# غلو — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D9%88/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%84%D9%88/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D9%88.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: غلو

غَلَا
1 غَلَا ذ , aor. يَغْلُو, primarily signifies He, or it, exceeded the proper, due, or common, limit; was excessive, immoderate, or beyond measure; but the inf. n. differs in different cases, as will be shown in what follows: (Er-Rلghib, TA:) it is said of anything as meaning it exceeded, or was excessive. (Msb.) ― -b2- You say, غَلَا فِى الأَمْرِ, (S, K,) aor. as above, (TA,) inf. n. غُلُوٌّ (S, K, TA) and غَلَانِيَةٌ; as also بِهِ ↓ تغالى; (K * and TA in art. غلى; [but belonging to the present art., as is said in the TA;]) He exceeded the proper, due, or common, limit, in the affair; was excessive, or immoderate, therein. (S, K, TA.) And غَلَا فِى الدِّينِ, aor. as above, inf. n. غُلُوٌّ, He acted, or behaved, with forced hardness, or strictness, or rigour, in religion, so that he exceeded the proper, due, or common, limit: whence the usage of the verb in the Kur iv. 169 and v. 81: (Msb, TA:) accord. to IAth, الغُلُوُّ فِى الدِّينِ is the investigating of the intrinsic states, or circumstances, of things, [in religion,] and [applying oneself to] the discovery of their causes, and of the abstrusities relating to the rites and ceremonies thereof. (TA.) [See also 3.] ― -b3- And غَلَا بِالسَّهْمِ, (S, Mgh, Msb, K,) aor. as above, (Msb, TA,) inf. n. غَلْوٌ (S, Er-Rلghib, Mgh, Msb, K) and غُلُوٌّ; (K;) and بِهِ ↓ غالى, (Mgh, K,) and ↓ غالاهُ, (K,) inf. n. غِلَآءٌ (Mgh, K) and مُغَالَاةٌ; (K;) He shot the arrow to the furthest distance (S, Mgh, Msb) that he was able to attain: (S, Mgh:) or he raised his arms with the arrow, desiring [to attain with it] the furthest limit. (K, * TA.) And غَلَا السَّهْمُ The arrow rose in its course, and exceeded the [usual] limit; (K, TA;) and in like manner, الحَجَرُ the stone. (TA.) ― -b4- And غَلَا السِّعْرُ, (S, Mgh, Msb, K, *) aor. as above, (Msb, TA,) inf. n. غَلَآءٌ, (S, Mgh, K,) or this is a simple subst., (Msb,) The price, or rate, at which a thing was to be sold, was, or became, high; (Mgh, Msb, TA;) or exceeded the usual limit; (Er-Rلghib, TA;) contr. of رَخُصَ. (K.) ― -b5- And غَلَا بِهَا عظم [i. e. عِظَمٌ, lit. Bigness exceeded the usual limit in her;] meaning she became plump, or fat: (TA:) one says, غلا بِالجَارِيَةِ عظم, and بِالغُلَامِ, [the girl, or young woman, became plump, or fat, and the boy, or young man,] in the case of their quickly attaining to young womanhood and young manhood. (TA in another part of this art.) ― -b6- And غَلَا is said of anything as meaning اِرْتَفَعَ [i. e. It rose in degree; as is shown by the following ex.]: Dhur-Rummeh says,
فَمَا زَالَ يَغْلُو حُبُّ مَيَّةَ عِنْدَنَا
وَيَزْدَادُ حَتَّى لَمْ نَجِدْ مَا نَزِيدُهَا
[And the love of Meiyeh ceased not to rise in degree with us, and to increase, so that we found not what more we might give to her]. (TA.) ― -b7- See also 8. ― -b8- And see 6.

2 غَلَّوَ see art. غلى.

غالى فِى أَمْرِهِ
3 غالى فِى أَمْرِهِ ذ , inf. n. مُغَالَاةٌ, signifies [the same, or nearly the same, as غَلَا فِيهِ; i. e.] He exceeded the usual, or proper, bounds, or degree, in his affair; acted immoderately therein; or strove or laboured, or exerted himself or his power or efforts, or the like, therein; syn. بَالَغَ [q. v.]. (Msb.) ― -b2- See also 1, near the middle, in two places. ― -b3- غَالَى بِهِ, and غالاهُ, (S, Msb, K,) which latter is used by a poet for غالى به, (S,) He bought it at a high, or an excessive, price, namely, flesh-meat; (S, Msb;) as also بِهِ ↓ اغلى; (S;) and ↓ اغلاهُ, i. e. water, and flesh-meat [&c.]: (IKtt, TA: [see an ex. in a verse of Lebeed cited in art. دكن:]) or he exceeded what was usual in purchasing it, or in offering it for sale, and mentioning the price. (M, K, TA.) A poet says,
نُغَالِى اللَّحْمَ لِلْأَضْيَافِ نِيْئًا
وَنُرْخِصُهُ اـِذَا نَضِجَ القُدُورُ
[We purchase at a high price flesh-meat, for the guests, raw; and we make it to be low-priced when the contents of the cooking-pots are thoroughly cooked]: he has suppressed the ب [after نغالى], meaning it [to be understood]. (S, TA.) ― -b4- And غالى فِى الصِّدَاقِ He made the dowry, or the gift to, or for, a bride, high, or excessive, in amount; [he was excessive, or exorbitant, therein;] whence the saying of 'Omar, لَا تُغَالُوا فِى صَدُقَاتِ النِّسَآءِ [Be not ye excessive, or exorbitant, in respect of the dowries of women]. (TA. [See also 6.]) ― -b5- And غالاهُ, inf. n. مُغَالَاةٌ, signifies also He contended with him for superiority in tallness or in beneficence; syn. طَاوَلَهُ. (TA.)

4 أَغْلَوَ see 3, in two places. ― -b2- اغلاهُ also signifies He (God) made it to be high, or excessive, (S, Msb, K, TA,) namely, the price, or rate, at which a thing was to be sold; (S, Msb, K, * TA; *) contr. of أَرْخَصَهُ. (TA.) ― -b3- And He found it [a thing] to be high-priced: or he reckoned it to be so; as also ↓ استغلاهُ. (TA.) ― -b4- And He lightened, or thinned, somewhat, its leaves, (K, TA,) namely, those of a grape-vine, in order that it might grow high, and become [more productive, or] in good condition. (TA.) -A2- See also 6.

5 تَغَلَّوَ see art. غلى.

6 تَغَاْلَوَ see 1, second sentence. ― -b2- تغالوا فِى الصَّدَاقِ They were excessive, or exorbitant, one towards another, in respect of the dowry, or the gift to, or for, a bride; contr. of تَسَاهَلُوا and تَيَاسَرُوا. (TA in art. يسر. [See also 3, last sentence but one.]) ― -b3- تغالى said of a plant, or herbage, It grew high; (M, K, TA;) it became tall. (M, TA.) And, said of the same, It became tangled, or luxuriant, or abundant and dense, and large; as also ↓ غَلَا, and ↓ اغلى, and ↓ اِغْلَوْلَى; (K;) or this last is said of a grape-vine, signifying its leaves became tangled, or luxuriant, or abundant and dense, and its branches, or its shoots upon which were the bunches of grapes, or the buds of its leaves and berries, (نَوَامِيهِ,) became abundant, and it became tall. (TA.) ― -b4- Also, said of the flesh of a beast, It rose, or went away, (اِرْتَفَعَ,) and became upon the heads of the bones: and it fell away on the occasion of preparing for racing, or the like, by scanty feeding &c.: (T, TA:) or, said of the flesh of a she-camel, it went away; syn. ذَهَبَ; (K;) or اِرْتَفَعَ and ذَهَبَ. (S.)

اغتلى
8 اغتلى ذ He was, or became, quick, or swift; he sped, or went quickly; (S, K, TA;) said of a camel: (K, TA:) and he rose [in the degree of celerity] (اِرْتَفَعَ) so as to exceed goodness of rate, or pace; and in like manner one says [اغتلت] of any beast (دَابَّة); as also ↓ غَلَت, inf. n. غلو [app. غُلُوٌّ]. (TA.)

10 اـِسْتَغْلَوَ see 4.

اغلولى
12 اغلولى ذ : see 6.

غَلْوَةٌ
غَلْوَةٌ ذ The limit, or utmost extent, of a shot or throw; (S, Mgh; *) [i. e.] any مَرْمَاة: (K:) [generally, a bow-shot; i. e.] the measure, space, or extent, of a single shooting of an arrow: (Har p. 234:) [or the utmost measure of a bow-shot; i. e.] a shot of an arrow to the utmost possible distance; also termed غَايَةٌ: (Msb:) said to be from three hundred to four hundred cubits: (Mgh, Msb:) the twenty-fifth part of a complete فَرْسَخ [q. v.]: (ISd, Z, Mgh, TA:) or it is reckoned by some as four hundred cubits, and by others as two hundred cubits: (Msb voce مِيلٌ [q. v.]:) pl. غَلَوَاتٌ (Msb, K, TA) and غِلَآءٌ. (S, * K, TA.) Hence, (TA,) it is said in a prov., جَرْىُ المُذَكِّيَاتِ غِلَآءٌ, (S, K, TA,) or, as some relate it, غِلَابٌ. (TA. See art. ذكو.) [Thus] غَلْوَةٌ is sometimes used in relation to horse-racing. (TA.)

غَلْوَى
غَلْوَى ذ i. q. غَالِيَةٌ. (K.) See the latter in art. غلى.

غُلَوَآءُ
غُلَوَآءُ ذ (S, K) and غُلْوَآءُ, (K,) the latter mentioned by AZ, and app. a contraction of the former, (TA,) [and Freytag adds غُلُوَآء, for which I find no authority,] Excess, or exorbitance; (TA;) syn. with [the inf. n.] غُلُوٌّ. (S, K, TA.) One says, خَفِّفْ عَنْ غُلَوَائِكَ [Alleviate thine excess, or exorbitance]. (TA.) ― -b2- And The quickness, or haste, or hastiness, and the first stage or state, of youth, or young manhood; (AZ, S, K;) as also ↓ غُلْوَانٌ. (ISd, K, TA.) One says, فَعَلَهُ فِى غُلَوَآءِ شَبَابِهِ and شَبَابِهِ ↓ غُلْوَانِ [He did it in the quickness, or haste, &c., of his youth, or young manhood]. (TA.) ― -b3- And غُلَوَآءُ signifies also The rising, or rising high, and increasing, of a plant, or of herbage. (Mz 40th نوع.)

غُلْوَانٌ
غُلْوَانٌ ذ : see the next preceding paragraph, in two places.

غَلَآءٌ
غَلَآءٌ ذ the subst. from غَلَا السِّعْرُ; [as such signifying A high price, or rate, at which a thing is to be sold;] (Msb;) or it is an inf. n. (S, Mgh, K.) [See 1, latter half.] -A2- Also, [i. e.] like سَمَآءٌ [in measure], (K,) but in the copies of the M ↓ غَلَّآءٌ, with teshdeed, (TA,) A man who shoots the arrow far. (K.) -A3- And A certain small, or short, fish, (K, accord. to different copies,) about a span [in length]: (TA:) pl. أَغْلِيَةٌ. (K.)

غَلِىٌّ
غَلِىٌّ ذ : see غَالٍ, in three places.

غَلَّآءٌ
غَلَّآءٌ ذ : see غَلَآءٌ.

غَالٍ
غَالٍ ذ [act. part. n. of غَلَا: and hence, Acting, or behaving, with forced hardness, or strictness, or rigour, in religion, so that he exceeds the proper, due, or common, limit: (see 1:) and particularly] an extravagant zealot of the class of innovators: pl. غُلَاةٌ. (TA in art. سبأ.) ― -b2- And Shooting, or one who shoots, the arrow to the furthest distance. (Msb.) ― -b3- And High, or excessive, (S, * Msb, K, TA,) applied to a price, or rate, at which a thing is sold; (S, Msb, K, TA;) as also ↓ غَلِىٌّ. (K, TA.) Hence one says, بِعْتُهُ بِالغَالِى and ↓ بِالغَلِىِّ I sold it, or bought it, at what was a high, or an excessive, price, or rate. (K, TA.) A poet says,
وَلَوْ أَنَّا نُبَاعَ كَلَامَ سَلْمَى
↓ لَأَعْطَيْنَا بِهِ ثَمَنًا غَلِيَّا
[And if we were sold the speech, or discourse, of Selmà, we would give for it a high, or an excessive, price]. (TA.) ― -b4- Also Fat flesh-meat. (K.)

غَالِيَةٌ
غَالِيَةٌ ذ : see art. غلى.

أَغْلَى
أَغْلَى ذ More, or most, high [or excessive] in price: hence the saying, أَفْضَلُ الرِّقَابِ أَغْلَاهَا ثَمَنًا [The most excellent of slaves is the highest thereof in price]. (Mgh.)

مِغْلًى
مِغْلًى ذ [in the CK مِغْلَاء] An arrow with which one raises the arm [in shooting] in order to exceed with it the usual limit, or nearly to do so: (K, * TA:) or, accord. to the M, that is used in striving to exceed the usual limit: also termed ↓ مِغْلَاةٌ: pl. مَغَالٍ. (TA.)

مِغْلَاةٌ
مِغْلَاةٌ ذ : see what next precedes. ― -b2- نَاقَةٌ مِغْلَاةُ الوَهَقِ A she-camel that goes quickly when her feet of her fore legs and of her hind legs fall in one place: (S: [it is there expl. by تَغْتَلِى followed by the words اـِذَا تَوَاهَقَتْ أَخْفَافُهَا which I have here rendered accord. to an explanation in art. وهق in the O: but the phrase مغلاة الوهق is there mentioned as an ex. of الوَهَق as signifying “ the lasso; ” whence it appears that the phrase lit. means that exceeds the limit of the lasso; agreeably with the explanation of Golius, “ rapide currens, et fugiens laqueum sibi injiciendum: ”]) or [the meaning is a she-camel that steps far in vying, or keeping pace, with another; for], in explaining the phrase مِغْلَاةُ الوَهَقِ, IB says that المِغْلَاةُ applied to the she-camel signifies اَلَّتِى تُبْعِدُ الخَطْوَ; and الوَهَقُ signifies المُبَارَاةُ and المُسَايَرَةُ. (TA voce هِرْجَابٌ.)

أَرْضٌ مُغْلَوْلِيَةٌ
أَرْضٌ مُغْلَوْلِيَةٌ ذ A land having abundant, and dense or luxuriant, herbage; and with ع also; i. q. مُغِمَّةٌ and مِغَمَّةٌ. (TA in art. غم.)

### Türkçe

غَلَا
1 **غَلَا** ذ , muzâri‘ **يَغْلُو**, aslî olarak “o, yahut o (şey), uygun/layık/alışılmış sınırı aştı; aşırı oldu, ölçüsüz oldu, ölçünün ötesinde oldu” mânâsına delâlet eder; lâkin mastar ismi farklı hâllerde farklılık gösterir; aşağıda gelecek olanda gösterileceği üzere: (Er-Râghib, TA:) herhangi bir şey hakkında, “aştı yahut aşırı oldu” mânâsıyla söylenir. (Msb.) ― -b2- Sen dersin ki, **غَلَا فِى الأَمْرِ**, (S, K,) muzâri‘i yukarıdaki gibi, (TA,) mastar ismi **غُلُوٌّ** (S, K, TA) ve **غَلَانِيَةٌ**; bunun gibi **تغالى** ↓ **بِهِ**; (K * ve TA, **غلى** maddesinde; [fakat TA’da söylendiği üzere, mevcut maddeye aittir;]) “işte uygun/layık/alışılmış sınırı aştı; onda aşırı oldu yahut ölçüsüz oldu.” (S, K, TA.) Ve **غَلَا فِى الدِّينِ**, muzâri‘i yukarıdaki gibi, mastar ismi **غُلُوٌّ**, “dinde zorlama bir sertlikle yahut sıkılıkla yahut katılıkla davrandı; öyle ki uygun/layık/alışılmış sınırı aştı”: buradan fiilin Kur’ân’da iv. 169 ve v. 81’deki kullanımı: (Msb, TA:) IAth’a göre, **الغُلُوُّ فِى الدِّينِ** “şeylerin [dinde] zâtî hâllerini yahut durumlarını araştırmak ve onların sebeplerini ve onun âyin ve merasimlerine ilişkin müşkil/kapalı şeyleri keşfetmeye yönelmek”tir. (TA.) [Bkz. ayrıca 3.] ― -b3- Ve **غَلَا بِالسَّهْمِ**, (S, Mgh, Msb, K,) muzâri‘i yukarıdaki gibi, (Msb, TA,) mastar ismi **غَلْوٌ** (S, Er-Râghib, Mgh, Msb, K) ve **غُلُوٌّ**; (K;) ve **غالى** ↓ **بِهِ**, (Mgh, K,) ve ↓ **غالاهُ**, (K,) mastar ismi **غِلَآءٌ** (Mgh, K) ve **مُغَالَاةٌ**; (K;) “oku, ulaşabildiği en uzak mesafeye attı”: (S, Mgh, Msb:) yahut “en uzak sınıra [onunla ulaşmayı] isteyerek okla kollarını kaldırdı.” (K, * TA.) Ve **غَلَا السَّهْمُ** “ok, gidişinde yükseldi ve [alışılmış] sınırı aştı”; (K, TA;) ve aynı şekilde **الحَجَرُ** taş. (TA.) ― -b4- Ve **غَلَا السِّعْرُ**, (S, Mgh, Msb, K, *) muzâri‘i yukarıdaki gibi, (Msb, TA,) mastar ismi **غَلَآءٌ**, (S, Mgh, K,) yahut bu basit bir isimdir, (Msb,) “bir şeyin satılacağı fiyat yahut rayiç yüksek oldu yahut yükseldi”; (Mgh, Msb, TA;) yahut “alışılmış sınırı aştı”; (Er-Râghib, TA;) **رَخُصَ**’un zıddı. (K.) ― -b5- Ve **غَلَا بِهَا عظم** [yani **عِظَمٌ**, lafzen: “onda irilik alışılmış sınırı aştı”;] mânâsı: “semirdi yahut şişmanladı”: (TA:) denir ki, **غلا بِالجَارِيَةِ عظم**, ve **بِالغُلَامِ**, [kız yahut genç kadın semirdi yahut şişmanladı; ve oğlan yahut genç erkek;] onların hızlıca genç kadınlığa ve genç erkekliğe erişmeleri hâlinde. (TA, bu maddenin başka bir yerinde.) ― -b6- Ve **غَلَا**, herhangi bir şey hakkında **اِرْتَفَعَ** [yani “derecece yükseldi”; aşağıdaki örnekle gösterildiği üzere] mânâsıyla söylenir: Zûr-Rumme der ki,
فَمَا زَالَ يَغْلُو حُبُّ مَيَّةَ عِنْدَنَا
وَيَزْدَادُ حَتَّى لَمْ نَجِدْ مَا نَزِيدُهَا
[Ve Meyye’nin sevgisi bizde derecece yükselmeyi bırakmadı ve arttı; öyle ki ona daha ne artıracağımızı bulmadık]. (TA.) ― -b7- Ayrıca 8’e bak. ― -b8- Ve 6’ya da bak.

2 **غَلَّوَ**: **غلى** maddesine bak.

غالى فِى أَمْرِهِ
3 **غالى فِى أَمْرِهِ** ذ , mastar ismi **مُغَالَاةٌ**, [**غَلَا فِيهِ** ile aynı yahut ona yakın; yani] “işinde alışılmış yahut uygun sınırları yahut dereceyi aştı; onda ölçüsüz davrandı; yahut onda çabaladı yahut uğraştı yahut gücünü yahut gayretlerini vb. sarf etti”; müradifi **بَالَغَ** [bkz.]. (Msb.) ― -b2- Ayrıca 1’e, ortalara yakın, iki yerde bak. ― -b3- **غَالَى بِهِ**, ve **غالاهُ**, (S, Msb, K,) ikincisi bir şair tarafından **غالى به** yerine kullanılır, (S,) “onu yüksek yahut aşırı bir fiyatla satın aldı”; yani et; (S, Msb;) bunun gibi **اغلى** ↓ **بِهِ**; (S;) ve ↓ **اغلاهُ**, yani su ve et [&c.]: (IKtt, TA: [**دكن** maddesinde zikredilen Lebîd’in bir beytinde bir örneğe bak:]) yahut “onu satın almada yahut onu satmaya arz etmede ve fiyatı zikretmede alışılmış olanı aştı.” (M, K, TA.) Bir şair der ki,
نُغَالِى اللَّحْمَ لِلْأَضْيَافِ نِيْئًا
وَنُرْخِصُهُ اـِذَا نَضِجَ القُدُورُ
[Misafirler için eti çiğken yüksek fiyata satın alırız; ve tencerelerin içindekiler iyice pişince onu ucuzlatırız]: **ب**’yi [**نُغَالِى**’den sonra] hazfetmiştir; onu anlaşılır kılmayı kastederek. (S, TA.) ― -b4- Ve **غالى فِى الصِّدَاقِ** “mehir yahut gelin için/gelin adına verilen şeyi miktarca yüksek yahut aşırı yaptı; [onda aşırı yahut fahiş davrandı;]”; buradan ‘Ömer’in sözü: **لَا تُغَالُوا فِى صَدُقَاتِ النِّسَآءِ** [Kadınların mehirleri hususunda aşırı yahut fahiş olmayın]. (TA. [Bkz. ayrıca 6.]) ― -b5- Ve **غالاهُ**, mastar ismi **مُغَالَاةٌ**, ayrıca “boyca yahut iyilikte üstünlük için onunla çekişti”; müradifi **طَاوَلَهُ**. (TA.)

4 **أَغْلَوَ**: 3’e, iki yerde bak. ― -b2- **اغلاهُ** ayrıca “o (Allah) onu yüksek yahut aşırı kıldı” mânâsına gelir, (S, Msb, K, TA,) yani bir şeyin satılacağı fiyat yahut rayiç; (S, Msb, K, * TA; *) **أَرْخَصَهُ**’un zıddı. (TA.) ― -b3- Ve “onu [bir şeyi] pahalı buldu”: yahut “öyle saydı”; bunun gibi ↓ **استغلاهُ**. (TA.) ― -b4- Ve “biraz onun yapraklarını hafifletti yahut seyreltti”, (K, TA,) yani asmanın yapraklarını; yüksek büyüsün ve [daha verimli olsun yahut] iyi hâle gelsin diye. (TA.) -A2- Ayrıca 6’ya da bak.

5 **تَغَلَّوَ**: **غلى** maddesine bak.

6 **تَغَاْلَوَ**: 1’in ikinci cümlesine bak. ― -b2- **تغالوا فِى الصَّدَاقِ** “mehir yahut gelin için/gelin adına verilen şey hususunda birbirlerine karşı aşırı yahut fahiş davrandılar”; **تَسَاهَلُوا** ve **تَيَاسَرُوا**’nun zıddı. (TA, **يسر** maddesinde. [Bkz. ayrıca 3, sondan bir önceki cümle.]) ― -b3- **تغالى**, bir bitki yahut ot hakkında, “boy attı”; (M, K, TA;) “uzadı.” (M, TA.) Ve aynı şey hakkında, “dolaşık oldu yahut gürleşti yahut bol ve sık oldu ve iri oldu”; bunun gibi ↓ **غَلَا**, ve ↓ **اغلى**, ve ↓ **اِغْلَوْلَى**; (K;) yahut bu sonuncusu asma hakkında söylenir; “yaprakları dolaşık oldu yahut gürleşti yahut bol ve sık oldu; ve dalları yahut üzüm salkımlarının bulunduğu sürgünleri yahut yaprak ve tanelerinin tomurcukları (**نَوَامِيهِ**) bol oldu; ve uzadı” mânâsına gelir. (TA.) ― -b4- Ayrıca, bir hayvanın eti hakkında, “yükseldi yahut çekildi” (**اِرْتَفَعَ**) ve kemiklerin başları üzerine geldi: ve yarışa hazırlama vb. sırasında az yemle vb. sebebiyle düştü: (T, TA:) yahut dişi devenin eti hakkında, “çekildi”; müradifi **ذَهَبَ**; (K;) yahut **اِرْتَفَعَ** ve **ذَهَبَ**. (S.)

اغتلى
8 **اغتلى** ذ “çabuk oldu yahut çabuklaştı; sürat etti yahut hızlı gitti”; (S, K, TA;) deve hakkında söylenir: (K, TA:) ve [sürat derecesinde] yükseldi (**اِرْتَفَعَ**) öyle ki hızın iyiliğini yahut yürüyüş temposunu aştı; ve aynı şekilde herhangi bir hayvan (**دَابَّة**) hakkında [**اغتلت**] denir; bunun gibi ↓ **غَلَت**, mastar ismi **غلو** [görünüşe göre **غُلُوٌّ**]. (TA.)

10 **اـِسْتَغْلَوَ**: 4’e bak.

اغلولى
12 **اغلولى** ذ : 6’ya bak.

غَلْوَةٌ
**غَلْوَةٌ** ذ “bir atışın yahut fırlatışın sınırı yahut en uç mesafesi”; (S, Mgh; *) [yani] herhangi bir **مَرْمَاة**: (K:) [genellikle, bir yay atımı; yani] bir okun tek bir atışının ölçüsü, mesafesi yahut uzanımı: (Har s. 234:) [yahut bir yay atımının en uç ölçüsü; yani] okun mümkün olan en uzak mesafeye atılması; buna **غَايَةٌ** da denir: (Msb:) üç yüz ile dört yüz arşın arasında olduğu söylenir: (Mgh, Msb:) tam bir **فَرْسَخ**’ın yirmi beşte biri [bkz.]: (ISd, Z, Mgh, TA:) yahut bazılarınca dört yüz arşın, başkalarınca iki yüz arşın olarak hesap edilir: (Msb, **مِيلٌ** maddesinde [bkz.]:) çoğulu **غَلَوَاتٌ** (Msb, K, TA) ve **غِلَآءٌ**. (S, * K, TA.) Bundan dolayı, (TA,) bir darbımeselde şöyle denir: **جَرْىُ المُذَكِّيَاتِ غِلَآءٌ**, (S, K, TA,) yahut bazıların rivayetine göre **غِلَابٌ**. (TA. **ذكو** maddesine bak.) [Böylece] **غَلْوَةٌ** bazen at yarışına ilişkin olarak kullanılır. (TA.)

غَلْوَى
**غَلْوَى** ذ **غَالِيَةٌ** ile aynı mânâdadır. (K.) İkincisine **غلى** maddesinde bak.

غُلَوَآءُ
**غُلَوَآءُ** ذ (S, K) ve **غُلْوَآءُ**, (K,) ikincisi AZ tarafından zikredilmiştir ve görünüşe göre birincinin kısaltmasıdır, (TA,) [ve Freytag **غُلُوَآء**’u ekler; bunun için bir dayanak bulmuyorum,] “aşırılık yahut fahişlik”; (TA;) [mastar ismi] **غُلُوٌّ** ile eşanlamlıdır. (S, K, TA.) Denir ki, **خَفِّفْ عَنْ غُلَوَائِكَ** [Aşırılığını yahut fahişliğini hafiflet]. (TA.) ― -b2- Ve “çabukluk yahut acele yahut acelecilik ve gençliğin yahut genç erkekliğin ilk merhalesi yahut hâli”; (AZ, S, K;) bunun gibi ↓ **غُلْوَانٌ**. (ISd, K, TA.) Denir ki, **فَعَلَهُ فِى غُلَوَآءِ شَبَابِهِ** ve **شَبَابِهِ** ↓ **غُلْوَانِ** [Onu, gençliğinin yahut genç erkekliğinin çabukluğu yahut acelesi vb. içinde yaptı]. (TA.) ― -b3- Ve **غُلَوَآءُ** ayrıca “bir bitkinin yahut otun yükselmesi yahut yüksek yükselmesi ve artması” mânâsına gelir. (Mz 40. نوع.)

غُلْوَانٌ
**غُلْوَانٌ** ذ : bir önceki paragrafın iki yerine bak.

غَلَآءٌ
**غَلَآءٌ** ذ **غَلَا السِّعْرُ**’dan türemiş isimdir; [bu olarak “satılacak bir şeyin yüksek fiyatı yahut rayici” mânâsına gelir;] (Msb;) yahut bu bir mastar ismidir. (S, Mgh, K.) [Bkz. 1, ikinci yarı.] -A2- Ayrıca, [yani] ölçüce **سَمَآءٌ** gibi, (K,) fakat M’nin nüshalarında ↓ **غَلَّآءٌ**, şeddeli, (TA,) “oku uzağa atan adam.” (K.) -A3- Ve “yaklaşık bir karış [boyunda] küçük yahut kısa bir balık”; (K, farklı nüshalara göre,) (TA:) çoğulu **أَغْلِيَةٌ**. (K.)

غَلِىٌّ
**غَلِىٌّ** ذ : üç yerde **غَالٍ**’e bak.

غَلَّآءٌ
**غَلَّآءٌ** ذ : **غَلَآءٌ**’a bak.

غَالٍ
**غَالٍ** ذ [**غَلَا**’nın ism-i fâili: buradan “dinde zorlama bir sertlikle yahut sıkılıkla yahut katılıkla davranan; öyle ki uygun/layık/alışılmış sınırı aşan” (1’e bak): ve özellikle] bid‘atçılar sınıfından aşırı bir mutaassıp; çoğulu **غُلَاةٌ**. (TA, **سبأ** maddesinde.) ― -b2- Ve “oku en uzak mesafeye atan yahut atan kimse.” (Msb.) ― -b3- Ve “yüksek yahut aşırı”, (S, * Msb, K, TA,) satılan bir şeyin fiyatına yahut rayicine söylenir; (S, Msb, K, TA;) bunun gibi ↓ **غَلِىٌّ**. (K, TA.) Bundan dolayı denir ki, **بِعْتُهُ بِالغَالِى** ve ↓ **بِالغَلِىِّ** “onu yüksek yahut aşırı bir fiyatla yahut rayiçle sattım yahut satın aldım.” (K, TA.) Bir şair der ki,
وَلَوْ أَنَّا نُبَاعَ كَلَامَ سَلْمَى
↓ لَأَعْطَيْنَا بِهِ ثَمَنًا غَلِيَّا
[Ve eğer Selmâ’nın sözü yahut konuşması bize satılsaydı, ona karşılık yüksek yahut aşırı bir bedel verirdik]. (TA.) ― -b4- Ayrıca “yağlı et.” (K.)

غَالِيَةٌ
**غَالِيَةٌ** ذ : **غلى** maddesine bak.

أَغْلَى
**أَغْلَى** ذ “fiyatça daha yüksek yahut en yüksek [yahut daha aşırı]”: buradan şu söz: **أَفْضَلُ الرِّقَابِ أَغْلَاهَا ثَمَنًا** [Kölelerin en faziletlisi, fiyatça en yüksek olanıdır]. (Mgh.)

مِغْلًى
**مِغْلًى** ذ [CK’de **مِغْلَاء**] “onunla alışılmış sınırı aşmak yahut neredeyse aşmak için atışta kolun kaldırıldığı ok”: (K, * TA:) yahut M’ye göre, “alışılmış sınırı aşmaya çalışmada kullanılan (ok)”; buna ↓ **مِغْلَاةٌ** da denir: çoğulu **مَغَالٍ**. (TA.)

مِغْلَاةٌ
**مِغْلَاةٌ** ذ : bir öncekinin açıklamasına bak. ― -b2- **نَاقَةٌ مِغْلَاةُ الوَهَقِ** “ön ayaklarının ve arka ayaklarının tırnakları bir yerde düştüğünde hızlı giden dişi deve”: (S: [orada **تَغْتَلِى** ile açıklanır; ardından **اـِذَا تَوَاهَقَتْ أَخْفَافُهَا** sözleri gelir; ben burada bunu O’daki **وهق** maddesindeki bir açıklamaya göre tercüme ettim: fakat orada **مغلاة الوهق** terkibi, **الوَهَق**’ın “kement” mânâsına bir örnek olarak zikredilir; buradan terkibin lafzen “kementin sınırını aşan” demek olduğu anlaşılır; Golius’un açıklamasıyla uyumlu olarak, “rapide currens, et fugiens laqueum sibi injiciendum:”]) yahut [mânâ şudur: başka biriyle yarışmada yahut ona ayak uydurmada uzak adım atan dişi deve; zira] **مِغْلَاةُ الوَهَقِ** terkibini açıklarken IB der ki, **المِغْلَاةُ** dişi deveye nispetle **اَلَّتِى تُبْعِدُ الخَطْوَ** mânâsına gelir; ve **الوَهَقُ** **المُبَارَاةُ** ve **المُسَايَرَةُ** mânâsına gelir. (TA, **هِرْجَابٌ** maddesinde.)

أَرْضٌ مُغْلَوْلِيَةٌ
**أَرْضٌ مُغْلَوْلِيَةٌ** ذ “otu bol ve sık yahut gür olan bir arazi”; ve **ع** ile de; **مُغِمَّةٌ** ve **مِغَمَّةٌ** ile aynı mânâdadır. (TA, **غم** maddesinde.)

## Madde başı: غلى

غَلَتِ القِدْرُ
1 غَلَتِ القِدْرُ ذ , aor. تَغْلِى, inf. n. غَلْىٌ and غَلَيَانٌ, (S, MA, Msb, K,) The cooking-pot boiled; (MA, &c.;) and غَلِيَت, aor. تَغْلَى, is an unusual dial. var. thereof, the former being the more chaste; (Msb;) or غَلِيَت is not allowable. (S.) ― -b2- [Hence غَلَى said of a liquor, It estuated: it effervesced: it fermented: see نَبِيذٌ ― -b3- And hence] يَغْلِى دَمُهُ [as though meaning (assumed tropical:) His blood is fit to be shed] is a phrase like رَابَ دَمُهُ, [q. v.], said of one who has exposed himself to slaughter: his blood being likened to milk that has become thick, and fit to be churned. (A in art. روب.) ― -b4- And غَلِىَ الرَّجُلُ, like رَضِىَ in measure [but see what has been said of this form of the verb above], (tropical:) The man became vehemently angry. (IKtt, TA.)

2 غَلَّىَ see 4, in two places. -A2- غلّى الرَّجُلَ, inf. n. تَغْلِيَةٌ, He rubbed the man over, or perfumed him, with غَالِيَة. (TA.) And غلّى لِحْيَتَهُ (Mgh, O,) Msb, all in art. غلف) بِالغَالِيَةِ (O, ibid.) He daubed, or smeared, his beard with غَالِيَة; as also غَلَّلَهَا. (Mgh, O, Msb, ibid. [See 1 in art. غلف.]) -A3- And تَغْلِيَةٌ signifies also The saluting from afar, and making a sign. (K.)

اغلى القِدْرَ
4 اغلى القِدْرَ ذ , (S, MA, K,) and ↓ غلّاهَا, (K,) He made the cooking-pot to boil. (S, * MA, K. *) IDrd mentions, among some of the sayings of the people of former ages, ↓ أُنَّ مَآءً وَغَلِّهِ [Pour thou out water, and make it to boil]. (TA.) And one says, أَغْلَيْتُ الزَّيْتَ وَنَحْوَهُ [I made the olive-oil and the like to boil], inf. n. اـِغْلَآءٌ. (Msb.)

تغلّى
5 تغلّى ذ (S, Msb, K) بِالغَالِيَةِ (S, Msb) He (a man, S, Msb) perfumed himself, (S, * Msb, K,) or rubbed himself over, (K,) with غَالِيَة; (S, Msb, K;) and ↓ اغتلى signifies the same; (IDrd, O in art. غلف;) as also تَغَلَّلَ, (Msb, and O in art. غلف,) and اِغْتَلَّ. (O in that art.)

6 تَغَاْلَىَ in all its sense, belongs to art. غلو, q. v.

8 اـِغْتَلَىَ see 5.

غَلَانِيَةٌ
غَلَانِيَةٌ ذ , mentioned in the K in this art., belongs to art. غلو, being an inf. n. of the verb in the phrase غَلَا فِى الأَمْرِ. (TA.)

غَلَّايَةٌ
غَلَّايَةٌ ذ A vessel of copper [or brass], in which water is heated; thus called by the people of Syria; the same that is called مِحَمٌّ [q. v.] and قُمْقُمٌ and قُمْقُمَةٌ. (Msb voce قُمْقُمٌ.)

غَالِيَةٌ
غَالِيَةٌ ذ [Galia moschata,] a sort of perfume, (S, K,) well known; (K;) a certain compound of perfumes; (Msb;) musk mixed or boiled [with other perfumes]; (MA;) or a perfume composed of musk and ambergris and camphor and oil of ben: (KL:) it is said that the first who called it thus was Suleymلn Ibn-'Abd-El-Melik; (S, TA;) and he did so because it is a compound boiled together upon the fire: or it was thus named by Mo'لwiyeh; the case being, that 'Abd-Allah Ibn-Jaafar went in to him, and the odour of perfume was diffusing itself from him; so he said, “ What is thy perfume, O 'Abd-Allah? ” and he answered, “ musk and ambergris combined with oil of ben; ” whereupon Mo'لwiyeh said, غَالِيَةٌ, meaning highpriced: (TA:) [hence some hold the word to belong to art. غلو; and their opinion is strengthened by the fact that] غَلْوَى signifies the same. (K in art. غلو.)

### Türkçe

غَلَتِ القِدْرُ
1 **غَلَتِ القِدْرُ** ذ, muzâri‘ **تَغْلِى**, mastar ismi **غَلْىٌ** ve **غَلَيَانٌ**, (S, MA, Msb, K,) Tencere kaynadı; (MA, vb.;) ve **غَلِيَت**, muzâri‘ **تَغْلَى**, bunun alışılmadık bir lehçe varyantıdır; ilkinin daha fasih olmasıyla; (Msb;) yahut **غَلِيَت** câiz değildir. (S.) ― -b2- [Bundan dolayı **غَلَى** bir içki hakkında söylenir: Hararetlendi: köpürdü: mayalandı: bk. **نَبِيذٌ** ― -b3- Ve bundan dolayı] **يَغْلِى دَمُهُ** [sanki (varsayılan mecazî:) Onun kanı dökülmeye elverişlidir anlamında] **رَابَ دَمُهُ** gibi bir ibaredir, [bk.], boğazlanmaya kendini maruz bırakmış kimse hakkında söylenir: kanı, koyulaşmış ve yayık yapılmaya elverişli süte benzetilerek. (A, **روب** maddesinde.) ― -b4- Ve **غَلِىَ الرَّجُلُ**, vezinde **رَضِىَ** gibi [fakat yukarıda fiilin bu şekli hakkında söylenene bak], (mecaz:) Adam şiddetle öfkelendi. (IKtt, TA.)

2 **غَلَّىَ** iki yerde 4’e bak. -A2- **غلّى الرَّجُلَ**, mastar ismi **تَغْلِيَةٌ**, Adamı **غَالِيَة** ile ovdu, yahut onu **غَالِيَة** ile kokulandırdı. (TA.) Ve **غلّى لِحْيَتَهُ** (Mgh, O,) Msb, hepsi **غلف** maddesinde) **بِالغَالِيَةِ** (O, a.g.y.) Sakalını **غَالِيَة** ile sıvadı, yahut sürdü; **غَلَّلَهَا** da böyledir. (Mgh, O, Msb, a.g.y. [**غلف** maddesinde 1’e bak.]) -A3- Ve **تَغْلِيَةٌ** ayrıca Uzaktan selâmlama ve işaret etme demektir. (K.)

اغلى القِدْرَ
4 **اغلى القِدْرَ** ذ, (S, MA, K,) ve ↓ **غلّاهَا**, (K,) Tencereyi kaynattı. (S, * MA, K. *) IDrd, önceki çağların insanlarının bazı sözleri arasında ↓ **أُنَّ مَآءً وَغَلِّهِ** [Su dök ve onu kaynat] sözünü zikreder. (TA.) Ve denir: **أَغْلَيْتُ الزَّيْتَ وَنَحْوَهُ** [Zeytinyağını ve benzerini kaynattım], mastar ismi **اـِغْلَآءٌ**. (Msb.)

تغلّى
5 **تغلّى** ذ (S, Msb, K) **بِالغَالِيَةِ** (S, Msb) O (bir adam, S, Msb) **غَالِيَة** ile kokulandı, (S, * Msb, K,) yahut kendini onunla ovdu, (K,) **غَالِيَة** ile; (S, Msb, K;) ve ↓ **اغتلى** aynı mânaya gelir; (IDrd, O, **غلف** maddesinde;) **تَغَلَّلَ** de böyledir, (Msb, ve O, **غلف** maddesinde,) ve **اِغْتَلَّ**. (O, o maddede.)

6 **تَغَاْلَىَ** bütün mânalarında **غلو** maddesine aittir, bk.

8 **اـِغْتَلَىَ** 5’e bak.

غَلَانِيَةٌ
**غَلَانِيَةٌ** ذ, K’da bu maddede zikredilmiş olup, **غلو** maddesine aittir; **غَلَا فِى الأَمْرِ** ibaresindeki fiilin bir mastar ismidir. (TA.)

غَلَّايَةٌ
**غَلَّايَةٌ** ذ Suyun ısıtıldığı bakırdan [yahut pirinçten] bir kap; Şam halkı tarafından böyle adlandırılır; **مِحَمٌّ** [bk.] ve **قُمْقُمٌ** ve **قُمْقُمَةٌ** diye adlandırılanın aynısıdır. (Msb, **قُمْقُمٌ** lafzında.)

غَالِيَةٌ
**غَالِيَةٌ** ذ [Galia moschata,] bir çeşit koku, (S, K,) iyi bilinen; (K;) kokuların belirli bir terkibi; (Msb;) miskin [diğer kokularla] karıştırılması yahut kaynatılması; (MA;) yahut misk ve amber ve kâfur ve ben yağı terkibinden oluşan bir koku: (KL:) onu böyle adlandıran ilk kişinin Süleymân İbn-‘Abd-El-Melik olduğu söylenir; (S, TA;) ve bunu, ateş üzerinde birlikte kaynatılmış bir terkip olduğu için yaptı: yahut onu böyle adlandıran Mu‘âwiyeh idi; durum şu ki, ‘Abd-Allah İbn-Ca‘fer onun yanına girdi ve koku kokusu ondan yayılıyordu; bunun üzerine dedi ki: “Ey ‘Abd-Allah, senin kokun nedir?” o da cevap verdi: “Ben yağı ile birleştirilmiş misk ve amber;” bunun üzerine Mu‘âwiyeh **غَالِيَةٌ** dedi, pahalı anlamında: (TA:) [bundan dolayı bazıları kelimenin **غلو** maddesine ait olduğunu kabul eder; ve onların görüşü, şu olguyla güçlenir ki] **غَلْوَى** da aynı mânaya gelir. (K, **غلو** maddesinde.)
