# غلظ (غ-ل-ظ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%84%D8%B8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Ğaliz (zı), Sert topraktır

- Harfler: غ - ل - ظ
- Kur'an'da: 13 geçiş · 13 ayet · 8 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (8)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [غَلِيظًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/siga/%D8%BA%D9%8E%D9%84%D9%90%D9%8A%D8%B8%D9%8B%D8%A7.md) | فَعِيلًا | Haşin | 3 | 3 | [4:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/4:21.md) |
| [غَلِيظٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/siga/%D8%BA%D9%8E%D9%84%D9%90%D9%8A%D8%B8%D9%8D.md) | فَعِيلٍ | Haşin | 3 | 3 | [11:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/11:58.md) |
| [وَاغْلُظْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%BA%D9%92%D9%84%D9%8F%D8%B8%D9%92.md) | وَافْعُلْ | Ve haşin ol | 2 | 2 | [9:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/9:73.md) |
| [غَلِيظٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/siga/%D8%BA%D9%8E%D9%84%D9%90%D9%8A%D8%B8%D9%8C.md) | فَعِيلٌ | Haşin | 1 | 1 | [14:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/14:17.md) |
| [غَلِيظَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/siga/%D8%BA%D9%8E%D9%84%D9%90%D9%8A%D8%B8%D9%8E.md) | فَعِيلَ | Haşin | 1 | 1 | [3:159](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/3:159.md) |
| [غِلَاظٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/siga/%D8%BA%D9%90%D9%84%D9%8E%D8%A7%D8%B8%D9%8C.md) | فِعَالٌ | Haşinler | 1 | 1 | [66:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/66:6.md) |
| [غِلْظَةً](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/siga/%D8%BA%D9%90%D9%84%D9%92%D8%B8%D9%8E%D8%A9%D9%8B.md) | فِعْلَةً | Haşinlik | 1 | 1 | [9:123](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/9:123.md) |
| [فَاسْتَغْلَظَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%B8%D9%8E.md) | فَاسْتَفْعَلَ | Hemen kalınlaştı | 1 | 1 | [48:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/48:29.md) |

## Mücavir kökler — 105 mücavir (133 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [وثق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 19 · Anlaşma
2. [نبأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A3.md) — 4 ortak ayet · G² 14 · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
3. [جرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Ceraa eskimiş ipin kopan ifleri demektir
4. [فضو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Abandı
5. [فظظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%B8.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Kaba
6. [صير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Dönüşüm yeri
7. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 5 ortak ayet · G² 10 · Hufre, çukur demektir
8. [أوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Eveye kuş yuvası demektir
9. [جهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Cehd düz, sert yer demektir
10. [شطأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B7%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Bitki filizidir
11. [رحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AD%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 9 · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir
12. [أزر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B2%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · İzar belden aşağı sarılan etek, peştemal demektir
13. [سوغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%BA.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir
14. [مع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Beraber
15. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 8 · Su yosunudur
16. [شور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Danışmak
17. [لين](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · “Line” değişik renkte hurmalıkları olan ağaçlıklardır
18. [بأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Bes besese dağınık taşlar demektir
19. [ضرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir
20. [جهم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir
21. [سبت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Post demektir
22. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Murar acı bir ağacın adıdır
23. [سجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…
24. [نفق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · İki yüzlüler
25. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
26. [عزم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B2%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Kesin karar
27. [فضض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D8%B6.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Fidde, (dat) Gümüş demektir
28. [ركع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · “Ruk’a” eğilerek bakılmadan dibi görülmeyen derin yer…
29. [غيظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%B8.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Öfke
30. [شدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AF%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Sicim bağıdır
31. [طور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Sina’da bir dağın adıdır
32. [وقد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Onun yakıtı
33. [زرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%B1%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Ekin demektir
34. [نجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · نجل أنجيل “Necar” ağacı veya bir şeyi parlatan alet demektir
35. [سوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Sima çehre demektir
36. [سوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Sevk bacak demektir
37. [تور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Tevr suyu dökmek için kullanılan kapdır
38. [حجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Taş demektir
39. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 5 · Evye kuş yuvası demektir
40. [أثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AB%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · İnsan veya hayvan yürürken ayaklarının bıraktığı kalıntıya…
41. [بوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Bab kapı demektir
42. [عجب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AC%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · “Acem” yabancı, dil bilmeyen demektir
43. [كود](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Neredeyse o
44. [حول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Ağaçlık yerleri çevreleyen topraktan tümsek ve çukur demetir
45. [عيسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D8%B3%D9%89.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · İsa
46. [رفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Raf’, üzerine bir şeylerin konduğu yer, raftır
47. [هود](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · “Hidayet”in değişik söylenişidir
48. [عفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Affetti
49. [مريم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Meryem
50. [وري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Arka
51. [عصي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · İsyan eder
52. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
53. [غفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır
54. [فوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Üst
55. [نوح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · “Nevh” rüzgar estiğinde uğultu çıkaran dağdır
56. [سوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir
57. [مكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%83%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Kevn tepe demektir
58. [وقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
59. [ظنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%86%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir
60. [مسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Ona dokundu

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%84%D8%B8/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غلظ |
| Yapı | Üçlü (sâlim) |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [فظظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%B8.md), [شدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AF%D8%AF.md), [قسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B3%D9%88.md), [صلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%A8.md) |
| Zıt Kök | [رقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%82%D9%82.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Maddenin iç yapısının sıklaşması, liflerin dolgunlaşarak inceliğin zıddı olan bir kalınlık, kesafet ve katılık kazanması. |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi hükümlerde, ahitlerde, azapta ve toplumsal duruşta gevşemeye, delinmeye ve esnemeye izin vermeyen tavizsiz bir yoğunluk ve caydırıcılık. |
| Çekirdek Özet 3 | Esnekliği ve geçirgenliği kaldıran, yapısal sağlamlığı ve direnci en üst düzeye çıkaran ontolojik ve ahlaki yoğunlaşma hali. |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca kaba bir saldırganlık veya nefret duygusu düzeyinde anlayıp, onun bünyeyi koruyan ve gevşekliği önleyen kurucu direncini gözden kaçırmak. |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غل | Kuşatma, içine alma, içsel yoğunluk kurma, baskın gelerek bütünü kaplama ([غلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%A8.md), [غلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D9%81.md), [غلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D9%82.md), [غلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D9%84.md)). | ظ | İçsel yoğunluğu ve birikimi dış basınca karşı koyan, geçirimsiz, çatlamaz ve esnemez bir yüzey kalınlığına dönüştürür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Göz imgesinden türetme; perdeleme, örtme, yoğunlaşma ve buğulanma. | Varlığın dış etkilerden soyutlanarak kendi içine çekilmesi ve iç dokusunu kesifleştirmesi. |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, bağlama, sevk etme. | İç dokudaki liflerin ve kuvvetlerin tek bir yönde birbirine kenetlenmesi ve tutturulması. |
| ظ | Sepet ve kuşatma imgesinden türetme; sınır koyma, baskılama, koruyucu kabuk oluşturma. | Yoğunlaşan yapının dışarıya karşı geçirimsiz, sert ve aşınmaz bir zırh veya kalın gövde oluşturması. |
| غلظ | Bütünsel hareket: Liflerin birbirine kenetlenerek hacimsel kesafet üretmesi ve dış etkilere karşı gevşemez, delinmez bir gövde oluşturması. | Maddi veya manevi varlığın incelikten ve zayıflıktan uzaklaşarak dirençli, ağır ve geçit vermez bir yoğunluk düzeyine ulaşmasıdır. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir cismin, gövdenin veya kumaşın inceliğin (rikkat) zıddı olarak liflerinin sıkışması, etlenmesi, kalınlaşması ve dolgunluk kazanması; ekinde tanenin olgunlaşıp sapın kalınlaşması (استغلظ الزرع), kolun en etli ve kalın kemikli yeri (مستغلظ الذراع). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem bedevi kullanımında deve ciğerinin dayanıklılığı ve kalınlığı için kullanılan deyimde geçer: Bizim ciğerlerimiz develerinkinden daha kalındır / dayanıklıdır (إنا لأغلظ أكباداً من الإبل). |
| Erken Arapça kullanım | Kumaşın sık ve kalın dokusunu ifade eden deyimler ile sözün ve yeminin bozulamaz bir kesinliğe vardırılmasını anlatan تغليظ اليمين ve أغلظ له في المنطق ifadeleri. |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Esâsü’l-Belâga, Mekâyîsü’l-Luğa.

### Sami etimolojik katman

Arapça غلظ kökü, merkezi Samice köklerde inceliğin zıddı olan fiziksel kalınlık, katılık ve yoğunluk çekirdeğini temsil eder. Doğu ve Batı Sami kollarında doğrudan fonetik karşılıkların yerini genellikle sertlik, ağırlık ve katılık bildiren paralel kökler alırken, Arapçada kök özellikle cismani kalınlaşma ile tavır ve ahitteki bükülmezlik arasındaki semantik geçişi korumuştur. Süryanice ve İbranice katmanlarda benzer anlam alanı kabalaşma, kalınlaşma ve yoğunlaşma bildiren köklerle taşınır. Arapçadaki غلظ formu, iç liflerin birbirine geçerek hacim kazanması ve böylece basınca karşı direnç oluşturması nosyonunu merkeze alır; bu durum çöl şartlarında kumaşın dayanıklılığı, ağacın rüzgara direnci ve akitlerin çiğnenemez niteliğiyle doğrudan örtüşür.

Güven: Güçlü

Kaynak: Lisānü’l-ʿArab, Gesenius, Lane's Lexicon.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | غل biliteral tabanından türeme | Kuşatma ve içe işleme hareketinin sertleşme ve kalınlaşma ile dışa vurumu. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Merkezi Sami kalınlık/yoğunluk matrisi | İnceliğin kalkması, cismin etlenmesi ve direnç kazanması ekseninde ortak semantik alan. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik yoğunlaşma ve katılaşma kökleri | Fiziksel yoğunluktan ahlaki ve hukuki bükülmezliğe geçiş. | Muhtemel |

Kaynak: David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Lisān al-ʿArab.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غلظ | Anlamlı | Kalın, sert, haşin ve kesif olmak | İnceliğin zıddı olarak cismen kalınlaşmak veya tavırda tavizsiz olmak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| [غظل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B8%D9%84.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilir. |
| [لغظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%BA%D8%B8.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilir. |
| لظغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilir. |
| ظغل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilir. |
| ظلغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilir. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غلظ | Merkez | Kalınlık, kesafet, tavizsiz sertlik | Bünyenin liflerinin sıklaşmasıyla oluşan, nüfuz edilemez dolgunluk ve direnç. | Hem fiziksel gövdede hem ahlaki ve hukuki tutumda gevşemezlik bildirir. |
| [فظظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%B8.md) | Komşu | Kaba, kırıcı ve nobran mizaç | Dışa vuran kaba ve itici davranış tarzı; غلظ ise daha derin, içsel ve yapısal bir sertliktir. | Âl-i İmrân [3:159](https://lisan.digital/tr/ayet/3:159.md) ayetinde kalbin katılığını ve sözün kabalığını ayırmak için birlikte anılır. |
| [شدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AF%D8%AF.md) | Komşu | Güç, bağ, sıkılık ve gerginlik | Kuvvet uygulama ve bağı sıkı tutma; غلظ ise nesnenin bizzat kendi etinin ve hacminin kalınlaşmasıdır. | Bağlama ve çekme gücünü merkeze alır. |
| [قسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B3%D9%88.md) | Komşu | Duygusuzluk, katılık, taşlaşma | Yumuşama ve duyarlılık kabul etmeyen içsel kuruluk; غلظ ise bükülmezlik ve dolgunluk odaklıdır. | Kalbin merhamete kapanmasını ifade eder. |
| [صلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%A8.md) | Komşu | Bükülmezlik, taş gibi sert olma | Eğilip bükülmeye direnç; غلظ hacimsel kalınlık ve yoğunluk iken [صلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%A8.md) kırılma direncidir. | Maddenin fiziksel elastikiyet yokluğunu anlatır. |
| [رقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%82%D9%82.md) | Zıt | İncelik, şeffaflık, duyarlılık | Maddenin incelmesi, perdenin kalkması, hissin yumuşaması ve esneklik. | غلظ kökünün tam ontolojik ve semantik zıddıdır. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غلظ | Kalınlık, sertlik, yoğunluk | İnceliğin zıddı olan hacimsel ve ahlaki yoğunluk. | Kesin |
| Latince | crassitudo, duritia, severitas | Kalınlık, sertlik, tavizsiz ciddiyet | Crassitudo maddi yoğunluğu, duritia ve severitas ahlaki ve hukuki bükülmezliği karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | thickness, coarseness, sternness, unyielding | Kalınlık, kaba dokululuk, tavizsizlik | Maddi kalınlık (thickness) ile ahlaki/hukuki katılığı (sternness) ayrı kelimelerle böler. | Güçlü |
| Almanca | Dicke, Härte, Unbeugsamkeit, Schärfe | Kalınlık, sertlik, bükülmezlik | Fiziksel yoğunluk (Dicke) ve ilkesel tavizsizlik (Unbeugsamkeit) anlamlarını taşır. | Güçlü |
| Fransızca | épaisseur, rudesse, sévérité, fermeté | Kalınlık, sertlik, bükülmez duruş | Épaisseur hacimsel boyutu, sévérité ve fermeté ise caydırıcı ilkesel sertliği verir. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فاستغلظ | Fiziksel kalınlaşma ve gövde yapma | Filizin güçlenip kendi ayakları üzerinde duracak bir gövde kalınlığına ulaşması (Fetih [48:29](https://lisan.digital/tr/ayet/48:29.md)). |
| غليظ القلب | Merhametsizlik, duygusal katılığa ve kabalığa sapma | Liderin etrafındakileri dağıtacak türden katı ve şefkatsiz iç tutumu (Âl-i İmrân [3:159](https://lisan.digital/tr/ayet/3:159.md)). |
| ميثاقا غليظا | Bozulamaz, gevşetilemez, son derece ağır ve bağlayıcı ahit | Evlilik bağı (Nisâ [4:21](https://lisan.digital/tr/ayet/4:21.md)), peygamberlerin risalet yükümlülüğü (Ahzâb [33:7](https://lisan.digital/tr/ayet/33:7.md)) ve İsrailoğullarının tevhidi taahhüdü (Nisâ [4:154](https://lisan.digital/tr/ayet/4:154.md)). |
| عذاب غليظ | Katlanılamaz, kaçışı olmayan, son derece yoğun ve ağır ceza | İnkarcıların dünyadaki hafif aldanışlarının ardından çarptırılacakları kesif azap (Hûd [11:58](https://lisan.digital/tr/ayet/11:58.md), Lokmân [31:24](https://lisan.digital/tr/ayet/31:24.md), Fussilet [41:50](https://lisan.digital/tr/ayet/41:50.md)). |
| واغلظ عليهم / غلظة | Mücadelede tavizsizlik, caydırıcı ve sağlam duruş | Münafıklara ve inkarcılara karşı gevşemeyen, zaaf göstermeyen ilkesel sertlik (Tevbe [9:73](https://lisan.digital/tr/ayet/9:73.md), Tevbe [9:123](https://lisan.digital/tr/ayet/9:123.md), Tahrîm [66:9](https://lisan.digital/tr/ayet/66:9.md)). |
| غلاظ شداد | Boyun eğmez, taviz vermez, sarsılmaz melek tabiatı | Cehennem görevlilerinin ilahi emri uygulamadaki kesinliği ve etkilenmezliği (Tahrîm [66:6](https://lisan.digital/tr/ayet/66:6.md)). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi vaîd, cezanın mahiyeti ve meleklerin sıfatları | Azabın hafifletilemez niteliği (عذاب غليظ) ve meleklerin şefaat veya rüşvet kabul etmez sertliği. | Cezanın ve uygulayıcı iradenin asla esnetilemez bir kesinlik taşıması. |
| Fıkıh | Yeminin ağırlaştırılması (تغليظ اليمين) ve nikah akdi | Yeminin lafız, mekan veya zaman bakımından pekiştirilmesi; nikahın sıradan bir sözleşme değil ağır bir misak olması. | Hukuki bağın feshini zorlaştıran ve sorumluluğu en üst düzeye çıkaran bağlayıcılık. |
| Tefsir | Peygamberi ahlak ile cihad ve siyaset arasındaki denge | Âl-i İmrân [3:159](https://lisan.digital/tr/ayet/3:159.md)'daki af ve merhamet ile Tevbe [9:73](https://lisan.digital/tr/ayet/9:73.md)'teki sertlik emrinin bağlamsal tevhidi. | Kişisel ilişkilerde rikkat ve nezaket, ilkesel ve kamusal tehditlere karşı ise aşılmaz bir gövde kalınlığı. |
| Hadis | Muamelat ve ahlak rivayetleri | Sertliğin nerede yerilip (kabalaşma) nerede övüldüğü (hakta sebat ve dini koruma). | Kibrin doğurduğu katılık ile hakkı koruyan vakarlı tavizsizliğin ayrımı. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Allah ile yapılan ahitler ve kulluk bilinci | Bükülmez taahhüt (ميثاق غليظ) | İnanç omurgasının laçkalaşmasını ve akidevi çözülmeyi önleme | Kulun yaratanla ve peygamberin risaletle bağı esnemez bir sorumluluk dokusuyla örülür. | Kesin |
| İlmi | Metodolojik kesinlik ve delil sağlamlığı | Kesif ve su sızdırmaz argümantasyon | Şüphelerin ve gevşek yaklaşımların bilgi yapısını delmesini engelleme | Bilimsel önermenin delillerle etlenip kalınlaşarak eleştirilere karşı dayanıklı hale gelmesi. | Güçlü |
| Siyasi | Devletin dışa ve münafık unsurlara karşı duruşu | Caydırıcı direnç ve sınır güvenliği (غلظة) | Toplum bünyesini düşman saldırısına ve iç çürümeye karşı koruma | Zafiyet görüntüsü vermeyen, sınırları geçirimsiz kılan tavizsiz ve vakarlı otorite. | Kesin |
| İktisadi | Sözleşmelerin güvencesi ve piyasa kuralları | Ağırlaştırılmış yükümlülük ve sermaye dokusu | Haksız fesihleri, spekülatif delinmeleri ve borç ihmallerini önleme | Sözleşme şartlarının suistimale açık olmayacak şekilde bağlayıcı ve net kılınması. | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Malzeme yoğunluğu (dansite), viskozite ve mekanik sertlik | Bir maddenin birim hacimdeki kütlesinin artması, akışa karşı direnç göstermesi ve dış kuvvet altında deformasyona uğramama kapasitesi. | Kesin |
| Beşeri bilimler | Kurumsal bükülmezlik, yasal bağlayıcılık ve sosyolojik mukavemet | Bir kurumun veya yasanın keyfi uygulamalara ve dış baskılara karşı esnemeden ilkelerini koruma gücü; toplumun kriz anlarında dağılmayan dokusal bütünlüğü. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca kabalık, nobranlık, ilkellik ve vahşi bir öfke hali olarak görmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir yapının, sistemin, ahdin veya tavrın dışarıdan gelecek yıkıcı etkilere karşı koyabilmesi için zorunlu olan hacimsel direnç, yapısal olgunluk ve ilkesel caydırıcılık. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Tevbe [9:73](https://lisan.digital/tr/ayet/9:73.md) ve [9:123](https://lisan.digital/tr/ayet/9:123.md)'teki ilahi emirleri nedensiz bir şiddet çağrısı sanmak; buna karşılık nikah ve peygamberlik ahdindeki غلظ vasfını unutarak dinin ahlaki ve hukuki binalarını laçkalaştırmak. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin hem şefkat ve rikkat boyutunu hem de sistemi ayakta tutan omurga sertliğini anlamayı sağlar; sevgi ve merhametin bir zafiyet ve laçkalık değil, ancak غلظ ile korunan sağlam bir gövde üzerinde yeşerebileceğini öğretir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Mücadele ve kamu düzenini belirleyen cihad ayetlerinde (Tevbe [9:73](https://lisan.digital/tr/ayet/9:73.md), [9:123](https://lisan.digital/tr/ayet/9:123.md)), toplumsal yapının temeli olan aile ve risalet sözleşmelerinde (Nisâ [4:21](https://lisan.digital/tr/ayet/4:21.md), Ahzâb [33:7](https://lisan.digital/tr/ayet/33:7.md)) ve ümmetin gelişim seyrini anlatan benzetmelerde (Fetih [48:29](https://lisan.digital/tr/ayet/48:29.md)). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Din dilini tamamen sınırsız bir hoşgörü ve esneklikten ibaret sayan yaklaşımlar ile onu salt kaba bir şiddet zanneden köktenci yaklaşımları aynı anda tashih eder; sertliğin nerede yıkım (kalp katılığında), nerede varoluşsal bir kalkan (ahitte ve sınırda) olduğunu gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bitki sapının, liflerin ve et dokusunun sıklaşıp hacim kazanarak inceliğin zıddı olan kalın, kesif, geçirimsiz ve bükülmez bir yapıya ulaşması.
- Soyut anlam: Bir ilkenin, ahdin, cezanın veya ahlaki/siyasi duruşun dış etkilerle delinmeye, gevşetilmeye veya esnetilmeye izin vermeyecek düzeyde kesinlik ve ağırlık kazanması.
- Sistematik karşılık: Sistemin sınırlarını ve temel sözleşmelerini iç ve dış deformasyonlara karşı koruyan yapısal mukavemet eşiği.
- LaTeX modeli: $$\rho = \lim_{\Delta V \to 0} \frac{\Delta m}{\Delta V} \quad \implies \quad R = \int_{0}^{d} \rho(x) \, dx \ge \theta_{c}$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $\Delta m$ birikimi ve iç liflerin kütlesini, $\Delta V$ kaplanan hacmi temsil eder; bunların oranı olan $\rho$ iç yoğunluğu ve kesafeti gösterir. $d$ kalınlığı, $R$ dış basınca karşı gösterilen toplam yapısal direnci ifade eder. Direncin kritik eşik değeri olan $\theta_{c}$ seviyesini aşması ($R \ge \theta_{c}$), sistemin artık gevşetilemez, nüfuz edilemez ve bükülemez bir kalınlığa (غلظة) ulaştığını matematiksel olarak sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (13 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%84%D8%B8/occurrences?meal=IK

### [Ali İmran 3:159](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/3:159.md) — غَلِيظَ

فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ

Meal (IK): Allah’ın rahmeti sayesinde sen onlara karşı yumuşak davrandın. Eğer kaba ve katı kalbli olsaydın şüphesiz çevrenden dağılır giderlerdi. Öyleyse onları bağışla ve yargılanmalarını dile. İşler hakkında onlarla müşavere et. Bir kerre de azmettin mi artık Allah’a tevekkül et. Muhakkak Allah, tevekkül edenleri sever.

### [Nisa 4:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/4:21.md) — غَلِيظًا

وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَقَدْ أَفْضَى بَعْضُكُمْ إِلَى بَعْضٍ وَأَخَذْنَ مِنْكُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا

Meal (IK): Onu nasıl alırsınız ki; birbirinize karışıp katıldınız. Ve onlar, sizden kuvvetli te’minat aldılar.

### [Nisa 4:154](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/4:154.md) — غَلِيظًا

وَرَفَعْنَا فَوْقَهُمُ الطُّورَ بِمِيثَاقِهِمْ وَقُلْنَا لَهُمُ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُلْنَا لَهُمْ لَا تَعْدُوا فِي السَّبْتِ وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا

Meal (IK): Söz vermelerine karşılık Tur dağını üzerlerine kaldırdık. Ve onlara; Şehrin kapısından secde ederek girin, dedik. Cumartesileri aşırı gitmeyin, dedik. Onlardan ağır bir te’minat aldık.

### [Tevbe 9:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/9:73.md) — وَاغْلُظْ

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Ey peygamber; kafirler ve münafıklar ile cihad et ve onlara karşı çetin ol. Onların varacakları yer, cehennemdir ve o, ne kötü dönüş yeridir.

### [Tevbe 9:123](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/9:123.md) — غِلْظَةً

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قَاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفَّارِ وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Ey iman edenler; kafirlerden size yakın olanlarla savaşın. Ve onlar sizde sertlik görsünler. Ve bilin ki; Allah, muhakkak müttakilerle beraberdir.

### [Hud 11:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/11:58.md) — غَلِيظٍ

وَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا هُودًا وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَنَجَّيْنَاهُمْ مِنْ عَذَابٍ غَلِيظٍ

Meal (IK): Emrimiz gelince; Hud’u ve beraberindeki mü’minleri tarafımızdan bir rahmetle kurtardık. Onları katı bir azabtan kurtardık.

### [İbrahim 14:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/14:17.md) — غَلِيظٌ

يَتَجَرَّعُهُ وَلَا يَكَادُ يُسِيغُهُ وَيَأْتِيهِ الْمَوْتُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَمَا هُوَ بِمَيِّتٍ وَمِنْ وَرَائِهِ عَذَابٌ غَلِيظٌ

Meal (IK): Onu yudum yudum alacak ama yutamayacaktır. Her taraftan ona ölüm geldiği halde ölemeyecektir. Ve arkasından şiddetli bir azab gelip çatacaktır.

### [Lokman 31:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/31:24.md) — غَلِيظٍ

نُمَتِّعُهُمْ قَلِيلًا ثُمَّ نَضْطَرُّهُمْ إِلَى عَذَابٍ غَلِيظٍ

Meal (IK): Onları az bir süre geçindirir, sonra da katı bir azaba sürükleriz.

### [Ahzab 33:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/33:7.md) — غَلِيظًا

وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا

Meal (IK): Hani Biz; peygamberlerden söz almıştık. Senden de, Nuh’tan da, İbrahim’ den de, Musa’dan da, Meryem Oğlu İsa’dan da. Ve onlardan ağır bir misak almıştık.

### [Fussilet 41:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/41:50.md) — غَلِيظٍ

وَلَئِنْ أَذَقْنَاهُ رَحْمَةً مِنَّا مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ هَذَا لِي وَمَا أَظُنُّ السَّاعَةَ قَائِمَةً وَلَئِنْ رُجِعْتُ إِلَى رَبِّي إِنَّ لِي عِنْدَهُ لَلْحُسْنَى فَلَنُنَبِّئَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِمَا عَمِلُوا وَلَنُذِيقَنَّهُمْ مِنْ عَذَابٍ غَلِيظٍ

Meal (IK): Oysa ona dokunan bir sıkıntıdan sonra kendisine katımızdan bir rahmet tattırırsak; muhakkak: Bu, benim hakkımdır, kıyametin kopacağını sanmıyorum. Rabbıma döndürülürsem, muhakkak ki O’nun nezdinde de güzel şeyler bulacağım, der. Andolsun ki; Biz, küfredenlere yaptıklarını muhakkak bildireceğiz. Ve andolsun ki; Biz, onlara muhakkak ağır bir azab tattıracağız.

### [Fetih 48:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/48:29.md) — فَاسْتَغْلَظَ

مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا

Meal (IK): Muhammed; Allah’ın Rasulüdür. Beraberinde bulunanlar da; kafirlere karşı zorlu, kendi aralarında merhametlidirler. Onları rüku’ edenler, secde edenler olarak görürsün. Allah’tan lutuf ve rıza isterler. Onlar; yüzlerindeki izinden tanınırlar. İşte onların Tevrat’taki vasıfları budur. İncil’de de şöyle vasıflandırılmışlardı: Onlat filizini yarıp çıkarmış, gittikçe onu kuvvetlendirerek kalınlaşmış, gövdesi üzerine dikilmiş bir ekine benzerler ki bu, ekicilerin de hoşuna gider. Allah; böylece onları çoğaltıp kuvvetlendirmekle, kafirleri öfkelendirir. Allah; iman edip salih amel işleyenlere hem mağfiret, hem de büyük bir mükafat vaadetmiştir.

### [Tahrim 66:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/66:6.md) — غِلَاظٌ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; kendinizi ve çoluk çocuğunuzu, yakacağı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun. Onun üzerinde iri gövdeli, haşin tabiatlı melekler vardır. Ki onlar; Allah’ın kendilerine emrettiğine katiyyen isyan etmezler. Ve emrolunduklarını yaparlar.

### [Tahrim 66:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/ayet/66:9.md) — وَاغْلُظْ

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Ey peygamber; kafirler ve münafıklarla savaş, onlara karşı çetin ol. Onların varacağı yer cehennemdir. O, ne kötü dönüş yeridir.

## Sözlükler (12)

### ★ Akevler Sözlüğü

Ğaliz (zı), Sert topraktır.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والظاء واللام معهما
غ ل ظ يستعمل فقط غلظ: غَلُظَ الشيء غِلَظاً فهو غَليظٌ.
واستَغْلَظَ النَّباتُ والشَّجَرُ.
وأغْلَظْتُ الثوبَ: وجَدْتُه غَليظاً، واستَغْلَظْتُه: تركت شراءه لغِلَظِه.
والتَّغليظُ: الشِّدَّةُ في اليَمين.
وغَلَّظْتُ عليه، وأغْلَظْتُ له في المنطق. وأمر غَليظٌ.

##### Türkçe

باب **الغين** و**الظاء** و**اللام** معهما
غ ل ظ yalnızca **غلظ** kullanılır: **غَلُظَ** şey **غِلَظاً** (kalınlıkça) oldu; o da **غَليظٌ**dur.
Ve bitki ve ağaç **استَغْلَظَ** (kalınlaştı).
Ve ben elbiseyi **أغْلَظْتُ**: onu **غَليظاً** (kalın) buldum; ve onu **استَغْلَظْتُ**: kalınlığından dolayı satın almayı terk ettim.
Ve **التَّغليظُ**: yemin hususunda şiddettir.
Ve onun üzerine **غَلَّظْتُ**; ve sözde onun için **أغْلَظْتُ**. Ve iş **غَليظٌ**dur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

غَلَظَ الشيء يَغْلُظُ غِلَظاً: صار غَليظاً. واسْتَغْلَظَ مثله. ورجلٌ فيه غُلْظَةٌ وغِلاظَةٌ، أي فيه فظاظةٌ. وأغْلَظَ له في القول، وغَلَّظَ عليه الشيء تَغْليظاً. ومنه الدِيَةُ المُغَلَّظَةُ: التي تجب في شبه العمدِ، واليمين المُغَلَّظَةُ. وأغْلَظْتُ الثوبَ، أي اشتريته غَليظاً، واسْتَغْلَظْتُهُ، أي تركتُ شراءه لغِلَظِهِ.

##### Türkçe

**غَلَظَ** şey **يَغْلُظُ** **غِلَظاً**: **غَليظاً** oldu. **واسْتَغْلَظَ** da onun gibidir. Ve bir adamda **غُلْظَةٌ** ve **غِلاظَةٌ** vardır; yani onda kabalık vardır. Sözde ona karşı **أغْلَظَ** etti; ve ona şeyi **غَلَّظَ** etti, **تَغْليظاً** (kalınlaştırma/sertleştirme olarak). Bundan: **الدِيَةُ المُغَلَّظَةُ**: شبه العمد’de vacip olan; ve **اليمين المُغَلَّظَةُ**. Ve ben elbiseyi **أغْلَظْتُ**; yani onu **غَليظاً** olarak satın aldım; ve onu **اسْتَغْلَظْتُهُ**; yani onun **غِلَظِهِ** sebebiyle satın almayı terk ettim.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ظ ل
غلظ
استعمل من وجوهها : غلظ .
غلظ : قال الليث الغِلَظُ : مصدرُ قولك غَلُظَ الشيءُ يَغْلُظُ غِلَظاً في الْخِلقةِ ، واسْتَغلَظَ النَّباتُ والشجرُ وأغْلَظْتُ الثوبَ وغيرهُ إذا وجدتُه غليظاً ، واسْتَغلَظْتُ الثَّوْبَ إذا تركتُ شِراءَهُ لِغِلَظِهِ ، وتغْلِيظُ اليمين : تشديدُهَا وتوكيدُهَا ، ورجلُ غَلِيظٌ : فَظٌّ ذُو غُلْظةٍ وغِلْظَةٍ وغَلْظَةٍ ثلاثِ لُغاتٍ . قاله الزجَّاجُ في قول الله : ( وَلِيَجِدُواْ فِيكُمْ غِلْظَةً ) ( التوبة : 123 ) ، ومَاءٌ مُرٌّ : غَلِيظٌ ، وأرضٌ غَلِيظةٌ إذا كان فيها وعُوثَةٌ وكانَتْ ذاتَ حَصى مُحَدَّد .
ويقال : غَلَّظَ فلانٌ لفُلانٍ القَولَ وأغْلَظَ له القولَ واسْتَغلَظَ الشيءُ إذا صارَ غليظاً .
ومنه قوله : ( فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى ) ( الفتح : 29 ) ، وهذا لازمٌ غيرِ واقعٍ ، والدِّية الْمغَلَّظَةُ . قال الشافعيُّ : تَغْلِيظُ الدِّية في العمْدِ المحضِ والخطأ العَمْدِ ، وفي القتلِ في الشَّهْرِ الحرام والبلد الحرام وقتلِ ذي الرَّحمِ وهيَ ثلاثُونَ حِقَّةً من الإبل وثَلاثون جَذَعةً وأربعونَ ما بينَ ثنيةٍ إلى بازِلِ عامِها كلَّها خَلِفة ، وَدِيةُ الخطأ المَحضِ مخفَفَّةٌ تقسَّمُ أخْماساً .

##### Türkçe

غ ظ ل
**غلظ**
Onun vecihlerinden kullanıldı: **غلظ**.

**غلظ**: Leys dedi ki: **الغِلَظُ**: “**غَلُظَ** şey **يَغْلُظُ** **غِلَظاً**” sözünün masdarıdır; yaratılışta. Bitki ve ağaç **اسْتَغلَظَ**; ve elbiseyi ve başkasını **أغْلَظْتُ**: onu kalın bulduğum zaman. Elbiseyi **اسْتَغلَظْتُ**: onun kalınlığından dolayı satın almayı terk ettiğim zaman. Yeminin **تغْلِيظُ**’i: onu şiddetlendirmek ve onu pekiştirmektir. Ve **غَلِيظٌ** adam: kaba; **غُلْظةٍ** ve **غِلْظَةٍ** ve **غَلْظَةٍ** sahibi; üç lugat. Bunu, Allah’ın sözü hakkında Zeccâc söyledi: (**وَلِيَجِدُواْ فِيكُمْ غِلْظَةً**) (Tevbe: 123). Ve acı su: **غَلِيظٌ**. Ve **غَلِيظةٌ** yer: onda gevşek-kumlu zorluk bulunduğu ve keskin çakıllı olduğu zaman.

Ve denilir: Falan, falana sözde **غَلَّظَ** ve ona sözü **أغْلَظَ**; ve şey **اسْتَغلَظَ**: kalınlaştığı zaman.

Ve ondandır O’nun sözü: (**فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى**) (Fetih: 29). Ve bu, lâzım olup vâki‘ olmayan (müteaddî olmayan)dır. Ve **الدِّية الْمغَلَّظَةُ**. Şâfiî dedi ki: Diyetin **تَغْلِيظُ**’i, sırf kasıtta ve kasıt hatasında; ve haram ayda ve haram beldede öldürmede ve rahim sahibini öldürmede; ve o, develerden otuz **حِقَّةً** ve otuz **جَذَعةً** ve kırk, **ثنيةٍ** ile onun yılının **بازِلِ**i arasında olan; hepsi **خَلِفة**. Ve sırf hatanın diyeti hafifletilmiştir; beşlere taksim edilir.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الغلظة ضد الرقة، ويقال: غلظة وغلظة، وأصله أن يستعمل في الأجسام لكن قد يستعار للمعاني كالكبير والكثير (انظر: مادة (كبر) ). قال تعالى: ﴿وليجدوا فيكم غلظة﴾ [التوبة/123]، أي: خشونة. وقال: ﴿ثم نضطرهم إلى عذاب غليظ﴾ [هود/58]، و ﴿جاهد الكفار والمنافقين واغلظ عليهم﴾ [التوبة/ 73]، واستغلظ: تهيأ لذلك، وقد يقال إذا غلظ. قال: ﴿فاستغلظ فاستوى على سوقه﴾ [الفتح/29].

##### Türkçe

- **الغلظة** **ضد** **الرقة**; ve denir ki: **غلظة** ve **غلظة**. Aslı, cisimlerde kullanılmasıdır; fakat manalara da ödünçlenebilir; **الكبير** ve **الكثير** gibi (bak: madde (**كبر**)). Yüce Allah dedi ki: ﴿وليجدوا فيكم **غلظة**﴾ [التوبة/123], yani: sertlik. Ve dedi ki: ﴿ثم نضطرهم إلى عذاب **غليظ**﴾ [هود/58], ve ﴿جاهد الكفار والمنافقين واغلظ عليهم﴾ [التوبة/ 73]. Ve **استغلظ**: buna hazırlanıp elverişli hâle geldi; ve bazen, kalınlaştığı/sertleştiği zaman da söylenir. Dedi ki: ﴿فاستغلظ فاستوى على سوقه﴾ [الفتح/29].

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ ل ظ
استغلظ الزرع‏.‏
وطعنه في مستغلظ ذراعه‏.‏
إنا لأغلظ أكباداً من الإبل ومن المجاز‏:‏ أخذ منه ميثاقاً غليظاً ونكى فيهم نكايات غليظة وغلظ على خصمه وفي فلان غلظة‏.‏
‏"‏ وليجدوا فيكم غلظةً ‏"‏ وما أغلظ طباعهم وأغلظ له في القول وحلف له بأغلظ الأيمان ومالك تغالطني وتغالظني وتعارضني وتغايظني‏.‏

##### Türkçe

غ ل ظ
**استغلظ الزرع**: ekin kalınlaştı.
Ve onu, kolunun kalınlaşmış yerine mızrakladı.
Şüphesiz biz, develerden daha kalın ciğerliyiz. Ve mecazdan: ondan **ميثاقاً غليظاً** (kalın/sağlam bir ahid) aldı; ve onların içinde **نكايات غليظة** (kalın/şiddetli yaralamalar) yaptı; ve hasmına karşı **غلظ** (sert davrandı); ve falanda **غلظة** (sertlik) vardır.
"Ve sizde **غلظةً** (sertlik) bulsunlar." Ve tabiatları ne kadar da **أغلظ** (daha sert)! Ve sözde ona karşı **أغلظ** (sertleşti). Ve ona **بأغلظ الأيمان** (yeminlerin en sertiyle) yemin etti. Ve senin neyin var ki benimle **تغالطني** (kalın/sert davranışta bulunuyorsun), ve bana **تغالظني** (sertleşiyorsun), ve bana **تعارضني** (karşı geliyorsun), ve bana **تغايظني** (öfkelendiriyorsun)?

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الغِلَظُ: ضدّ الرّقّةِ في الخَلْق والطبْعِ والفِعْل والمَنْطِق والعيْش ونحو ذلك.
غَلُظَ يَغْلُظ غِلَظاً: صار غلِيظاً، واستغلظ مثله وهو غَلِيظ وغُلاظ، والأُنثى غَلِيظة، وجمعها غِلاظٌ، واستعار أَبو حنيفة الغِلَظَ للخمْر، واستعاره يعقوب للأَمر فقال في الماء: أَمّا ما كان آجِناً وأَمّا ما كان بَعِيدَ القعر شديداً سقيُه، غَليظاً أَمرُه.
وغلَّظ الشيءَ: جعله غَليظاً. وأَغْلَظَ الثوبَ: وجده غَليظاً، وقيل: اشتراه غليظاً. واسْتَغلظَه: ترك شراءه لغِلَظه.
وقوله تعالى: وأَخَذْن منكم مِيثاقاً غليظاً؛ أَي مؤكّداً مشدَّداً، قيل: هو عَقْد المَهر. وقال بعضهم: الميثاق الغليظ هو قوله تعالى: فإِمْساكٌ بمعروف أَو تَسْريح بإِحسان، فاستُعمل الغِلَظُ في غير الجَواهِر، وقد استعمل ابن جني الغِلظ في غير الجواهر أَيضاً فقال: إِذا كان حرف الروي أَغْلَظ حكماً عندهم من الرِّدف مع قوّته فهو أَغْلظ حكماً وأَعلى خطَراً من التأْسيس لبُعده.
وغَلُظَت السُّنبلة واسْتَغْلظت: خرج فيها القمح. واستغلظ النباتُ والشجر: صار غَلِيظاً. وفي التنزيل العزيز: كزرْع أَخرج شَطْأَه فآزَرَه فاستغلظ فاستوى على سُوقه، وكذلك جميع النبات والشجر إِذا استحكمت نِبْتَتُه. وأَرض غلِيظة: غير سَهلة، وقد غَلُظت غِلَظاً، وربما كني عن الغَلِيظ من الأَرض بالغِلَظ. قال ابن سيده: فلا أَدري أَهو بمعنى الغَلِيظ أَم هو مصدر وصف به. والغَلْظُ: الغَلِيظُ من الأَرض، رواه أَبو حنيفة عن النضر ورُدَّ ذلك عليه، وقيل إِنما هو الغِلَظُ، قالوا: ولم يكن النضر بثقة. والغَلْظُ من الأَرض: الصُّلْب من غير حجارة؛ عن كراع، فهو تأْكيد لقول أَبي حنيفة. والتغْلِيظ: الشدّة في اليمين. وتَغْلِيظُ اليمين: تشدِيدُها وتَوكِيدها، وغَلَّظ عليه الشيءَ تغليظاً، ومنه الدية المُغَلّظة التي تجب في شبه العمد واليمينُ المُغلَّظة. وفي حديث قتل الخَطإِ: ففيها الدِّية مغلّظة؛ قال الشافعي: تغليظ الدية في العَمْد المَحْض والعمد الخطإِ والشهرِ الحرامِ والبَلدِ الحرام وقتل ذي الرحم، وهي ثلاثون حِقّة من الإِبل وثلاثون جَذَعة وأَربعون ما بين ثِنِيّة إِلى بازِل عامِها كلُّها خَلِفة أَي حامل. وغَلَّظْتُ عليه وأَغْلَظْتُ له وفيه غِلْظة وغُلْظة وغَلْظة وغِلاظةٌ أَي شِدَّة واسْتطالة. قال اللّه تعالى: وليَجِدوا فيكم غِلْظة؛ قال الزجاج: فيها ثلاث لغات غِلظة وغُلظة وغَلظة؛ وقد غلَّظَ عليه وأَغْلَظ وأَغْلَظ له في القول لا غير. ورجل غَلِيظ: فَظٌّ فيه غِلْظة، ذو غِلْظة وفَظاظةٍ وقَساوة وشدّة. وفي التنزيل العزيز: ولو كنتَ فَظّاً غَلِيظَ القلبِ. وأَمر غَلِيظٌ: شَدِيد صَعْب، وعَهْد غليظ كذلك؛ ومنه قوله تعالى: وأَخذْن منكم مِيثاقاً غَلِيظاً. وبينهما غِلْظةٌ ومغالظةٌ أَي عَداوة. وماء غَلِيظ: مُرٌّ.

##### Türkçe

**الغِلَظُ**: yaratılışta, tabiatta, fiilde, konuşmada, yaşayışta ve bunun benzeri şeylerde **الرّقّةِ**’nin zıddıdır.

**غَلُظَ يَغْلُظ غِلَظاً**: **غَلِيظاً** oldu; **استغلظ** da onun benzeridir. O, **غَلِيظ** ve **غُلاظ**’dır; dişisi **غَلِيظة**’dir; onun çoğulu **غِلاظٌ**’dır. Ebû Hanîfe **الغِلَظَ**’ı şarap için mecaz yaptı; Yakub da onu iş için mecaz yaptı; su hakkında şöyle dedi: “Ama ekşimiş olan; ama dibi uzak, içirilmesi şiddetli, işi **غَليظاً** olan.”

Ve **غلَّظ** şeyi: onu **غَليظاً** yaptı. Ve **أَغْلَظَ** elbiseyi: onu **غَليظاً** buldu; ve denildi ki: onu kalın olarak satın aldı. Ve **اسْتَغلظَه**: kalınlığından dolayı onu satın almayı terk etti.

Ve Yüce Allah’ın sözü: **وأَخَذْن منكم مِيثاقاً غليظاً**; yani pekiştirilmiş, sıkılaştırılmış. Denildi ki: o, mehir akdidir. Bazıları dedi ki: kalın misak, Yüce Allah’ın sözü olan şudur: **فإِمْساكٌ بمعروف أَو تَسْريح بإِحسان**; böylece **الغِلَظُ** cevherler dışında kullanıldı. İbn Cinnî de **الغِلظ**’ı cevherler dışında da kullandı; şöyle dedi: “Eğer kafiye harfi, kuvvetiyle birlikte, onların yanında **الرِّدف**’ten hükümce daha **أَغْلَظ** ise, o hükümce daha **أَغْلَظ** ve tehlikece daha yücedir; **التأْسيس**’ten daha üstündür; onun uzaklığından dolayı.”

Ve **غَلُظَت السُّنبلة** ve **اسْتَغْلظت**: içinde buğday çıktı. Bitki ve ağaç **استغلظ**: **غَلِيظاً** oldu. Aziz tenzilde: **كزرْع أَخرج شَطْأَه فآزَرَه فاستغلظ فاستوى على سُوقه**; ve bütün bitki ve ağaç da böyledir, ne zaman ki bitişi sağlamlaşır.

Ve **أَرض غلِيظة**: kolay olmayan; ve **غَلُظت غِلَظاً**. Bazen yerin **الغَلِيظ**’inden **الغِلَظ** ile kinaye edilir. İbn Sîde dedi ki: “Bilmiyorum; **الغَلِيظ** manasında mıdır, yoksa kendisiyle vasfedilmiş bir mastar mıdır.” Ve **الغَلْظُ**: yerin **الغَلِيظ** olanı; bunu Ebû Hanîfe, Nadr’dan rivayet etti; ve bu ona reddedildi. Denildi ki: ancak o **الغِلَظُ**’dır; dediler ki: Nadr güvenilir değildi. Ve yerden **الغَلْظُ**: taşsız sert olan; Kırâ‘dan; bu, Ebû Hanîfe’nin sözünü pekiştirmedir.

Ve **التغْلِيظ**: yeminde şiddettir. Ve **تَغْلِيظُ اليمين**: onu şiddetlendirmek ve onu te’kîd etmektir. Ve ona şey’i **تغليظاً** ile **غَلَّظ**; bundan, شبه العمد’de vacip olan ağırlaştırılmış diyet ve ağırlaştırılmış yemin vardır. Hata ile öldürme hadîsinde: “Onda diyet ağırlaştırılmıştır.” Şâfiî dedi ki: diyetin ağırlaştırılması, sırf kasıtta, kasıt-hata’da, haram ayda, haram beldede ve akraba olanı öldürmede olur; ve o, develerden otuz **حِقّة** ve otuz **جَذَعة** ve kırk tane, **ثِنِيّة** ile o yılının **بازِل**’i arasında olan; hepsi **خَلِفة** yani gebe.

Ve ona karşı **غَلَّظْتُ** ve onun için ve onda **أَغْلَظْتُ**; ve onda **غِلْظة** ve **غُلْظة** ve **غَلْظة** ve **غِلاظةٌ**; yani şiddet ve uzanma. Yüce Allah dedi ki: **وليَجِدوا فيكم غِلْظة**; Zeccâc dedi ki: onda üç lehçe vardır: **غِلظة** ve **غُلظة** ve **غَلظة**. Ve ona karşı **غلَّظَ** ve **أَغْلَظ** ve sözde yalnızca onun için **أَغْلَظ**.

Ve **رجل غَلِيظ**: kaba; onda **غِلْظة** vardır; **غِلْظة** ve kabalık ve katılık ve şiddet sahibidir. Aziz tenzilde: **ولو كنتَ فَظّاً غَلِيظَ القلبِ**.

Ve **أَمر غَلِيظٌ**: şiddetli, zor; ve **عَهْد غليظ** da böyledir; ondan, Yüce Allah’ın sözü: **وأَخذْن منكم مِيثاقاً غَلِيظاً**. Ve ikisi arasında **غِلْظةٌ** ve **مغالظةٌ** vardır; yani düşmanlık.

Ve **ماء غَلِيظ**: acı.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ ل ظ * * غَلُظَ * الشيء بالضم * غَلَظاً * بوزن عنب صار * غَلِيظاً * وكذا * اسْتَغْلَظَ * ورجل فيه * ِغُلْظَة * بكسر الغين وضمها وفتحها و * غِلاظَةٌ * أيضا بالكسر أي فظاظة و * أغْلَظَ * له في القول و * غَلَّظَ * عليه الشيء * تَغْلِيظا * ومنه الدِّيَّة * المُغَلَّظَةُ * واليمين المُغلظة و * أغْلَظَ * الثوب اشتراه غليظا و * اسْتَغْلَظَهُ * ترك شراءه لغِلَظِه

##### Türkçe

* غ ل ظ * **غَلُظَ** şey (ضم ile) **غَلَظاً** (عنب vezninde) oldu; **غَلِيظاً** oldu; bunun gibi **اسْتَغْلَظَ** da. Ve bir adamda **ِغُلْظَة** vardır; غين’in kesriyle, zammıyla ve fethasıyla; ve **غِلاظَةٌ** da (kesr ile) vardır; yani kabalık. Ve sözde ona karşı **أغْلَظَ**; ve ona karşı şeyi **غَلَّظَ**; **تَغْلِيظا** (olarak). Ondandır: **المُغَلَّظَةُ** diyet ve **المُغلظة** yemin. Ve **أغْلَظَ** elbiseyi: onu kalın olarak satın aldı. Ve **اسْتَغْلَظَهُ**: kalınlığından dolayı onun satın almasını terk etti.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الغلظة، مثلثة، عن الزجاج في تفسر قوله تعالى:  وليجدوا فيكم غلظة  ونقله الجوهري أيضا، وكذلك صاحب البارع والصاغاني، والكسر هو المشهور. وقرأ الأعمش وعاصم: غلظة بالفتح وقرأ السلمي، وزر ابن حبيش، وأبان بن تغلب: غلظة، بالضم، وكذلك الغلاظة بالكسر، و الغلظ، كعنب، كل ذلك ضد الرقة في الخلق والطبع والفعل والمنطق والعيش ونحو ذلك.
 ومعنى الآية، أي شدة واستطالة. واستعار أبو حنيفة الغلظ للخمر، واستعاره يعقوب للأمر فقال في الماء: أما ما كان آجنا وأما ما كان بعيد القعر شديدا سقيه، غليظا أمره. وقد استعمل ابن جني الغلظ في غير الجواهر أيضا فقال: إذا كان حرف الروي أغلظ حكما عندهم من الردف مع قوته فهو أغلظ حكما وأعلى خطرا من التأسيس، لبعده.

  والفعل ككرم وضرب، وعلى الأول اقتصر الجوهري، والثانية نقلها الصاغاني، قال: وقرأ نبيح وأبو واقد والجراح  واغلظ عليهم  بكسر اللام، في التوبة والتحريم.
 فهو غليظ وغلاظ، كغراب، والأنثى غليظة، وجمعها غلاظ، ومنه قوله تعالى:  عليها ملائكة غلاظ شداد  . وقال العجاج: قد وجدوا أركاننا غلاظا. والغلظ بالفتح: الأرض الخشنة، عن ابن عباد. وروى أبو حنيفة عن النضر: الغلظ: الغليظ من الأرض، ورد ذلك عليه، وقيل: إنما هو الغلظ، قالوا: ولم يكن النضر بثقة، ونقل ابن سيده قولهم: أرض غليظة: غير سهلة، وقد غلظت غلظا، وربما كني عن الغليظ من الأرض بالغلظ، قال: فلا أدري أهو بمعنى الغليظ، أم هو مصدر وصف به?.
 قلت: ومما يؤيد أبا حنيفة قول كراع: الغلظ من الأرض: الصلب من غير حجارة. فتأمل.
 وأغلظ الرجل: نزل بها، عن ابن عباد. وقال الكسائي: الغلظ، كما في التكملة، فهو أيضا تأكيد لقول أبي حنيفة. وأغلظ الثوب: وجده غليظا أو اشتراه كذلك، الأخير عن الجوهري، وقد رد عليه الصاغاني بقوله: وليس هو من الشراء في شيء، وإنما هو من باب أفعلته، أي وجدته على صفة من الصفات، كقولهم: أحمدته وأبخلته، كما في التكملة. وفي العباب: والأول أصح.
 وأغلظ له في القول: خشن، وهو مجاز، ولا يقال فيه غلظ.
 وغلظت السنبلة واستغلظت: خرج فيها الحب، ومنه قوله تعالى:  فاستغلظ فاستوى على سوقه  . وكذلك جميع النبات والشجر إذا استحكمت نبتته وصار غليظا.
 وبينهما غلظة بالكسر، ومغالظة، أي عداوة، عن ابن دريد. وغلظ عليه الشيء تغليظا، ومنه الدية المغلظة، كمعظمة، وهي التي تجب في شبه العمد، كما في الصحاح. وقال الشافعي رحمه الله تعالى: الدية المغلظة في العمد المحض، والعمد الخطإ وفي القتل في الشهر الحرام والبلد الحرام، وقتل ذي الرحم، وهي ثلاثون حقة من الإبل، وثلاثون جذعة، وأربعون ما بين الثنية إلى بازل عامها، كلها خلفة، أي حامل.
 واستغلظه، أي الثوب: ترك شراءه، لغلظه، نقله الجوهري. ومما يستدرك عليه: غلظ الشيء تغليظا: جعله غليظا. وعهد غليظ، أي مؤكد مشدد، وهو مجاز. ويقال: حلف بأغلاظ اليمين.
 ورجل غليظ، أي فظ، ذو قساوة. ورجل غليظ القلب، أي سيئ الخلق. وأمر غليظ: شديد صعب. وماء غليظ: مر. وكل ذلك مجاز.
 ويقال: طعنه في مستغلظ ذراعه، ونكى فيهم نكايات غليظة، وهو مجاز.
 والمغالظة: شبه المعارضة.

##### Türkçe

**الغلظة**; üçlü (harekeli)dir; **الزجاج**’dan, Yüce Allah’ın sözü olan: **وليجدوا فيكم غلظة**’nin tefsirinde; ve onu **الجوهري** de nakletti; yine **صاحب البارع** ve **الصاغاني** (da). Ve kesre (ile olanı) meşhur olandır. **الأعمش** ve **عاصم** okudu: **غلظة** fetha ile; ve **السلمي** okudu, ve **زر ابن حبيش** ve **أبان بن تغلب**: **غلظة** damme ile; ve yine **الغلاظة** kesre ile, ve **الغلظ**, **عنب** gibi; bütün bunlar yaratılışta, tabiatta, fiilde, konuşmada, yaşayışta ve bunun benzerlerinde inceliğin zıddıdır.

Ve âyetin manası: yani şiddet ve uzama. Ve **أبو حنيفة** **الغلظ**’u şarap için istiâre etti; ve **يعقوب** onu iş için istiâre etti de su hakkında şöyle dedi: “Ama ne ki bayat olmuşsa; ve ama ne ki dibi uzak, suyu çekmesi şiddetli, işi kalın (zor) olan.” Ve **ابن جني** de **الغلظ**’u cevherlerin dışında da kullanmıştır; şöyle dedi: “Eğer kafiye harfi (**حرف الروي**) onların yanında, kuvvetiyle birlikte, rediften (**الردف**) daha kalın hüküm ise, o, uzaklığı sebebiyle, te’sîsten (**التأسيس**) daha kalın hüküm ve daha yüce tehlike (önem)dir.”

Ve fiil, **كرم** ve **ضرب** gibi (gelir); birincisi üzerine **الجوهري** iktisar etti; ikincisini **الصاغاني** nakletti. Dedi: **نبيح** ve **أبو واقد** ve **الجراح** okudu: **واغلظ عليهم**; **اللام**’ı kesre ile; **التوبة** ve **التحريم**’de.

O halde o, **غليظ** ve **غلاظ**tır; **غراب** gibi; ve dişisi **غليظة**; ve onun cemi **غلاظ**tır. Ondandır Yüce Allah’ın sözü: **عليها ملائكة غلاظ شداد**. Ve **العجاج** dedi:
قد وجدوا أركاننا غلاظا
Ve **الغلظ** fetha ile: pürüzlü (sert) yer; **ابن عباد**’dan. Ve **أبو حنيفة**, **النضر**’dan rivayet etti: **الغلظ**: yerin kalın (sert) olanı; sonra bu ona reddedildi; ve denildi ki: ancak o **الغلظ**’tur. Dediler: ve **النضر** güvenilir değildi. Ve **ابن سيده** onların sözünü nakletti: **أرض غليظة**: kolay olmayan; ve **غلظت** **غلظا** (kalınlaştı/sertleşti). Ve bazen yerin kalın olanından kinaye olarak **الغلظ** ile söz edilir. Dedi: “Bilmiyorum; o, **الغليظ** manasında mıdır, yoksa kendisiyle vasfedilmiş bir masdar mıdır?”

Dedim: **أبو حنيفة**’yi destekleyen şeylerdendir **كراع**’ın sözü: yerden **الغلظ**: taşsız olan katı (kısmı). Öyleyse düşün.

**أغلظ** adam: ona indi (orada konakladı); **ابن عباد**’dan. Ve **الكسائي** dedi: **الغلظ**, **التكملة**’de olduğu üzere; o da **أبو حنيفة**’nin sözünü pekiştirmedir. Ve **أغلظ** elbise: onu kalın buldu yahut onu öyle satın aldı; sonuncusu **الجوهري**’dandır. **الصاغاني** ona şu sözüyle reddetti: “O, satın almadan hiçbir şey değildir; ancak o, **أفعلته** babındandır; yani onu sıfatlardan bir sıfat üzere buldum; onların ‘**أحمدته**’ ve ‘**أبخلته**’ demeleri gibi; **التكملة**’de olduğu üzere.” Ve **العباب**’da: birincisi daha sahih.

Sözde ona karşı **أغلظ**: kaba davrandı; ve o mecazdır; onda **غلظ** denilmez.

**غلظت** başak ve **استغلظت**: içinde tane çıktı. Ondandır Yüce Allah’ın sözü: **فاستغلظ فاستوى على سوقه**. Ve yine bütün bitki ve ağaç; filizi sağlamlaştığında ve kalın olduğunda.

İkisinin arasında kesre ile **غلظة** ve **مغالظة** vardır; yani düşmanlık; **ابن دريد**’dan. Ve şey ona **غلظ** etti, **تغليظا**; ondandır **الدية المغلظة**, **معظمة** gibi; ve o, **شبه العمد**’de vacip olan (diyettir); **الصحاح**’ta olduğu üzere. Ve **الشافعي** Allah ona rahmet etsin dedi: **الدية المغلظة** saf kasıtta (**العمد المحض**), ve kasıt-hata (**العمد الخطإ**)da, ve haram ayda ve haram beldede öldürmede, ve akraba olanı öldürmede (vardır); ve o, develerden otuz **حقة**, ve otuz **جذعة**, ve kırk, **الثنية** ile **بازِل عامها** arasıdır; hepsi **خلفة**dır; yani gebe.

Ve **استغلظه**; yani elbiseyi: kalınlığından dolayı satın almayı terk etti; **الجوهري** onu nakletti. Ve onun üzerine istidrâk olunacaklardandır: şey **غلظ** etti, **تغليظا**: onu kalın yaptı. Ve **عهد غليظ**: yani pekiştirilmiş, şiddetlendirilmiş; ve o mecazdır. Ve denilir: **حلف بأغلاظ اليمين**.

Ve **رجل غليظ**: yani kaba; katılık sahibi. Ve **رجل غليظ القلب**: yani kötü huylu. Ve **أمر غليظ**: şiddetli, zor. Ve **ماء غليظ**: acı. Ve bütün bunlar mecazdır.

Ve denilir: kolunun kalın yerinden (**مستغلظ ذراعه**) onu mızrakladı; ve onlarda kalın (şiddetli) yaralamalar (**نكايات غليظة**) yaptı; ve o mecazdır.

Ve **المغالظة**: muarazanın benzeri.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَلُظَ
1 غَلُظَ ذ , aor. غَلُظَ ; (S, Mgh, O, Msb, K;) and غَلَظَ, aor. غَلِظَ ; (Sgh, K;) inf. n. [of the former] غِلَظٌ (S, Mgh, O, Msb, K) and ↓ غِلَاظَةٌ and ↓ غِلْظَةٌ (S, * O, K, * TK) and ↓ غُلْظَةٌ and ↓ غَلْظَةٌ, (O, K, * TK,) all are inf. ns. of غَلُظَ, (O,) or the last three, the second and third of which are mentioned in the Bلri', on the authority of IAar, are simple substs.; (Msb;) and perhaps غَلْظٌ may be an inf. n. [of the latter verb]; (ISd, TA;) It (a thing, Msb) was, or became, thick, gross, big, bulky, or coarse; (Mgh, Msb, K;) it (a thing) became غلِّيظ; as also ↓ استغلظ. (S.) You say, غَلُظَ جِسْمُهُ His body was, or became, thick, &c. (Mgh.) And الزَّرْعُ ↓ استغلظ i. q. غَلُظَ, (Jel in xlviii. 29,) The seed-produce became thick: (Bd:) or strong: (Msb:) or well grown and thick: and in like manner one says of any plant or tree: (TA:) and غَلُظَتِ السُّنْبُلَةُ, and ↓ استغلظت, the ear of corn produced grain. (K.) [And غَلْظَ الثَّوْبُ The garment, or piece of cloth, was thick, or coarse.] And غَلُظَتِ الأَرْضُ, inf. n. غِلَظٌ, and perhaps غَلْظٌ may be also an inf. n. [of this verb, or, more probably, of غَلَظَت], The land was, or became, rough, or rugged. (ISd. TA.) [In this sense, also, غَلُظَ is used in relation to various things.] ― -b2- [Said of a colour, It was dense, or deep: see غَلِيظٌ.] ― -b3- Also (tropical:) He was, or became, characterized by غِلْظَة, the contr. of رِقَّة, in manners, disposition, action or conduct, speech, life, and the like; (TA;) i. e., rough; coarse; rude; unkind; hard; churlish; uncivil; surly; hard to deal with; incompliant; unobsequious; evil in disposition; illnatured; or the like (S, by its explanation of غِلْظَةٌ and غِلَاظَةٌ; and Msb: *) and in like manner, [as meaning it was, or became, hard, or difficult, and the like, (see غَلِيظٌ,)] it is said of an affair: (TA:) and ↓ تغلّظ is said of a crime; meaning it was gross, or great; but this is accord. to analogy only; not on the authority of hearsay. (Mgh.) It is said in the Kur [ix. 74, and lxvi. 9], واغْلُظْ عَلَيْهِمْ And use thou roughness towards them: (Bd in lxvi. 9:) and some read وَاغْلِظْ, with kesr to the ل. (TA.) [See also غِلْظَةٌ, below.]

غلّظ الشَّىْءَ
2 غلّظ الشَّىْءَ ذ , inf. n. تَغْلِيظٌ, He made, or rendered, the thing غَلِيظ [in the proper sense, i. e., thick, gross, big, bulky, or coarse; &c.: ― -b2- and also, and more commonly, in a tropical sense, i. e., (tropical:) hard, or difficult, and the like]: (TA:) and غلّظ عَلَيْهِ الشَّىْءَ, inf. n. as abuse, (tropical:) [he made the thing hard, or difficult, or the like, to him;] and hence دِيَةٌ مَغَلَّظَةٌ, which see below. (S, TA,) [Hence also,] غَلَّظْتُ اليَمِينَ, inf. n. as above, (assumed tropical:) I made the oath strong, or forcible; I confirmed, or ratified, it: (Msb;) [and so ↓ أَغْلَظْتُهَا; for you say,] حَلَفَ بِاـِغْلَاظِ اليَمِينِ (tropical:) [He swore, making the oath strong, &c.]. (TA.) And غَلَّظْتُ عَلَيْهِ فِى اليَمِينِ, inf. n. as above, (assumed tropical:) I was hard, rigorous, or severe, to him in the oath. (Msb.) ― -b3- تَغْلِيظٌ in pronunciation: see تَفْخِيمٌ.

مُغَالَظَةٌ
3 مُغَالَظَةٌ ذ is similar to مُعَارَضَةٌ (assumed tropical:) [The act of mutually opposing, and app. with roughness, coarseness, or the like]: (TA:) and signifies a state of mutual enmity or hostility. (IDrd, K.) See غِلْظَةٌ, below, last sentence.

اغلظ الثَّوْبَ
4 اغلظ الثَّوْبَ ذ He found the garment, or piece of cloth, to be thick, or coarse: (K:) or he bought it thick, or coarse: (S, K:) the former is the more correct: (O:) or the former only is correct. (TS.) ― -b2- اغلظت اليَمِينَ: see 2. -A2- اغلظ [is also intrans., and signifies] He (a man, Ibn-'Abbلd) alighted, or alighted and abode, in a rough, or rugged, tract of land. (Ibn-'Abbلd, K.) ― -b2- اغلظ لَهُ فِى القَوْلِ (S, Mgh, Msb, K) (tropical:) He was, or became, rough, harsh, coarse, rude, uncivil, or ungentle, to him in speech: (Mgh, Msb, K:) one should not say غلّظ. (TA.)

5 تَغَلَّظَ see 1, near the end.

استغلظ
استغلظ ذ : see 1, in three places. -A2- استغلظهُ He saw it to be, regarded it as, or esteemed it, thick, gross, big, bulky, or coarse. (Msb.) He abstained from purchasing it (namely a garment, or piece of cloth, S) because of its thickness, or coarseness. (S, K.)

غَلْظٌ
غَلْظٌ ذ Rough, or rugged, land or ground; (ISd, K;) mentioned on the authority of Ibn-'Abbلd; and by AHn, on the authority of En-Nadr; but it has been repudiated: and is said to be correctly ↓ غِلَظٌ: ISd says, of the former word, “ I know not whether it be [properly] syn. with غَلِيظٌ, or whether it be an inf. n. used as an epithet: ” accord. to Kr, it signifies hard land without stones: Ks says that غَلْظٌ is syn. with ↓ غِلَظٌ. (TA.)

غِلَظٌ
غِلَظٌ ذ : [see 1: ― -b2- and] see غَلْظٌ, in two places.

غَلْظَةٌ
غَلْظَةٌ ذ : see what next follows.

غُلْظَةٌ
غُلْظَةٌ ذ : see what next follows.

غِلْظَةٌ
غِلْظَةٌ ذ and ↓ غُلْظَةٌ and ↓ غَلْظَةٌ: see 1: these three forms are mentioned by Zj, (TA,) and in the Bلri', (Msb, TA,) on the authority of IAar, (Msb,) and by Sgh; but the first of them [only] is commonly known: (TA:) they are substs. from غَلُظَ; and signify Thickness, grossness, bigness, bulkiness, or coarseness. (Msb.) [And Roughness, or ruggedness.] ― -b2- Also (tropical:) Contr. of رِقَّةٌ, in manners, disposition, action or conduct, speech, life, and the like; (TA;) i. e. roughness, coarseness, rudeness, unkindness, hardness, churlishness, incivility, surliness, roughness in manners, hardness to deal with, incompliance, unobsequiousness, evilness of disposition, illnature, or the like: (S, Msb: *) and in like manner, hardness, or difficulty, of an affair. (TA, as shown by an explanation of غَلِيظٌ.) You say, رَجُلٌ فِيهِ غِلْظَةٌ (tropical:) A man in whom is roughness, coarseness, rudeness, &c.; (S, Msb; *) as also ↓ غِلَاظَةٌ. (S.) And it is said in the Kur [ix. 124], وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةٌ, in which the last word is pronounced in the three different ways shown above, accord. to different readers; meaning (tropical:) [And let them find in you] hardness, or strength, or vehemence, and superiority in fight: (TA:) or hardness, or strength, or vehemence, and patient endurance of fight: (Bd:) or hardness, or strength, or vehemence, in enmity and in fight and in making captives. (Mgh.) And you say, بَيْنَهُمَا غِلْظَةٌ (tropical:) Between them two is enmity, or hostility; as also ↓ مُغَالَظَةٌ. (IDrd, K.)

غُلَاظٌ
غُلَاظٌ ذ : see what next follows.

غَلِيظٌ
غَلِيظٌ ذ (S, &c.) Thick, gross, big, bulky, or coarse; (Mgh, Msb, K;) as also ↓ غُلَاظٌ: (K:) fem. of the former with ة: (TA:) and pl. غِلَاظٌ. (Msb, TA.) Applied [to a body, &c.; and, as meaning Thick, or coarse,] to a garment, or piece of cloth. (Mgh, K.) You say also, أَرْضٌ غَلِيظَةٌ Rough, or rugged, land. (ISd, TA.) [And in this sense, of rough, or rugged, غَلِيظٌ is used in relation to various things.] ― -b2- Applied to a colour [Dense, or deep: see غَضْبٌ]. (K in art. غضب.) ― -b3- Also, applied to a man, (tropical:) Characterized by غِلْظَة, the contr. of رِقَّة, in manners, disposition, action or conduct, speech, life, and the like; rough, coarse, rude, unkind, hard, churlish, uncivil, surly, rough in manners, hard to deal with, incompliant, unobsequious, evil in disposition, illnatured, or the like: (Msb, * TA:) and so غَلِيظُ الجَانِبِ; [contr. of لَيِّنُ الجَانِبِ:] (O and K in art. فظ:) and غَلِيظُ القَلْبِ hard-hearted; (Bd in iii. 153;) evil in disposition, or illnatured. (TA.) Applied also to an affair, meaning (tropical:) Hard, or difficult. (TA.) And to punishment, [in the Kur xi. 61, &c.,] meaning (tropical:) Vehement, or severe; (Mgh;) intensely painful. (Msb.) And [in like manner] to slaying and wounding. (TA.) And to a compact, or covenant, [in the Kur iv. 25, &c.,] meaning (tropical:) Strong, confirmed, or ratified. (Mgh, TA.) And to water, meaning (tropical:) Bitter. (TA.)

غِلَاظَةٌ
غِلَاظَةٌ ذ : see 1, first sentence; and غِلْظَةٌ.

أَغْلَظُ
أَغْلَظُ ذ comparative and superlative of غَلِيظٌ [in all its senses]. (IJ.)

دِيَةٌ مُغَلَّظَةٌ
دِيَةٌ مُغَلَّظَةٌ ذ (assumed tropical:) [A bloodwit, or fine for bloodshed, made hard, rigorous, or severe;] one which is incumbent for what is like an intentional homicide; (S;) or for a homicide purely intentional, and for that which is intentional but committed in mistake, and for that which is committed in the sacred territory, and for the slaughter of a kinsman; (EshShلfi'ee;) consisting of thirty camels of the description termed حِقَّة, and thirty of that termed جَذَعَة, and forty between the ثَنِيَّة and the بَازِل, all pregnant. (Esh-Shلfi'ee, K.) And يَمِينٌ مُغَلَّظَةٌ (assumed tropical:) [An oath made strong or forcible, or confirmed, or ratified.] (S.) ― -b2- العَوْرَةُ المُغَلَّظَةُ: see عَوْرَةٌ.

مُسْتَغْلَظُ
مُسْتَغْلَظُ ذ [The thick part of the fore arm]. (TA.)

##### Türkçe

**غَلُظَ**
1 **غَلُظَ** ذ , muzâri‘i **غَلُظَ** ; (S, Mgh, O, Msb, K;) ve **غَلَظَ**, muzâri‘i **غَلِظَ** ; (Sgh, K;) mastar i. [birincisinin] **غِلَظٌ** (S, Mgh, O, Msb, K) ve ↓ **غِلَاظَةٌ** ve ↓ **غِلْظَةٌ** (S, * O, K, * TK) ve ↓ **غُلْظَةٌ** ve ↓ **غَلْظَةٌ**, (O, K, * TK,) bunların hepsi **غَلُظَ**’ın mastarlarıdır, (O,) yahut son üçü—ikincisi ve üçüncüsü **Bلri'**’de IAar’dan rivayetle zikredilmiş olan—basit isimlerdir; (Msb;) ve belki **غَلْظٌ** [ikinci fiilin] bir mastarı olabilir; (ISd, TA;) O (bir şey, Msb) kalın oldu, yahut kalınlaştı, kaba oldu, iri oldu, hacimli oldu, yahut sert/dokusu kaba oldu; (Mgh, Msb, K;) o (bir şey) **غَلِيظ** oldu; bunun gibi ↓ **استغلظ** da. (S.) Sen dersin ki, **غَلُظَ جِسْمُهُ** Onun bedeni kalın oldu, vb. (Mgh.) Ve **الزَّرْعُ** ↓ **استغلظ** yani **غَلُظَ**’un aynısıdır, (Jel, xlviii. 29’da,) ekin kalınlaştı: (Bd:) yahut kuvvetlendi: (Msb:) yahut iyi büyüdü ve kalınlaştı: ve aynı şekilde her bitki veya ağaç hakkında söylenir: (TA:) ve **غَلُظَتِ السُّنْبُلَةُ**, ve ↓ **استغلظت**, başak tane verdi. (K.) [Ve **غَلْظَ الثَّوْبُ** Elbise yahut kumaş parçası kalın oldu, yahut kaba oldu.] Ve **غَلُظَتِ الأَرْضُ**, mastarı **غِلَظٌ**, ve belki **غَلْظٌ** de [bu fiilin, yahut daha muhtemelen **غَلَظَت**’in] mastarı olabilir, Arazi pürüzlü oldu, yahut engebeli oldu. (ISd, TA.) [Bu mânada da **غَلُظَ**, çeşitli şeylere nispetle kullanılır.] ― -b2- [Bir renk hakkında söylenir: O yoğun oldu, yahut koyu oldu: **غَلِيظٌ**’e bak.] ― -b3- Yine (mecazen:) O, âdetlerde, tabiatta, fiilde veya davranışta, sözde, yaşayışta ve benzerlerinde **غِلْظَة** ile vasıflı oldu yahut öyle oldu; (TA;) yani sert; kaba; nezaketsiz; merhametsiz; katı; huysuz; görgüsüz; asık suratlı; geçinilmesi zor; uymaz; itaatkârane davranmaz; kötü huylu; kötü tabiatlı; yahut benzeri (S, **غِلْظَةٌ** ve **غِلَاظَةٌ**’nin açıklamasıyla; ve Msb: *) ve aynı şekilde, [katı oldu yahut zor oldu ve benzeri mânada, (**غَلِيظٌ**’e bak)] bir iş hakkında söylenir: (TA:) ve ↓ **تغلّظ** bir suç hakkında söylenir; mânası, o ağır oldu yahut büyük oldu; fakat bu, yalnız kıyasa göredir; işitmeye dayalı rivayetle değildir. (Mgh.) Kur’ân’da [ix. 74 ve lxvi. 9] şöyle denir: **واغْلُظْ عَلَيْهِمْ** “Onlara karşı sertlik kullan”: (Bd, lxvi. 9’da:) ve bazıları **واغْلِظْ** diye okur, **ل** üzerine kesre ile. (TA.) [Aşağıda **غِلْظَةٌ**’ye de bak.]

**غلّظ الشَّىْءَ**
2 **غلّظ الشَّىْءَ** ذ , mastarı **تَغْلِيظٌ**, O, şeyi **غَلِيظ** yaptı [hakikî mânada, yani kalın, kaba, iri, hacimli, yahut dokusu kaba; vb.: ― -b2- ve ayrıca, ve daha yaygın olarak, mecazî mânada, yani (mecazen:) katı, yahut zor, ve benzeri]: (TA:) ve **غلّظ عَلَيْهِ الشَّىْءَ**, mastarı yukarıdaki gibi, (mecazen:) [o, şeyi ona karşı katılaştırdı, yahut zorlaştırdı, yahut benzeri;] ve buradan **دِيَةٌ مَغَلَّظَةٌ**, aşağıda bak. (S, TA,) [Buradan ayrıca,] **غَلَّظْتُ اليَمِينَ**, mastarı yukarıdaki gibi, (varsayılan mecaz:) Yemini kuvvetli yaptım yahut etkili yaptım; onu teyit ettim yahut tasdik ettim: (Msb;) [ve bunun gibi ↓ **أَغْلَظْتُهَا**; çünkü sen dersin ki,] **حَلَفَ بِاـِغْلَاظِ اليَمِينِ** (mecazen:) [O, yemini kuvvetli kılarak vb. yemin etti]. (TA.) Ve **غَلَّظْتُ عَلَيْهِ فِى اليَمِينِ**, mastarı yukarıdaki gibi, (varsayılan mecaz:) Yemin hususunda ona karşı katı davrandım, sıkı davrandım yahut şiddetli davrandım. (Msb.) ― -b3- Telaffuzda **تَغْلِيظٌ**: **تَفْخِيمٌ**’e bak.

**مُغَالَظَةٌ**
3 **مُغَالَظَةٌ** ذ, **مُعَارَضَةٌ**’ye benzer (varsayılan mecaz:) [Karşılıklı karşı koyma fiili; ve görünüşe göre sertlikle, kabalıkla yahut benzeriyle]: (TA:) ve karşılıklı düşmanlık yahut husumet hâlini ifade eder. (IDrd, K.) Aşağıda **غِلْظَةٌ**’ye bak, son cümle.

**اغلظ الثَّوْبَ**
4 **اغلظ الثَّوْبَ** ذ O, elbiseyi yahut kumaş parçasını kalın yahut kaba buldu: (K:) yahut onu kalın yahut kaba olarak satın aldı: (S, K:) birincisi daha doğrudur: (O:) yahut yalnız birincisi doğrudur. (TS.) ― -b2- **اغلظت اليَمِينَ**: 2’ye bak. -A2- **اغلظ** [ayrıca lâzım olur, ve şu mânaya gelir:] O (bir adam, Ibn-‘Abbلd) pürüzlü yahut engebeli bir arazi parçasına indi, yahut inip orada kaldı. (Ibn-‘Abbลd, K.) ― -b2- **اغلظ لَهُ فِى القَوْلِ** (S, Mgh, Msb, K) (mecazen:) O, sözde ona karşı sert oldu, haşin oldu, kaba oldu, nezaketsiz oldu, görgüsüz oldu, yahut yumuşak davranmadı: (Mgh, Msb, K:) **غلّظ** denmemelidir. (TA.)

5 **تَغَلَّظَ**: 1’e bak, sonlara yakın.

**استغلظ**
**استغلظ** ذ : 1’e bak, üç yerde. -A2- **استغلظهُ** O, onu kalın gördü, onu öyle saydı, yahut onu kalın diye değerlendirdi; kaba, iri, hacimli, yahut dokusu kaba. (Msb.) O, kalınlığı yahut kabalığı sebebiyle onu (yani bir elbiseyi yahut kumaş parçasını, S) satın almaktan kaçındı. (S, K.)

**غَلْظٌ**
**غَلْظٌ** ذ Pürüzlü yahut engebeli arazi yahut yer; (ISd, K;) Ibn-‘Abbلd’den rivayetle zikredilmiştir; ve AHn tarafından En-Nadr’dan rivayetle; fakat reddedilmiştir: ve doğru olanın ↓ **غِلَظٌ** olduğu söylenir: ISd, birinci kelime hakkında şöyle der: “Bunun [aslında] **غَلِيظٌ** ile eşanlamlı olup olmadığını, yahut sıfat olarak kullanılan bir mastar olup olmadığını bilmiyorum:” Kr’ye göre, taşsız sert araziyi ifade eder: Ks, **غَلْظٌ**’ün ↓ **غِلَظٌ** ile eşanlamlı olduğunu söyler. (TA.)

**غِلَظٌ**
**غِلَظٌ** ذ : [1’e bak: ― -b2- ve] iki yerde **غَلْظٌ**’e bak.

**غَلْظَةٌ**
**غَلْظَةٌ** ذ : hemen ardından gelene bak.

**غُلْظَةٌ**
**غُلْظَةٌ** ذ : hemen ardından gelene bak.

**غِلْظَةٌ**
**غِلْظَةٌ** ذ ve ↓ **غُلْظَةٌ** ve ↓ **غَلْظَةٌ**: 1’e bak: bu üç şekli Zj zikreder, (TA,) ve **Bلri'**’de, (Msb, TA,) IAar’dan rivayetle, (Msb,) ve Sgh tarafından; fakat bunların birincisi [yalnız] yaygın olarak bilinir: (TA:) bunlar **غَلُظَ**’dan türemiş isimlerdir; ve Kalınlık, kabalık, irilik, hacimlilik, yahut dokunun kabalığı mânasına gelir. (Msb.) [Ve pürüzlülük yahut engebelilik.] ― -b2- Yine (mecazen:) âdetlerde, tabiatta, fiilde veya davranışta, sözde, yaşayışta ve benzerlerinde **رِقَّةٌ**’nin zıddıdır; (TA;) yani sertlik, kabalık, nezaketsizlik, merhametsizlik, katılık, huysuzluk, görgüsüzlük, asık suratlılık, âdetlerde sertlik, geçinilmesi zorluk, uymazlık, itaatkârane davranmama, kötü huyluluk, kötü tabiat, yahut benzeri: (S, Msb: *) ve aynı şekilde, bir işin katılığı yahut zorluğu. (TA, **غَلِيظٌ**’ün bir açıklamasının gösterdiği üzere.) Sen dersin ki, **رَجُلٌ فِيهِ غِلْظَةٌ** (mecazen:) İçinde sertlik, kabalık, nezaketsizlik, vb. bulunan bir adam; (S, Msb; *) bunun gibi ↓ **غِلَاظَةٌ**. (S.) Ve Kur’ân’da [ix. 124] şöyle denir: **وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةٌ**, burada son kelime, farklı okuyuculara göre yukarıda gösterilen üç farklı şekilde okunur; mânası (mecazen:) [Ve sizde bulsunlar] savaşta katılık, yahut kuvvet, yahut şiddet, ve üstünlük: (TA:) yahut katılık, yahut kuvvet, yahut şiddet, ve savaşın sabırla göğüslenmesi: (Bd:) yahut düşmanlıkta ve savaşta ve esir almada katılık, yahut kuvvet, yahut şiddet. (Mgh.) Ve sen dersin ki, **بَيْنَهُمَا غِلْظَةٌ** (mecazen:) İkisi arasında düşmanlık yahut husumet vardır; bunun gibi ↓ **مُغَالَظَةٌ**. (IDrd, K.)

**غُلَاظٌ**
**غُلَاظٌ** ذ : hemen ardından gelene bak.

**غَلِيظٌ**
**غَلِيظٌ** ذ (S, vb.) Kalın, kaba, iri, hacimli, yahut dokusu kaba; (Mgh, Msb, K;) bunun gibi ↓ **غُلَاظٌ**: (K:) birincisinin müennesi ة ile: (TA:) ve çoğulu **غِلَاظٌ**. (Msb, TA.) [Bir bedene vb. uygulanır; ve “kalın yahut kaba” mânasında] elbiseye yahut kumaş parçasına uygulanır. (Mgh, K.) Sen ayrıca dersin ki, **أَرْضٌ غَلِيظَةٌ** Pürüzlü yahut engebeli arazi. (ISd, TA.) [Ve bu pürüzlü yahut engebeli mânasında, **غَلِيظٌ** çeşitli şeylere nispetle kullanılır.] ― -b2- Bir renge uygulanınca [Yoğun yahut koyu: **غَضْبٌ**’e bak]. (K, madde **غضب**’da.) ― -b3- Yine, bir adama uygulanınca, (mecazen:) âdetlerde, tabiatta, fiilde veya davranışta, sözde, yaşayışta ve benzerlerinde **رِقَّة**’nin zıddı olan **غِلْظَة** ile vasıflı; sert, kaba, nezaketsiz, merhametsiz, katı, huysuz, görgüsüz, asık suratlı, âdetlerde sert, geçinilmesi zor, uymaz, itaatkârane davranmaz, kötü huylu, kötü tabiatlı, yahut benzeri: (Msb, * TA:) ve bunun gibi **غَلِيظُ الجَانِبِ**; [**لَيِّنُ الجَانِبِ**’in zıddı:] (O ve K, madde **فظ**’da:) ve **غَلِيظُ القَلْبِ** katı yürekli; (Bd, iii. 153’te;) kötü huylu yahut kötü tabiatlı. (TA.) Bir işe de uygulanır; mânası (mecazen:) Katı, yahut zor. (TA.) Ve cezaya [Kur’ân’da xi. 61 vb.] uygulanır; mânası (mecazen:) Şiddetli yahut ağır; (Mgh;) son derece acı verici. (Msb.) Ve [aynı şekilde] öldürmeye ve yaralamaya da. (TA.) Ve bir akde yahut ahde [Kur’ân’da iv. 25 vb.] uygulanır; mânası (mecazen:) Kuvvetli, teyit edilmiş, yahut tasdik edilmiş. (Mgh, TA.) Ve suya uygulanır; mânası (mecazen:) Acı. (TA.)

**غِلَاظَةٌ**
**غِلَاظَةٌ** ذ : 1’in ilk cümlesine bak; ve **غِلْظَةٌ**’ye.

**أَغْلَظُ**
**أَغْلَظُ** ذ **غَلِيظٌ**’ün [bütün mânalarında] ism-i tafdîlidir (karşılaştırma ve üstünlük). (IJ.)

**دِيَةٌ مُغَلَّظَةٌ**
**دِيَةٌ مُغَلَّظَةٌ** ذ (varsayılan mecaz:) [Kan dökme diyeti yahut kan dökme cezası, katılaştırılmış, sıkılaştırılmış yahut ağırlaştırılmış;] kasıtlı öldürmeye benzer bir şey için gerekli olan; (S;) yahut sırf kasıtlı bir öldürme için, ve kasıtlı olup hata ile işlenen için, ve harem bölgesinde işlenen için, ve bir akrabanın öldürülmesi için; (EshShلfi'ee;) **حِقَّة** denilen vasıftan otuz deve, ve **جَذَعَة** denilen vasıftan otuz deve, ve **ثَنِيَّة** ile **بَازِل** arasında kırk deve—hepsi gebe—olmak üzere. (Esh-Shلfi'ee, K.) Ve **يَمِينٌ مُغَلَّظَةٌ** (varsayılan mecaz:) [Kuvvetli yahut etkili kılınmış, yahut teyit edilmiş, yahut tasdik edilmiş yemin.] (S.) ― -b2- **العَوْرَةُ المُغَلَّظَةُ**: **عَوْرَةٌ**’ye bak.

**مُسْتَغْلَظُ**
**مُسْتَغْلَظُ** ذ [Ön kolun kalın kısmı]. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَلَظَ
غَلَظَ I غَلِظَ U ( n. ac. غَلْظَة 1t ,  غِلْظَة 2t ,  غُلْظَة 3t ,  غِلَظ 7 ,  غِلَاْظَة 23t ),
a.  Was, became big, stout.

b.  Was coarse; was thick; was rough, uneven.

c.  Was rude, rough, uncivil, churlish, surly.

d.  Formed its grains, swelled ( ear of wheat ).

غَلَّظَ
غَلَّظَ II ,
a.  Thickened; hardened; rendered coarse, rough &c.

b.  [ 'Ala ], Was rough to; was hard upon, imposed hard conditions upon.

c.  Thickened, condensed, made consistent ( liquid ).

أَغْلَظَ
أَغْلَظَ IV
a.  [ La &  Fī ], Was rough, rude to...in ( speech ).

b.  Found thick, coarse; bought coarse ( cloth ).

اِسْتَغْلَظَ
اِسْتَغْلَظَ X ,
a.  see I (b) , ( c ), ( d ).

d.  Considered coarse, thick; considered too much.

غَلْظ
غَلْظ 1 ,
a.  Rough, rugged ground.

غِلْظ
غِلْظ 2 ,
a.  Roughness; rudeness; coarseness, grossness; incivility, discourtesy, impoliteness; churlishness, surliness; asperity.

b.  Thickness; bigness.

c.  Opaqueness, opacity; denseness.

غِلْظَة
غِلْظَة 2t ,
a.  see 2 (a) , ( b ), ( c ).

d.  Hostility, enmity.

غُلْظَة
غُلْظَة 3t ,
a.  see 2 .

غِلَظ
غِلَظ 7 ,
a.  see 2 .

غِلَاْظَة
غِلَاْظَة 23t ,
a.  see 2 .

غُلَاْظ
غُلَاْظ 24 ,
a.  see 25 (a) .

غَلِيْظ
غَلِيْظ 25 , ( pl. غِلَاْظ 23 ),
a.  Thick, big, bulky.

b.  Rough, rugged, uneven.

c.  Rude, uncivil, impolite, discourteous, churlish,   surly.

c.  Coarse; thick; dense; obtuse, dull ( mind ).

d.  Opaque.

e.  Terrible ( oath ); intense, excruciating, agonizing ( pain ).

غَلَّظَ
N. P. غَلَّظَ II ,
a.  Hard, rigorous.

b.  Terrible ( oath ).

غَاْلَظَ
N. Ac. غَاْلَظَ III ( غِلْظ 2 ),
a.  Hatred, enmity, hostility.

##### Türkçe

**غَلَظَ**
**غَلَظَ** I **غَلِظَ** U (mastar: **غَلْظَة** 1t, **غِلْظَة** 2t, **غُلْظَة** 3t, **غِلَظ** 7, **غِلَاْظَة** 23t),
a. Büyük oldu, iri oldu, kalın yapılı oldu.

b. Kaba oldu; kalın oldu; pürüzlü, engebeli oldu.

c. Kaba, sert, nezaketsiz, görgüsüz, huysuz, asık suratlı oldu.

d. Tanelerini oluşturdu, şişti (buğday başağı).

**غَلَّظَ**
**غَلَّظَ** II,
a. Kalınlaştırdı; sertleştirdi; kaba, pürüzlü vb. kıldı.

b. [ **'Ala** ], -e karşı sert davrandı; -e ağır davrandı, -e ağır şartlar yükledi.

c. Kalınlaştırdı, yoğunlaştırdı, kıvamlı kıldı (sıvı).

**أَغْلَظَ**
**أَغْلَظَ** IV
a. [ **La** ve **Fī** ], ...-e karşı ... içinde (sözde) sert, kaba davrandı.

b. Kalın, kaba buldu; kaba (kumaş) satın aldı.

**اِسْتَغْلَظَ**
**اِسْتَغْلَظَ** X,
a. I (b), (c), (d)’ye bak.

d. Kaba, kalın saydı; fazla saydı.

**غَلْظ**
**غَلْظ** 1,
a. Pürüzlü, sarp arazi.

**غِلْظ**
**غِلْظ** 2,
a. Kabalık; kabalıkla davranma; kabalık, bayağılık; nezaketsizlik, görgüsüzlük, kibarlıktan uzaklık; huysuzluk, asık suratlılık; sertlik.

b. Kalınlık; büyüklük.

c. Opaklık; yoğunluk.

**غِلْظَة**
**غِلْظَة** 2t,
a. 2 (a), (b), (c)’ye bak.

d. Düşmanlık, husumet.

**غُلْظَة**
**غُلْظَة** 3t,
a. 2’ye bak.

**غِلَظ**
**غِلَظ** 7,
a. 2’ye bak.

**غِلَاْظَة**
**غِلَاْظَة** 23t,
a. 2’ye bak.

**غُلَاْظ**
**غُلَاْظ** 24,
a. 25 (a)’ya bak.

**غَلِيْظ**
**غَلِيْظ** 25, (çoğulu **غِلَاْظ** 23),
a. Kalın, büyük, hacimli.

b. Pürüzlü, sarp, engebeli.

c. Kaba, nezaketsiz, kibar olmayan, saygısız, görgüsüz, huysuz, asık suratlı.

c. Kaba; kalın; yoğun; anlayışı kıt, donuk (zihin).

d. Opak.

e. Korkunç (yemin); şiddetli, dayanılmaz, acı verici (ağrı).

**غَلَّظَ**
İsim. **غَلَّظَ** II,
a. Sert, katı.

b. Korkunç (yemin).

**غَاْلَظَ**
Mastar. **غَاْلَظَ** III (**غِلْظ** 2),
a. Nefret, düşmanlık, husumet.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

غلظ
غَلُظَ - يَغْلُظُ - غِلْظَة - غَلِيْظ - غِلاظ - اسْتَغْلَظَ - يَسْتَغْلِظُ
غَلُظَ - يَغْلُظُ + الكائن أو الأمر (النبت أو البشر أو الفعل): يصبح قوامه وملمسه أميل باتجاه الصلابة والثخانة والقسوة وعدم الانحناء أو اللين
غِلْظَة: اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " غَلُظَ - يَغْلُظُ ": الصلابة والقساوة من غير لين أو انحناء، في أمر خاص
غَلِيْظ: على وزن " فعيل ": اسم فاعل مبالغة من " غَلُظَ - يَغْلُظُ ":
غِلاظ: جمع " غَلِيْظ " :
اسْتَغْلَظَ - يَسْتَغْلِظُ: على وزن " استفعل " من " غَلُظَ - يَغْلُظُ ": يسعى ويطلب أن " يَغْلُظَ ": اتجه بتطوره باتجاه أن يصبح غليظاً: يصبح القوام والملمس أميل باتجاه الصلابة وعدم الانحناء
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التماسك والصلابة والترابط والقوة والشدة في كائن"، وهي:
مَتُنَ - يَمْتُنُ، كَرِسَ - يَكْرَسُ، غَلُظَ - يَغْلُظُ، لَجَّ - يَلِجُّ (لَجَّ - يَلَجُّ)، شَدَّ - يَشُدُّ، لَزَبَ - يَلْزُبُ
ملاحظة: يشيع معنى الغليظ: السميك والثخين وكبير القطر وهذا لا يوافق المعنى القرآني
غَلُظَ - يَغْلُظ - أغلظ
 	ياأيها النبي جاهد الكفار والمنافقين واغلظ عليهم ومأواهم جهنم وبئس المصير(9) } التحريم ﴿ياأيها النبي جاهد الكفار والمنافقين واغلظ عليهم ومأواهم جهنم وبئس المصير(73)﴾ التوبة
غلظة
 ﴿ياأيها الذين آمنوا قاتلوا الذين يلونكم من الكفار وليجدوا فيكم غلظة واعلموا أن الله مع المتقين(123)﴾ التوبة
غليظ - غلاظ - غليظا
 ﴿ورفعنا فوقهم الطور بميثاقهم وقلنا لهم ادخلوا الباب سجدا وقلنا لهم لا تعدوا في السبت وأخذنا منهم ميثاقا غليظا (154)﴾ النساء ﴿وإذ أخذنا من النبيين ميثاقهم ومنك ومن نوح وإبراهيم وموسى وعيسى ابن مريموأخذنا منهم ميثاقا غليظا (7)﴾ الأحزاب ﴿وكيف تأخذونه وقد أفضى بعضكم إلى بعض وأخذن منكم ميثاقا غليظا (21)﴾ النساء
 	﴿ولما جاء أمرنا نجينا هودا والذين آمنوا معه برحمة منا ونجيناهم من عذاب غليظ (58)﴾ هود ﴿يتجرعه ولا يكاد يسيغه ويأتيه الموت من كل مكان وما هو بميت ومن ورائه عذاب غليظ(17)﴾ إبراهيم ﴿نمتعهم قليلا ثم نضطرهم إلى عذاب غليظ (24)﴾ لقمان ﴿ولئن أذقناه رحمة منا من بعد ضراء مسته ليقولن هذا لي وما أظن الساعة قائمة ولئن رجعت إلى ربي إن لي عنده للحسنى فلننبئن الذين كفروا بما عملوا ولنذيقنهم من عذاب غليظ (50)﴾ فصلت
 	﴿فبما رحمة من الله لنت لهم ولو كنت فظا غليظ القلب لانفضوا من حولك فاعف عنهم واستغفر لهم وشاورهم في الأمر فإذا عزمت فتوكل على الله إن الله يحب المتوكلين(159)﴾ آل عمران
 	﴿ياأيها الذين آمنوا قوا أنفسكم وأهليكم نارا وقودها الناس والحجارة عليها ملائكة غلاظ شداد لا يعصون الله ما أمرهم ويفعلون ما يؤمرون(6)﴾ التحريم
استغلظ
 ﴿محمد رسول الله والذين معه أشداء على الكفار رحماء بينهم تراهم ركعا سجدا يبتغون فضلا من الله ورضوانا سيماهم في وجوههم من أثر السجود ذلك مثلهم في التوراة ومثلهم في الإنجيل كزرع أخرج شطأه فآزره فاستغلظ فاستوى على سوقهيعجب الزراع ليغيظ بهم الكفار وعد الله الذين آمنوا وعملوا الصالحات منهم مغفرة وأجرا عظيما(29)﴾ الفتح
مختار الصحاح
● [غلظ] غ ل ظ: غَلُظَ الشيء بالضم غَلَظاً بوزن عنب صار غَلِيظاً وكذا اسْتَغْلَظَ ورجل فيه ِغُلْظَة بكسر الغين وضمها وفتحها و غِلاظَةٌ أيضا بالكسر أي فظاظة و أغْلَظَ له في القول و غَلَّظَ عليه الشيء تَغْلِيظا ومنه الدِّيَّة المُغَلَّظَةُ واليمين المُغلظة و أغْلَظَ الثوب اشتراه غليظا و اسْتَغْلَظَهُ ترك شراءه لغِلَظِه
الراغب
غلظ
- الغلظة ضد الرقة، ويقال: غلظة وغلظة، وأصله أن يستعمل في الأجسام لكن قد يستعار للمعاني كالكبير والكثير (انظر: مادة (كبر) ). قال تعالى: }وليجدوا فيكم غلظة﴿[التوبة/123]، أي: خشونة. وقال:﴾ثم نضطرهم إلى عذاب غليظ﴿[هود/58]، و﴾جاهد الكفار والمنافقين واغلظ عليهم﴿[التوبة/ 73]، واستغلظ: تهيأ لذلك، وقد يقال إذا غلظ. قال:﴾فاستغلظ فاستوى على سوقه{ [الفتح/29].
ملخص اللسان:
1.     غَلُظَ يَغْلُظ غِلَظاً: ضدّ الرّقّةِ في الخَلْق والطبْعِ والفِعْل والمَنْطِق  والعيْش
2.     واستغلظ النباتُ  والشجر: صار غَلِيظاً. وفي التنزيل العزيز: كزرْع أَخرج شَطْأَه فآزَرَه  فاستغلظ فاستوى على سُوقه، وكذلك جميع النبات والشجر إِذااستحكمت نِبْتَتُه
3.     وغَلَّظْتُ عليه وأَغْلَظْتُ له وفيه غِلْظة وغُلْظة وغَلْظة  وغِلاظةٌ أَي شِدَّة واسْتطالة..
4.      ورجل غَلِيظ: فَظٌّ فيه غِلْظة، ذو  غِلْظة وفَظاظةٍ وقَساوة وشدّة.
لسان العرب
● - غلظ: الغِلَظُ: ضدّ الرّقّةِ في الخَلْق والطبْعِ والفِعْل والمَنْطِق  والعيْش ونحو ذلك.  غَلُظَ يَغْلُظ غِلَظاً: صار غلِيظاً، واستغلظ مثله وهو غَلِيظ وغُلاظ،  والأُنثى غَلِيظة، وجمعها غِلاظٌ، واستعار أَبو حنيفة الغِلَظَ للخمْر،  واستعاره يعقوب للأَمر فقال في الماء: أَمّا ما كان آجِناً وأَمّا ما كان  بَعِيدَ القعر شديداً سقيُه، غَليظاً أَمرُه.  وغلَّظ الشيءَ: جعله غَليظاً. وأَغْلَظَ الثوبَ: وجده غَليظاً، وقيل:  اشتراه غليظاً. واسْتَغلظَه: ترك شراءه لغِلَظه.  وقوله تعالى: وأَخَذْن منكم مِيثاقاً غليظاً؛ أَي مؤكّداً مشدَّداً،  قيل: هو عَقْد المَهر. وقال بعضهم: الميثاق الغليظ هو قوله تعالى: فإِمْساكٌ  بمعروف أَو تَسْريح بإِحسان، فاستُعمل الغِلَظُ في غير الجَواهِر، وقد  استعمل ابن جني الغِلظ في غير الجواهر أَيضاً فقال: إِذا كان حرف الروي  أَغْلَظ حكماً عندهم من الرِّدف مع قوّته فهو أَغْلظ حكماً وأَعلى خطَراً  من التأْسيس لبُعده.  وغَلُظَت السُّنبلة واسْتَغْلظت: خرج فيها القمح. واستغلظ النباتُ  والشجر: صار غَلِيظاً. وفي التنزيل العزيز: كزرْع أَخرج شَطْأَه فآزَرَه  فاستغلظ فاستوى على سُوقه، وكذلك جميع النبات والشجر إِذا استحكمت نِبْتَتُه.  وأَرض غلِيظة: غير سَهلة، وقد غَلُظت غِلَظاً، وربما كني عن الغَلِيظ من  الأَرض بالغِلَظ. قال ابن سيده: فلا أَدري أَهو بمعنى الغَلِيظ أَم هو  مصدر وصف به. والغَلْظُ: الغَلِيظُ من الأَرض، رواه أَبو حنيفة عن النضر  ورُدَّ ذلك عليه، وقيل إِنما هو الغِلَظُ، قالوا: ولم يكن النضر بثقة.  والغَلْظُ من الأَرض: الصُّلْب من غير حجارة؛ عن كراع، فهو تأْكيد لقول أَبي  حنيفة. والتغْلِيظ: الشدّة في اليمين. وتَغْلِيظُ اليمين: تشدِيدُها  وتَوكِيدها، وغَلَّظ عليه الشيءَ تغليظاً، ومنه الدية المُغَلّظة التي تجب في  شبه العمد واليمينُ المُغلَّظة. وفي حديث قتل الخَطإِ: ففيها الدِّية  مغلّظة؛ قال الشافعي: تغليظ الدية في العَمْد المَحْض والعمد الخطإِ  والشهرِ الحرامِ والبَلدِ الحرام وقتل ذي الرحم، وهي ثلاثون حِقّة من الإِبل  وثلاثون جَذَعة وأَربعون ما بين ثِنِيّة إِلى بازِل عامِها كلُّها خَلِفة  أَي حامل. وغَلَّظْتُ عليه وأَغْلَظْتُ له وفيه غِلْظة وغُلْظة وغَلْظة  وغِلاظةٌ أَي شِدَّة واسْتطالة. قال اللّه تعالى: وليَجِدوا فيكم غِلْظة؛  قال الزجاج: فيها ثلاث لغات غِلظة وغُلظة وغَلظة؛ وقد غلَّظَ عليه  وأَغْلَظ وأَغْلَظ له في القول لا غير. ورجل غَلِيظ: فَظٌّ فيه غِلْظة، ذو  غِلْظة وفَظاظةٍ وقَساوة وشدّة. وفي التنزيل العزيز: ولو كنتَ فَظّاً غَلِيظَ  القلبِ. وأَمر غَلِيظٌ: شَدِيد صَعْب، وعَهْد غليظ كذلك؛ ومنه قوله  تعالى: وأَخذْن منكم مِيثاقاً غَلِيظاً. وبينهما غِلْظةٌ ومغالظةٌ أَي عَداوة.  وماء غَلِيظ: مُرٌّ.
مقاييس اللغة:
غير مدوَّن
القاموس المحيط:
الغِلْظَةُ، مثلثةً، والغِلاظَةُ، بالكسر وكعِنَبٍ ضِدُّ الرِّقَّةِ، والفِعْلُ ككَرُمَ وضَرَبَ، فهو غَليظٌ وغُلاظٌ، كغُرابٍ. والغَلْظُ الأرضُ الخَشِنَةُ. وأغْلَظَ نَزَل بها، الثوبَ وجَدَه غَليظاً، أو اشْتَراه كذلك، له في القولِ خَشَّنَ. وغَلَظَتِ السُّنْبُلَةُ واسْتَغْلَظَتْ خَرَجَ فيها الحَبُّ. وبينهما غِلْظَةٌ ومُغالَظَةٌ عَداوَةٌ. والدِّيَةُ المُغَلَّظَةُ، كمُعَظَّمَةٍ ثلاثونَ حِقَّةً، وثلاثونَ جَذَعَةً، وأربعونَ ما بينَ الثَّنِيَّةِ إلى بازِلِ عامِها، كُلُّها خَلِفَةٌ. واسْتَغْلَظَه تَرَكَ شِراءَهُ لِغِلَظِهِ.
تاج العروس:
غ ل ظ
الغلْظَةُ مُثَلَّثةً عن الزَّجّاجِ في تَفْسِرِ قَوْلِهِ تَعالَى : " ولْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً " ونَقَلَهُ الجَوْهَرِيّ أَيْضاً وكَذلِكَ صاحِبُ البارِعِ والصّاغَانِيُّ والكَسْرُ هو المشْهُورُ . وقَرَأَ الأَعْمَشُ وعاصِمٌ : غَلْظَةً بالفَتْحِ وقَرَأَ السَّلَمِيُّ وزِرُّ ابنُ حُبَيْشٍ وأَبَانَ بنُ تَغْلِبَ : غُلْظَةً بالضَّمّ وكذِلكَ الغِلاَظَةُ بالكَسْرِ و الغِلَظ كَعِنَب كُلُّ ذلِكَ ضِدُّ الرِّقَّةِ في الخَلْقِ والطَّبْعِ والفِعْلِ والمَنْطِقِ والعَيْشِ ونَحْوِ ذلِكَ
ومَعْنَى الآيَةِ أَي شِدَّةً واسْتِطَالَةً . واسْتعَارَ أَبُو حَنِيفةَ الغِلَظَ لِلْخَمْرِ واسْتَعَارَهُ يَعْقُوبُ للأَمْرِ فقالَ في الماءِ : أَمّا ما كَانَ آجِناً وأَمّا مَا كَانَ بَعِيدَ القَعْرِ شَدِيداً سَقْيُهُ غَلِيظاً أَمْرُهُ . وقد اسْتَعْمَلَ ابنُ جِنِّي الغِلَظَ في غَيْرِ الجَوَاهِرِ أَيْضَاً فقالَ : إِذا كانَ حَرْفُ الرَّوِيّ أَغْلَظَ حُكْماً عِنْدَهُمْ مِنَ الرِّدْفِ مع قُوَّتِه فهو أَغْلَظُ حُكْماً وأَعْلَى خَطَراً من التَّأْسِيسِ لبُعْدِه
والفِعْلُ ككَرُمَ وضَرَبَ وعلى الأوَّلِ اقْتَصَرَ الجَوْهَرِيّ والثّانِيَةُ نَقَلَهَا الصّاغَانِيُّ قال : وقَرَأَ نُبَيْحٌ وأَبُو وَاقِدٍ والجَرّاحُ " واغْلِظْ عَلَيْهِم " بكَسْرِ اللامِ في التَّوْبَةِ والتَّحْرِيمِ
فهو غَلِيظٌ وغُلاَظٌ كغُرَابٍ والأُنْثَى غَلِيظَةٌ وجَمْعُهَا غِلاَظٌ ومِنْهُ قَوْلُه تعالَى : " عَلَيْهَا مَلائِكَةٌ غِلاظٌ شِدادٌ " . وقال العَجَّاجُ : قَدْ وَجَدُوا أَرْكَانَنَا غِلاظَا . والغَلْظُ بالفَتْحِ : الأَرْضُ الخَشِنَةُ عن ابنِ عَبّادٍ . ورَوَى أَبُو حَنِيفَةَ عن النَّضْرِ : الغَلْظُ : الغَلِيظُ من الأَرْضِ ورُدَّ ذلِكَ عَلَيْهِ وقِيلَ : إِنَّمَا هو الغِلَظُ قالُوا : ولم يَكُنِ النَّضْرُ بِثقَةٍ ونَقَلَ ابنُ سِيدَه قَوْلَهم : أَرْضٌ غَلِيظَة : غَيْرُ سَهْلَةٍ وقد غَلُظَتْ غِلَظاً ورُبما كُنِيَ عن الغَلِيظِ من الأَرْضِ بالغِلَظِ قالَ : فلا أَدْرِي أَهو بمعْنَى الغَلِيظِ أَم هو مصْدَرٌ وُصِفَ به ؟
قُلْتُ : ومِمّا يُؤَيِّد أَبا حَنِيفَةَ قَوْلُ كُرَاع : الغَلْظُ من الأَرْضِ : الصُّلْبُ من غَيْرِ حِجَارَةٍ . فَتَأَمَّلْ
وأَغْلَظَ الرَّجُلُ : نَزَلَ بِهَا عَنْ ابْنِ عَبّادٍ . وقال الكِسَائِي : الغِلَظُ كما في التَّكْمِلَة فهو أَيْضاً تَأْكِيدٌ لِقَوْلِ أَبِي حَنِيفَةَ . وأَغْلَظَ الثَّوْبَ : وَجَدَهُ غَلِيظاً أَو اشْتَرَاهُ كذلِكَ الأَخِيرُ عنِ الجَوْهَرِيّ وقد رَدَّ عليه الصّاغَانِيُّ بقَوْلِهِ : ولَيْسَ هو من الشِّراءِ في شَيْءٍ وإِنَّمَا هو من بَابِ أَفْعَلْتُه أَيْ وَجَدْتُهُ عَلَى صِفَةٍ من الصِّفاتِ كقَوْلِهِمْ : أَحْمَدْتُهُ وأَبْخَلْتُهُ كما في التَّكْمِلَةِ . وفي العُبَابِ : والأَوَّلُ أَصَحُّ
وأَغْلَظَ لَهُ في القَوْلِ : خَشَّنَ وهو مَجازٌ ولا يُقَالُ فيه غَلَّظَ
وغَلَظُتِ السُّنْبُلَةُ واسْتَغْلَظَتْ : خَرَجَ فِيها الحَبُّ ومِنْهُ قَوْلُهُ تَعالَى : " فاسْتَغْلَظَ فاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ " . وكذلِكَ جَمِيعُ النَّبَاتِ والشَّجَرِ إِذا اسْتَحْكَمَتْ نِبْتَتُه وصارَ غَلِيظاً
وبينهما غِلْظَةٌ بالكسر ومُغَالَظَةٌ أَيْ عَداَوةٌ عن ابنِ دُرَيْد . وغَلَّظَ عَلَيْهِ الشَّيْءَ تَغْلِيظاً ومِنْهُ الدِّيَةُ المُغَلَّظَةُ كمُعَظَّمة وهي الَّتِي تَجِبُ في شِبْهِ العَمْدِ كما في الصّحاح . وقال الشّافِعيُّ رَحِمَهُ الله تعالَى : الدِّيَةُ المُغَلَّظَةُ في العَمْدِ المَحْضِ والعَمْدِ الخَطَإِ وفي القَتل في الشهر الحرام والبَلَدِ الحَرَامِ وقَتْلِ ذِي الرَّحِمِ وهِيَ ثَلاثُونَ حِقَّةً مِنَ الإِبِلِ وثَلاثُونَ جَذْعَةً وأَرْبَعُونَ ما بَيْنَ الثَّنِيَّةِ إِلَى بازِلِ عامِهَا كُلُّها خَلِفَةٌ أَي حامِلٌ
واسْتَغْلَظَهُ أَي الثَّوْبَ : تَرَكَ شِرَاءَهُ لغِلَظِهِ نَقَلَهُ الجَوْهَرِيّ . وممّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْهِ : غَلَّظَ الشَّيْءَ تَغْلِيظاً : جَعَلَهُ غَلِيظاً . وعَهْدٌ غَلِيظٌ أَي مُؤَكَّدٌ مُشَدَّدٌ وهو مَجازٌ . ويُقَال : حَلَفَ بِأَغْلاظِ اليَمِينِ
ورَجُلٌ غَلِيظٌ أَي فَظٌّ ذُو قَساوَةٍ . ورَجُلٌ غَلِيظُ القَلْبِ أَي سَيِّئُ الخُلُقِ . وأَمْرٌ غَلِيظٌ : شَدِيدٌ صَعْبٌ . وماءُ غَليظٌ : مُرٌّ . وكُلُّ ذلِكَ مَجَازٌ
ويُقَالُ : طَعَنَهُ في مُسْتَغْلَظِ ذِراعِهِ ونَكَى فِيهم نِكَايَاتٍ غَلِيظَةً وهو مَجازٌ
والمُغالَظَةُ : شِبْهُ المُعَارَضَةِ

##### Türkçe

غلظ
**غَلُظَ** - **يَغْلُظُ** - **غِلْظَة** - **غَلِيْظ** - **غِلاظ** - **اسْتَغْلَظَ** - **يَسْتَغْلِظُ**
**غَلُظَ** - **يَغْلُظُ** + varlık veya iş (bitki veya insan veya fiil): kıvamı ve dokusu; katılık, kalınlık, sertlik ve bükülmeme veya yumuşamama yönüne daha meyilli olur
**غِلْظَة**: “**غَلُظَ** - **يَغْلُظُ**”dan bir defaya mahsus mef‘ûl anlamında fiil ismi: yumuşaklık veya bükülme olmaksızın katılık ve sertlik; özel bir işte
**غَلِيْظ**: “فعيل” vezni üzere: “**غَلُظَ** - **يَغْلُظُ**”dan mübalağa ism-i fâil:
**غِلاظ**: **غَلِيْظ**’in çoğulu:
**اسْتَغْلَظَ** - **يَسْتَغْلِظُ**: “**غَلُظَ** - **يَغْلُظُ**”dan “استفعل” vezni üzere: “**يَغْلُظَ**” olmayı çabalar ve ister: gelişimiyle kalınlaşmaya yöneldi: kıvam ve doku; katılık ve bükülmeme yönüne daha meyilli olur
Ve lafız, “bir varlıkta sıkılık, katılık, bağlanıklık, kuvvet ve şiddet” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**مَتُنَ - يَمْتُنُ**، **كَرِسَ - يَكْرَسُ**، **غَلُظَ - يَغْلُظُ**، **لَجَّ - يَلِجُّ** (**لَجَّ - يَلَجُّ**)، **شَدَّ - يَشُدُّ**، **لَزَبَ - يَلْزُبُ**
Not: **الغليظ**’in manası yaygın olarak: kalın, kaba, büyük çaplıdır; bu, Kur’ânî manaya uygun değildir

**غَلُظَ** - **يَغْلُظ** - **أغلظ**
﴿Ey peygamber! Kâfirlerle ve münafıklarla cihad et ve onlara karşı **اغلظ** ol; onların barınağı cehennemdir; varılacak yer ne kötüdür (9)﴾ **التحريم** ﴿Ey peygamber! Kâfirlerle ve münafıklarla cihad et ve onlara karşı **اغلظ** ol; onların barınağı cehennemdir; varılacak yer ne kötüdür (73)﴾ **التوبة**

**غلظة**
﴿Ey iman edenler! Kâfirlerden size yakın olanlarla savaşın; sizde **غلظة** bulsunlar; ve bilin ki Allah muttakilerle beraberdir (123)﴾ **التوبة**

**غليظ** - **غلاظ** - **غليظا**
﴿Üzerlerine Tûr’u, ahitleri sebebiyle yükselttik; onlara: Kapıdan secde ederek girin, dedik; onlara: Cumartesi hakkında haddi aşmayın, dedik; onlardan **ميثاقا غليظا** aldık (154)﴾ **النساء** ﴿Ve hani peygamberlerden ahitlerini almıştık; senden, Nûh’tan, İbrâhîm’den, Mûsâ’dan ve Meryem oğlu Îsâ’dan; ve onlardan **ميثاقا غليظا** aldık (7)﴾ **الأحزاب** ﴿Onu nasıl alırsınız? Oysa bazınız bazınıza varmıştı ve onlar sizden **ميثاقا غليظا** almışlardı (21)﴾ **النساء**

﴿Ve emrimiz gelince Hûd’u ve onunla beraber iman edenleri bizden bir rahmetle kurtardık; onları **عذاب غليظ**’den kurtardık (58)﴾ **هود** ﴿Onu yudumlar, neredeyse boğazından geçiremez; ölüm ona her yerden gelir, oysa o ölü değildir; arkasından **عذاب غليظ** vardır (17)﴾ **إبراهيم** ﴿Onları az bir süre faydalandırırız; sonra onları **عذاب غليظ**’e mecbur ederiz (24)﴾ **لقمان** ﴿Ve andolsun, kendisine dokunan bir sıkıntıdan sonra ona bizden bir rahmet tattırsak: Bu benimdir, der; kıyametin kopacağını sanmıyorum; Rabbime döndürülürsem, şüphesiz benim için onun katında elbette daha güzeli vardır; elbette inkâr edenlere yaptıklarını haber vereceğiz ve elbette onlara **عذاب غليظ**’den tattıracağız (50)﴾ **فصلت**

﴿Allah’tan bir rahmet sebebiyle onlara yumuşak davrandın; eğer kaba, **غليظ القلب** olsaydın, etrafından dağılıp giderlerdi; öyleyse onları affet, onlar için bağışlanma dile, iş hakkında onlarla istişare et; azmettiğin zaman Allah’a tevekkül et; şüphesiz Allah tevekkül edenleri sever (159)﴾ **آل عمران**

﴿Ey iman edenler! Kendinizi ve ehlinizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan bir ateşten koruyun; onun üzerinde **ملائكة غلاظ شداد** vardır; Allah’ın kendilerine emrettiğine isyan etmezler ve emrolunduklarını yaparlar (6)﴾ **التحريم**

**استغلظ**
﴿Muhammed Allah’ın elçisidir; onunla beraber olanlar kâfirlere karşı şiddetli, kendi aralarında merhametlidirler; onları rükû edenler, secde edenler olarak görürsün; Allah’tan bir fazl ve rıza isterler; yüzlerinde secdenin eserinden bir nişan vardır; bu, onların Tevrat’taki misali ve İncil’deki misali gibidir: filizini çıkarmış bir ekin gibi; onu güçlendirdi, derken **فاستغلظ**; sonra sapları üzerinde doğruldu; ekincileri hayran bırakır; onlarla kâfirleri öfkelendirmek için; Allah, onlardan iman edenlere ve salih ameller işleyenlere bir bağışlanma ve büyük bir ecir vaad etti (29)﴾ **الفتح**

مختار الصحاح
● [**غلظ**] غ ل ظ: **غَلُظَ** şey (ötre ile) **غَلَظاً** “عنب” vezninde: **غَلِيظاً** oldu; aynı şekilde **اسْتَغْلَظَ**; ve bir adamda, **غُلْظَة** vardır; **الغين**’in kesriyle, zammıyla ve fethasıyla; ve **غِلاظَةٌ** da kesr ile; yani kabalık; ve sözde ona **أغْلَظَ**; ve ona şeyi **غَلَّظَ** **تَغْلِيظا**; bundan: **الدِّيَّة المُغَلَّظَةُ** ve **اليمين المُغلظة**; ve elbiseyi **أغْلَظَ**: onu kalın olarak satın aldı; ve onu (**اسْتَغْلَظَهُ**): kalınlığı sebebiyle satın almayı terk etti

الراغب
غلظ
- **الغلظة** inceliğin zıddıdır; ve denir: **غلظة** ve **غلظة**; aslı, cisimlerde kullanılmasıdır; fakat manalara da ödünçlenebilir; büyük ve çok gibi (bak: (كبر) maddesi). Yüce Allah dedi: ﴿**وليجدوا فيكم غلظة**﴾ [**التوبة**/123], yani: kabalık. Ve dedi: ﴿**ثم نضطرهم إلى عذاب غليظ**﴾ [**هود**/58], ve ﴿**جاهد الكفار والمنافقين واغلظ عليهم**﴾ [**التوبة**/ 73]. Ve **استغلظ**: buna hazırlandı; ve **غلظ** olduğu zaman da denebilir. Dedi: ﴿**فاستغلظ فاستوى على سوقه**﴾ [**الفتح**/29].

ملخص اللسان:
1. **غَلُظَ يَغْلُظ غِلَظاً**: yaratılışta, tabiatta, fiilde, konuşmada ve yaşayışta inceliğin zıddı
2. Ve bitki ve ağaç **استغلظ**: **غَلِيظاً** oldu. Aziz tenzilde: bir ekin gibi; filizini çıkardı, onu güçlendirdi, derken **فاستغلظ**; sonra sapları üzerinde doğruldu; ve aynı şekilde bütün bitki ve ağaç, bitişi sağlamlaştığı zaman
3. Ve ona **غَلَّظْتُ** ve ona **أَغْلَظْتُ**; ve onda **غِلْظة** ve **غُلْظة** ve **غَلْظة** ve **غِلاظةٌ** vardır; yani şiddet ve uzatma..
4. Ve **رجل غَلِيظ**: kaba; onda **غِلْظة** vardır; **غِلْظة** ve kabalık ve sertlik ve şiddet sahibi.

لسان العرب
● - **غلظ**: **الغِلَظُ**: yaratılışta, tabiatta, fiilde, konuşmada ve yaşayışta ve bunun benzerlerinde inceliğin zıddı. **غَلُظَ يَغْلُظ غِلَظاً**: **غلِيظاً** oldu; ve **استغلظ** onun gibidir; ve o **غَلِيظ** ve **غُلاظ**’dır; dişisi **غَلِيظة**; onun çoğulu **غِلاظٌ**; Ebû Hanîfe **الغِلَظَ**’ı şaraba ödünçledi; Yakub onu işe ödünçledi; su hakkında dedi ki: Ama bayat olan; ama dibi uzak, suyu çekmesi şiddetli olan; işi **غَليظاً**. İbn Cinnî de **الغِلظ**’ı cevherler dışında kullandı; şöyle dedi: Eğer kafiye harfi, kuvvetiyle beraber, onların yanında **الرِّدف**’ten daha **أَغْلَظ** hüküm ise, o, hükümce daha **أَغْلَظ** ve te’sîsten daha yüksek tehlikelidir; uzaklığı sebebiyle. Ve başak **غَلُظَت** ve **اسْتَغْلظت**: içinde buğday çıktı. Bitki ve ağaç **استغلظ**: **غَلِيظاً** oldu. Aziz tenzilde: bir ekin gibi; filizini çıkardı, onu güçlendirdi, derken **فاستغلظ**; sonra sapları üzerinde doğruldu; ve aynı şekilde bütün bitki ve ağaç, bitişi sağlamlaştığı zaman. Ve **أَرض غلِيظة**: kolay olmayan; ve **غَلُظت غِلَظاً**; bazen yerin **الغَلِيظ**’inden **الغِلَظ** ile kinaye edilir. İbn Sîde dedi: Bilmiyorum; **الغَلِيظ** manasında mıdır, yoksa kendisiyle vasıflandırılmış bir masdar mıdır? Ve **الغَلْظُ**: yerin **الغَلِيظ** olanı; Ebû Hanîfe onu Nadr’dan rivayet etti; buna reddedildi; ve denildi ki: ancak o **الغِلَظُ**’tır; dediler: Nadr güvenilir değildi. Ve yerden **الغَلْظُ**: taşsız katı olan; Kura‘dan; bu, Ebû Hanîfe’nin sözünü pekiştirmedir. Ve **التغْلِيظ**: yeminde şiddettir. **تَغْلِيظُ اليمين**: onu şiddetlendirmek ve pekiştirmektir; ve ona şeyi **غَلَّظ** **تغليظاً**; bundan: شبه العمد’de vacip olan **الدية المُغَلّظة** ve **اليمينُ المُغلَّظة**. Hataen öldürme hadîsinde: onda diyet **مغلّظة**dır; Şâfiî dedi: diyetin ağırlaştırılması; sırf kasıtta, kasıt-hata’da, haram ayda, haram beldede ve akraba olanı öldürmede; o, develerden otuz **حِقّة**, otuz **جَذَعة** ve kırk; **ثِنِيّة** ile o yılının **بازِل**i arası; hepsi **خَلِفة** yani hamile. Ve ona **غَلَّظْتُ** ve ona **أَغْلَظْتُ**; ve onda **غِلْظة** ve **غُلْظة** ve **غَلْظة** ve **غِلاظةٌ** vardır; yani şiddet ve uzatma. Yüce Allah dedi: ﴿**وليَجِدوا فيكم غِلْظة**﴾; Zeccâc dedi: onda üç lügat vardır: **غِلظة** ve **غُلظة** ve **غَلظة**; ve ona **غلَّظ** ve **أَغْلَظ** ve sözde ona **أَغْلَظ**; başka değil. Ve **رجل غَلِيظ**: kaba; onda **غِلْظة** vardır; **غِلْظة** ve kabalık ve sertlik ve şiddet sahibi. Aziz tenzilde: ﴿ve eğer kaba, **غَلِيظَ القلبِ** olsaydın﴾. Ve **أَمر غَلِيظٌ**: şiddetli, zor; ve **عَهْد غليظ** da böyledir; bundan Yüce Allah’ın sözü: ﴿ve sizden **مِيثاقاً غَلِيظاً** aldılar﴾. Ve ikisi arasında **غِلْظةٌ** ve **مغالظةٌ** vardır; yani düşmanlık. Ve **ماء غَلِيظ**: acı.

مقاييس اللغة:
kaydedilmemiş

القاموس المحيط:
**الغِلْظَةُ**; üç türlü (hareke ile), ve **الغِلاظَةُ** kesr ile; ve “عِنَبٍ” gibi: inceliğin zıddı; fiil “ككَرُمَ” ve “ضَرَبَ” gibidir; o halde o **غَليظٌ** ve **غُلاظٌ**’dır; “كغُرابٍ” gibi. Ve **الغَلْظُ**: pürüzlü yer. Ve adam **أغْلَظَ**: oraya indi; elbiseyi **أغْلَظَ**: onu **غَليظاً** buldu; yahut onu öyle satın aldı; sözde ona: kabalaştırdı. Ve başak **غَلَظَت** ve **اسْتَغْلَظَتْ**: içinde tane çıktı. Ve ikisi arasında **غِلْظَةٌ** ve **مُغالَظَةٌ** vardır: düşmanlık. Ve **الدِّيَةُ المُغَلَّظَةُ** “كمُعَظَّمَةٍ”: otuz **حِقَّةً**, otuz **جَذَعَةً**, ve kırk; **الثَّنِيَّةِ** ile o yılının **بازِل**i arası; hepsi **خَلِفَةٌ**. Ve onu **اسْتَغْلَظَه**: kalınlığı sebebiyle satın almayı terk etti.

تاج العروس:
غ ل ظ
**الغلْظَةُ**; üç türlü (hareke ile); Zeccâc’dan, Yüce Allah’ın şu sözünün tefsirinde: “**ولْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً**”; Cevherî de onu nakletti; aynı şekilde **البارِع**’in sahibi, Sâgânî; kesr meşhurdur. A‘meş ve Âsım okudu: fetha ile **غَلْظَةً**; Selemî, Zirr b. Hubeyş ve Ebân b. Tağlib okudu: zamme ile **غُلْظَةً**; ve aynı şekilde **الغِلاَظَةُ** kesr ile; ve **الغِلَظ** “كَعِنَب” (gibi); bütün bunlar, yaratılışta, tabiatta, fiilde, konuşmada, yaşayışta ve bunun benzerlerinde inceliğin zıddıdır.
Ve âyetin manası: şiddet ve uzatmadır. Ebû Hanîfe **الغِلَظَ**’ı şaraba ödünçledi; Yakub onu işe ödünçledi; su hakkında dedi ki: Ama bayat olan; ama dibi uzak, suyu çekmesi şiddetli olan; işi **غَلِيظاً**. İbn Cinnî de **الغِلَظَ**’ı cevherler dışında kullandı; şöyle dedi: Eğer kafiye harfi, kuvvetiyle beraber, onların yanında **الرِّدف**’ten daha **أَغْلَظ** hüküm ise, o, hükümce daha **أَغْلَظ** ve te’sîsten daha yüksek tehlikelidir; uzaklığı sebebiyle.
Ve fiil “ككَرُمَ” ve “ضَرَبَ” gibidir; birincisiyle Cevherî yetindi; ikincisini Sâgânî nakletti; dedi ki: Nubeyh, Ebû Vâkid ve Cerrâh okudu: **" واغْلِظْ عَلَيْهِم "**; **اللام**’ın kesriyle; **التَّوْبَة** ve **التَّحْرِيم**’de.
O halde o **غَلِيظٌ** ve **غُلاَظٌ**’dır; “كغُرَابٍ” gibi; dişisi **غَلِيظَةٌ**; onun çoğulu **غِلاَظٌ**; bundan Yüce Allah’ın sözü: “**عَلَيْهَا مَلائِكَةٌ غِلاظٌ شِدادٌ**”. A‘câc dedi: “قَدْ وَجَدُوا أَرْكَانَنَا غِلاظَا”. Ve **الغَلْظُ** fetha ile: pürüzlü yer; İbn Abbâd’dan. Ebû Hanîfe Nadr’dan rivayet etti: **الغَلْظُ**: yerin **الغَلِيظ** olanı; buna reddedildi; ve denildi ki: ancak o **الغِلَظُ**’tır; dediler: Nadr güvenilir değildi. İbn Sîde onların sözünü nakletti: **أَرْضٌ غَلِيظَة**: kolay olmayan; ve **غَلُظَتْ غِلَظاً**; bazen yerin **الغَلِيظ**’inden **الغِلَظ** ile kinaye edilir; dedi ki: Bilmiyorum; **الغَلِيظ** manasında mıdır, yoksa kendisiyle vasıflandırılmış bir masdar mıdır?
Dedim ki: Ebû Hanîfe’yi destekleyen şeylerdendir; Kura‘ın sözü: yerden **الغَلْظُ**: taşsız katı olan. Öyleyse düşün.
Ve adam **أَغْلَظَ**: oraya indi; İbn Abbâd’dan. Kisâî dedi: **الغِلَظُ**; **التَّكْمِلَة**’de olduğu gibi; o da Ebû Hanîfe’nin sözünü pekiştirmedir. Ve elbiseyi **أَغْلَظَ**: onu **غَلِيظاً** buldu; yahut onu öyle satın aldı; sonuncusu Cevherî’den; Sâgânî ona şu sözüyle reddetti: Bu, satın alma ile hiçbir şeyden değildir; ancak “**أَفْعَلْتُه**” babındandır; yani onu sıfatlardan bir sıfat üzere buldum; onların sözü gibi: **أَحْمَدْتُهُ** ve **أَبْخَلْتُهُ**; **التَّكْمِلَة**’de olduğu gibi. **العُبَاب**’da: birincisi daha sahih.
Ve sözde ona **أَغْلَظَ**: kabalaştırdı; bu mecazdır; onda **غَلَّظَ** denmez.
Ve başak **غَلَظُت** ve **اسْتَغْلَظَتْ**: içinde tane çıktı; bundan Yüce Allah’ın sözü: “**فاسْتَغْلَظَ فاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ**”. Ve aynı şekilde bütün bitki ve ağaç; bitişi sağlamlaştığı ve **غَلِيظاً** olduğu zaman.
Ve ikisi arasında kesr ile **غِلْظَةٌ** ve **مُغَالَظَةٌ** vardır; yani düşmanlık; İbn Düreyd’den. Ve ona şeyi **غَلَّظَ عَلَيْهِ** **تَغْلِيظاً**; bundan **الدِّيَةُ المُغَلَّظَةُ** “كمُعَظَّمة”dır; ve o, **الصّحاح**’ta olduğu gibi, شبه العمد’de vacip olandır. Şâfiî (Allah Teâlâ ona rahmet etsin) dedi: **الدِّيَةُ المُغَلَّظَةُ**; sırf kasıtta, kasıt-hata’da, haram ayda ve haram beldede öldürmede ve akraba olanı öldürmede; o, develerden otuz **حِقَّةً**, otuz **جَذْعَةً**, ve kırk; **الثَّنِيَّةِ** ile o yılının **بازِل**i arası; hepsi **خَلِفَةٌ** yani hamile.
Ve onu, yani elbiseyi, **اسْتَغْلَظَهُ**: kalınlığı sebebiyle satın almayı terk etti; Cevherî onu nakletti. Ve ona karşı istidrâk edilenlerdendir: şeyi **غَلَّظَ** **تَغْلِيظاً**: onu **غَلِيظاً** yaptı. Ve **عَهْدٌ غَلِيظٌ**: pekiştirilmiş, şiddetlendirilmiş; bu mecazdır. Ve denir: **حَلَفَ بِأَغْلاظِ اليَمِينِ**.
Ve **رَجُلٌ غَلِيظٌ**: yani kaba, sertlik sahibi. Ve **رَجُلٌ غَلِيظُ القَلْبِ**: yani kötü huylu. Ve **أَمْرٌ غَلِيظٌ**: şiddetli, zor. Ve **ماءُ غَليظٌ**: acı. Bütün bunlar mecazdır.
Ve denir: onu kolunun **مُسْتَغْلَظِ**’ine sapladı; ve onlarda **نِكَايَاتٍ غَلِيظَةً** yaptı; bu mecazdır.
Ve **المُغالَظَةُ**: muarazaya benzer şey.
