# غلظ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%84%D8%B8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غلظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: غلظ

الغِلَظُ: ضدّ الرّقّةِ في الخَلْق والطبْعِ والفِعْل والمَنْطِق والعيْش ونحو ذلك.
غَلُظَ يَغْلُظ غِلَظاً: صار غلِيظاً، واستغلظ مثله وهو غَلِيظ وغُلاظ، والأُنثى غَلِيظة، وجمعها غِلاظٌ، واستعار أَبو حنيفة الغِلَظَ للخمْر، واستعاره يعقوب للأَمر فقال في الماء: أَمّا ما كان آجِناً وأَمّا ما كان بَعِيدَ القعر شديداً سقيُه، غَليظاً أَمرُه.
وغلَّظ الشيءَ: جعله غَليظاً. وأَغْلَظَ الثوبَ: وجده غَليظاً، وقيل: اشتراه غليظاً. واسْتَغلظَه: ترك شراءه لغِلَظه.
وقوله تعالى: وأَخَذْن منكم مِيثاقاً غليظاً؛ أَي مؤكّداً مشدَّداً، قيل: هو عَقْد المَهر. وقال بعضهم: الميثاق الغليظ هو قوله تعالى: فإِمْساكٌ بمعروف أَو تَسْريح بإِحسان، فاستُعمل الغِلَظُ في غير الجَواهِر، وقد استعمل ابن جني الغِلظ في غير الجواهر أَيضاً فقال: إِذا كان حرف الروي أَغْلَظ حكماً عندهم من الرِّدف مع قوّته فهو أَغْلظ حكماً وأَعلى خطَراً من التأْسيس لبُعده.
وغَلُظَت السُّنبلة واسْتَغْلظت: خرج فيها القمح. واستغلظ النباتُ والشجر: صار غَلِيظاً. وفي التنزيل العزيز: كزرْع أَخرج شَطْأَه فآزَرَه فاستغلظ فاستوى على سُوقه، وكذلك جميع النبات والشجر إِذا استحكمت نِبْتَتُه. وأَرض غلِيظة: غير سَهلة، وقد غَلُظت غِلَظاً، وربما كني عن الغَلِيظ من الأَرض بالغِلَظ. قال ابن سيده: فلا أَدري أَهو بمعنى الغَلِيظ أَم هو مصدر وصف به. والغَلْظُ: الغَلِيظُ من الأَرض، رواه أَبو حنيفة عن النضر ورُدَّ ذلك عليه، وقيل إِنما هو الغِلَظُ، قالوا: ولم يكن النضر بثقة. والغَلْظُ من الأَرض: الصُّلْب من غير حجارة؛ عن كراع، فهو تأْكيد لقول أَبي حنيفة. والتغْلِيظ: الشدّة في اليمين. وتَغْلِيظُ اليمين: تشدِيدُها وتَوكِيدها، وغَلَّظ عليه الشيءَ تغليظاً، ومنه الدية المُغَلّظة التي تجب في شبه العمد واليمينُ المُغلَّظة. وفي حديث قتل الخَطإِ: ففيها الدِّية مغلّظة؛ قال الشافعي: تغليظ الدية في العَمْد المَحْض والعمد الخطإِ والشهرِ الحرامِ والبَلدِ الحرام وقتل ذي الرحم، وهي ثلاثون حِقّة من الإِبل وثلاثون جَذَعة وأَربعون ما بين ثِنِيّة إِلى بازِل عامِها كلُّها خَلِفة أَي حامل. وغَلَّظْتُ عليه وأَغْلَظْتُ له وفيه غِلْظة وغُلْظة وغَلْظة وغِلاظةٌ أَي شِدَّة واسْتطالة. قال اللّه تعالى: وليَجِدوا فيكم غِلْظة؛ قال الزجاج: فيها ثلاث لغات غِلظة وغُلظة وغَلظة؛ وقد غلَّظَ عليه وأَغْلَظ وأَغْلَظ له في القول لا غير. ورجل غَلِيظ: فَظٌّ فيه غِلْظة، ذو غِلْظة وفَظاظةٍ وقَساوة وشدّة. وفي التنزيل العزيز: ولو كنتَ فَظّاً غَلِيظَ القلبِ. وأَمر غَلِيظٌ: شَدِيد صَعْب، وعَهْد غليظ كذلك؛ ومنه قوله تعالى: وأَخذْن منكم مِيثاقاً غَلِيظاً. وبينهما غِلْظةٌ ومغالظةٌ أَي عَداوة. وماء غَلِيظ: مُرٌّ.

### Türkçe

**الغِلَظُ**: yaratılışta, tabiatta, fiilde, konuşmada, yaşayışta ve bunun benzeri şeylerde **الرّقّةِ**’nin zıddıdır.

**غَلُظَ يَغْلُظ غِلَظاً**: **غَلِيظاً** oldu; **استغلظ** da onun benzeridir. O, **غَلِيظ** ve **غُلاظ**’dır; dişisi **غَلِيظة**’dir; onun çoğulu **غِلاظٌ**’dır. Ebû Hanîfe **الغِلَظَ**’ı şarap için mecaz yaptı; Yakub da onu iş için mecaz yaptı; su hakkında şöyle dedi: “Ama ekşimiş olan; ama dibi uzak, içirilmesi şiddetli, işi **غَليظاً** olan.”

Ve **غلَّظ** şeyi: onu **غَليظاً** yaptı. Ve **أَغْلَظَ** elbiseyi: onu **غَليظاً** buldu; ve denildi ki: onu kalın olarak satın aldı. Ve **اسْتَغلظَه**: kalınlığından dolayı onu satın almayı terk etti.

Ve Yüce Allah’ın sözü: **وأَخَذْن منكم مِيثاقاً غليظاً**; yani pekiştirilmiş, sıkılaştırılmış. Denildi ki: o, mehir akdidir. Bazıları dedi ki: kalın misak, Yüce Allah’ın sözü olan şudur: **فإِمْساكٌ بمعروف أَو تَسْريح بإِحسان**; böylece **الغِلَظُ** cevherler dışında kullanıldı. İbn Cinnî de **الغِلظ**’ı cevherler dışında da kullandı; şöyle dedi: “Eğer kafiye harfi, kuvvetiyle birlikte, onların yanında **الرِّدف**’ten hükümce daha **أَغْلَظ** ise, o hükümce daha **أَغْلَظ** ve tehlikece daha yücedir; **التأْسيس**’ten daha üstündür; onun uzaklığından dolayı.”

Ve **غَلُظَت السُّنبلة** ve **اسْتَغْلظت**: içinde buğday çıktı. Bitki ve ağaç **استغلظ**: **غَلِيظاً** oldu. Aziz tenzilde: **كزرْع أَخرج شَطْأَه فآزَرَه فاستغلظ فاستوى على سُوقه**; ve bütün bitki ve ağaç da böyledir, ne zaman ki bitişi sağlamlaşır.

Ve **أَرض غلِيظة**: kolay olmayan; ve **غَلُظت غِلَظاً**. Bazen yerin **الغَلِيظ**’inden **الغِلَظ** ile kinaye edilir. İbn Sîde dedi ki: “Bilmiyorum; **الغَلِيظ** manasında mıdır, yoksa kendisiyle vasfedilmiş bir mastar mıdır.” Ve **الغَلْظُ**: yerin **الغَلِيظ** olanı; bunu Ebû Hanîfe, Nadr’dan rivayet etti; ve bu ona reddedildi. Denildi ki: ancak o **الغِلَظُ**’dır; dediler ki: Nadr güvenilir değildi. Ve yerden **الغَلْظُ**: taşsız sert olan; Kırâ‘dan; bu, Ebû Hanîfe’nin sözünü pekiştirmedir.

Ve **التغْلِيظ**: yeminde şiddettir. Ve **تَغْلِيظُ اليمين**: onu şiddetlendirmek ve onu te’kîd etmektir. Ve ona şey’i **تغليظاً** ile **غَلَّظ**; bundan, شبه العمد’de vacip olan ağırlaştırılmış diyet ve ağırlaştırılmış yemin vardır. Hata ile öldürme hadîsinde: “Onda diyet ağırlaştırılmıştır.” Şâfiî dedi ki: diyetin ağırlaştırılması, sırf kasıtta, kasıt-hata’da, haram ayda, haram beldede ve akraba olanı öldürmede olur; ve o, develerden otuz **حِقّة** ve otuz **جَذَعة** ve kırk tane, **ثِنِيّة** ile o yılının **بازِل**’i arasında olan; hepsi **خَلِفة** yani gebe.

Ve ona karşı **غَلَّظْتُ** ve onun için ve onda **أَغْلَظْتُ**; ve onda **غِلْظة** ve **غُلْظة** ve **غَلْظة** ve **غِلاظةٌ**; yani şiddet ve uzanma. Yüce Allah dedi ki: **وليَجِدوا فيكم غِلْظة**; Zeccâc dedi ki: onda üç lehçe vardır: **غِلظة** ve **غُلظة** ve **غَلظة**. Ve ona karşı **غلَّظَ** ve **أَغْلَظ** ve sözde yalnızca onun için **أَغْلَظ**.

Ve **رجل غَلِيظ**: kaba; onda **غِلْظة** vardır; **غِلْظة** ve kabalık ve katılık ve şiddet sahibidir. Aziz tenzilde: **ولو كنتَ فَظّاً غَلِيظَ القلبِ**.

Ve **أَمر غَلِيظٌ**: şiddetli, zor; ve **عَهْد غليظ** da böyledir; ondan, Yüce Allah’ın sözü: **وأَخذْن منكم مِيثاقاً غَلِيظاً**. Ve ikisi arasında **غِلْظةٌ** ve **مغالظةٌ** vardır; yani düşmanlık.

Ve **ماء غَلِيظ**: acı.
