلِيث**tir. Ve **رجل غَلِثٌ**, eğer savaşta akranlara karışırsa; talep ettiğine yapışıp kalıcı olarak. Ve denir: **غَلِثَ به**, eğer ona yapışıp kaldıysa. Ve **غَلِثَ الذِّئبُ بالغَنم**: ona musallat olup ayrılmadı.
Ama onların sözü: **غَلثَ الزَّندُ**, eğer ateş çıkarmadıysa, o, hulâsa edilmiş bir söz değildir; çünkü onun manası, onun seçilmiş bir çakmak taşı olmasıdır; hâlbuki o, çakmak taşlarından bir karışımdır; enine tarafından, başkasıyla karışık olarak alınmıştır. **الغَلَث** ile onun odunu kastedilir; ve eğer [böyle] olursa ateş çıkarmaz.
(غلج) **الغين واللام والجيم** bir kelimedir; haddi aşmaya ve zorbalığa delâlet eder. Araplar der: **هو يَتَغَلَّجُ علينا**, yani haddi aşar. Ve **عَيْرٌ مِغْلَجٌ**: kasık için şelâl (sarkık). Ve onun **تغلُّجُه**u ayrıca, içmesi ve diliyle yalanıp durmasıdır.
(غلس) **الغين واللام والسين** tek bir kelimedir; o, **الغَلَس**tır; bu, gecenin sonunun karanlığıdır. Denir: **غَلَّسْنا**, yani **غَلَسا** yürüdük. Ahtal dedi:
كذَبَتْكَ عينُكَ أم رأيتَ بواسطٍ  *** غَلَسَ الظلامِ من الرَّبابِ خيالا([7])
Ve onların sözü: **وقع في تُغُلِّسَ**([8]), yani bir musibet; bu bundandır, çünkü çıkış yolunu bilmediği karanlık bir işe düşer.
(غلط) **الغين واللام والطاء** tek bir kelimedir; o, **الغَلط**tır: isabetin zıddı. Denir: **غَلِط** **يَغْلَط** **غَلَطاً**. Ve aralarında **أُغلوطةٌ** vardır; yani birbirlerini onunla yanıltacakları bir şey.
(غلف) **الغين واللام والفاء** tek bir sahih kelimedir; bir örtüye ve bir şeyin bir şeye bürünmesine delâlet eder. Denir: **غِلافُ السَّيفِ** ve **السِّكِّين**. Ve **قَلبٌ أغلَفُ**: sanki bir kılıfla örtülmüş de hiçbir şeyi idrak etmez. Allah Teâlâ dedi: ﴿وَقَالُوا قُلُوبُنا غُلْفٌ﴾ [البقرة 88]; yani bir şeyle örtülmüştür de idrak etmez. Ve okundu([9]): ﴿غُلُفٌ([10])﴾; yani ilim için kaplar. Ve bunun hepsinde kıyas birdir. Ve derler: **تغَلَّف بالغالية**; ve bu, zikrettiğimizden uzak değildir.
(غلق) **الغين واللام والقاف** tek bir sahih asıldır; bir şeyin bir şeye saplanıp tutunmasına delâlet eder. Bundan **الغَلَق**; ondan denir: **أغلقتُ البابَ**; o da **مُغْلَق**tır. Ve **غَلِقَ الرهنُ** rehin alanın elinde, eğer onu kurtarmadıysa([11]). Allah’ın Resûlü صلى الله عليه وآله dedi: "لا يَغْلَقُ الرَّهنُ". Fakihler dedi: o, rehin sahibinin alacak sahibine şöyle demesidir: **آنَيتُك بحقِّك**([12]) şu vakte kadar; yoksa rehin senindir. Böyle bir şart koşmayı Nebî صلى الله عليه وآله yasakladı. Ve kurtarılamayan her şey **غَلِق** olmuştur. Züheyr dedi:
وفارقتْكَ برهنٍ لا فَكاكَ له  *** يومَ الوَداعِ فأمسى الرَّهنُ قد غَلِقا([13])
Ve denir: **المِغْلَق**: meysirde yedinci oktur; çünkü az da olsa bir şeyi kapıp alır. Lebîd dedi:
وجَزُورِ أيسارٍ دعوتُ لحتْفِها  *** بمَغَالقٍ متشابهٍ أجسامُها([14])
*Ve denir: **غَلِقَ ظَهرُ البعير**; böylece sırt yarasından iyileşmez. Ve ondan: **غلِقَت النّخلةُ**: yaprak saplarının dipleri kurudu da yükü kesildi. Ve Allah, doğruyu daha iyi bilendir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%AA/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ ل ت
تقول‏:‏ فلان غلط في الكتاب وغلت في الحساب‏.‏

##### Türkçe

غ ل ت
Şöyle dersin: falan kimse kitapta **غلط** etti; hesapta **غلت** etti.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%AA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الغَلَتُ والغَلَطُ سواء؛ وقد غَلِتَ. ورجل غَلُوتٌ في الحساب: كثيرُ الغَلَط؛ قال رؤْبة:
إِذا اسْتَدار البَرِمُ الغَلُوتُ
وقال بعضهم: الغَلَتُ في الحساب، والغَلَطُ في سوى ذلك. وقيل: الغَلَطُ في القول، وهو أَن يريد أَن يتكلم بكلمة فيَغْلَطَ، فيتكلم بغيرها. وفي حديث ابن مسعود: لا غَلَتَ في الإِسلام. قال الليث: غَلِتَ في الحساب غَلَتاً، ويقال: غَلِتَ في معنى غَلِطَ. وقال أَبو عمرو: الغَلَط في المَنْطِق، والغَلَتُ في الحساب، وقيل: هما لغتان؛ وجعل الزمخشري الحديث عن ابن عباس؛ وقال رؤْبة:
إِذا اسْتَدَرَّ البَرِمُ الغَلُوتُ
والغَلوت: الكثير الغَلَط؛ قال: واسْتِدْراره كثرةُ كلامه. وفي حديث شُرَيْح: كان لا يجيز الغَلَتَ؛ قال: هو أَن يقول الرجل اشتريت هذا الثوب بمائة، ثم تجده اشتراه بأَقل، فيَرجِعُ إِلى الحق ويَتْرُكُ الغَلَتَ. وفي حديث النَخَعِيّ: لا يجوز التَغَلُّتُ؛ هو تَفَعُّلٌ من الغَلَتِ. تقول: تَغَلَّتُّه أَي طَلَبْتُ غَلَته، وتَغَلَّتني فلانٌ واغتَلَتني إِذا أَخذه على غِرَّةٍ. والغَلْتُ: الإِقالة في الشراء والبيع. وغَلْتَةُ الليلِ: أَوّله؛ قال:
وجِئْ غَلْتةً في ظُلْمةِ الليلِ، وارْتَحِلْ
بيومِ مُحَاقِ الشَّهْرِ والدَّبَرانِ
واغْلَنْتَى القومُ على فلانٍ اغْلِنْتاءً: عَلَوْه بالشَّتْم والضَّرْب والقَهْر، مثل الاغْرِنْداء.

##### Türkçe

**الغَلَتُ** ve **الغَلَطُ** birdir; ve **غَلِتَ**. Ve hesapta **غَلُوتٌ** bir adam: **الغَلَط**ı çok olan; Rü’be dedi:
إِذا اسْتَدار البَرِمُ الغَلُوتُ
Ve bazısı dedi: hesapta **الغَلَتُ**, bunun dışındakinde **الغَلَطُ**. Ve denildi: **الغَلَطُ**
sözde olur; o da şudur ki bir kelimeyle konuşmak istemesi, sonra **فيَغْلَطَ**, böylece onun başkasıyla konuşması. Ve
İbn Mes‘ûd hadîsinde: İslâm’da **غَلَتَ** yoktur. Leys dedi: hesapta **غَلِتَ**
**غَلَتاً**; ve **غَلِتَ**in, **غَلِطَ** mânâsında olduğu söylenir. Ebû ‘Amr dedi: **الغَلَط**
mantıkta (konuşmada)dır, **الغَلَتُ** hesapta; ve denildi: ikisi iki lugattır; Zemahşerî hadîsi İbn
Abbâs’tan kıldı; ve Rü’be dedi:
إِذا اسْتَدَرَّ البَرِمُ الغَلُوتُ
Ve **الغَلوت**: **الغَلَط**ı çok olan; dedi ki: onun **واسْتِدْراره**si, sözünün çokluğudur. Ve hadîste
Şüreyh: **الغَلَتَ**i câiz görmezdi; dedi ki: o, adamın “bu elbiseyi yüz’e satın aldım” demesidir,
sonra onu daha azına satın aldığını bulursun; böylece hakka döner ve **الغَلَتَ**i terk eder.
Ve Neha‘î hadîsinde: **التَغَلُّتُ** câiz olmaz; o, **الغَلَتِ**ten **تَفَعُّلٌ**dür.
Dersin ki: **تَغَلَّتُّه** yani onun **غَلَته**sini talep ettim; ve falan kimse beni **تَغَلَّتني** ve beni **اغتَلَتني**
—onu gafil avlayarak aldı—. Ve **الغَلْتُ**: alış ve satışta ikāledir (akdi bozmadır). Ve **غَلْتَةُ**
gecenin: onun evveli; dedi ki:
وجِئْ غَلْتةً في ظُلْمةِ الليلِ، وارْتَحِلْ
بيومِ مُحَاقِ الشَّهْرِ والدَّبَرانِ
Ve kavim falan kimseye karşı **اغْلَنْتَى** oldu, **اغْلِنْتاءً**: ona sövme, dövme
ve kahır ile üstün geldiler; **الاغْرِنْداء** gibi.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%AA/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ ل ت * * غَلِتَ * مثل غلط وزنا ومعنى وبابه طرب وقال أبو عمرو * الغَلَتُ * في الحساب والغلط في القول

##### Türkçe

* غ ل ت * * **غَلِتَ** * **غلط** gibi; vezin ve anlam bakımından; ve babı **طرب**’dır. Ebû Amr dedi ki: **الغَلَتُ** hesapta, ve **الغلط** sözde.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%AA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الغلت: الإقالة في الشراء  والبيع.  وبالتحريك، في الحساب: الغلط  سواء، وقد غلت، قاله الليث، وابن الأعرابي، ونقله ابن التياني عن الأصمعي، وعن ابن دريد  أو هو في الحساب  خاصة،  والغلط في القول  ، وهو أن يريد أن يتكلم بكلمة فيغلط، فيتكلم بغيرها، هكذا فرقت العرب، ومثله في التهذيب. وقال ابن خالويه في شرح الفصيح: الصواب أن تقول: غلت في الحساب، وفي سائر الأشياء: غلط، وقال اللبلى في شرحه: قد حكى أبو جعفر الدينورى في كتاب إصلاح المنطق أنه يقال: غلت في الحساب غلتا، وغلط في القول غلطا، قال: ويقال: فيهما جميعا، قال شيخنا: وحكى مثله اليزيدي في نوادره، وعبد الواحد اللغوي في كتاب الإبدال، وابن الأعرابي في كتاب الإبدال، وابن الأعرابي في كتاب المعاقبات. وفي الحديث، عن ابن مسعود  لا غلت في الإسلام  وجعله الزمخشري عن ابن عباس، وقال رؤبة:
  إذا استدر البرم الغلوت الغلوت: الكثير الغلت، واستدراره: كثرة كلامه. قلت: وهذا على قول من جعلهما واحدا، وفي حديث شريح  كان لا يجيز الغلت  قال: هو أن يقول الرجل: اشتريت هذا الثوب بمائة، ثم يجده اشتراه بأقل، فيرجع إلى الحق، ويترك الغلت.  واغلنتي فلان عليه إذا علاه بالشتم والضرب والقهر  مثل اغرندي، نقله الجوهري عن أبي زيد.  والغلتة: أول الليل  ، قال:
  وجئ غلتة في ظلمة الليل وارتحلبيوم محاق الشهر والدبران الغلتة  بالضم: اسم الغلت  يقال:  اغتلته، وتغلته: أخذه على غرة  : ومنه حديث النخعي:  لا يجوز التغلت  .

##### Türkçe

**الغلت**: satın alma ve satmada **الإقالة**. Ve harekeli olarak, hesapta: **الغلط** ile eşittir; ve “**غلت**” denilmiştir; bunu Leys ve İbnü’l-A‘râbî söyledi; İbnü’t-Teyyânî onu Asma‘î’den nakletti; ve İbn Düreyd’den (de): yahut o, özellikle hesapta(dır); ve sözdeki **الغلط** ise; o da şudur: bir kelimeyle konuşmak ister de yanılır, onun yerine başka bir şeyle konuşur; Araplar böyle ayırdılar; Tehzîb’de de bunun benzeri vardır. İbn Hâlaveyh, Şerhu’l-Fasîh’te dedi ki: doğru olan, “hesapta **غلت**” demendir; diğer şeylerin hepsinde: **غلط**. Leblî şerhinde dedi ki: Ebû Ca‘fer ed-Dîneverî, Islahu’l-Mantık kitabında, “hesapta **غلت** (bir) **غلتا**” denildiğini, “sözde **غلط** (bir) **غلطا**” denildiğini rivayet etmiştir; dedi ki: ikisinde de birlikte (de) denilir. Şeyhimiz dedi ki: Yezîdî de Nevâdir’inde bunun benzerini rivayet etti; ve Abdülvâhid el-Lugavî, Kitâbu’l-İbdâl’de; ve İbnü’l-A‘râbî, Kitâbu’l-İbdâl’de; ve İbnü’l-A‘râbî, Kitâbu’l-Mu‘âkabât’ta. Ve hadiste, İbn Mes‘ûd’dan: “İslâm’da **غلت** yoktur.” Zemahşerî onu İbn Abbâs’tan (olarak) yaptı. Rü’be dedi ki:
  “Eğer kazanı kaynatırsa, **الغلوت** **الغلوت**: çok **الغلت**; ve onun kaynatması: sözünün çokluğudur.” Dedim ki: bu, ikisini bir yapanın sözü üzerinedir. Ve Şureyh hadîsinde: “**الغلت**’i câiz görmezdi.” Dedi ki: o, adamın “bu elbiseyi yüz(e) satın aldım” demesidir; sonra onu daha az(a) satın aldığını bulur; böylece hakka döner ve **الغلت**’i bırakır. “Falanca ona karşı **اغلنتي**” (yaptı): ona sövme, vurma ve kahretme ile üstün geldiği zaman; **اغرندي** gibi; Cevherî onu Ebû Zeyd’den nakletti. Ve **الغلتة**: gecenin evveli; dedi ki:
  “Gecenin karanlığında bir **غلتة** vakti gel ve göç et; ayın **محاق** günü ve **الدبران** (günü).” **الغلتة** (ötre ile): **الغلت**’in ismidir; “onu **اغتلته** ve **تغلته**” denilir: onu gafil avlayarak aldı. Ve ondan, Neha‘î hadîsi: “**التغلت** câiz olmaz.”

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%AA/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَلَتَ
1 غَلَتَ ذ , aor. غَلُتَ , (TK,) inf. n. غَلْتٌ, (I Aar, O, K,) He rescinded, or annulled, a purchase or sale. (I Aar, O, K, TK.) -A2- غَلِتَ, [aor. ??,] (S, O, Msb,) inf. n. غَلَتٌ, (S, O, K,) i. q. غَلِطَ [He made a mistake, or committed an error, &c.]: (As, I Aar, S, O:) or the former means in reckoning, or computation; and the latter, in speech, (AA, T, S, O, Msb, K,) i. e. he said a thing by mistake meaning to say another thing; (AA, S, O;) or the latter means in reckoning and in speech. (Lb, TA.) It is said in a trad., لَا غَلَتَ فِى الاـِسْلَامِ [There shall he no غَلَت in El-Islلm], meaning, [for instance,] a man's saying “ I bought of thee this garment, or piece of cloth, for a hundred deenلrs ” and thy then finding that he bought it for less. (O.)

تغلّتهُ
5 تغلّتهُ ذ He took him in a state of inadvertence, or heedlessness; (K, TA;) the doing of which (i. e. التَّغَلُّتُ) is said in a trad. to be not allowable; (TA:) as also ↓ اغتلتهُ. (K, TA.)

8 اـِغْتَلَتَ see what next precedes.

اِغْلَنْتَى عَلَيْهِ
Q. Q. 3 اِغْلَنْتَى عَلَيْهِ ذ He set upon him, or assailed him, or overcame him, with reviling and beating and violence: (AZ, S, O, K:) like اِغْرَنْدَى (AZ, S, O.) [See اِسْرَنْدَى.]

الغَلْتَةُ
الغَلْتَةُ ذ , (K,) or غَلْتَةُ اللَّيْلِ, (O,) The beginning, or first part, of the night. (O, K.)

غُلْتَةٌ
غُلْتَةٌ ذ a subst. from [the inf. n.] غَلَتُ [meaning A mistake, or an error, &c.], (O, K.)

غَلُوتٌ
غَلُوتٌ ذ One who makes mistakes, or commits errors, much, or often, whether in reckoning, or computation, or in speech. (O, * TA.)

##### Türkçe

غَلَتَ
1 **غَلَتَ** **ذ** , muzâri‘ **غَلُتَ** , (TK,) mastar ismi **غَلْتٌ**, (I Aar, O, K,) O, bir alışverişi feshetti, yahut iptal etti. (I Aar, O, K, TK.) -A2- **غَلِتَ**, [muzâri‘ ??,] (S, O, Msb,) mastar ismi **غَلَتٌ**, (S, O, K,) **غَلِطَ** ile aynı (He made a mistake, or committed an error, &c.): (As, I Aar, S, O:) yahut birincisi hesapta yahut hesaplamada (yanılmak) demektir; ikincisi ise sözde, (AA, T, S, O, Msb, K,) yani başka bir şeyi söylemek isterken yanlışlıkla bir şey söyledi; (AA, S, O;) yahut ikincisi hesapta ve sözde (yanılmak) demektir. (Lb, TA.) Bir rivayette şöyle denilmiştir: **لَا غَلَتَ فِى الاـِسْلَامِ** [İslâm’da **غَلَت** olmayacaktır], bununla kastedilen, [meselâ,] bir adamın “Bu elbiseyi yahut kumaş parçasını senden yüz dinara satın aldım” demesi ve senin sonra onun onu daha aza satın aldığını bulmandır. (O.)

تغلّتهُ
5 **تغلّتهُ** **ذ** Onu gaflet yahut dikkatsizlik hâlinde yakaladı; (K, TA;) bunun yapılması (yani **التَّغَلُّتُ**) bir rivayette câiz olmadığı söylenmiştir; (TA:) ve ayrıca ↓ **اغتلتهُ**. (K, TA.)

8 **اـِغْتَلَتَ** bir öncekinin hemen ardından gelen şeye bak.

اِغْلَنْتَى عَلَيْهِ
Q. Q. 3 **اِغْلَنْتَى عَلَيْهِ** **ذ** Ona sövme ve dövme ve şiddet ile saldırdı, yahut hücum etti, yahut onu alt etti: (AZ, S, O, K:) **اِغْرَنْدَى** gibi. (AZ, S, O.) [**اِسْرَنْدَى**’ya bak.]

الغَلْتَةُ
**الغَلْتَةُ** **ذ** , (K,) yahut **غَلْتَةُ اللَّيْلِ**, (O,) gecenin başlangıcı, yahut ilk kısmı. (O, K.)

غُلْتَةٌ
**غُلْتَةٌ** **ذ** [mastar ismi] **غَلَتُ**’tan bir isimdir [mânâsı: Bir yanılma, yahut bir hata, vb.], (O, K.)

غَلُوتٌ
**غَلُوتٌ** **ذ** Hesapta yahut hesaplamada, yahut sözde, çokça yahut sıkça yanılan, yahut hata eden kimse. (O, * TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%AA/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَلَتَ
غَلَتَ U ( n. ac. غَلْت 1 ),
a.  Annulled, cancelled, rescinded ( bargain ).

غَلِتَ
غَلِتَ A ( n. ac. غَلَت 4 ),
a.  Made a mistake; miscalculated.

تَغَلَّتَ
تَغَلَّتَ V ,  اِغْتَلَتَ VIII ,
a.  Surprised, took unawares.

غَلْتَة
غَلْتَة 1t ,
a.  Nightfall.

غُلْتَة
غُلْتَة 3t ,
a.  Mistake, error; miscalculation.

##### Türkçe

غَلَتَ
غَلَتَ U ( n. ac. **غَلْت** 1 ),
a.  (alışverişi) geçersiz kıldı, iptal etti, feshetti.

غَلِتَ
غَلِتَ A ( n. ac. **غَلَت** 4 ),
a.  hata yaptı; yanlış hesapladı.

تَغَلَّتَ
تَغَلَّتَ V ,  **اِغْتَلَتَ** VIII ,
a.  şaşırttı, gafil avladı.

غَلْتَة
غَلْتَة 1t ,
a.  gecenin çökmesi.

غُلْتَة
غُلْتَة 3t ,
a.  hata, yanlış; yanlış hesaplama.
