# غلق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%84%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: غلق

الغلقة بالفتح، وهو الأكثر، كذا سمعه أبو حنيفة، عن البكري ويكسر كذا سمعه عن أعرابي من ربيعة. ويقال: غلقى كسكرى عن غير أبي حنيفة: شجيرة تشبه العظلم مرة جدا، لا يأكلها شيء، تجفف، ثم تدق، وتضرب بالماء، وتنقع فيها الجلود، فلا تبقى عليها شعرة ولا وبرة إلا أنقتها منها، وذلك إذا أرادوا طرح الجلود في الدباغ، بقرية كانت أو غنمية، أو غير ذلك، وهي تدق وتحمل في البلاد لهذا الشأن، تكون بالحجاز وتهامة. وقال ابن السكيت: يعطن بها أهل الطائف. وقال أبو حنيفة: وهي شجرة لا تطاق حدة، يتوقع جانيها على عينيه من بخارها أو مائها غاية للدباغ. وقال الليث: وهي سم يغلث بورقها للذئاب والكلاب فيقتلها، ويدبغ بها أيضا. قال مزرد: هكذا نسبه الأزهري له، وقيل للمرار:
  جربن فلا يهنأن إلا بغـلـقة                      عطين وأبوال النساء القواعد قال أبو حنيفة: والحبشة تسم بها السلاح، وذلك أنهم يطبخونها ثم يطلون بمائها السلاح، فيقتل من أصابه. وإهاب مغلوق: دبغ به. وقال ابن السكيت: إذا جعلت فيه الغلقة حين يعطن، كما في الصحاح. وغلق الباب يغلقه من حد ضرب غلقا، نقلها ابن دريد، وعزاها الى أبي زيد: لثغة أو لغية رديئة متروكة في أغلقه فهو مغلق، أو نادرة، وقد جاء ذلك في قول الشاعر:
  لعرض من الأعراض يمسي حمامه                      ويضحي على أفنائه الغين يهتـف
  أحب الى قلبـي مـن الـديك رنة                      وباب إذا ما مال للغلـق يصـرف وهي لغة متروكة، كما قاله الجوهري. قال أبو الأسود الدؤلي:
  ولا أقول لقدر القوم قد غليت                      ولا أقول لباب الدار مغلوق
  لكن أقول لبابي مغلق، وغلت                      قدري وقابلها دن وإبـريق وأما غلق الباب فهي لغة فصيحة. وربما قالوا: أغلقت الأبواب، يراد بها التكثير، نقله سيبويه، قال: وهو عربي جيد. وأنشد الجوهري للفرزدق:
  مازلت أفتح أبوابا وأغلقـهـا                      حتى أتيت أبا عمرو بن عمار

  قال أبو حاتم السجستاني: يريد أبا عمرو بن العلاء. وغلق في الأرض يغلق غلقا، مثل: فلق يفلق يفلق فلقا: أمعن فيها، عن ابن عباد، وهو مجاز. ورجل غلق أو جمل غلق، بالفتح فيهما، أي: كبير أعجف، وكذلك جمل غلقة: إذا هزل وكبر. ونص النوادر: شيخ غلق. أو رجل غلق، أي: أحمر، وكذلك سقاء غلق، وأدم غلق، نقله ابن عباد. ويقال: باب غلق، بضمتين أي: مغلق، وهو فعل بمعنى مفعول، مثل: قارورة فتح، وباب فتح: واسع ضخم، وجذع قطل. والغلق بالتحريك: المغلاق، وهو ما يغلق به الباب وهو المرتاج أيضا. قال الراغب: وقيل: ما يفتح به، لكن إذا عبر بالإغلاق يقال: مغلق، ومغلاق، وإذا عبر بالفتح، يقال: مفتح ومفتاح. كالمغلوق بالضم. نقله الجوهري وضبطه، وأهمل المصنف ضبطه، فاقتضى اصطلاحه فتح الميم، مع أن هذه من جملة النوادر التي تقدم ذكرها في ع ل ق فكان واجب الضبط، كما لا يخفى. والمغلق، كمنبر: سهم في الميسر، أو هو السهم السابع في مضعف الميسر لاستغلاقه ما يبقى من آخر الميسر، قاله الليث وصاحب المفردات. ج مغاليق، وأنشد الليث للبيد:
  وجزور أيسار دعوت لحتفها                      بمغالق متشابه أجرامـهـا أو غلط الليث في تفسير قوله: بمغالق. والمغالق: من نعوت القداح التي يكون لها الفوز، وليست المغالق من أسمائها، وهي التي تغلق الخطر، فتوجبه للقامر الفائز، كما يغلق الرهن لمستحقه. ومنه قول عمرو بن قميئة:
  بأيديهم مقرومة ومغـالـق                      يعود بأرزاق العيال منيحها كذا في التهذيب، وهو مجاز. ومن المجاز: غلق الرهن، كفرح غلقا: استحقه المرتهن، وذلك إذا لم يفتكك في الوقت المشروط. وفي الحديث: لا يغلق الرهن هذا نص الجوهري. وقال سيبويه: وغلق الرهن في يد المرتهن غلقا وغلوقا، فهو غلق: استحقه المرتهن؛ وذلك إذا لم يفتك في الوقت المشروط. وفي لحديث: لا يغلق الرهن بما فيه. وقال أبو عبيد في تفسير هذا الحديث أي: لا يستحقه المرتهن إذا لم يرد الراهن ما رهنه فيه، وكان هذا من فعل الجاهلية فأبطله النبي صلى الله عليه وسلم بقوله: لا يغلق الرهن. قال شيخنا: أي: لابد من نظر مالك الرهن وبيعه إياه بنفسه، أو أخذه وإعطاء ما رهن به وإن أبى ألزمه القاضي بذلك. وفي العباب: في الحديث: لا يغلق الرهن بما فيه، لك غنمه، وعليك غرمه. وسئل إبراهيم النخعي عن غلق الرهن، فقال: لا يستحقه المرتهن إذا لم يؤد الراهن ما عليه في الوقت المعين، ونماؤه وفضل قيمته للراهن، وعلى المرتهن ضمانه إن هلك قال زهير يذكر امرأة:
  وفارقتك برهن لا فـكـاك لـه                      يوم الوداع فأمسى الرهن قد غلقا يعني أنها ارتهنت قلبه، ورهنت به. وأنشد شمر:
  هل من نجاز لموعود بخلـت بـه                      أو للرهين الذي استغلقت من فادي وقال عمارة بن صفوان الضبي:
  أجارتنا من يجتمع يتـفـرق                      ومن يك رهنا للحوادث يغلق

  وقال ابن الأعرابي: غلق الرهن يغلق غلوقا إذا لم يوجد له تخلص، وبقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على تخليصه. ومعنى الحديث أنه لا يستحقه المرتهن إذا لم يستفكه صاحبه. وكان هذا من فعل الجاهلية أن الراهن إذا لم يؤد ما عليه في الوقت المعين ملك المرتهن الرهن، فأبطله الإسلام. ومن المجاز: غلقت النخلة غلقا، فهي غلقة: إذا دودت أصول سعفها، فانقطع حملها. وأغلقت عن الإثمار. ومن المجاز: غلق ظهر البعير غلقا، فهو غلق: إذا دبر دبرا لا يبرأ، وهو أن ترى ظهره أجمع جلبتين آثار دبر قد برأت فأنت تنظر الى صفحتيه تبرقان. وقال ابن شميل: الغلق: شر دبر البعير، لا يقدر أن تعادى الأداة عنه، أي: ترفع عنه حتى يكون مرتفعا، وقد عاديت عنه الأداة، وهو أن تجوب عنه القتب والحلس. وقال ابن شميل: يقال استغلقني فلان في بيعته نص ابن شميل في بيعي إذا لم يجعل لي خيارا في رده. قال: واستغلقت علي بيعته: صار كذلك، وهو مجاز. ومن المجاز: استغلق عليه الكلام إذا أرتج عليه فلا يتكلم وفي الأساس: إذا ضيق عليه وأكره. وكلام غلق، ككتف أي: مشكل وهو مجاز. وغلاق كشداد: رجل من بني تميم، نقله الجوهري. وقال غيره: هو أبو حي، وأنشد ابن الأعرابي:
  إذا تجليت غـلاقـا لـتـعـرفـهـا                      لاحت من اللؤم في أعناقها الكـتـب
  إني وأتي ابـن غـلاق لـيقـرينـي                      كغابط الكلب يرجو الطرق في الذنب وأيضا: شاعر، وهو غلاق بن مروان بن الحكم بن زنباع، له أشعار جيدة، أورده المرزباني، ولكنه ضبطه بالعين المهملة. وخالد بن غلاق: محدث وهو شيخ للجريري أو هو بالمهملة، وقد أشرنا إليه، وذكره الحافظ بالوجهين. وعين غلاق، كقطام: ع نقله الصاغاني. وغولقان: ة بمرو نقله الصاغاني. والإغلاق: الإكراه قال ابن الأعرابي: أغلق زيد عمرا على شيء يفعله: إذا أكرهه عليه. وفي الحديث: لا طلاق ولا عتاق في إغلاق أي: في إكراه، لأن المغلق مكره عليه في أمره ومضيق عليه في تصرفه، كأنه يغلق عليه الباب، ويحبس، ويضيق عليه حتى يطلق. والإغلاق: ضد الفتح. يقال: فتح بابه وأغلقه، وقد تقدم شاهده. والاسم الغلق بالفتح، نقله الجوهري، وتقدم شاهده. والإغلاق: إدبار ظهر البعير بالأحمال المثقلة. ومنه حديث جابر رضي الله عنه: شفاعة رسول الله صلى الله عليه وسلم لمن أوثق نفسه، وأغلق ظهره. شبه الذنوب التي أثقلت ظهر الإنسان بثقل حمل البعير. وقيل: الإغلاق: عمل الجاهلية، كانوا إذا بلغت إبل أحدهم مائة أغلقوا بعيرا؛ بأن ينزعوا سناسن فقره، ويعقروا سامه، لئلا يركب، ولا ينتفع بظهره، ويسمى ذلك البعير المعنى، كما سيأتي في عني. والمغالقة: المراهنة، وأصلها في الميسر. ومنه الحديث: ورجل ارتبط فرستا ليغالق عليها. ومما يستدرك عليه: غلقت الأبواب. قال سيبويه: شدد للتكثير. قال الأصبهاني: وذلك إذا أغلقت أبوابا كثيرة، أو أغلقت بابا مرارا، أو أحكمت إغلاق باب، وعلى هذا )وغلقت الأبواب( وغلق الباب. وانغلق، واستغلق: عسر فتحه. وجمع الغلق، محركة: الأغلاق. قال سيبويه: لم يجاوزوا به هذا البناء، واستعاره الفرزدق، فقال:
  فبتن بجانبي مصرعـات                      وبت أفض أغلاق الختام

  قال الفارسي: أراد ختام الأغلاق، فقلب. وفي حديث أبي رافع: ثم علق الأغاليق على ود. هي المفاتيح، واحدها إغليق. والغلاق، كسحاب: المغلاق. وإغلاق القاتل: إسلامه الى ولي المقتول، فيحكم في دمه ما شاء. يقال: أغلق فلان بجريرته، وقال الفرزدق:
  أسارى حديد أغلقت بدمائها والاسم منه الغلاق، قال عدي بن زيد:
  وتقول العداة أودى عدي                      وبنوه قد أيقنوا بالغلاق والمغلاق: لغة في المغلق لسهم القداح. ورجل غلق، ككتف: سيئ الخلق. وقال أبو بكر: كثير الغضب. وقيل: الضيق الخلق، العسر الرضا. وقد أغلق فلان: إذا أغضب، فغلق: غضب واحتد. وقال الليث: يقال: احتد فلان فغلق في حدته، أي: نشب، وهو مجاز. وغلق قلبه في يد فلانة كذلك. ويقال: حلال طلق، وحرام غلق. وفلان مفتاح للخير، مغلاق للشر، والجمع مغاليق. وأنشد ابن الأعرابي لأوس بن حجر:
  على العمر واصطادت فؤادا كأنه                      أبو غلق في ليلتـين مـؤجـل وفسره فقال: أبو غلق، أي: صاحب رهن غلق أجله ليلتان أن يفك. وقوم مغاليق: يغلق الرهن على الأيديهم. وغلق غلقا: ذهب. وأغلق الرهن: أوجبه، عن ابن الأعرابي. وقال أبو عمرو: الغلق: الضجر. ومكان غلق، أي: ضيق، يقال: إياك والغلق. والغلق أيضا: الهلاك. وقال المبرد: الغلق: ضيق الصدر، وقلة الصبر. وأغلق عليه الأمر: إذا لم ينفسح له. وغلق الأسير والجاني، فهو غلق: إذا لم يفد. قال أبو دهبل:
  مازلت في الغفر للذنوب، وإط                      لاق لعان بجرمـه غـلـق وقال شمر: يقال لكل شيء نشب في شيء فلزمه: قد غلق في الباطل، وأنشد شمر للفرزدق:
  وعرد عن بنيه الكسب منه                      ولو كانوا أولي غلق سغابا أولي غلق، أي: قد غلقوا في الفقر والجوع. وقال أبو عمرو: الغلق، بالفتح: السقاء النغل.

### Türkçe

**الغلقة** fetha ile (okunur); ve o daha çoktur; böylece onu Ebû Hanîfe el-Bekrî’den işitmiştir; ve kesre ile (de okunur); böylece onu Rebîʿa’dan bir aʿrâbîden işitmiştir. Ve denilir: **غلقى**; **سكرى** gibi; Ebû Hanîfe’den başkası tarafından: çok acı, **العظلم**’e benzeyen bir çalıdır; onu hiçbir şey yemez; kurutulur, sonra dövülür, su ile çırpılır; deriler onun içinde ıslatılır; böylece üzerinde bir kıl da bir tüy de kalmaz, ancak onu ondan temizler; bu, derileri tabaklamaya atmak istedikleri vakit olur; sığır derisi olsun, keçi derisi olsun, yahut başka; ve o dövülür ve bu iş için beldelere taşınır; Hicaz’da ve Tihâme’de bulunur. İbnü’s-Sikkît dedi: Tâif ehli onunla **يعطن** eder. Ebû Hanîfe dedi: O, keskinliği tahammül edilmez bir ağaçtır; toplayanı, onun buharından yahut suyundan, tabaklama için bir gaye olarak, gözleri üzerine (zarar) bekler. Leys dedi: O bir zehirdir; yaprağıyla kurtlara ve köpeklere **يغلث** edilir de onları öldürür; ve onunla da tabaklanır. Mezred dedi: Ezherî onu ona böyle nisbet etti; ve **المرار**’a denildi:
  Deneyin; **غـلـقة** ile, **عطين** ile ve oturan kadınların idrarları ile olmadıkça (hiçbir şey) hoşlarına gitmez. Ebû Hanîfe dedi: Habeş de onunla silahı zehirler; ve bu, onların onu pişirmeleri, sonra silahı onun suyuyla sıvamalarıdır; böylece ona isabet eden kimse ölür. Ve **إهاب مغلوق**: onunla tabaklanmış (deri). İbnü’s-Sikkît dedi: **الغلقة**’yı, **يعطن** ettiği vakit onun içine koyduğun zaman; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve **غلق الباب**: onu kapatır; **حد ضرب**’dan (kıyasla) **غلقا**; onu İbn Düreyd nakletti ve onu Ebû Zeyd’e nisbet etti: bir pelteklik yahut kötü, terk edilmiş bir lehçe; **أغلقه**’de; o halde o **مغلق**’tır; yahut nadirdir; ve bu, şairin sözünde gelmiştir:
  Arazlardan bir araz için, onun ölümü akşamlar; ve sabahlar, avlusunda **الغين** bağırır.
  Kalbime, horozun ötüşünden daha sevgilidir; ve bir kapı ki, **للغلـق**’a meylettiği vakit çevrilir. Ve o terk edilmiş bir dildir; Cevherî’nin dediği gibi. Ebü’l-Esved ed-Düelî dedi:
  Kavmin kaderi **قد غليت** derim; ve evin kapısına **مغلوق** derim değil.
  Lâkin kapıma **مغلق** derim; ve kaderim **وغلت**; ve ona bir küp ve bir ibrik karşılık geldi. Ama **غلق الباب** fasihtir. Ve belki dediler: **أغلقت الأبواب**; onunla çokluk kastedilir; Sîbeveyh onu nakletti; dedi: ve o iyi Arapçadır. Cevherî, Ferazdak için rivayet etti:
  Kapılar açmaya ve onları **أغلقـهـا** etmeye devam ettim; nihayet Ebû ʿAmr b. ʿAmmâr’a geldim.

Ebû Hâtim es-Sicistânî dedi: Ebû ʿAmr b. el-ʿAlâ’yı kastediyor. Ve **غلق في الأرض**: **غلقا** ile **يغلق**; tıpkı: **فلق يفلق يفلق فلقا**; onda derinleşti; İbn ʿAbbâd’dan; ve o mecazdır. Ve bir adam **غلق** yahut bir deve **غلق**; ikisinde de fetha ile; yani: büyük, çok zayıf; ve yine **جمل غلقة**: zayıflayıp yaşlandığı zaman. Ve **النوادر**’in nassı: **شيخ غلق**. Yahut bir adam **غلق**; yani: kırmızı; ve yine **سقاء غلق** ve **أدم غلق**; İbn ʿAbbâd onu nakletti. Ve denilir: **باب غلق**; iki damme ile; yani: kapalı; ve o, mef‘ûl mânasında fiildir; tıpkı: **قارورة فتح** ve **باب فتح**: geniş, iri; ve **جذع قطل**. Ve **الغلق** (hareke ile): **المغلاق**; ve o, kapının onunla kapatıldığı şeydir; ve o, **المرتاج** da (denilen)dir. Râgıb dedi: ve denildi: onunla açılan şey; lâkin **بالإغلاق** ile ifade edildiği vakit **مغلق** ve **مغلاق** denir; ve **بالفتح** ile ifade edildiği vakit **مفتح** ve **مفتاح** denir. **كالمغلوق** damme ile. Cevherî onu nakletti ve ضبط etti; ve musannif onun ضبطunu ihmal etti; böylece onun ıstılahı mîm’in fethasını gerektirdi; hâlbuki bu, daha önce **ع ل ق**’ta zikri geçen nadirlerden bir cümledir; bu sebeple ضبط vacipti; gizli olmadığı üzere. Ve **المغلق**; **كمنبر**: **الميسر**’de bir ok; yahut o, **مضعف الميسر**’de yedinci oktur; çünkü o, **آخر الميسر**’den kalan şeyi **لاستغلاقه** (kapatması) sebebiyle; bunu Leys ve **صاحب المفردات** söyledi. Çoğulu **مغاليق**. Leys, Lebîd için inşâd etti:
  Ölümü için çağırdığım bir **جزور أيسار**;
  **بمغالق** ile; cisimleri birbirine benzer.
Yahut Leys, onun sözünün tefsirinde hata etti: **بمغالق**. Ve **المغالق**: kazanmanın bulunduğu **القداح**’ın sıfatlarındandır; ve **المغالق** onların isimlerinden değildir; ve o, **الخطر**’u kapatan (kesinleştiren)dir; böylece onu kazanan kumarbaza vacip kılar; tıpkı rehnin, hak sahibine kapanması gibi. Ondandır ʿAmr b. Kumey’e’nin sözü:
  Ellerinde **مقرومة** ve **مغـالـق**;
  Onun **منيح**’ı, ailelerin rızıklarıyla döner.
**التهذيب**’de böyledir; ve o mecazdır. Ve mecazdandır: **غلق الرهن**; **كفرح**: **غلقا**; rehin alan onu hak etti; ve bu, şart koşulan vakitte onu kurtarmadığı zaman olur. Hadiste: **لا يغلق الرهن**; bu, Cevherî’nin nassıdır. Sîbeveyh dedi: ve **غلق الرهن** rehin alanın elinde **غلقا** ve **غلوقا**; o halde o **غلق**’tır: rehin alan onu hak etti; ve bu, şart koşulan vakitte onu kurtarmadığı zaman olur. Ve hadiste: **لا يغلق الرهن بما فيه**. Ebû ʿUbeyd bu hadisin tefsirinde dedi: yani, rehin veren, rehin verdiğini onun içinde geri getirmezse rehin alan onu hak etmez; ve bu, câhiliyenin fiilindendi; Peygamber صلى الله عليه وسلم onu **لا يغلق الرهن** sözüyle iptal etti. Şeyhimiz dedi: yani, rehnin sahibinin bakışı ve onu bizzat satması, yahut onu alıp onunla rehin verilen şeyi vermesi gerekir; ve eğer kaçınırsa kadı onu buna zorlar. **العباب**’da: hadiste: **لا يغلق الرهن بما فيه، لك غنمه، وعليك غرمه**. İbrâhîm en-Nehaʿî’ye **غلق الرهن** hakkında soruldu; dedi: rehin veren, belirlenmiş vakitte üzerindeki şeyi edâ etmezse rehin alan onu hak etmez; ve onun artışı ve kıymetinin fazlası rehin verene aittir; ve eğer helâk olursa onun garantisi rehin alanın üzerinedir. Züheyr, bir kadını zikrederek dedi:
  Senden, çözümü olmayan bir rehin ile ayrıldım;
  Veda gününde; böylece rehin **قد غلقا** oldu.
Yani, onun kalbini rehin aldı ve onunla rehin verdi. Şemmer inşâd etti:
  Cimrilik ettiğin bir vaade vefa var mı?
  Yahut fidyeciden **استغلقت** ettiğim rehine (var mı)?
Ve ʿUmâre b. Safvân ed-Dabbî dedi:
  Komşumuz! Kim toplanırsa ayrılır;
  Ve kim olaylara rehin olursa **يغلق** olur.

İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **غلق** rehin, **يغلق** **غلوقا**: eğer onun için bir kurtuluş bulunmazsa ve mürtehinin elinde kalırsa; rehni veren, onu kurtarmaya güç yetiremez. Hadisin mânası: sahibi onu kurtarmadığı takdirde mürtehin onu hak etmez. Bu, câhiliye fiilindendi: rehin veren, üzerine olanı belirlenmiş vakitte eda etmezse mürtehin rehni mülk edinirdi; İslâm bunu iptal etti.

Mecazdan: **غلقت النخلة غلقا**; o hâlde o **غلقة**dır: eğer yaprak saplarının dipleri kurtlanırsa, yükü kesilir. Ve meyve vermekten **أغلقت**.

Mecazdan: **غلق ظهر البعير غلقا**; o hâlde o **غلق**tır: eğer iyileşmeyen bir yara ile yara olursa; bu, sırtının tamamında iki kabuk (iz) görmendir; iyileşmiş yara izleri; sen iki yanına bakarsın, parıldarlar.

İbn Şümeyl dedi ki: **الغلق**: devenin yarasının şerri; alet ondan uzaklaştırılamaz; yani ondan kaldırılmaz ki yükselmiş olsun; hâlbuki ondan aleti uzaklaştırmışsındır; bu, semeri ve altlığını ondan yarmandır.

İbn Şümeyl dedi ki: denir: **استغلقني** falan, onun satımında; İbn Şümeyl’in metni: satımımda, eğer bana onu geri çevirmede bir muhayyerlik kılmazsa. Dedi ki: **واستغلقت علي بيعته**: öyle oldu; bu mecazdır.

Mecazdan: **استغلق عليه الكلام**: eğer ona düğümlenirse, artık konuşmaz. Ve **الأساس**’ta: eğer ona daraltılır ve zorlanırsa. Ve **كلام غلق** ( **كتف** gibi): yani müşkil; bu mecazdır.

Ve **غلاق** ( **شداد** gibi): Benî Temîm’den bir adam; Cevherî onu nakletti. Başkası dedi ki: o **أبو حي**’dır. İbnü’l-A‘râbî şu beyti okudu:
  Eğer **غـلاقـا** olarak açığa çıkarsan, onu tanıyasın diye,
  Boyunlarında yazılar, alçaklıktan parladı.
  Ben ve **ابـن غـلاق**’ın gelişi, beni yakîn kılsın diye,
  Kuyrukta vuruşu uman köpeği gıpta eden gibidir.

Ve ayrıca: bir şairdir; o, **غلاق بن مروان بن الحكم بن زنباع**’dır; onun iyi şiirleri vardır; Merzübânî onu zikretti; fakat onu **العين**’in ihmâliyle ضبط etti.

Ve **خالد بن غلاق**: bir muhaddistir; o, Cerîrî’nin şeyhidir; yahut o, ihmâl iledir; ona işaret ettik; Hâfız onu iki vecihle zikretti.

Ve **عين غلاق** ( **قطام** gibi): bir yer; Sâgânî onu nakletti. Ve **غولقان**: Merv’de bir yer; Sâgânî onu nakletti.

Ve **الإغلاق**: zorlama. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **أغلق** Zeyd, Amr’ı bir şeyi yapmaya: eğer onu ona zorlarsa.

Ve hadiste: **لا طلاق ولا عتاق في إغلاق**; yani zorlama içinde; çünkü **المغلق** işinde zorlanmıştır ve tasarrufunda daraltılmıştır; sanki kapı ona kapatılır, hapsedilir ve ona daraltılır, ta ki boşasın.

Ve **الإغلاق**: açmanın zıddıdır. Denir: kapısını açtı ve onu **أغلقه**; şahidi geçmişti. Ve isim **الغلق** (fetha ile); Cevherî onu nakletti; şahidi geçmişti.

Ve **الإغلاق**: ağır yüklerle devenin sırtının yara olması. Ondan, Câbir رضي الله عنه hadisi: Resûlullah صلى الله عليه وسلم’in şefaati, kendini bağlayan ve sırtını **أغلق** eden kimse içindir. İnsanın sırtını ağırlaştıran günahları, devenin yükünün ağırlığına benzetti.

Ve denildi ki: **الإغلاق**: câhiliye amelidir; onlardan birinin develeri yüz’e ulaştığında bir deveyi **أغلقوا** ederlerdi; yani omurunun hörgüççüklerini sökerler ve tepesini keserlerdi; binilmesin ve sırtından faydalanılmasın diye; o deveye **المعنى** denir; **عني** maddesinde geleceği üzere.

Ve **المغالقة**: bahse girişme; aslı kumardadır. Ondan hadis: “Ve bir adam, onun üzerine **ليغالق** etsin diye iki at bağladı.”

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **غلقت الأبواب**. Sîbeveyh dedi ki: çokluk için şeddelendi. İsfehânî dedi ki: bu, birçok kapı kapatıldığında; yahut bir kapı defalarca kapatıldığında; yahut bir kapının kapatılması sağlamlaştırıldığında olur. Ve buna göre: (**وغلقت الأبواب**) ve **غلق الباب**.

Ve **انغلق** ve **استغلق**: açılması zorlaştı. **الغلق**’ın cem‘i (harekeli): **الأغلاق**. Sîbeveyh dedi ki: bununla bu kalıbı aşmadılar; Ferazdak onu ödünç aldı, şöyle dedi:
  Yanımda devrilmiş olarak geceleyip durdular,
  Ve ben mühürlemenin **أغلاق**’ını açıyorum.

Fârisî dedi ki: **ختام الأغلاق**ı kastetti; sonra ters çevirdi.

Ve Ebû Râfi‘ hadîsinde: “Sonra **الأغاليق**’i bir kazığa astı.” Onlar anahtarlardır; tekili **إغليق**tir.

Ve **الغلاق** ( **سحاب** gibi): **المغلاق**tır.

Ve katilin **إغلاق**ı: onu öldürülenin velîsine teslim etmektir; kanı hakkında dilediğini hükmeder. Denir: falan, cürmüyle **أغلق** edildi. Ferazdak dedi ki:
  Kanlarıyla **أغلقت** edilmiş demir esirler.

Ve ondan isim: **الغلاق**. ‘Adiyy b. Zeyd dedi ki:
  Düşmanlar der: ‘Adiyy helâk oldu,
  Ve oğulları **بالغلاق** ile yakîn ettiler.

Ve **المغلاق**: ok falı okları için **المغلق**’ta bir lugattır.

Ve **رجل غلق** ( **كتف** gibi): kötü huylu. Ebû Bekr dedi ki: çok öfkeli. Ve denildi ki: dar huylu, razı olması zor. Ve falan **أغلق** etti: eğer öfkelendirilirse; böylece **فغلق**: öfkelendi ve sertleşti.

Leys dedi ki: denir: falan sertleşti, sonra sertliğinde **فغلق** etti; yani yapıştı; bu mecazdır. Ve onun kalbi falancanın elinde **غلق**tır; yine böyledir.

Ve denir: helâl **طلق**, haram **غلق**. Ve falan hayrın anahtarıdır, şerrin **مغلاق**ıdır; cem‘i **مغاليق**tir.

İbnü’l-A‘râbî, Evs b. Hacer için şu beyti okudu:
  Ömür üzerine; bir gönül avladı ki sanki
  İki gecelik mühletli **أبو غلق**.

Onu tefsir etti, dedi ki: **أبو غلق**: yani mühleti iki gece olan, çözülmesi için, **رهن غلق** sahibi.

Ve **قوم مغاليق**: rehin onların elleri üzerine kapanır.

Ve **غلق غلقا**: gitti.

Ve **أغلق الرهن**: onu vacip kıldı; İbnü’l-A‘râbî’den.

Ebû ‘Amr dedi ki: **الغلق**: bıkkınlık. Ve **مكان غلق**: yani dar; denir: sakın **الغلق**tan.

Ve **الغلق** ayrıca: helâk.

Müberred dedi ki: **الغلق**: göğsün darlığı ve sabrın azlığı.

Ve iş ona **أغلق** oldu: eğer ona genişlemezse.

Ve esir ve suçlu **غلق** oldu; o hâlde o **غلق**tır: eğer fidye edilmezse. Ebû Dehbel dedi ki:
  Günahlar için bağışta durup durdum; ve
  Suçuyla lânetlinin salıverilmesi; o **غـلـق**.

Şemmer dedi ki: bir şeyin bir şeye takılıp ona yapışması olan her şey için denir: o, bâtılda **غلق** etti. Şemmer, Ferazdak için şu beyti okudu:
  Ve ondan oğullarına kazancı engelledi,
  Velev ki onlar açlıkta **أولي غلق** olsalar.

**أولي غلق**: yani fakirlik ve açlık içinde kapanıp kalmışlardır.

Ebû ‘Amr dedi ki: **الغلق** (fetha ile): **السقاء النغل**.
