# غلت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%84%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غلت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: غلت

الغلت: الإقالة في الشراء  والبيع.  وبالتحريك، في الحساب: الغلط  سواء، وقد غلت، قاله الليث، وابن الأعرابي، ونقله ابن التياني عن الأصمعي، وعن ابن دريد  أو هو في الحساب  خاصة،  والغلط في القول  ، وهو أن يريد أن يتكلم بكلمة فيغلط، فيتكلم بغيرها، هكذا فرقت العرب، ومثله في التهذيب. وقال ابن خالويه في شرح الفصيح: الصواب أن تقول: غلت في الحساب، وفي سائر الأشياء: غلط، وقال اللبلى في شرحه: قد حكى أبو جعفر الدينورى في كتاب إصلاح المنطق أنه يقال: غلت في الحساب غلتا، وغلط في القول غلطا، قال: ويقال: فيهما جميعا، قال شيخنا: وحكى مثله اليزيدي في نوادره، وعبد الواحد اللغوي في كتاب الإبدال، وابن الأعرابي في كتاب الإبدال، وابن الأعرابي في كتاب المعاقبات. وفي الحديث، عن ابن مسعود  لا غلت في الإسلام  وجعله الزمخشري عن ابن عباس، وقال رؤبة:
  إذا استدر البرم الغلوت الغلوت: الكثير الغلت، واستدراره: كثرة كلامه. قلت: وهذا على قول من جعلهما واحدا، وفي حديث شريح  كان لا يجيز الغلت  قال: هو أن يقول الرجل: اشتريت هذا الثوب بمائة، ثم يجده اشتراه بأقل، فيرجع إلى الحق، ويترك الغلت.  واغلنتي فلان عليه إذا علاه بالشتم والضرب والقهر  مثل اغرندي، نقله الجوهري عن أبي زيد.  والغلتة: أول الليل  ، قال:
  وجئ غلتة في ظلمة الليل وارتحلبيوم محاق الشهر والدبران الغلتة  بالضم: اسم الغلت  يقال:  اغتلته، وتغلته: أخذه على غرة  : ومنه حديث النخعي:  لا يجوز التغلت  .

### Türkçe

**الغلت**: satın alma ve satmada **الإقالة**. Ve harekeli olarak, hesapta: **الغلط** ile eşittir; ve “**غلت**” denilmiştir; bunu Leys ve İbnü’l-A‘râbî söyledi; İbnü’t-Teyyânî onu Asma‘î’den nakletti; ve İbn Düreyd’den (de): yahut o, özellikle hesapta(dır); ve sözdeki **الغلط** ise; o da şudur: bir kelimeyle konuşmak ister de yanılır, onun yerine başka bir şeyle konuşur; Araplar böyle ayırdılar; Tehzîb’de de bunun benzeri vardır. İbn Hâlaveyh, Şerhu’l-Fasîh’te dedi ki: doğru olan, “hesapta **غلت**” demendir; diğer şeylerin hepsinde: **غلط**. Leblî şerhinde dedi ki: Ebû Ca‘fer ed-Dîneverî, Islahu’l-Mantık kitabında, “hesapta **غلت** (bir) **غلتا**” denildiğini, “sözde **غلط** (bir) **غلطا**” denildiğini rivayet etmiştir; dedi ki: ikisinde de birlikte (de) denilir. Şeyhimiz dedi ki: Yezîdî de Nevâdir’inde bunun benzerini rivayet etti; ve Abdülvâhid el-Lugavî, Kitâbu’l-İbdâl’de; ve İbnü’l-A‘râbî, Kitâbu’l-İbdâl’de; ve İbnü’l-A‘râbî, Kitâbu’l-Mu‘âkabât’ta. Ve hadiste, İbn Mes‘ûd’dan: “İslâm’da **غلت** yoktur.” Zemahşerî onu İbn Abbâs’tan (olarak) yaptı. Rü’be dedi ki:
  “Eğer kazanı kaynatırsa, **الغلوت** **الغلوت**: çok **الغلت**; ve onun kaynatması: sözünün çokluğudur.” Dedim ki: bu, ikisini bir yapanın sözü üzerinedir. Ve Şureyh hadîsinde: “**الغلت**’i câiz görmezdi.” Dedi ki: o, adamın “bu elbiseyi yüz(e) satın aldım” demesidir; sonra onu daha az(a) satın aldığını bulur; böylece hakka döner ve **الغلت**’i bırakır. “Falanca ona karşı **اغلنتي**” (yaptı): ona sövme, vurma ve kahretme ile üstün geldiği zaman; **اغرندي** gibi; Cevherî onu Ebû Zeyd’den nakletti. Ve **الغلتة**: gecenin evveli; dedi ki:
  “Gecenin karanlığında bir **غلتة** vakti gel ve göç et; ayın **محاق** günü ve **الدبران** (günü).” **الغلتة** (ötre ile): **الغلت**’in ismidir; “onu **اغتلته** ve **تغلته**” denilir: onu gafil avlayarak aldı. Ve ondan, Neha‘î hadîsi: “**التغلت** câiz olmaz.”
