# غلط — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B7/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%84%D8%B7/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B7.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: غلط

الغَلَطُ: أَن تَعْيا بالشيء فلا تَعْرِفَ وجه الصواب فيه، وقد غَلِطَ في الأمر يَغْلَطُ غَلَطاً وأَغْلَطَه غيره، والعرب تقول: غَلِطَ في مَنْطِقِه، وغَلِتَ في الحِساب غَلَطاً وغَلَتاً، وبعضهم يجعلُهما لغتين بمعنىً. قال: والغَلَطُ في الحِساب وكلِّ شيءٍ، والغَلَتُ لا يكون إِلا في الحساب. قال ابن سيده: ورأَيت ابن جني قد جمعَه على غِلاطٍ، قال: ولا أَدْري وجْهَ ذلك. وقال الليث: الغَلَطُ كل شيءٍ يَعْيا الإِنسان عن جهة صوابه من غير تعمد. وقد غالَطَه مُغالَطةً.
والمَغْلَطةُ والأُغْلُوطةُ: الكلام الذي يُغْلَطُ فيه ويُغالَطُ به؛ ومنه قولهم: حَدَّثْتُه حديثاً ليس بالأَغالِيطِ. والتغْلِيطُ: أَن تقول للرجل غَلِطْتَ. والمَغْلَطةُ والأُغْلُوطةُ: ما يُغالَطُ به من المسائل، والجمع الأَغالِيطُ. وفي الحديث: أَنه، صلّى اللّه عليه وسلّم، نَهى عن الغَلُوطاتِ، وفي رواية الأُغْلُوطاتِ؛ قال الهرويّ: الغَلُوطاتُ تُركت منها الهمزة كما تقول جاء لَحْمَرُ بترك الهمزة، قال: وقد غَلِطَ مَن قال إِنها جمع غَلُوطةٍ، وقال الخطابي: يقال مسأَلة غَلُوطٌ إِذا كان يُغْلَطُ فيها كما يقال شاة حَلُوبٌ وفرَس رَكُوب، فإِذا جعلتها اسماً زِدْتَ فيها الهاء فقلت غَلُوطة كما يقال حَلوبة ورَكوبة، وأَراد المسائل التي يُغالَطُ بها العلماء ليَزِلُّوا فيَهِيجَ بذلك شَرٌّ وفِتنة، وإِنما نهَى عنها لأَنها غير نافعة في الدِّين ولا تكاد تكون إِلا فيما لا يقع، ومثله قول ابن مسعود: أَنْذَرْتُكم صِعابَ المَنْطِق؛ يريد المسائلَ الدَّقيقةَ الغامِضةَ. فأَما الأُغْلُوطاتُ فهي جمع أُغْلوطة أُفْعولة من الغَلَط كالأُحْدُوثةِ والأُعْجُوبةِ.

### Türkçe

**الغَلَطُ**: Bir şeyde yorulup kalman da onda doğruluğun yönünü bilmemendir; ve muhakkak ki
bir işte **غَلِطَ** eder, **يَغْلَطُ** eder, **غَلَطاً** (olarak); ve başkası onu **أَغْلَطَه** etti. Araplar der ki: O, konuşmasında **غَلِطَ** etti; ve hesapta **غَلِتَ** etti, **غَلَطاً** ve **غَلَتاً** (olarak). Bazıları ikisini, bir mânâ ile iki dil (iki lehçe/iki söyleyiş) kılar. Dedi ki: Hesapta ve her şeyde **الغَلَطُ**; **الغَلَتُ** ise ancak hesapta olur. İbn Sîde dedi ki: İbn Cinnî’yi onu **غِلاطٍ** üzere cem etmiş gördüm; dedi ki: Bunun yönünü bilmiyorum. Leys dedi ki: **الغَلَطُ** her şeydir; insanın, kasıt olmaksızın, onun doğruluğunun cihetinden acze düşmesidir. Ve onu **مُغالَطةً** olarak **غالَطَه** etti.

Ve **المَغْلَطةُ** ve **الأُغْلُوطةُ**: içinde yanlışa düşülen ve onunla yanıltılan sözdür; ondan onların sözü: Ona, **بالأَغالِيطِ** olmayan bir hadis anlattım. Ve **التغْلِيطُ**: erkeğe “**غَلِطْتَ**” demendir. Ve **المَغْلَطةُ** ve **الأُغْلُوطةُ**: meselelerden, onunla yanıltılan şeydir; cem‘i **الأَغالِيطُ**’tur. Hadiste: Muhakkak ki o, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, **الغَلُوطاتِ**’tan nehyetti; bir rivayette **الأُغْلُوطاتِ**; Herevî dedi ki: **الغَلُوطاتُ**’tan hemze terk edilmiştir; hemzeyi terk ederek “**لَحْمَرُ** geldi” dediğin gibi. Dedi ki: Onun **غَلُوطةٍ** cem‘i olduğunu söyleyen yanılmıştır. Hattâbî dedi ki: İçinde yanlışa düşülen olursa “**مسأَلة غَلُوطٌ**” denir; “**شاة حَلُوبٌ**” ve “**فرَس رَكُوب**” denildiği gibi. Onu isim kıldığın vakit ona **الهاء**’yı artırırsın da “**غَلُوطة**” dersin; “**حَلوبة**” ve “**رَكوبة**” denildiği gibi. Ve âlimlerin, sürçsünler diye, onunla yanıltıldıkları meseleleri murad etti; böylece onunla bir şer ve fitne coşsun. Ancak ondan nehyetti; çünkü o dinde faydasızdır ve neredeyse ancak vuku bulmayan şeyde olur. Bunun benzeri İbn Mes‘ûd’un sözü: Sizi **صِعابَ المَنْطِق** ile uyardım; ince, kapalı meseleleri murad eder. Amma **الأُغْلُوطاتُ** ise **أُغْلوطة**’nın cem‘idir; **أُفْعولة** vezninde, **الغَلَط**’tan; **الأُحْدُوثةِ** ve **الأُعْجُوبةِ** gibi.
