# غل (غ-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الغين واللام
غل ، لغ : مستعملان .
غل : قال الفَرَّاءُ في قولِ الله جلّ وعزّ : ( وَمَا كَانَ لِنَبِىٍّ أَنْ يَغُلَّ ) ( آل عمران : 161 ) وقُرِىء : ( أنْ يُغَلَّ ) ، مَنْ قَرأَ : ( أنْ يُغَلَّ ) يريد : أن يُخَانَ . قال : وقرأه أصحابُ
عبدِ الله كذلك : ( أنْ يُغَلَّ ) ، يُريدون : أنْ يُسَرَّقَ .
وَقال أبو العَبّاس : جَعَلَ : يُغَلُّ ، بِمَعْنى : يُغَلَّلُ . وكلامُ العَرَبِ عَلَى غَيْرِ ذلكَ في : ( فَعَّلْتُ وأفْعَلْتُ ) ، وأفْعَلْتُهُ : أدْخَلْتُ ذاكَ فيهِ ، وفَعَّلْتُ : كَثَّرْتُ ذاكَ فيه .
وقال الفَرّاءُ : جائزٌ أنْ يَكُونَ : يُغَلُّ ، مِنْ : أَغْلَلْتَ بمعنى : يُغَلَّلُ ، أي : يُخَوّنُ ، كقولِه تعالى : ( فَإِنَّهُمْ لاَ يُكَذِّبُونَكَ ) ( الأنعام : 33 ) و ( ) لاَ يُكَذِّبُونَكَ ( ) .
وقال الزِجّاجُ : قُرئا جميعاً : ( أن يَغُلَّ ، وأن يُغَلَّ ) . فَمَنْ قال :
) أَنْ يَغُلَّ ( : فالمَعْنى : ما كانَ بِنَبِيَ أن يَخُونَ أمَّتَهُ . وتَفْسِيرُ ذلكَ ؛ أنّ الغَنَائِمَ جَمَعَها النبي ( صلى الله عليه وسلم ) في غَزَاةٍ ، فجاءَهُ جماعَةٌ مِنَ المُسْلِمِينَ ، فَقَالُوا : ( ألاَ تَقْسِمُ بَيْنَنا غَنَائِمنَا ؟ ؟ ) .
فقالَ ( صلى الله عليه وسلم ) ( لو أَفَاءَ الله عَلَيَّ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَباً مَا مَنَعْتُكم دِرْهَماً ، أَتَرَوْنَني أغُلُّكُمْ مَغْنَمكُمْ ؟ ) .
قالَ : وَمَنْ قَرَأَ : ( أنْ يُغَلَّ ) فهو جائِزٌ عَلَى ضَرْبَينِ :
أحدُهُما : ما كانَ لنبيَ أن يَغُلَّهُ أصْحَابُه ، أيْ : يَخُونُوهُ ، وجاء عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قالَ : ( لا أَعْرِفَنَّ أحدَكم يجيءُ يومَ القِيامَةِ وَمَعهُ شَاةٌ ، قَدْ غَلَّها ، لها ثُغَاءٌ ، ثم قَالَ : أَدُّوا الخَيْطَ وَالمَخْيَطَ ) .
والوجهُ الثّانِي : أَنْ يَكُونَ : ( يُغَلَّ ) ، أيْ : يُخَوَّنَ .
وأخبرني المُنذِريّ عن الحُسين بنِ فَهْم عن ابنِ سَلاّم ، قالَ : كان أبو عمرو بنُ العَلاَء ، ويونُس يَخْتَارَانِ : ( وَمَا كَانَ لِنَبِىٍّ أَنْ يَغُلَّ ( . قال يُونُسُ : وكيفَ لا يُغَلُّ ؟ بَلَى ، ويُقْتَلُ .
ورُوِيَ عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنّه أملى في كتابِ صُلْحِ الحُدَيبيّةِ : ( أنْ لا إغْلالَ ولا إسْلالَ ) .
وقالَ أبُو عُبَيدٍ :
قال أبو عمرٍ و : الإغْلالُ : الخِيَانَةُ ، والأسْلالُ : السَّرِقَةُ . قالَ : وكانَ أبو عبيدةَ يقُولُ : رَجُلٌ مُغِلٌّ مُسِلٌّ ، أيْ : صاحبُ خِيَانَةٍ وَسَلَّةٍ ، ومنهُ قَوْلُ شُريَح : ( ليسَ على المُسْتَعِيرِ غيْرُ المُغِلِّ ضَمَانٌ ) ، يَعْني : الخَائِنَ .
وقالَ النَّمِرُ بْنُ تَوْلبٍ :
جَزَى الله عَنّا حَمْزَةَ أَبْنَةَ نَوْفَلٍ
جَزَاءَ مُغِلَ بالأَمَانَةِ كَاذِبِ
قال : وأما قولُ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( ثلاثٌ لا يَغِلُّ عَلَيْهِنّ قَلْبُ مُؤْمِنٍ ) .
فإِنَّه رُوي : لا يَغِلُّ ، ولا يُغِلُّ .
فَمَنْ قَالَ : لا يَغِلّ بِفَتْحِ الياء وَكَسْرِ الغَيْنِ فَإنَّه يَجْعَلُ ذلِكَ مِنَ الغِلِّ ، وهو الضِّغْنُ والشَّحْنَاءُ .
ومَنْ قَالَ . يُغِلُّ بضم الياء جَعَله من الخِيانَةِ .
وقيل في قولهِ : ( ثلاثٌ لا يُغِلُّ عليهِنَّ قَلْبٌ مُؤْمِنٍ ) ، أيْ : لا يكونُ مَعَهما في قلبِهِ غِشٌّ ولا دَغَلٌ من نِفاقٍ ، ولكنْ يَكُونُ مَعَها الاخلاصُ في ذاتِ الله ( جلّ وعزّ ) .
قال : وأما غَلَّ يَغُلُّ غُلُولاً ، فإنَّهُ الخِيَانَةُ في المَغْنَمِ خَاصَّةً .
والإغْلالُ : الخيانَةُ في المغانِمِ ، وغيرِها ، ويُقَالُ منَ الغِلِّ ، غَلَّ يَغِلُّ ، ومن الغُلُولِ : غَلَّ يَغُلُّ .
وقال الزَجّاج : غَلَّ الرّجُلُ يَغِلُّ : إذَا خَانَ ؛ لأنّه أخَذَ شيئاً في خَفَاء . وكلُّ ما كانَ من هذَا البابِ ، فهو راجِعٌ إلى هذا ، من ذلِك : الغَالُ ، وهو الوادِي المُطْمَئِنُّ الكثيرُ الشَّجَرِ ، وجمعُه : غُلاّنٌ .
ومِنْ ذلِكَ : الغِلُّ ، وهو الحِقْدُ الكَامِنُ ، ويقالُ : قد أَغَلَّتْ الضَّيْعَةُ ، فَهْيَ مُغِلَّةٌ ، إذا أَتَتْ بِشَيءٍ ، وأصلها باقٍ ومنْهُ قَوْلُ زُهَيرٍ :
فَتُغْلِلْ لَكُمْ ما لا تُغِلُّ لأهْلِهَا
قُرًى بالعِراقِ من قَفِيزٍ ودِرْهَمٍ
وقال ابن الأعرابيّ ( في النوادِرِ ) غَلَّ بَصَرُ فُلانٍ : حادَ عنِ الصَّوابِ وأَغَلَّ الرجلُ ، إذا خَانَ .
قُلْتُ : قولُه : غَلَّ بَصَرُ فُلانٍ ، أيْ : حَادَ عن الصَّوابِ ، مِنْ غَلَّ يَغِلُّ ، وهو معنى قولِهِ : ( ثلاثُ لا يَغِلُّ عَلَيْهِنَّ قَلْبُ مُؤمنٍ ) ، أيْ : لا يَحِيدُ عن الصَّوابِ غاشّاً . وَأَغلَّ الخَطِيبُ ، إذا لم يُصِبْ في كلامِهِ .
وقال أبو وجزَةَ :
خُطَبَاءُ لا خُرُقٌ وَلاَ غُلَلٌ إذَا
خُطَبَاءُ غيرُهُمُ أَغَلَّ شِرارُهَا
وقال أبو عُبيد : قال أبو زَيْدٍ : أغْلَلْتُ الإِبِلَ ، إذا أصْدَرْتَها ، ولم تُرْوِها ، فهي عَالَّةٌ بالعَينِ .
وقال نُصيرُ الرّازي : إذا صَدَرَتِ الإِبِلُ عِطاشاً ، قُلْتَ : صَدَرَت غَلَّة وَغوالَّ ، وقد أَغْلَلْتَها أْتَ ، إذا أسَأتَ سَقْيها . قالتُ والصّوابُ : أغْلَلْتُ : الأبلَ ، إذا أصْدَرتَها ، ولم تُرْوِها فهي : غَالَّةٌ بالغيْنِ من الغُلَّةِ ، وهي حَرارَةُ العَطَشِ .
وفي ( نوادِرِ أبي زَيْدٍ ) : أغْلَلْتُ في الإِهابِ ، إذا سَلَخْتَهُ وتَركْتَ على الجِلْدِ اللّحْمَ ، قالَ : وَأغللتَ أبِلَكَ إغْلالً ، إذا أَسَأَتَ سَقيَها ، فأَصْدَرْتَها وَلم تُرْوِهَا ، وصَدَرَتْ غوالَّ ؛ الواحدةُ : غَالَّةٌ ، وكَأَنَّ الرّاوِيّ عن أبي عُبيدٍ غَلِطَ فيه . وَقولُ الله جلّ وعزّ : ( لاَ يُؤمِنُونَ إِنَّا جَعَلْنَا فِى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 أَعْناقِهِمْ أَغْلَالاً فَهِىَ إِلَى ) ( يس : 8 ) هي الجَوَامِعُ تَجْمَعُ أيْدِيهُم إلى أَعْنَاقِهِمْ ، وأما قولُهُ جلّ وعزّ في صفةِ نبيِّهِ ( صلى الله عليه وسلم ) ( وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالاَغْلَالَ الَّتِى كَانَتْ عَلَيْهِمْ ) ( الأعراف : 157 ) . قال أهلُ التَفْسِيرِ : كانَ عليهِمْ أَنَّ مَنْ قَتَلَ قُتِلَ بِهِ ، لا يُقْبَلُ في ذلكَ دِيَةٌ ، وَكَانَ عَلَيْهمْ ،
إذا أصابَ جلودَهُم شَيْءٌ من البَوْلِ أن يُقْرِصُوا . وَكان عليهم أن لا يَعْمَلُوا في السّبْتِ ، فهذه الأغلالُ التي كانَتْ عَلَيْهمْ ، وَهذا تمثيل ، كقولك : ( جَعَلْتُ هذا طَوْقاً في عُنُقِكَ ) .
وليسَ هُنَاكَ طَوْقٌ ، وتأَويلُه : إني قَدْ وَلَّيْتُكَ هذا وألْزَمْتُكَ القِيَامَ بهِ ، فَجَعَلْتُ لُزومَهُ لَكَ كالطَّوْقِ في عُنُقِك .
قال : والغِلالَةُ : الثوبُ الَّذِي يُلْبَس تَحْتَ الثِّيَابِ ، أو تَحْتَ الدِّرْعِ . درعِ الحَدِيد .
قال : ومنه الغَلَلُ ، وهو الماءُ الذي يَجْري في أصولِ الشَّجَرِ .
قَال : ويُقَالُ : أَغْلَلْتُ الجِلْدَ ، إذا سَلَخْتَهُ ، فأَبقَيْتَ فيه شَيْئاً من الشَّحْمِ .
ثعلبٌ عن ابنِ الأعرابي ، قال : العُظْمَةُ والغِلالَةُ والرُّفَاعَةُ والأُضْخُومَةُ : الثوب الذمي تَشُدُّهُ المرأةُ على عَجِيزتِهَا .
قال : والغُلَّةُ : خِرْقَةٌ تُشَدُّ عَلَى رَأسِ الإبريقِ ، وجَمْعُها : غُلَلٌ والغُلَّةُ : ما تَوَارَيْتَ فيه .
وقال الأصمعيُّ : يُقالُ : نِعْمَ غُلُولُ الشَّيْخِ هَذَا ، يَعْني : الطَعامَ الَّذي يُدْخِلُهُ جَوْفَهُ .
قالَ : وغَلَّ في الشَّيْءِ يَغُلُّ ، وانغَلّ ، وتَغَلْغَلَ ، فيهِ : إذا دَخَلَ فيه .
قالَ : ويقالُ : تَغَلَّيْتُ ، مِنَ الغَالِيَةِ .
قال أبو نصرٍ : سألتُ الأصمعيَّ : هَلْ يكونُ : تَغَلَّتْ ؟ ؟ فقالَ : إن أَرَدْتَ أنَّكَ أدْخَلْتَهُ في لِحْيَتِكَ وَشَارِبِكَ ، فجائِزٌ .
وقال الفَرَّاءُ : تَغَلَّلتُ بالغالِيَةِ ، وكلّ شَيْءٍ ألْصَقْتَهُ بِجِلْدِكَ ، وأُصولِ شَعْرِكَ ، فَقَدْ تَغَلَّلْتَهُ .
قال : وتَغَلّيْتُ : مُوَلّدَةٌ .
والغُلّةُ والغَلِيلُ : حَرَارةُ العَطَشِ ، ورَجُلٌ مَغْلُولٌ من الغُلّةِ .
وقال ابن السّكِّيتِ : يُقالُ : غَلّ الرجلُ من الغُلِّ وهو الجامِعَةُ ، يُغَلُّ بِها ، فهو مَغْلُولٌ .
وغُلّ أيضاً من غُلّةِ العَطَشِ ، فَهُوَ مَغْلُولٌ أيضاً .
وقال أبو عبيد نحواً من ذلك .
وقال الأصمعيُّ : يُقالُ : فلانٌ يُغِلُّ عَلَى عِيالِهِ ، إذا أتَاهُمْ بِغُلةٍ .
وقال الليثُ : يقالُ : غُلّ البَعِيرُ يُغَلُّ غَلةً ، إذا لم يَقْضِ رِيّهُ ، قالَ : وَالغَلِيلُ : حَرُّ الْجَوْفِ لَوْحاً أو امْتِعاضاً .
قال : ورجلٌ مُغِلٌّ : يُنْصِتُ عَلَى غِلٌّ وحِقْدٍ .
وذكر عُمَرُ النساء ، فقال : ( مِنْهُنَّ غُلٌّ قَمِلٌ ) . وذلك أن الأسيرَ يُغَلُّ بالقِدِّ ، فإذا قَبَّ ، أي : يَبِسَ ، قَمِلَ في عُنُقِه .
وقال ابن السكيت : به غل من العطش ، وفي رقبته غل من حديد وفي صدره غل .
وقال ابنُ الفَرَجِ : قال السُّلميُّ : غُسّ لَهُ الخِنْجَرَ والسِّنانَ ، وغُلهُ له ، أي : دُسَّهُ له وهو لا يَشْعُر بِهِ .
وقال الليثُ : الغَلْغَلَةُ : سرْعَةُ السَّيْرِ ، يُقَالُ : تَغَلْغَلُوا ، فَمَضَوا ورسالةٌ مُغَلْغَلَةٌ : محمولَةٌ من بلدٍ إلى بلدٍ . قالَ : ويُقالُ ، من الغَالِيةِ : غَلّلْتُ ، وغَلّفْتُ ، وغَلَيْتُ ، قَالَ : والغَلْغَلَةُ ، كالْغَرْغَرَةِ ، في مَعْنَى : الكَسْرِ .
وأنشدَ ابنُ السِّكّيتِ في صفةِ فَرَسٍ :
يُنْجِيهِ من مثلِ حَمامِ الأغْلاَلْ .
وَقْعُ يدٍ عَجْلَى ورِجْلٍ شِمْلالْ
قالَ : أرادَ : يُنْجِي هذا الفرسَ من خَيْلٍ ، مثل حَمَام . يَرِدُ غَللاً من الماءِ ، وهو ماءٌ يجري في أُصولِ الشَّجَرِ ، جَمَعَهُ عَلَى أغْلالٍ .
أبو عبيد : غَلَلْتُ الشَّيْءَ : أدْخَلْتُهُ ، قالَ ذو الرُّمة :
غَلَلْتُ المَهاري بَيْنَها كلّ ليلَةٍ
وبينَ الدُّجى حتى تَرَاها تَمَزَّقُ .
وقال أبو سَعِيدٍ : يُقالُ : لا يَذْهَبُ كلامُكَ غَلَلاً . أي لا يَنْبَغِي أن يَنْطَوِي عن النّاسِ ، بل يَجِبُ أن يَظْهَر .
قال : وَالغَلَلُ : اللَّحْم الذي تُرِكَ على الإِهابِ حينَ سُلِخَ .
قالَ : ويُقال لِعِرْقِ الشَّجَرِ ، إذا أمْعَنَ في الأرضِ : غَلْغَلَ ، وَجَمعُهُ : غَلاغِلُ ، وقالَ كعبٌ :
وَتَفْتَرُّ عَنْ غُر الثّنايا كَأَنها
أقاحٍ تَرَوّى مِنْ عُرُوقٍ غَلاغِلِ
قال : وغلائِلُ الدَّروعِ : مساميرُهَا المُدْخَلَة فيها ، الواحِدُ : غَلِيل ، وقالَ لبيد :
وَأحْكَمَ أضْغانَ القَتِيرِ الغَلائِلِ
وَيُقالُ : نِعْمَ الغَلولُ شَرَابٌ شَرِبْتُهُ أوْ طَعامٌ ، إذا وافَقَني ، ويُقالُ للإبِلِ ، إذا صَدَرَتْ عن غَيْرِ رِيَ : قَدْ أغْلَلْتُها ، ويُقالُ : اغْتَلَلْتُ الشَّرَابَ : شَرِبْتُهُ ، وأنا مُغْتَلٌ إلَيْهِ ، أيْ : مُشْتاقٌ إلَيْهِ ، وَاغْتَلَلْتُ الثّوْبَ ، أي : لَبِسْتُهُ تَحْتَ الثَّيابِ .
لغ : أهْمَلَهُ الليثُ .
وَروَى أبو العَبّاسِ عن عمرٍ و عن أبيهِ ، قالَ : لَغْلَغَ ثَريْدَهُ وسَغْسَغهُ ، وَرَوَّغَهُ ، إذا رَواهُ مِنَ الأُدْمِ ، ونحو ذلك .
قال ابنُ الأَعْرابيِّ : ويُقالُ : في كلامِهِ لَغْلَغةٌ ولَخْلَخَةٌ ، أي : عُجْمَةٌ . وَاللّغْلَغُ : طائرٌ مَعْرُوفٌ .

##### Türkçe

باب **الغين** واللام
**غل** ، **لغ** : kullanımdadırlar.
**غل** : el-Ferrâ’, Allah جلّ وعزّ’in sözü hakkında dedi: ( **وَمَا كَانَ لِنَبِىٍّ أَنْ يَغُلَّ** ) (Âl-i İmrân: 161) ve şöyle de okunmuştur: ( **أنْ يُغَلَّ** ) ; ( **أنْ يُغَلَّ** ) okuyan kimse, “ihanet edilsin”i kasteder. Dedi ki: Abdullah’ın ashabı da onu böyle okumuştur: ( **أنْ يُغَلَّ** ) ; “çalınsın”ı kastediyorlar.
Ve Ebû’l-Abbâs dedi: **يُغَلُّ**’ü, **يُغَلَّلُ** anlamında kıldı. Arapların sözü ise bunun dışında, ( **فَعَّلْتُ وأفْعَلْتُ** ) hakkında böyledir; **أفْعَلْتُهُ**: “onu bunun içine soktum”dur; **فَعَّلْتُ**: “bunu onda çoğalttım”dır.
Ve el-Ferrâ’ dedi: **يُغَلُّ**’ün, **أَغْلَلْتَ**’tan olması câizdir; **يُغَلَّلُ** anlamında; yani “hainlikle itham edilir”; Yüce Allah’ın sözü gibi: ( **فَإِنَّهُمْ لاَ يُكَذِّبُونَكَ** ) (En‘âm: 33) ve ( ) **لاَ يُكَذِّبُونَكَ** ( ).
Ve ez-Zeccâc dedi: İkisi de okunmuştur: ( **أن يَغُلَّ** , ve **أن يُغَلَّ** ). Şu diyen kimseye gelince: ( **أَنْ يَغُلَّ** ): anlam şudur: Bir peygambere ümmetine ihanet etmesi olmaz. Bunun tefsiri: ganimetleri Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) bir gazvede topladı; sonra Müslümanlardan bir topluluk ona geldi ve dediler: ( Ganimetimizi aramızda taksim etmeyecek misin?? ).
Bunun üzerine ( صلى الله عليه وسلم ) dedi: ( Allah bana Uhud kadar altın iade etseydi, sizden bir dirhem bile esirgemezdim; ganimetinizi size karşı **أغُلُّكُمْ** ettiğimi mi sanıyorsunuz? ).
Dedi ki: ( **أنْ يُغَلَّ** ) okuyan kimseye gelince, o iki vecih üzere câizdir:
Birincisi: Bir peygambere, ashabının ona **يَغُلَّهُ** etmesi olmaz; yani ona ihanet etmeleri. Peygamberden ( صلى الله عليه وسلم ) şöyle dediği rivayet edilmiştir: ( Kıyamet günü sizden birinizin, **قَدْ غَلَّها** olduğu bir koyunla gelmesini sakın bilmeyeyim; onun meleyişi vardır; sonra dedi: **أَدُّوا الخَيْطَ وَالمَخْيَطَ** ).
İkinci vecih: ( **يُغَلَّ** ) olmasıdır; yani “hainlikle itham edilir”.
Ve bana el-Münzirî, el-Hüseyn b. Fehm’den, İbn Sellâm’dan haber verdi; dedi ki: Ebû Amr b. el-Alâ’ ve Yûnus, ( **وَمَا كَانَ لِنَبِىٍّ أَنْ يَغُلَّ** )’ü seçerlerdi. Yûnus dedi: Nasıl **لا يُغَلُّ** olmaz? Bilakis olur; hatta öldürülür.
Ve Peygamberden ( صلى الله عليه وسلم ) rivayet edilmiştir ki Hudeybiye sulhu kitabında şöyle yazdırdı: ( **أنْ لا إغْلالَ ولا إسْلالَ** ).
Ve Ebû Ubeyd dedi:
Ebû Amr dedi ki: **الإغْلالُ**: ihanettir; **الأسْلالُ**: hırsızlıktır. Dedi ki: Ebû Ubeyde şöyle derdi: **رَجُلٌ مُغِلٌّ مُسِلٌّ**; yani ihanet ve **سَلَّةٍ** sahibi. Bundan Şüreyh’in sözü: ( **ليسَ على المُسْتَعِيرِ غيْرُ المُغِلِّ ضَمَانٌ** ); “hain”i kastediyor.
Ve en-Nemir b. Tevleb dedi:
جَزَى الله عَنّا حَمْزَةَ أَبْنَةَ نَوْفَلٍ
جَزَاءَ مُغِلَ بالأَمَانَةِ كَاذِبِ
Dedi ki: Peygamberin ( صلى الله عليه وسلم ) sözüne gelince: ( **ثلاثٌ لا يَغِلُّ عَلَيْهِنّ قَلْبُ مُؤْمِنٍ** ).
Şöyle rivayet edilmiştir: **لا يَغِلُّ** ve **لا يُغِلُّ**.
**لا يَغِلّ** diyen kimse, **الياء**’ı fetha ile ve **الغَيْن**’i kesra ile (okursa), bunu **الغِلِّ**’den kılar; o da kin ve düşmanlıktır.
**يُغِلُّ** diyen kimse, **الياء**’ı damme ile (okursa), onu ihanetten kılar.
Ve onun sözü hakkında şöyle denilmiştir: ( **ثلاثٌ لا يُغِلُّ عليهِنَّ قَلْبٌ مُؤْمِنٍ** ); yani kalbinde onlarla beraber nifaktan bir aldatma ve bir bozukluk bulunmaz; fakat Allah ( جلّ وعزّ ) için olan hususta ihlâs onunla beraber olur.
Dedi ki: **غَلَّ يَغُلُّ غُلُولاً**’a gelince, o özellikle ganimette ihanettir.
**الإغْلالُ**: ganimetlerde ve başkalarında ihanettir. Ve **الغِلِّ**’den (şöyle) denir: **غَلَّ يَغِلُّ**; ve **الغُلُولِ**’den: **غَلَّ يَغُلُّ**.
Ve ez-Zeccâc dedi: **غَلَّ** adam **يَغِلُّ**: ihanet ettiği zaman; çünkü gizlice bir şey aldı. Bu babtan olan her şey buna döner. Bundan: **الغَالُ**; o, ağaçça çok, alçak vâdidir; çoğulu: **غُلاّنٌ**.
Ve bundan: **الغِلُّ**; o, gizli kin’dir. Ve denir: **قد أَغَلَّتْ الضَّيْعَةُ**; o halde o **مُغِلَّةٌ**’dir; bir şey getirdiği zaman, aslı ise bâkidir. Bundan Züheyr’in sözü:
فَتُغْلِلْ لَكُمْ ما لا تُغِلُّ لأهْلِهَا
قُرًى بالعِراقِ من قَفِيزٍ ودِرْهَمٍ
Ve İbnü’l-A‘râbî ( **في النوادِرِ**’de) dedi: **غَلَّ بَصَرُ فُلانٍ**: doğru olandan saptı. Ve adam **أَغَلَّ** eder; ihanet ettiği zaman.
Dedim ki: Onun sözü: **غَلَّ بَصَرُ فُلانٍ**; yani doğru olandan saptı; **غَلَّ يَغِلُّ**’dendir. Bu, onun sözü: ( **ثلاثُ لا يَغِلُّ عَلَيْهِنَّ قَلْبُ مُؤمنٍ** )’in anlamıdır; yani aldatıcı olarak doğru olandan sapmaz. Ve hatip **أَغلَّ** eder; sözünde isabet etmediği zaman.
Ve Ebû Vecze dedi:
خُطَبَاءُ لا خُرُقٌ وَلاَ غُلَلٌ إذَا
خُطَبَاءُ غيرُهُمُ أَغَلَّ شِرارُهَا
Ve Ebû Ubeyd dedi: Ebû Zeyd dedi: Develeri **أغْلَلْتُ**; onları döndürdüğün ve sulamadığın zaman; o halde onlar gözde **عَالَّةٌ**’dir.
Ve Nusayr er-Râzî dedi: Develer susuz olarak döndüğü zaman, “**صَدَرَت غَلَّة وَغوالَّ**” dersin; ve sen onları **أَغْلَلْتَها** etmiş olursun; onları sulamada kötü davrandığın zaman. Dedim ki: doğru olan: Develeri **أغْلَلْتُ**; onları döndürdüğün ve sulamadığın zaman; o halde onlar **غَالَّةٌ**’dir; **الغُلَّةِ**’dendir; o da susuzluğun hararetidir.
Ve ( **نوادِرِ أبي زَيْدٍ** )’de: Deride **أغْلَلْتُ**; onu yüzdüğün ve derinin üzerinde eti bıraktığın zaman. Dedi ki: Develerini **أغللتَ**; onları kötü suladığın için, onları döndürdüğün ve sulamadığın zaman; ve **غوالَّ** olarak dönerler; tekili: **غَالَّةٌ**. Sanki Ebû Ubeyd’den rivayet eden râvî bunda yanılmıştır. Ve Allah جلّ وعزّ’in sözü: ( **إِنَّا جَعَلْنَا فِى أَعْناقِهِمْ أَغْلَالاً فَهِىَ إِلَى** ) (Yâsîn: 8); bunlar, ellerini boyunlarına toplayan boyunduruklardır. Ve O’nun جلّ وعزّ, Peygamberinin ( صلى الله عليه وسلم ) sıfatında sözüne gelince: ( **وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالاَغْلَالَ الَّتِى كَانَتْ عَلَيْهِمْ** ) (A‘râf: 157). Tefsir ehli dedi ki: Üzerlerinde şu vardı: kim öldürürse onunla öldürülür; bunda diyet kabul edilmezdi. Ve üzerlerinde şu vardı: derilerine idrardan bir şey isabet ederse, yakıp kesmeleri. Ve üzerlerinde şu vardı: cumartesi günü çalışmamaları. İşte bunlar, üzerlerinde olan **الأغلالُ**’dır; bu bir temsil’dir; senin “( bunu boynunda bir halka yaptım )” demen gibi.
Orada halka yoktur; onun te’vili: “Ben sana bunu tevdi ettim ve bununla kıyamı sana gerekli kıldım; onun sana lüzumunu boynundaki halka gibi kıldım.”
Dedi ki: **الغِلالَةُ**: elbisenin altında, yahut zırhın altında giyilen elbisedir; demir zırh.
Dedi ki: Bundan **الغَلَلُ**; o, ağaçların köklerinde akan sudur.
Dedi: Ve denir: Deriyi **أَغْلَلْتُ**; onu yüzdüğün zaman, içinde yağdan bir şey bırakırsan.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi ki: **العُظْمَةُ** ve **الغِلالَةُ** ve **الرُّفَاعَةُ** ve **الأُضْخُومَةُ**: kadının kalçasına bağladığı zimmî elbisedir.
Dedi ki: **الغُلَّةُ**: ibrikin başına bağlanan bez parçasıdır; çoğulu: **غُلَلٌ**. Ve **الغُلَّةُ**: içinde gizlendiğin şeydir.
Ve el-Asma‘î dedi: Denir: **نِعْمَ غُلُولُ الشَّيْخِ هَذَا**; yani içine soktuğu yiyecek.
Dedi ki: Bir şeyin içine **غَلَّ** eder **يَغُلُّ**, ve **انغَلّ**, ve **تَغَلْغَلَ** eder: içine girdiği zaman.
Dedi ki: Ve denir: **تَغَلَّيْتُ**; **الغَالِيَةِ**’dendir.
Ebû Nasr dedi: el-Asma‘î’ye sordum: **تَغَلَّتْ** olur mu? Dedi ki: Eğer onu sakalına ve bıyığına soktuğunu kast ediyorsan, câizdir.
Ve el-Ferrâ’ dedi: **تَغَلَّلتُ بالغالِيَةِ**; ve derine ve saçının köklerine yapıştırdığın her şey, onu **تَغَلَّلْتَهُ** olmuşsundur.
Dedi ki: **تَغَلّيْتُ**: müvelleddir.
Ve **الغُلّةُ** ve **الغَلِيلُ**: susuzluğun hararetidir; ve **رَجُلٌ مَغْلُولٌ** susuzluk hararetinden.
Ve İbnü’s-Sikkît dedi: Denir: adam **غَلّ** etti; **الغُلِّ**’dendir; o da boyunduruktur; onunla **يُغَلُّ** edilir; o halde o **مَغْلُولٌ**’dür.
Ve ayrıca susuzluğun **غُلّةِ**’sinden **غُلّ** edildi; o da **مَغْلُولٌ**’dür.
Ve Ebû Ubeyd buna benzerini dedi.
Ve el-Asma‘î dedi: Denir: falan kimse, ailesine karşı **يُغِلُّ** eder; onlara bir **غُلةٍ** getirdiği zaman.
Ve el-Leys dedi: Denir: deve **غُلّ** edildi, **يُغَلُّ غَلةً**; suya kanmadığı zaman. Dedi ki: **الغَلِيلُ**: iç boşluğun harareti; yanma yahut rahatsızlık.
Dedi ki: **رجلٌ مُغِلٌّ**: bir kin ve düşmanlık üzerine pusar.
Ve Ömer kadınları andı ve dedi: ( Onlardan **غُلٌّ قَمِلٌ** vardır ). Bu, esirin kayışla **يُغَلُّ** edilmesi sebebiyledir; o kayış **قَبَّ** edince, yani kuruyunca, boynunda bitlenir.
Ve İbnü’s-Sikkît dedi: onda susuzluktan bir **غل** vardır; boynunda demirden bir **غل** vardır; ve göğsünde bir **غل** vardır.
Ve İbnü’l-Ferec dedi: es-Sülemî dedi: Ona hançeri ve mızrak ucunu **غُسّ** et; ve onu ona **غُلهُ** et; yani o fark etmezken onu ona sok.
Ve el-Leys dedi: **الغَلْغَلَةُ**: yürüyüşün süratidir. Denir: **تَغَلْغَلُوا**; böylece gittiler. Ve **رسالةٌ مُغَلْغَلَةٌ**: bir beldeden bir beldeye taşınmış. Dedi ki: Ve denir, **الغَالِيةِ**’den: **غَلّلْتُ** ve **غَلّفْتُ** ve **غَلَيْتُ**. Dedi ki: **الغَلْغَلَةُ**, **الْغَرْغَرَةِ** gibidir; “kırma” anlamında.
Ve İbnü’s-Sikkît, bir atın sıfatında şu beyti okudu:
يُنْجِيهِ من مثلِ حَمامِ الأغْلاَلْ .
وَقْعُ يدٍ عَجْلَى ورِجْلٍ شِمْلالْ
Dedi ki: Muradı: bu atı, **حَمَام** gibi olan atlardan kurtarır; ağaçların köklerinde akan su olan **غَللاً**’dan suya gelir. Onu **أغْلالٍ** üzere çoğul yaptı.
Ebû Ubeyd: Bir şeyi **غَلَلْتُ**: onu içeri soktum. Zû’r-Rumme dedi:
غَلَلْتُ المَهاري بَيْنَها كلّ ليلَةٍ
وبينَ الدُّجى حتى تَرَاها تَمَزَّقُ .
Ve Ebû Sa‘îd dedi: Denir: Sözün **غَلَلاً** gitmesin; yani insanların içinden kıvrılıp saklanması uygun değildir; bilakis ortaya çıkması gerekir.
Dedi ki: **الغَلَلُ**: yüzüldüğü zaman deride bırakılan ettir.
Dedi ki: Ağacın kök damarına, yere iyice girdiği zaman **غَلْغَلَ** denir; çoğulu: **غَلاغِلُ**. Ka‘b dedi:
وَتَفْتَرُّ عَنْ غُر الثّنايا كَأَنها
أقاحٍ تَرَوّى مِنْ عُرُوقٍ غَلاغِلِ
Dedi ki: **غلائِلُ الدَّروعِ**: içine sokulmuş çivileridir; tekili: **غَلِيل**. Lebîd dedi:
وَأحْكَمَ أضْغانَ القَتِيرِ الغَلائِلِ
Ve denir: **نِعْمَ الغَلولُ**; içtiğim bir içecek yahut bir yiyecek; bana uyduğu zaman. Ve develere, kanmadan döndükleri zaman: “onları **قَدْ أغْلَلْتُها**” denir. Ve denir: içeceği **اغْتَلَلْتُ**; onu içtim; ve ben ona **مُغْتَلٌ**’üm; yani ona iştiyaklıyım. Ve elbiseyi **اغْتَلَلْتُ**; yani onu elbiselerin altında giydim.
**لغ** : el-Leys onu ihmal etti.
Ve Ebû’l-Abbâs, Amr’dan ve babasından rivayet etti; dedi ki: **لَغْلَغَ** tiridini, ve **سَغْسَغهُ**, ve **رَوَّغَهُ**; onu katıkla ve benzeriyle ıslattığı zaman.
İbnü’l-A‘râbî dedi: Ve denir: sözünde **لَغْلَغةٌ** ve **لَخْلَخَةٌ** vardır; yani kekemelik/yabancılık. Ve **اللّغْلَغُ**: bilinen bir kuştur.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين وما معها في المضاعف والمطابق([1]))
(غف) الغين والفاء كلمةٌ واحدةٌ لا تتفرّع، وهي البُلْغة، ويقال له غُفَّة من العَيش. قال:
* وغُفّةٌ من قِوَام العَيش تَكفِينِي([2]) *
واغتفَّتِ الخيلُ غُفَّة من الرَّبيع، إذا أصابت منه شِبَعاً ولم تستكثِرْ. قال:
وكنَّا إذا ما اغتفَّت الخيلُ غُفَّةً  *** تجرَّد طَلاَّبُ التِّراتِ مُطَلَّبُ([3])

(غق) الغين والقاف ليس بشيء، إنَّما يحكى به الصَّوْتُ يَغْلي، يقال غَقَّ.
(غل) الغين واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تخلل شيءٍ، وثباتِ شيء، كالشيء يُغْرَزُ. من ذلك قول العرب: غَلَلْتُ الشَّيء في الشّيء، إذا أثبتَّه فيه، كأنه غَرزْتَه. قال:
وعينٌ لها حَدْرةٌ بَدْرَةٌ  *** إلى حاجبٍ غُلّ فيه الشُّفُر([4])
والغُلّة والغَليل: العَطَش. وقيل ذلك لأنَّه كالشَّيء ينْغلُّ في الجَوف بحرارة. يقال بَعيرٌ غَلاَّنُ، أي ظَمْآن. والغَلَل: الماء الجاري بين الشَّجر.
ومنه الغُلول في الغُنم([5]) ، وهو أن يخفَى الشَّيء فلا يردَّ إلى القَسْم، كأنَّ صاحبَه قد غَلّه بين ثيابِه.
ومن الباب الغِلُّ، وهو الضِّغْن ينْغَلُّ في الصَّدر.
فأمَّا قول النبي عليه السلام "لا إغْلالَ ولا إسلال" فالإغلال: الخيانة، والقياس فيه واضحٌ. قال النَّمِر([6]) :
جزى الله عنا جمرة ابنةَ نوفلٍ  *** جزاءَ مُغِلٍّ بالأمانة كاذبِ([7])
وأمّا الحديث: "ثلاثٌ لا يُغِلُّ عليهنَّ قلبُ مُؤْمن" فمَنْ قال "لا يُغِلّ" فهو من الإغلال، وهو الخيانة. ومن قال "لا يَغِلّ" فهو من الغِلّ والضِّغن.
ومن الباب الغُلاَّنُ: الأوديةُ الغامضة، واحدها غَالٌّ، وذلك أنَّ سالكَها يَنْغَلُّ فيها. والغِلالَة: شِعارٌ يُلبَس تحت الثُّوب، وبطانةٌ تُلبَس تحت الدِّرع.
ومن الباب الغُلّة، وهو الفِدامُ يكونُ على رأس الإبريق، والجمع غُلَل. قال لَبيد:
لها غُلَلٌ من رازِقيٍّ وكُرْسُفٍ  *** بأيمانِ عُجْمٍ يَنْصُفُون المَقاولا([8])
والغَلغلة: سُرعة السَّير. ورسالةٌ مُغَلغَلة: محمولةٌ من بلدٍ إلى بلد. وهو القياس، لأنّها تتخلّل البلاد وتنغلُّ فيها. قال:
أبلِغْ أبا مالكٍ عنِّي مُغَلْغَلَةً  *** وفي العتابِ حياة بين أقوامِ([9])
ومن الباب الغَليل: النَّوَى يُغَلّ في القَتّ يُخلَطُ به ، تُعلَفُه الإبل. قال:
سُلاّءةٌ كعصا النَّهدِيِّ غُلَّ لها *** [ذو فيئةٍ] من نَوَى قُرَّانَ معجومُ([10])

(غم) الغين والميم أصلٌ واحد صحيح يدلُّ على تغطية وإطباق. تقول: غَمَمت الشَّيءَ أغُمُّه، أي غطَّيته. والغَمَمُ: أن يُغطِّي الشَّعر القفا والجبهَة في بنائِه. يقال: رجلٌ أغمُّ وجبهةٌ غماء. قال:
فلا تَنكحِي إنْ فرَّقَ الدّهرُ بيننا *** أغمَّ القفا والوجهِ ليس بأنْزعا([11])
ومن الباب: الغمام: جمع غَمامةٍ. وقياسُه واضح. ومنه الغِمامةُ، وهي الخِرقة تُشَدُّ على أنف الناقة شدّاً كي لا تجدَ الرِّيح. قال قومٌ: كلُّ ما سدَّ الأنف فهو غِمامة. وغُمَّ الهلالُ، إذا لم يُرَ. وفي الحديث: "فإن غُمَّ عليكم فاقْدُرُوا له". أي غُطيَ الهلال. ويقال: يومٌ غَمٌّ وليلة غمّة، إذا كانا مظلِمَين. وغمَّهُ الأمرُ يغَمُّه غمَّاً، وهو شيء يَغْشى القلب، معروف. وأما الغَمغمة فهي أصواتُ الثِّيران عند الذُّعر، والأبطالِ *عند الوغى. وقد قلنا إنّ هذه الحكاياتِ لا تكاد يكون لها قياس.
(غن) الغين والنون أُصيلٌ صحيح، وهو يدلُّ على صوتٍ كأنه غير مفهوم، إمَّا لاختلاطِه، وإما لعلّةٍ تصاحبه. من ذلك قولُهم: قريةٌ غَنّاء، يراد بذلك تجمُّع أصواتهم واختلاطُ جَلبتهم. ووادٍ أغَنُّ: ملتَفُّ النَّبات، فتَرى الرِّيح تجري فيه ولها غُنَّة؛ ويكون ذلك من كَثرة ذُبابه. ومنه الغُنَّة في الرَّجُل الأغنِّ، وهو خروجُ كلامِهِ كأنّه بأنفه.
(غي) الغين والياء المشدّدة أو المضاعفة أصلٌ صحيح يدلُّ على إظلالِ الشَّيء لغيره([12]) . وفي الحديث: "تجيء البقرةُ وآلُ عمران يومَ القيامة كأنَّهما غمامتانِ -أو غيايَتان". والجمع غَيايات. قال لبيد:
فتَدلَّيتُ عليه قافلاً  *** وعلى الأرض غياياتُ الطَّفَلْ([13])
(غب) الغين والباء أصلٌ صحيح يدلُّ على زمانٍ وفَترةٍ فيه. من ذلك الغِبُّ، هو أن تَرِدَ الإِبلُ يوماً وتدعَ يوماً. والمغبَّبة: الشاة تُحلَب يوماً وتُتركُ يوماً. وأغبَبْتُ الزِّيارة من الغِبِّ أيضاً. ومنه أيضاً قولُهم: غبَّبَ في الأمر إذا لم يُبالِغْ فيه، كأنَّه زِيدَتْ([14]) فترة أوقعَهَا فيه.
ومن الباب قولهم: "رُوَيْدَ الشِّعْرِ يَغُبّ"، وذلك أن يُتركَ إنشادُه حتَّى يأتيَ عليه وقت. ويقولون: غَبَّ الأمرُ، إذا بلغ آخِرَه([15]). ولحمٌ غابٌّ، إذا لم يُؤكَلْ لوَقْتِه، بل تُرِك وقتاً وفَتْرةً.
(غت) الغين والتاء ليس بشيء، إنّما هو إبدال تاء من طاء. تقول: غَطَطْتُه وغَتَتُّه. ومنه شَيءٌ يجرِي مَجرى الحِكاية. يقال غَتَّ في الضَّحِك، إذا ضَحِك في خفاءٍ. وغَتَّ: أَتْبَعَ القولَ القولَ، أو الشُّربَ الشُّرب.
(غث) الغين والثاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على فَسادٍ في الشَّيء. من ذلك قولُهم: لبِسْتُ فلاناً على غَثيثةٍ فيه، أي فَسادِ عقلٍ ورأي. والغَثيثة: المِدَّة في الجُرح. ومن ذلك اللَّحم الغَثُّ: ليس بالسّمين. ويقولون: أغَثَّ الحَدِيثُ، أي صار غثَّاً فاسداً. قال:
خَوْد يُغِثُّ الحديثُ ما صَمَتَتْ  *** وهو بفيها ذو لَذةٍ طَرِفُ([16])
ويقال: فلانٌ لا يَغِثُّ عليه شيء، أي لا يمتنع من شيء، حتَّى الغثُّ عندَه سمين.
وأمّا الغَثغَثَة فتجري مَجرى الحكاية، يقال: غَثْغَثْتُ الثُّوبَ، إذا غسلتَه وردَّدْتَه في يديك. ويقال: إنَّ الغَثْغَثَة: القِتالُ الضَّعيف بلا سلاح، شُبِّه بغَثْغثة الثَّوب حين يُغْسَل.
(غد) الغين والدال كلمةٌ، وهي الغُدَّة في اللّحم، معروفة.
قال الرّاجز:
* فهَبْ له حليلةً مِغدَادَا([17]) *
قالوا: هي الدَّائمة الغَضَب، كأنَّ في حَلْقها غدّة.
(غذ) الغين والذال كلمةٌ، وهي إغذاذ السَّير. وذلك ألا يكونَ فيه ونْيَةٌ ولا فَتْرَة. ومنه: غَذَّ الجُرْحُ وأغذَّ، إذا بَرَأَ ولم يسكُنْ نَداه، فهو يَنْدَى أبداً.
(غر) الغين والراء أصولٌ ثلاثةٌ صحيحة: الأوّل المِثال، والثاني النقصان، والثالث العِتْق والبيَاضُ والكرَم.
فالأوّل: الغِرار: المِثال الذي يُطبَع عليه السِّهام. ويقال: وَلَدَتْ فلانة أولادَها على غرار واحد، أي جاءت بهم واحداً بعد واحدٍ على مِثال واحد. وأصل
هذا الغُرُّ، وهو الكَسْرُ في الثَّوب. يقال: اطوِ الثَّوْبَ على غَرِّهِ، أي كَسرهِ ومِثالِه الأوَّل. والغُرَّة: سُنَّة الإنسان، وهي وجهه، ثم يعبَّر عن الجسم كلِّه به. من ذلك: "في الجنين غُرَّةٌ: عبد أو أمةٌ"، أي عليه في دِيتَه نَسَمَةٌ: عبدٌ أو أمة. قال:
كلُّ قتيلٍ في كُليبٍ غرَّهْ  *** حتَّى يَنال القتلَُ آلُِ مُرَّهْ([18])

ومن الباب: الغَرِير، وهو الضَّمين، يقال: أنا غريرُك من فلانٍ، أي كفيلُك. وإنما سمِّيَ غريراً لأنّه مِثَالُ المضمونِ عنه، يؤخذ بالمال مثلَ ما يؤخذ المضمون عنه. ومحتملٌ أن يكون غِرَارُ السَّيف، وهو حدُّه، من هذا. وكلُّ شيء له حَدٌّ فَحَدُّه غِرَارٌ؛ لأنه شيء إليه انتهى طَبْعُ السَّيف ومثالُه.
وأمَّا النقصان *فيقال: غارّت النّاقةُ تُغارُّ غِراراً، إذا نَقَصَ لبنُها. وفي الحديث: "لا غِرارَ في صلاةٍ ولا تسليم". فالغِرار في الصَّلاة: ألاَّ يتمَّ ركوعَها أو سجودَها. والغِرار في السَّلام: أن يقول السَّلام عليك، أو يرُدَّ فيقول: وعليك. ومنه الغِرار، وهو النَّوم القَليل. قال الشاعر([19]) :
إنَّ الرَّزِيَّةَ من ثقيفٍ هالكٌ  *** تَركَ العُيونَ فنومُهُنَّ غِرَارُ([20])
وقال جرير:
ما بالُ نومِك في الفِراش غِرارا  *** لو كان قلبُك يستطيع لطارا([21])
ومن الباب: بيع الغَرَر، وهو الخَطَر الذي لا يُدْرَى أيكون أم لا، كبيع العبدِ الآبِق، والطّائرِ في الهواء. فهذا ناقصٌ لا يتمُّ البيع فيه أبداً. وغَرَّ الطائرُ فرخَه، إذا زَقَّه، وذلك لقلّته ونُقصانِ ما معه.
والأصل الثالث: الغُرَّة. وغرَّة كلِّ شيءٍ: أكرمُه. والغُرّة: البياض. وكل أبيضَ أغرُّ. ويقال لثلاثِ ليالٍ من أوّل الشهر غُرّة.
ومن الباب: الغَرِير، وهو الخُلُق الحَسَن. يقولون للشيخ: أدبَرَ غَريرهُ وأقبَلَ هريرُه.
ومما يقارب هذا: الغَرارة، وهي كالغَفْلة، وذلك أنَّها من كَرَم الخلُق، قد تكون في كلِّ كريم. فأمَّا المذموم من ذلك فهو من الأصل الذي قَبلَ هذا؛ لأنّه من نقصان الفِطْنة.
ومما شذَّ عن هذه الأصول إن صحَّ، شيء ذكره الشَّيبانيُّ: أنّ الغِرْغِر: دَجاج الحَبَش، واحدتها غِرْغرة. وأنشد:
ألُفُّهمُ بالسَّيف من كلِّ جانبٍ  *** كما لفّتِ العِقبانُ حِجْلَى وغِرْغِرا([22])
(غز) الغين والزاء ليس فيها شيء. وغَزَّةُ: بلدٌ.
(غس) الغين والسين ليس فيه إلاّ قولُهم: رجل غُسٌّ، إذا كان ضعيفاً. ومنه قول أوس:
مُخَلَّفُونَ ويَقضِي الناسُ أمرَهُم  *** غُسُّو الأمانةِ صُنْبُورٌ فصنبورُ([23])
(غش) الغين والشين أصولٌ تدلُّ على ضّعفٍ في الشيء واستعجال([24]) فيه. من ذلك الغِشُّ. ويقولون: [الغِشُّ: أ] لاّ تمحَضَ النصيحة([25]) . وشُربٌ غِشاشٌ: قليل. وما نامَ إلاّ غِشاشاً، أي قليلاً، ولقيتُه غِشاشاً، وذلك عند مُغَيْربان الشَّمس.
(غص) الغين والصاد ليس فيه إلاَّ الغَصَص بالطَّعام، ويقال رجلٌ غَصَّانُ. قال:
لو بِغَيْرِ الماءِ حلقي شَرِقٌ  *** كنت كالغَصَّانِ بالماء اعتصارِي([26])
(غض) الغين والضاد أصلانِ صحيحانِ، يدلُّ أحدُهما على كفٍّ ونَقْص، والآخر على طراوة.
فالأوّل الغَضّ: غضُّ البصر. وكلُّ شيءٍ كففتَه فقد غَضَضْته. ومنه قولهم: تلحقُه في ذلك غَضَاضةٌ، أي أمر يَغُضُّ لـه بصرَه. والغَضْغَضة: النُّقْصان. وفي الحديث: "لقد مرَّ من الدُّنيا بِبطنته لم يُغَضْغَض([27]) ". ويقولون: هو بحرٌ لا يُغَضْغَض. وغَضْغَضْت السِّقَاءَ: نقصتُه. وكذلك الحقّ.
والأصل الآخر: الغَضُّ: الطريُّ من كلِّ شيء. ويقال للطَّلْع حين يطلُعُ: غَضيض.
(غط) الغين والطاء أُصيلٌ صحيح فيه معنيان: أحدُهما صوتٌ، والآخر وقتٌ من الأوقات.
فالأوّل: غطِيط الإنسانِ في نَومه. ومنه الغَطاط، وهي القَطا، سمِّيت لصوتها غَطاطاً. قال:
فأثار فارِطُهم غَطَاطاً جُثَّماً  *** أصواتُه كتَرَاطُنِ الفُرْسِ([28])
والأصل الآخر الغُطَاط، قال قومٌ: هو الصُّبح. وأنشدوا:
* قام إلى حمراءَ في الغطَاطِ([29]) *
وقال آخرون: هو سَدَف الظلام. وقالوا في بيتِ ابن أحمر([30]) :
* أُولَى الوَعَاوِعِ كالغُطاط المقْبلِ([31]) *
من فَتَحَ شبَّههم بالقَطَا، ومن ضمَّ فإنّه شبَّههم بسواد السّدَف كثرة. وأمَّا غَطَطْتُه في الماء فممكنٌ أن يكون ذلك الصَّوْت الذي يكون من الماء عندها، وممكنٌ أن يكون من سَدَف الظّلام، كأنّه سترتَه بالماء وغطّيته.
---------------------ـــ
([1]) في الأصل: "باب الغين والفاء وما يثلثهما"، وهي غفلة من الناسخ، وأثبت مألوف عبارة ابن فارس في مثل ذلك.
([2]) لثابت قطنة، كما في تهذيب إصلاح المنطق للتبريزي 50. وحماسة البحتري 202. وصدره كما في إصلاح المنطق 50 واللسان (غفف):
* لا خير في طمع يدني إلى طبع * وفي الحماسة: "يدنى لمنقصة".
([3]) لطفيل الغنوي في ديوانه 26 واللسان (غفف). وفي الأصل: "التراب"، صوابه فيهما.
([4]) لامرئ القيس في ديوانه 16. وعجزه في الديوان: "فشقت مآقيهما من أخر"، وتطابقه رواية اللسان (حدر، بدر)، لكن فيها (شقت) بالخرم.
([5]) في المجمل: "في المغنم".
([6]) في الأصل: "النمري"، تحريف. وهو النمر بن تولب بن أقيش بن عبد كعب بن عوف بن الحارث بن عوف بن وائل بن قيس بن عكل بن عبد مناف. الأغاني (19: 157). والبيت التالي منسوب إليه في الأغاني (159: 19) وإصلاح المنطق 295 واللسان (غلل) والحيوان (1: 15).
([7]) في اللسان والحيوان: "حمزة ابنة نوفل"، وصوابه بالجيم والراء، كما في سائر المصادر.
([8]) ديوان لبيد 22 طبع 1881 واللسان (غلل، رزق، نصف).
([9]) البيت لهمام الرقاشي في البيان (2: 316/ 4: 85). وأنشده في اللسان (غلل) بدون نسبة مطابقاً في الرواية. ورواية الجاحظ: "أبلغ أبا مسمع".
([10]) البيت لعلقمة بن عبدة الفحل في ديوانه 131 والحيوان (2: 236). والبيان (3: 120). والمفضليات (2: 204). واللسان (سلأ، غلل، فيأ، قرر، عجم). والتكملة موضعها بياض في الأصل. وقد أكملت هذا النقص على الرواية المشهورة في البيت. ويروى بدلها: "منظم".
([11]) البيت لهدبة بن الخشرم في اللسان (نزع، غمم) والبيان (4: 10).
([12]) في الأصل: "كالغيرة".
([13]) سبق البيت في (أيي، طفل)، وروي في الموضع الأول: "وتاتيت".
([14]) في الأصل: "أربدت".
([15]) في اللسان: "صار إلى آخره".
([16]) لقيس بن الخطيم في ديوانه 17 ليبسك.
([17]) سبق البيت وتخريجه مع قرينين له في (حد).
([18]) الرجز لمهلهل، كما في الأغاني (4: 144). وأنشده في اللسان (غرر) بدون نسبة.
([19]) هو الفردزق يرثي الحجاج ديوانه 365 واللسان (غرر).
([20]) في الأصل: "ونومهن غرارا"، صوابه من الديوان. وفي اللسان: "فنومهن غرار".
([21]) ديوان جرير 226 برواية: "بالفراش غراراً لو أن قلبك يستطيع".
([22]) أنشده ثعلب في مجالسه 567 والإسكافي في مبادئ اللغة 202 وابن منظور في اللسان (غرر).
([23]) ديوان أوس بن حجر 9 واللسان (صنبر، غشش) برواية: "غُشُّ الأمانة". وفي (غسس): "غُسّ" . ونبه في هذا الموضع الأخير على روايته بجمع المكسر: "غُشُّ" و "غُشَّ" بالنصب على الذم، وبجمع التصحيح "غُسّو الأمانة" بالرفع والإضافة، و "غُسِّي" بالنصب والإضافة لما بعده.
([24]) في الأصل: "واستفهام".
([25])في الأصل: "الضبحة"، وتصحيحه والتكملة قبله من المجمل.
([26]) لعدي بن زيد العبادي، في اللسان (عصر، غصص) والحيوان (5: 138، 593).
([27]) في اللسان: "ولما مات عبد الرحمن بن عوف قال عمرو بن العاص: هنيئاً لك يا ابن عوف، خرجت من الدنيا ببطنتك ولم يتغضغض منها شيء. قال الأزهري: ضرب البطنة مثلاً لوفور أجره الذي استوجبه بهجرته وجهاده مع النبي صلى الله عليه وسلم، وأنه لم يتلبس بشيء من ولاية ولا عمل ينقص أجوره التي وجبت له".
([28]) البيت لطرفة، كما في اللسان (غطط، رطن)، وليس في ديوانه. وقد مضى في (رطن).
([29]) أنشده في اللسان (غطط) برواية: "قام إلى أدماء". وبعده:
* يمشي بمثل قائم الفسطاط *
([30]) ومثل هذه النسبة أيضاً عند الجوهري. وخطأه ابن بري، قال: هو لأبي كبير الهذلي وانظر ديوان الهذليين (2: 91).
([31]) صدره في ديوان الهذليين واللسان (غطط، وعع):
* لا يجفلون عن المضاف إذا رأوا *

ـ

##### Türkçe

(باب **الغين** ve onunla birlikte olanlar, مضاعف ve مطابِق içinde([1]))
(**غف**) **الغين** ve **الفاء** tek bir kelimedir; dallanıp budaklanmaz; o, **البُلْغة**’dır; ve ona, geçimden **غُفَّة** denir. Dedi ki:
* Ve geçimin kıvamından bir **غُفّة** bana yeter([2]) *
Ve atlar, bahardan bir **غُفَّة** **اغتفَّت**; ondan doyacak kadarına eriştiği ve çoğaltmadığı zaman. Dedi ki:
Ve biz, atlar bir **غُفَّة** **اغتفَّت** mi  *** **التِّراتِ** talipleri soyunur; istenen (şey) istenir([3])

(**غق**) **الغين** ve **القاف** bir şey değildir; ancak onunla, kaynayan bir ses hikâye edilir; **غَقَّ** denir.
(**غل**) **الغين** ve **اللام** sahih bir asıldır; bir şeyin içine nüfuz etmeye ve bir şeyin sabit olmasına delâlet eder; tıpkı bir şeyin saplanması gibi. Bundan, Arapların sözü: **غَلَلْتُ الشَّيء في الشّيء**; onu onun içinde sabitlediğim zaman; sanki onu saplamışım gibi. Dedi ki:
Ve bir göz; onun için bir **حَدْرةٌ** bir **بَدْرَةٌ** vardır  *** bir kaşa doğru; onda kirpikler **غُلّ** edilmiştir([4])
Ve **الغُلّة** ve **الغَليل**: susuzluktur. Ve denildi ki: bu, onun, sıcaklıkla iç boşlukta içine işleyen bir şey gibi olmasındandır. **بَعيرٌ غَلاَّنُ** denir; yani susuz. Ve **الغَلَل**: ağaçların arasında akan sudur.
Ve ondan, koyunlarda **الغُلول**([5]) vardır; o da, bir şeyin gizlenmesi ve paylaştırmaya geri verilmemesidir; sanki sahibi onu elbiseleri arasında **غَلّه** etmiştir.
Ve bu bâbdan **الغِلُّ** vardır; o, göğüste içine işleyen kindir.
Nebi عليه السلام’in sözüne gelince: “**لا إغْلالَ ولا إسلال**”; **الإغلال**: hıyanettir; ve onda القياس açıktır. **النَّمِر**([6]) dedi ki:
Allah, bize **جمرة ابنةَ نوفلٍ**’den  *** emanete hıyanet eden yalancının cezası gibi bir ceza versin([7])
Ve hadise gelince: “Üç şey vardır ki mü’minin kalbi onlar üzerine **يُغِلُّ** etmez”; “**لا يُغِلّ**” diyen, **الإغلال**dandır; o da hıyanettir. “**لا يَغِلّ**” diyen ise **الغِلّ** ve kin’dendir.
Ve bu bâbdan **الغُلاَّنُ**: kapalı vadilerdir; tekili **غَالٌّ**’dir; bu da, onun yolcusunun orada içine işlemesindendir. Ve **الغِلالَة**: elbisenin altında giyilen bir içlik; ve zırhın altında giyilen bir astardır.
Ve bu bâbdan **الغُلّة** vardır; o, ibrikin başında bulunan **الفِدام**’dır; çoğulu **غُلَل**. **لَبيد** dedi:
Onun için **رازِقيٍّ** ve pamuktan **غُلَل** vardır  *** sözleri yarıya indiren acemlerin sağ elleriyle([8])
Ve **الغَلغلة**: yürüyüşün süratidir. Ve **رسالةٌ مُغَلغَلة**: bir beldeden bir beldeye taşınmış (mektup). Ve bu, القياس’tır; çünkü o, beldelerin içine girer ve onların içinde içine işler. Dedi ki:
Benden **أبا مالكٍ**’e **مُغَلْغَلَةً** ulaştır  *** ve kınamada, kavimler arasında bir hayat vardır([9])
Ve bu bâbdan **الغَليل**: **النَّوَى**’dır; **القَتّ** içine **يُغَلّ** edilir; onunla karıştırılır; develere yem yapılır. Dedi ki:
**سُلاّءةٌ**; **النَّهدِيِّ**’nin asası gibi; ona **غُلَّ** edilmiştir *** [**ذو فيئةٍ**] **قُرَّانَ** çekirdeklerinden, ezilmiş([10])

(**غم**) **الغين** ve **الميم** tek bir sahih asıldır; örtmeye ve kapatmaya delâlet eder. Dersin: **غَمَمت** şeyi **أغُمُّه**; yani onu örttüm. Ve **الغَمَمُ**: saçın, yapısında enseyi ve alnı örtmesidir. **رجلٌ أغمُّ** ve **جبهةٌ غماء** denir. Dedi ki:
Öyleyse, eğer zaman bizi ayırırsa evlenme  *** ensesi **أغمَّ** olan ve yüzü olan; **أنْزعا** olmayan([11])
Ve bu bâbdan: **الغمام**: **غَمامةٍ**’nin çoğuludur. Ve onun قياس’ı açıktır. Ve ondan **الغِمامةُ** vardır; o, devenin burnuna, rüzgârı bulmasın diye sıkıca bağlanan bezdir. Bir kavim dedi ki: burnu tıkayan her şey **غِمامة**’dır. Ve **غُمَّ الهلالُ**, görülmediği zaman. Ve hadiste: “Eğer size **غُمَّ** olursa, onun için **فاقْدُرُوا**.” Yani hilâl örtüldü. Ve **يومٌ غَمٌّ** ve **ليلة غمّة** denir; karanlık oldukları zaman. Ve iş onu **غمَّهُ**; onu **غمّاً** **يغَمُّه**; o, kalbi kaplayan bir şeydir; bilinir. **الغَمغمة** ise, korku anında boğaların sesleridir; ve savaş anında yiğitlerin sesleridir. Ve biz, bu hikâyelerin neredeyse bir قياس’ı olmayacağını söylemiştik.
(**غن**) **الغين** ve **النون** sahih bir asıldır; karışıklığından yahut ona eşlik eden bir illet sebebiyle, anlaşılmayan bir ses gibi bir sese delâlet eder. Bundan, onların sözü: **قريةٌ غَنّاء**; bununla, seslerinin toplanması ve gürültülerinin karışması kastedilir. Ve **وادٍ أغَنُّ**: bitkisi dolaşık (vadi); böylece rüzgârın onda aktığını görürsün ve onun için bir **غُنَّة** vardır; ve bu, sineğinin çokluğundan olur. Ve ondan, **الرَّجُل الأغنِّ**’deki **الغُنَّة**; o da, sözünün çıkmasının, sanki burnundanmış gibi olmasıdır.
(**غي**) şeddeli yahut مضاعف **الغين** ve **الياء** sahih bir asıldır; bir şeyin başkasına gölge etmesine delâlet eder([12]). Ve hadiste: “Kıyamet günü **البقرةُ** ve **آلُ عمران** gelir; sanki ikisi iki bulut—yahut iki **غيايَتان** gibidir.” Çoğulu **غَيايات**. **لبيد** dedi:
Ona, dönerken sarktım  *** ve yer üzerinde çocukluğun **غياياتُ**’ı vardı([13])
(**غب**) **الغين** ve **الباء** sahih bir asıldır; içinde zaman ve bir fasıla bulunan (şeye) delâlet eder. Bundan **الغِبُّ**: develerin bir gün suya gelip bir gün bırakmasıdır. Ve **المغبَّبة**: bir gün sağılıp bir gün bırakılan koyundur. Ve ziyareti de **الغِبِّ**’den **أغبَبْتُ**. Ve ondan da onların sözü: işte **غبَّبَ** etti; onda mübalağa etmediği zaman; sanki ona, içine düşürdüğü bir fasıla artırılmıştır([14]).
Ve bu bâbdan onların sözü: “**رُوَيْدَ الشِّعْرِ يَغُبّ**”; bu, onun inşadının, üzerinden bir vakit gelinceye kadar bırakılmasıdır. Ve derler: **غَبَّ الأمرُ**; sonuna ulaştığı zaman([15]). Ve **لحمٌ غابٌّ**: vaktinde yenmeyip, bilakis bir vakit ve bir fasıla bırakıldığı zaman.
(**غت**) **الغين** ve **التاء** bir şey değildir; ancak **طاء**’dan **تاء**’nın بدل edilmesidir. Dersin: **غَطَطْتُه** ve **غَتَتُّه**. Ve ondan, hikâye mecrasında yürüyen bir şey vardır. **غَتَّ في الضَّحِك** denir; gizlice güldüğü zaman. Ve **غَتَّ**: sözü söze, yahut içişi içişe ekledi.
(**غث**) **الغين** ve **الثاء** sahih bir asıldır; şeyde bir bozulmaya delâlet eder. Bundan onların sözü: onda bir **غَثيثةٍ** üzere falanı giydim; yani akıl ve görüş bozukluğu üzere. Ve **الغَثيثة**: yarada irin. Ve bundan **اللَّحم الغَثُّ**: semiz olmayan (ettir). Ve derler: **أغَثَّ الحَدِيثُ**; yani bozuk, **غثّ** oldu. Dedi ki:
Bir genç kız; sustuğu müddetçe söz **يُغِثُّ** eder  *** ve o, ağzında lezzetli, taze (bir şey)dir([16])
Ve denir: falana karşı hiçbir şey **يَغِثُّ** etmez; yani hiçbir şeyden çekinmez; hatta **الغثُّ** onun yanında semizdir.
Ve **الغَثغَثَة** ise hikâye mecrasında yürür; **غَثْغَثْتُ الثُّوبَ** denir; onu yıkadığın ve onu ellerinde tekrar tekrar çevirdiğin zaman. Ve denir: **الغَثْغَثَة**: silahsız zayıf çarpışmadır; elbise yıkanırkenki **غَثْغثة**’sine benzetilmiştir.
(**غد**) **الغين** ve **الدال** bir kelimedir; o da etteki **الغُدَّة**’dir; bilinir.
**الرّاجز** dedi:
* Öyleyse ona, **مِغدَادَا** bir eş ver([17]) *
Dediler: o, sürekli öfkeli olandır; sanki boğazında bir **غدّة** varmış gibi.
(**غذ**) **الغين** ve **الذال** bir kelimedir; o da yürüyüşün **إغذاذ**’ıdır. Bu da, onda gevşeklik ve fasıla olmamasıdır. Ve ondan: **غَذَّ الجُرْحُ** ve **أغذَّ**; iyileştiği ve ıslaklığı durmadığı zaman; o, daima ıslanır.
(**غر**) **الغين** ve **الراء** üç sahih asıldır: birincisi misal, ikincisi eksilme, üçüncüsü eskilik ve beyazlık ve kerem.
Birincisi: **الغِرار**: okların üzerine basıldığı misaldir. Ve denir: falanca, çocuklarını tek bir **غرار** üzere doğurdu; yani onları bir misal üzere birbiri ardınca getirdi. Ve bunun aslı **الغُرُّ**’dur; o, elbisedeki kırmadır. **اطوِ الثَّوْبَ على غَرِّهِ** denir; yani onun kırması ve ilk misali üzere. Ve **الغُرَّة**: insanın **سُنَّة**’sidir; o da yüzüdür; sonra onunla bütün beden ifade edilir. Bundan: “Ceninde **غُرَّةٌ**: köle yahut cariye”; yani onun diyetinde bir **نَسَمَةٌ** vardır: köle yahut cariye. Dedi ki:
**كُليبٍ**’de her öldürülen, onun **غرَّهْ**’sidir  *** ta ki öldürme, **آلُِ مُرَّهْ**’ye erişsin([18])

Ve bu bâbdan: **الغَرِير**; o, **الضَّمين**’dir; **أنا غريرُك من فلانٍ** denir; yani ben senin kefilinim. Ancak ona **غرير** adı verildi; çünkü o, hakkında ضمان verilenin misalidir; mal ile, hakkında ضمان verilenin tutulduğu gibi tutulur. Ve muhtemeldir ki **غِرَارُ السَّيف**; o, onun keskin kenarıdır; bu (asıl)dan olsun. Ve her sınırı olan şeyin sınırı **غِرَارٌ**’dır; çünkü o, kılıcın tab’ının ve misalinin kendisine vardığı bir şeydir.
Eksilmeye gelince: denir: **غارّت النّاقةُ تُغارُّ غِراراً**; sütü eksildiği zaman. Ve hadiste: “**لا غِرارَ في صلاةٍ ولا تسليم**.” Namazda **الغِرار**: rükûunu yahut secdesini tamamlamamasıdır. Selâmda **الغِرار**: “**السَّلام عليك**” demesi; yahut karşılık verip “**وعليك**” demesidir. Ve ondan **الغِرار**: az uykudur. Şair([19]) dedi ki:
**ثقيفٍ**’den musibet, helâk olmuş (biridir)  *** gözleri bıraktı; onların uykusu **غِرَارُ**’dur([20])
Ve **جرير** dedi:
Yatağında uykun niçin **غِرارا**  *** eğer kalbin gücü yetseydi uçardı([21])
Ve bu bâbdan: **بيع الغَرَر**; o, olup olmayacağı bilinmeyen tehlikedir; kaçak kölenin ve havadaki kuşun satımı gibi. Bu, eksiktir; onda satış asla tamam olmaz. Ve kuş, yavrusunu **غَرَّ** etti; onu beslediği zaman; bu da, yanındaki şeyin azlığı ve eksikliği sebebiyledir.
Üçüncü asıl: **الغُرَّة**. Her şeyin **غرَّة**’si: onun en kerim olanıdır. Ve **الغُرّة**: beyazlıktır. Ve her beyaz, **أغرُّ**’dur. Ve ayın başından üç geceye **غُرّة** denir.
Ve bu bâbdan: **الغَرِير**; o, güzel huydur. Yaşlıya derler: onun **غَريرهُ**’si geri döndü ve onun **هريرُه**’si öne geldi.
Ve buna yakın olanlardan: **الغَرارة**; o, gaflet gibidir; bu da, huy keremindendir; her kerimde bulunabilir. Ama bunun yerilen olanı, bundan önceki asıldandır; çünkü o, fıtratın eksilmesindendir.
Bu asıllardan şâz olanlardan—eğer sahihse—**الشَّيبانيُّ**’nin zikrettiği bir şey: **الغِرْغِر** Habeş tavuğudur; tekili **غِرْغرة**. Ve şu beyti okudu:
Onları, her yandan kılıçla sararım  *** tıpkı kartalların **حِجْلَى** ve **غِرْغِرا**’yı sarması gibi([22])
(**غز**) **الغين** ve **الزاء**’da bir şey yoktur. Ve **غَزَّةُ**: bir beldedir.
(**غس**) **الغين** ve **السين**’de, onların sözü dışında bir şey yoktur: **رجل غُسٌّ**; zayıf olduğu zaman. Ve ondan **أوس**’un sözü:
Geri bırakılmışlardır; insanlar işlerini görür  *** emanetin **غُسُّو**’ları; bir **صُنْبُورٌ** da bir **صنبورُ**([23])
(**غش**) **الغين** ve **الشين**; şeyde bir zayıflığa ve onda([24]) acele etmeye delâlet eden asıllardır. Bundan **الغِشُّ**. Ve derler: **الغِشُّ**: nasihatin saf olmamasıdır([25]). Ve **شُربٌ غِشاشٌ**: azdır. Ve ancak **غِشاشاً** uyudu; yani az. Ve onu **غِشاشاً** gördüm; bu, güneşin batıvermesi vaktindedir.
(**غص**) **الغين** ve **الصاد**’da, yemekte **الغَصَص** dışında bir şey yoktur; ve **رجلٌ غَصَّانُ** denir. Dedi ki:
Eğer su dışında boğazım **شَرِقٌ** olsaydı  *** suyla sıkışan **الغَصَّانِ** gibi olurdum([26])
(**غض**) **الغين** ve **الضاد** iki sahih asıldır; birisi engellemeye ve eksiltmeye, diğeri tazeliğe delâlet eder.
Birincisi **الغَضّ**: bakışı kısmaktır. Ve engellediğin her şeyi **غَضَضْته** etmiş olursun. Ve ondan onların sözü: onda ona bir **غَضَاضةٌ** yetişir; yani onun için bakışını kısan bir iş. Ve **الغَضْغَضة**: eksilmedir. Ve hadiste: “Dünyadan, karnıyla geçti; **لم يُغَضْغَض**([27]).” Ve derler: o, **بحرٌ لا يُغَضْغَض**’dır. Ve **غَضْغَضْت السِّقَاءَ**: onu eksilttim. Ve hak da böyledir.
Diğer asıl: **الغَضُّ**: her şeyin tazesi. Ve **الطَّلْع** çıktığı zaman ona **غَضيض** denir.
(**غط**) **الغين** ve **الطاء** sahih bir asıldır; onda iki mâna vardır: birisi ses, diğeri vakitlerden bir vakittir.
Birincisi: insanın uykusundaki **غطِيط**’idir. Ve ondan **الغَطاط**; o, **القَطا**’dır; sesinden dolayı ona **غَطاطاً** adı verilmiştir. Dedi ki:
Onların öncüsü, **غَطَاطاً**’ı ürküttü; çömelmiş (halde)  *** onun sesleri, Farsların **تَرَاطُن**’u gibidir([28])
Diğer asıl **الغُطَاط**’tır; bir kavim dedi ki: o, sabah vaktidir. Ve şu beyti okudular:
* **حمراءَ**’ya **الغطَاطِ**’ta kalktı([29]) *
Ve başkaları dedi ki: o, karanlığın **سَدَف**’idir. Ve **ابن أحمر**’in beytinde([30]) dediler:
* **الوَعَاوِعِ**’in ilki; gelen **الغُطاط** gibi([31]) *
Fetha yapan, onları **القَطَا**’ya benzetmiştir; ve damme yapan ise, onları **السّدَف**’in siyahlığına—çokluk sebebiyle—benzetmiştir. Ve **غَطَطْتُه في الماء**’a gelince: bu, onun yanında sudan olan ses olabilir; ve **سَدَف الظّلام**’dan da olabilir; sanki onu suyla örtmüş ve kapatmışsın gibi.
---------------------ـــ
([1]) Asılda: “**باب الغين والفاء وما يثلثهما**”; bu, nâsihin bir gafletidir; ve İbn Fâris’in bunun benzerinde alışılmış ibaresi sabit kılındı.
([2]) Sâbit Katana’nındır; Tebrîzî’nin **تهذيب إصلاح المنطق**’unda 50’de. Ve **حماسة البحتري** 202’de. Ve صدر’ı, **إصلاح المنطق** 50’de ve **اللسان** (**غفف**)’te olduğu üzere:
* **لا خير في طمع يدني إلى طبع** * Ve **الحماسة**’de: “**يدنى لمنقصة**”.
([3]) Tufeyl el-Ganevî’nindir; divanında 26 ve **اللسان** (**غفف**)’te. Asılda: “**التراب**”; ikisinde de doğrusu odur.
([4]) İmru’ul-Kays’ındır; divanında 16. Ve onun عجز’ı divanda: “**فشقت مآقيهما من أخر**”; ve **اللسان** (**حدر**، **بدر**) rivayetiyle mutabıktır; ancak onda (**شقت**) hazf ile.
([5]) **المجمل**’de: “**في المغنم**”.
([6]) Asılda: “**النمري**”; tahriftir. O, **النمر بن تولب بن أقيش بن عبد كعب بن عوف بن الحارث بن عوف بن وائل بن قيس بن عكل بن عبد مناف**’tır. **الأغاني** (19: 157). Ve sonraki beyit, **الأغاني** (159: 19) ve **إصلاح المنطق** 295 ve **اللسان** (**غلل**) ve **الحيوان** (1: 15)’te ona nispet edilmiştir.
([7]) **اللسان** ve **الحيوان**’da: “**حمزة ابنة نوفل**”; doğrusu **الجيم** ve **الراء** iledir; diğer kaynaklarda olduğu gibi.
([8]) **ديوان لبيد** 22, 1881 baskısı ve **اللسان** (**غلل**، **رزق**، **نصف**).
([9]) Beyit, **همام الرقاشي**’nindir; **البيان** (2: 316/ 4: 85)’te. Ve **اللسان** (**غلل**)’de nispet olmaksızın, rivayette mutabık olarak okundu. **الجاحظ** rivayeti: “**أبلغ أبا مسمع**”.
([10]) Beyit, **علقمة بن عبدة الفحل**’ındır; divanında 131 ve **الحيوان** (2: 236). Ve **البيان** (3: 120). Ve **المفضليات** (2: 204). Ve **اللسان** (**سلأ**، **غلل**، **فيأ**، **قرر**، **عجم**). Ve tekmile, asılda boşluk yerindedir. Bu eksikliği, beyitteki meşhur rivayet üzere tamamladım. Onun yerine: “**منظم**” rivayet edilir.
([11]) Beyit, **هدبة بن الخشرم**’indir; **اللسان** (**نزع**، **غمم**) ve **البيان** (4: 10).
([12]) Asılda: “**كالغيرة**”.
([13]) Beyit, (**أيي**، **طفل**)’de geçti; ve birinci yerde: “**وتاتيت**” rivayet edildi.
([14]) Asılda: “**أربدت**”.
([15]) **اللسان**’da: “**صار إلى آخره**”.
([16]) **قيس بن الخطيم**’indir; divanında 17, Lypsk baskısı.
([17]) Beyit ve tahrici, onunla birlikte iki قرين ile (**حد**)’de geçti.
([18]) Recez, **مهلهل**’indir; **الأغاني** (4: 144)’te olduğu gibi. Ve **اللسان** (**غرر**)’de nispet olmaksızın okundu.
([19]) O, **الفردزق**’tur; **الحجاج**’ı mersiye eder; divanı 365 ve **اللسان** (**غرر**).
([20]) Asılda: “**ونومهن غرارا**”; doğrusu divandandır. Ve **اللسان**’da: “**فنومهن غرار**”.
([21]) **ديوان جرير** 226; şu rivayetle: “**بالفراش غراراً لو أن قلبك يستطيع**”.
([22]) **ثعلب** onu **مجالسه** 567’de, ve **الإسكافي** **مبادئ اللغة** 202’de, ve **ابن منظور** **اللسان** (**غرر**)’de okudu.
([23]) **ديوان أوس بن حجر** 9 ve **اللسان** (**صنبر**، **غشش**) şu rivayetle: “**غُشُّ الأمانة**”. Ve (**غسس**)’te: “**غُسّ**”. Ve bu son yerde, onun kırık çoğul ile rivayetine dikkat çekti: “**غُشُّ**” ve “**غُشَّ**” zem üzere nasb ile; ve sahih çoğul ile “**غُسّو الأمانة**” ref‘ ile izafetle; ve “**غُسِّي**” nasb ile ve sonrasına izafetle.
([24]) Asılda: “**واستفهام**”.
([25]) Asılda: “**الضبحة**”; tashihi ve ondan önceki tekmile **المجمل**’dendir.
([26]) **عدي بن زيد العبادي**’nindir; **اللسان** (**عصر**، **غصص**) ve **الحيوان** (5: 138، 593).
([27]) **اللسان**’da: “**ولما مات عبد الرحمن بن عوف قال عمرو بن العاص: هنيئاً لك يا ابن عوف، خرجت من الدنيا ببطنتك ولم يتغضغض منها شيء. قال الأزهري: ضرب البطنة مثلاً لوفور أجره الذي استوجبه بهجرته وجهاده مع النبي صلى الله عليه وسلم، وأنه لم يتلبس بشيء من ولاية ولا عمل ينقص أجوره التي وجبت له**”.
([28]) Beyit, **طرفة**’nindir; **اللسان** (**غطط**، **رطن**)’da olduğu gibi; divanında değildir. Ve (**رطن**)’da geçti.
([29]) **اللسان** (**غطط**)’da şu rivayetle okundu: “**قام إلى أدماء**”. Ve ondan sonra:
* **يمشي بمثل قائم الفسطاط** *
([30]) Bu nispetin benzeri de **الجوهري**’dedir. **ابن بري** onu hatalı saydı; dedi ki: o, **أبي كبير الهذلي**’nindir; ve **ديوان الهذليين** (2: 91)’e bak.
([31]) صدر’ı, **ديوان الهذليين** ve **اللسان** (**غطط**، **وعع**)’dedir:
* **لا يجفلون عن المضاف إذا رأوا** *

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الغلل أصله: تدرع الشيء وتوسطه، ومنه: الغلل للماء الجاري بين الشجر، وقد يقال له: الغيل، وانغل فيما بين الشجر: دخل فيه، فالغل مختص بما يقيد به فيجعل الأعضاء وسطه، وجمعه أغلال، وغل فلان: قيد به. قال تعالى: ﴿خذوه فغلوه﴾ [الحاقة/30]، وقال: ﴿إذ الأغلال في أعناقهم﴾ [غافر/71]. وقيل للبخيل: هو مغلول اليد. قال: ﴿ويضع عنهم إصرهم والأغلال التي كانت عليهم﴾ [الأعراف/157]، ﴿ولا تجعل يدك مغلولة إلى عنقك﴾ [الإسراء/29]، ﴿وقالت اليهود يد الله مغلولة غلت أيديهم﴾ [المائدة/ 64]، أي: ذموه بالبخل. وقيل: إنهم لما سمعوا أن الله قد قضى كل شيء قالوا: إذا يد الله مغلولة (انظر: البصائر 4/144)، أي: في حكم المقيد لكونها فارغة، فقال الله تعالى ذلك. وقوله: ﴿إنا جعلنا في أعناقهم أغلالا﴾ [يس/8]، أي: منعهم فعل الخير، وذلك نحو وصفهم بالطبع والختم على قلوبهم، وعلى سمعهم وأبصارهم، وقيل: بل ذلك - وإن كان لفظه ماضيا - فهو إشارة إلى ما يفعل بهم في الآخرة كقوله: ﴿وجعلنا الأغلال في أعناق الذين كفروا﴾ [سبأ/33]. والغلالة: ما يلبس بين الثوبين، فالشعار: لما يلبس تحت الثوب، والدثار: لما يلبس فوقه، والغلالة: لما يلبس بينهما. وقد تستعار الغلالة للدرع كما يستعار الدرع لها، والغلول: تدرع الخيانة، والغل: العداوة. قال تعالى: ﴿ونزعنا ما في صدورهم من غل﴾ [الأعراف/ 43]، ﴿ولا تجعل في قلوبنا غلا للذين آمنوا ربنا إنك رءوف رحيم﴾ [الحشر /10]. وغل يغل: إذا صار ذا غل (انظر: الأفعال 2/1 و 7)، أي: ضغن، وأغل، أي: صار ذا إغلال. أي: خيانة، وغل يغل: إذا خان، وأغللت فلانا: نسبته إلى الغلول. قال: ﴿وما كان لنبي أن يغل﴾ [آل عمران/161]، وقرئ: ﴿أن يغل﴾ (وهي قراءة نافع وابن عامر وحمزة والكسائي وخلف ويعقوب وأبي جعفر. انظر: الإتحاف ص 181، وإرشاد المبتدي ص 271) أي: ينسب إلى الخيانة، من أغللته. قال: ﴿ومن يغلل يأت بما غل يوم القيامة﴾ [آل عمران/161]،
وروي: (لا إغلال ولا إسلال) (شطر من حديث طويل في صلح الحديبية أخرجه الإمام أحمد عن المسور بن مخرمة ومروان بن الحكم في مسنده 4/325؛ وأبو داود في كتاب الجهاد، باب: صلح العدو. انظر: سنن أبي داود رقم 2766؛ ومعالم السنن 2/336.
وقد تقدم الحديث في باب (سل) ) أي: لا خيانة ولا سرقة. وقوله عليه الصلاة والسلام: (ثلاث لا يغل عليهن قلب المؤمن) (الحديث عن أبي سعيد الخدري عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه قال في حجة الوداع: (نضر الله امرأ سمع مقالتي فوعاها، فرب حامل فقه ليس بفقيه. ثلاث لا يغل عليهن قلب امرئ مؤمن: إخلاص العمل لله، والمناصحة لأئمة المسلمين، ولزوم جماعتهم؛ فإن دعاءهم يحيط من ورائهم).

أخرجه البزار بإسناد حسن؛ وابن حبان في صحيحه من حديث زيد بن ثابت؛ والترمذي وقال: حديث حسن؛ وأحمد؛ وابن ماجه.
وقال الحافظ المنذري: وقد روي هذا الحديث أيضا عن ابن مسعود ومعاذ بن جبل والنعمان بن بشير وجبير بن مطعم وأبي الدرداء وغيرهم، وبعض أسانيدهم صحيحة. انتهى. وصححه ابن العربي.
انظر: عارضة الأحوذي 10/124؛ ومسند أحمد 4/81؛ والترغيب والترهيب 1/23) أي: لا يضطغن. وروي: (لا يغل) أي: لا يصير ذا خيانة، وأغل الجازر والسالخ: إذا ترك في الإهاب من اللحم شيئا، وهو من الإغلال، أي: الخيانة، فكأنه خان في اللحم وتركه في الجلد الذي يحمله. والغلة والغليل: ما يتدرعه الإنسان في داخله من العطش، ومن شدة الوجد والغيظ. يقال: شفا فلان غليله، أي: غيظه. والغلة: ما يتناوله الإنسان من دخل أرضه، وقد غلب ضيعته. والمغلغلة: الرسالة التي تتغلغل بين القوم الذين تتغلغل نفوسهم، كما قال الشاعر:
* تغلغل حيث لم يبلغ شراب **ولا حزن ولم يبلغ سرور*
(البيت لعبيد الله بن عبد الله بن عتبة بن مسعود، أحد الفقهاء السبعة.
وهو في نوادر القالي ص 217؛ ووفيات الأعيان 3/116؛ وسمط اللآلئ 2/781، وتقدم ص 449)

##### Türkçe

- **الغلل**’in aslı: şeyin zırh gibi giyilmesi ve onun ortasına girmesidir; ondan: ağaçlar arasında akan su için **الغلل** (vardır); ve ona **الغيل** de denebilir. Ve ağaçlar arasına **انغل**: onun içine girdi. Şu hâlde **الغل** ancak onunla bağlanılan şeye mahsustur; böylece uzuvlar onun ortasında kılınır. Onun çoğulu **أغلال**’dır. Ve falan kimse **غل**: onunla bağlandı. Yüce Allah dedi ki: ﴿خذوه فغلوه﴾ [الحاقة/30], ve dedi ki: ﴿إذ الأغلال في أعناقهم﴾ [غافر/71]. Ve cimriye denildi: o, eli **مغلول**’dur. Dedi ki: ﴿ويضع عنهم إصرهم والأغلال التي كانت عليهم﴾ [الأعراف/157]، ﴿ولا تجعل يدك مغلولة إلى عنقك﴾ [الإسراء/29]، ﴿وقالت اليهود يد الله مغلولة غلت أيديهم﴾ [المائدة/ 64]؛ yani: onu cimrilikle yerdi(ler). Ve denildi: onlar, Allah’ın her şeyi hükme bağladığını işitince dediler ki: o hâlde Allah’ın eli **مغلولة**’dur (bak: البصائر 4/144); yani: boş olması sebebiyle bağlanmışın hükmünde; bunun üzerine Allah Teâlâ bunu söyledi. Ve O’nun sözü: ﴿إنا جعلنا في أعناقهم أغلالا﴾ [يس/8]؛ yani: onları hayır yapmaktan men etti; bu, onların kalplerine, işitmelerine ve görmelerine tab‘ ve hatm ile vasfedilmeleri gibidir. Ve denildi: bilakis bu — lafzı geçmiş olsa da — âhirette onlara yapılacak şeye bir işarettir; O’nun sözü gibi: ﴿وجعلنا الأغلال في أعناق الذين كفروا﴾ [سبأ/33]. Ve **الغلالة**: iki elbise arasında giyilendir; şu hâlde **الشعار**: elbisenin altında giyilene; **الدثار**: onun üstünde giyilene; **الغلالة**: ikisinin arasında giyilene (denir). Ve **الغلالة** zırh için ödünç alınabilir; zırhın onun için ödünç alınması gibi. Ve **الغلول**: hıyaneti zırh gibi giyinmektir. Ve **الغل**: düşmanlıktır. Yüce Allah dedi ki: ﴿ونزعنا ما في صدورهم من غل﴾ [الأعراف/ 43]، ﴿ولا تجعل في قلوبنا غلا للذين آمنوا ربنا إنك رءوف رحيم﴾ [الحشر /10]. Ve **غل يغل**: **غل** sahibi olunca; (bak: الأفعال 2/1 و 7) yani: kin. Ve **أغل**: yani **إغلال** sahibi oldu; yani: hıyanet. Ve **غل يغل**: hıyanet edince. Ve **أغللت** falanı: onu **الغلول**’e nispet ettim. Dedi ki: ﴿وما كان لنبي أن يغل﴾ [آل عمران/161]، ve şöyle okunmuştur: ﴿أن يغل﴾ (bu, Nâfi‘, İbn Âmir, Hamza, Kisâî, Halef, Ya‘kūb ve Ebû Ca‘fer’in kıraatidir. bak: الإتحاف s. 181, وإرشاد المبتدي s. 271) yani: **أغللته**’den, hıyanete nispet edilir. Dedi ki: ﴿ومن يغلل يأت بما غل يوم القيامة﴾ [آل عمران/161]،
وروي: (**لا إغلال ولا إسلال**) (Hudeybiye sulhunda uzun bir hadisin yarısıdır; onu İmam Ahmed, Müsned’inde 4/325’te Misver b. Mahreme ve Mervân b. Hakem’den; Ebû Dâvûd, Cihâd kitabında, باب: صلح العدو’da çıkarmıştır. bak: سنن أبي داود no 2766; ومعالم السنن 2/336. Hadis, باب (**سل**)’de daha önce geçti) yani: hıyanet yok ve hırsızlık yok. Ve onun —salât ve selâm üzerine olsun— sözü: (**ثلاث لا يغل عليهن قلب المؤمن**) (hadis, Ebû Saîd el-Hudrî’den, Peygamber —Allah’ın salât ve selâmı üzerine olsun—’dan rivayetle: Veda haccında şöyle dedi: (**نضر الله امرأ سمع مقالتي فوعاها، فرب حامل فقه ليس بفقيه. ثلاث لا يغل عليهن قلب امرئ مؤمن: إخلاص العمل لله، والمناصحة لأئمة المسلمين، ولزوم جماعتهم؛ فإن دعاءهم يحيط من ورائهم**).

Onu Bezzâr hasen bir isnadla; İbn Hibbân sahihinde Zeyd b. Sâbit hadisiyle; Tirmizî ve “hasen hadis” dedi; Ahmed; İbn Mâce çıkarmıştır.
Hâfız Münzirî dedi ki: Bu hadis ayrıca İbn Mes‘ûd, Muâz b. Cebel, Nu‘mân b. Beşîr, Cübeyr b. Mut‘im, Ebû’d-Derdâ ve başkalarından da rivayet edilmiştir; onların isnadlarının bir kısmı sahihtir. Bitti. İbnü’l-Arabî onu sahih saydı.
bak: عارضة الأحوذي 10/124; ومسند أحمد 4/81; والترغيب والترهيب 1/23) yani: kin tutmaz. Ve rivayet edildi: (**لا يغل**) yani: hıyanet sahibi olmaz. Ve kasap ve deriyi yüzen kimse **أغل**: deride etten bir şey bırakınca; bu, **الإغلال**’dandır; yani: hıyanet; sanki ette hıyanet etti ve onu taşıdığı deride bıraktı. Ve **الغلة** ve **الغليل**: insanın içinden zırh gibi giyindiği susuzluktandır; ve şiddetli vecd ve öfkedendir. Denir: falan kimse onun **غليل**’ini giderdi; yani: öfkesini. Ve **الغلة**: insanın arazisinin gelirinden yediği şeydir; ve onun çiftliği galip gelmiştir. Ve **المغلغلة**: nefisleri içine işleyen kavim arasında içine işleyen mektuptur; şairin dediği gibi:
* تغلغل حيث لم يبلغ شراب **ولا حزن ولم يبلغ سرور*
(beyit, yedi fakihlerden biri olan Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe b. Mes‘ûd’undur. Ve نوادر القالي s. 217’de; ووفيات الأعيان 3/116’da; وسمط اللآلئ 2/781’de (geçer); ve s. 449’da daha önce geçti)

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَلَّهُ
1 غَلَّهُ ذ , (S, O, K, *) aor. غَلُ٣َ , (S,) inf. n. غَلٌّ, (K,) He made it, or caused it, to enter, (S, O, K, * [in the CK اُدْخِلَ is erroneously put for أَدْخَلَ,]) فِى شَىْءٍ into a thing; (O, K;) as also ↓ غَلْغَلَهُ, (K, * TA,) inf. n. غَلْغَلَةٌ; or this last word signifies the making, or causing, a thing to enter a thing so as to become confused with, and a part of, that into which it enters: (TA:) ― -b2- and غَلَّ, (S, O, K,) aor. as above, (S) and so the inf. n., (TK,) signifies also It entered [into a thing]; (S, O, K;) being intrans. as well as trans.; (S, O;) and so does ↓ اِنْغَلَّ, (S, O, K,) and ↓ تغلّل, and ↓ تَغَلْغَلَ; (K, TA;) said of [what are termed by logicians] substances and of [what are termed by them] accidents. (TA.) ― -b3- يَغُلُّ said of a ram means Penem suum inserit (يُدْخِلُ قَضِيبَهُ) non sublatâ caudâ. (S, O, * TA.) And غَلَّ signifies also Inivit (حَشَأَ, in some copies of the K without the hemzeh,) feminam: (K, TA; in which latter is added ولا يكون الّا من ضَخْمٍ [app. meaning that this is not said of any but such as is big, or bulky]:) mentioned by IAar. (TA.) ― -b4- غَلَّ الدُّهْنَ فِى رَأْسِهِ He made the oil to enter amid the roots of the hair of his head. (K.) And غَلَّ شَعَرَهُ بِالطِّيبِ He made the perfume to enter amid his hair. (TA.) ― -b5- And غَلَّهُ لَهُ He made it to be unapparent to him (دَسَّهُ لَهُ), he [the latter] having no knowledge of it. (TA: in which the pronoun affixed to the verb relates to a dagger, and to a spear-head.) ― -b6- غَلَّ المَفَاوِزَ He (a man) entered into the midst of the deserts, or waterless deserts. (S, O.) ― -b7- غَلَّ المَآءُ بَيْنَ الأَشْجَارِ, (S, O, K,) aor. غَلُ٣َ , (S, O,) The water ran amid the trees. (S, O, K.) And المَآءُ فِى الشَّجَرِ ↓ تَغَلْغَلَ The water entered amid the breaks, or interspaces, of the trees. (S.) ― -b8- غَلَّ الغِلَالَةَ He clad himself with, or wore, the غلالة [q. v.] (K, TA) beneath the [other] garments; because he who does so enters into it. (TA.) And الثَّوْبَ ↓ اِغْتَلَلْتُ [in like manner] signifies I clad myself with, or wore, the garment beneath the [other] garments. (K.) ― -b9- غَلَّ فُلَانًا, (K, TA,) aor. and inf. n. as above, (TA,) He put upon the neck, or the hand, of such a one, the غُلّ [i. e. ring, or collar, of iron, for the neck, or pinion or manacle for the hand]. (K, TA.) And غُلَّ He had the غُلّ put upon him. (S, * TA.) And غَلَلْتُ يَدَهُ اـِلِى عُنُقِهِ [I confined his hand to his neck with the غُلّ]. (S, O.) And غَلَّ أَسِيرًا بِغُلٍّ مِنْ قِدٍّ وَعَلَيْهِ شَعَرٌ [He confined a captive with a غُلّ of thongs upon which was hair]. (TA.) One says, مَا لَهُ أُلَّ وَغُلَّ, (S, O, K, TA, [in some copies of the S and K, which have misled Golius and Freytag, ماله أُلٌّ وَغُلٌّ,]) a form of imprecation, (K, TA,) meaning [What ails him?] may he be thrust, or pushed, in the back of his neck, and become possessed, or insane, (IB, TA in the present art. and in art. ال,) and therefore have the غُلّ put upon him. (TA in the present art.) And غُلَّتْ يَدُهُ اـِلَى عُنُقِهِ [sometimes] means (assumed tropical:) His hand was withheld from expenditure. (TA.) -A2- غُلَّ, (S, K,) aor. يُغَلُّ, inf. n. غَلَلٌ, said of a man, (S,) He was, or became, thirsty; or vehemently thirsty; (K, TA;) or affected with burning of thirst, (S, TA,) little or much; (TA;) or with burning of the inside, (K, TA,) from thirst, and from anger and vexation. (TA.) ― -b2- And غَلَّ said of a camel, (S, O, K,) originally غَلِلَ, (MF, TA,) aor. يَغَلٌّ; and ↓ اغتلّ also; He was, or became, thirsty; or vehemently thirsty; or affected with burning of the inside: (K:) or he did not fully satisfy his thirst; (S and O in explanation of the former, and TA in explanation of both;) and غَلَّتْ is said of camels in like manner, agreeably with this last explanation: (K:) and ↓ اِغْتَلَّتْ is also said of sheep or goats, (K, TA,) signifying they thirsted. (TA.) -A3- غَلَّ صَدْرُهُ, aor. يَغِلٌّ, (S, O, K, TA, [in the CK, erroneously, يَغَلُّ,]) with kesr, (S, O,) inf. n. غِلٌّ, with kesr, (O,) His bosom was, or became, affected with rancour, malevolence, malice, or spite: (S, O, K:) and with dishonesty, or insincerity. (S, O.) [See also غِلٌّ, below.] It is said in a trad., ثَلَاثٌ لَا يَغِلُّ عَلَيْهِنَّ قَلْبُ المُؤْمِنِ i. e. [There are three habits, (خِصَال being understood, these, as is said in the O, being “ the acting sincerely towards God, ” and “ giving honest counsel to those in command, ” and “ keeping to the community ” of the Muslims,)] while conforming to which the heart of the believer will not be invaded by rancour, malevolence, malice, or spite, causing it to swerve from that which is right; (S, * O;) a saying of the Prophet; thus related by some: accord. to others, ↓ يُغِلُّ, (S, O,) with damm to the ى, (O,) which is from the meaning expl. in the next sentence here following. (S, * O.) -A4- غَلَّ, (S, Mgh, O, Msb, K,) aor. يَغُلُّ, (S, O,) inf. n. غُلُولٌ, (S, Mgh, O, Msb, K,) He acted unfaithfully; as also ↓ اغلّ: (S, O, Msb, K:) or thus the latter, (S, Mgh, O, Msb, K,) accord. to ISk (S, Msb) and A'Obeyd, (S,) in a general sense; (Mgh, Msb;) and he became unfaithful: (TA:) but the former verb is used only in relation to spoil, or booty; (S, Mgh, O, * Msb, K;) you say, غَلَّ مِنَ المَغْنَمِ meaning خَانَ [i. e. He acted unfaithfully in taking from the spoil, or booty]; (S, O;) or meaning he acted unfaithfully in relation to the spoil, or booty: (Mgh:) or غَلَّ, (IAth, Mgh, TA,) aor. as above, (Mgh,) inf. n. غُلُولٌ, (IAth, TA,) or غَلٌّ, (Mgh, [thus in my copy, accord. to which it is trans., as will be shown by what follows,]) signifies also he stole; and was unfaithful in respect of a thing privily; and such conduct is termed غُلُولٌ because, in the case thereof, the hands, or arms, have the غُلّ [q. v.] put upon them: (IAth, TA:) or it signifies also he took a thing and hid it amid his goods; and it occurs in a trad. as meaning he took a شَمْلَة privily. (Mgh.) It is said in the Kur [iii. 155], وَمَا كَانَ لِنَبِىٍّ أَنْ يَغُلَّ and أَنْ ↓ يُغَلَّ, accord. to different readers; the former meaning [And it is not attributable to a prophet] that he would act unfaithfully; and ↓ ان يُغَلَّ meaning, [agreeably with an explanation of أَغَلَّ فُلَانًا in the K,] that unfaithful conduct should be imputed to him; or that there should be taken from his [share of the] spoil, or booty; (S, O, TA;) [or this may mean, that he should be found to be acting unfaithfully; for, accord. to the TA, اغلّ الرَّجُلَ means وَجَدَهُ غَالًّا;] but IB says that a pass. aor. is seldom found in the language of the Arabs in a phrase of this kind. (TA.) And it is said in a trad. وَلَا اـِسْلَالَ ↓ لَا اـِغْلَالَ i. e. There shall be no acting unfaithfully nor stealing: or there shall be no act of bribery [nor stealing]: (S, O:) or, as some say, there shall be no aiding another to act unfaithfully [&c.]. (TA.) -A5- غَلَلْتُ لِلنَّاقَةِ I fed the she-camel with غَلِيل i. e. date-stones mixed with [the species of trefoil called] قِتّ. (S, * O, TA.) -A6- غَلَّ الاـِهَابَ: see أَغَلَّ فِى الاـِهَابِ. -A7- غَلَّ عَلَى الشَّىْءِ, inf. n. غَلٌّ; and ↓ اغلّ; He was silent at the thing: and also he was intent upon the thing. (TA.)

غلّلهُ
2 غلّلهُ ذ , (K,) or غلّل لِحْيَتَهُ, (S, O,) بِالغَالِيَةِ, (S, O, K,) inf. n. تَغْلِيلٌ, (K,) He perfumed him, (K,) or daubed, or smeared, his beard, much, (O,) the teshdeed denoting muchness, (S, O,) with غَالِيَة: (S, O, K:) and بالغالية ↓ تغلّل and ↓ اغتلّ and ↓ تَغَلْغَلَ He perfumed himself with غالية: (K:) Lh mentions تَغَلَّى بِالغَالِيَةِ, which is either from the word غَالِيَة or originally تَغَلَّلَ, in the latter case being like تَظَنَّيْتُ for تَظَنَّنْتُ, but the former is the more agreeable with analogy: accord. to Fr, one says, بالغالية ↓ تَغَلَّلْتُ, and not تَغَلَّيْتُ: (TA:) As held ↓ تَغَلَّلْتُ from الغالية to be allowable if meaning I introduced the غالية into my beard or my mustache; (S, O;) and the like is the case with respect to غَلَّلْتُ بِهَا لِحْيَتِى: (S:) accord. to Lth, one says, from الغالية, غَلَّلْتُ and غَلَّفْتُ and غَلَّيْتُ. (TA. [See also 1 in art. غلف; and see art. غلى.])

اغلّ اـِبِلَهُ
4 اغلّ اـِبِلَهُ ذ , (K,) inf. n. اـِغْلَالٌ, (TA,) He watered his camels ill, so that they did not satisfy their thirst: (K, TA:) or he brought, or sent, them back from the water without satisfying their thirst: (O, TA:) thus expl. by Az, who says that it is incorrectly mentioned by A'Obeyd, on the authority of AZ, [in this sense,] with the unpointed ع. (TA. [But see 4 in art. عل.]) ― -b2- And اغلّ signifies also اغتلّت غَنَمُهُ (O, K) [accord. to the TA as meaning His sheep, or goats, thirsted: but this I think doubtful: see 8]. -A2- اغلّ and its aor. and inf. n. as relating to unfaithfulness, see in the latter half of the first paragraph, in five places. -A3- اغلّت الضَّيْعَهُ, (Mgh, Msb, K, [in the CK غَلَّت,]) and الضِّيَاعُ, (S, O, K,) from الغَلَّةُ, (S, O,) [The estate, and estates, consisting of land, &c.,] became in the condition of having غَلَّة [or proceeds, revenue, or income, accruing from the produce, &c.]: (Mgh, Msb:) or yielded غَلَّة: (K, TA:) i. e. yielded somewhat, the source thereof remaining. (TA.) ― -b2- And اغلّ القَوْمُ meaning بَلَغَتْ غَلَّتُهُمْ [i. e. The غَلَّة of the people, or party, arrived; as expl. in the PS and TA; or the people, or party, had their غلّة brought to them]. (S, O, K.) And The people, or party, became in [or entered upon] the time of the غَلَّة. (TA.) ― -b3- And فُلَانٌ يُغِلُّ عَلَى عِيَالِهِ Such a one brings the غَلَّة to his family, or household. (S, O.) -A4- اغلّ الوَادِى The valley gave growth to what are termed غُلَّان, (S, O, K,) pl. of غَالٌّ. (TA.) -A5- اغلّ فِى الاـِهَابِ, (S, O,) He (a butcher) left some of the flesh sticking in the hide, in stripping it off: (S, O:) or he took some of the flesh and of the fat [in the hide] in the skinning: (K:) and الاـِهَابَ ↓ غلّ he left somewhat [of the flesh, or of the flesh and of the fat,] remaining in the hide on the occasion of the skinning: a dial. var. of أَغَلَّ. (TA.) ― -b2- And accord. to AA, الاـِغْلَالُ signifies The milking of the she-camel when milk remains [app. afterwards] in her udder. (O.) [Perhaps the meaning is The leaving some remaining in the udder on the occasion of milking.] -A6- اغلّ الخَطِيبُ The orator, or preacher, said, or spoke, what was not right, or correct. (TA.) -A7- اغلّ بَصَرَهُ, (S, O,) or البَصَرَ, (K,) He (a man, S, O) looked intensely, or intently. (S, O, K.) ― -b2- See also 1, last sentence. -A8- اـِغْلَالٌ signifies also The making an overt, or open, hostile, or predatory, incursion. (TA.) -A9- And The clothing oneself with, or wearing, a coat of mail. (TA.)

5 تَغَلَّ٣َ see 1, first sentence: -A2- and see also 2, in three places.

7 اـِنْغَلَ٣َ see 1, first sentence.

اِغْتَلَلْتُ الثَّوْبَ
8 اِغْتَلَلْتُ الثَّوْبَ ذ : see 1, former half. -A2- اِغْتَلَلْتُ الشَّرَابَ I drank the beverage. (K.) -A3- لَهُ أُرَيْضَةٌ يَغْتَلُّهَا: see 10. -A4- اغتلّ said of a camel, and اِغْتَلَّتْ said of sheep or goats: see 1, near the middle of the paragraph. (See also the next sentence but one.) -A5- اغتلّ بِالغَالِيَةِ: see 2. -A6- اِغْتَلَّتْ said of sheep or goats, They became affected with the disease termed غَلَل [q. v.]. (O, K.)

اِسْتِغْلَالٌ
10 اِسْتِغْلَالٌ ذ signifies The desiring, or demanding, or [tasking a person,] to bring غَلَّة [i. e. proceeds, revenue, or income, accruing from the produce, or yield, of land, &c.]. (PS.) One says, استغلّ عَبْدَهُ, meaning He tasked his slave to bring غَلَّة to him. (S, O, K. [In the explanation in the CK, يَغُلَّ is erroneously put for يُغِلَّ.]) ― -b2- And The taking, or receiving, [or obtaining,] of غَلَّة: (PS:) or the bringing of غَلَّة from a place [or an estate]. (KL.) One says, ↓ استغلّ المُسْتَغَلَّاتِ He took the غَلَّة of the مستغلّات [i. e. of the lands, or estates, from which غلّة is obtained]. (S, O, K.) And ↓ لَهُ أُرَيْضَةٌ يَغْتَلُّهَا like يَسْتَغِلُّهَا [i. e. To him belongs a small portion of land of which he takes, or receives, or obtains, the غَلَّة]. (TA.) ― -b3- And [hence] one says of a hard man, لَا يُسْتَغَلُّ مِنْهُ شَىْءٌ (assumed tropical:) [Nothing, meaning no profit or advantage, is reaped, or obtained, from him]. (L and TA in art. مرس: see 5 in that art.)

غَلْغَلَ
R. Q. 1 غَلْغَلَ ذ , inf. n. غَلْغَلَةٌ: see 1, first sentence. ― -b2- غَلْغَلَ رِسَالَةٌ اـِلَى صَاحِبِهَا [He conveyed a message, or letter, to the person to whom it pertained: see the pass. part. n., below]. (Ham p. 500.) -A2- And غَلْغَلَةٌ signifies also A breaking [of the bone of the nose, and of the head of a flask or bottle], like غَرْغَرَةٌ. (TA.) -A3- [See مُغَلْغِلَةٌ.I do not find any instance of the usage of غَلْغَلَ otherwise than as trans.: but in the TK, and hence by Freytag, غَلْغَلَةٌ in a sense in which it is expl. below is regarded as an inf. n., and consequently the verb is said to signify He went quickly; which is a meaning of R. Q. 2.]

تَغَلْغَلَ
R. Q. 2 تَغَلْغَلَ ذ : see 1, first quarter, in two places. قَدْ تَغَلْغَلْتَ يَا عَدُوَّ اللّٰهِ, said to the مُخَنَّث Heet, when he described a woman, as is related in a trad., is expl. as meaning Thou hast reached, in thy looking, of the beauties of this woman, a point which no looker, nor any one having close communion, nor any describer, has reached [beside thee, O enemy of God]. (TA.) ― -b2- Also He went quickly: (K, * TA:) one says, تَغَلْغَلُوا فَمَضَوْا [They went quickly, and passed, or passed away]. (TA.) -A2- تغلغل بِالغَالِيَةِ: see 2.

غُلٌّ
غُلٌّ ذ A ring, or collar, of iron, which is put upon the neck: (Msb:) a shackle for the neck or for the hand: [i. e. a ring, or collar, for the neck, or a pinion or manacle for the hand:] (MA:) or a [shackle of the kind called] جَامِعَة, (TA, and so in the S and K in art. جمع,) of iron, (TA,) collecting together the two hands to the neck: (S in art. جمع; and Jel * in xxxvi. 7:) [sometimes, a shackle for the neck and hands, consisting of two rings, one for the neck and the other for the hands, connected by a bar of iron: (see زَمَّارَةٌ:)] and a shackle with which the Arabs used to confine a captive when they took him, made of thongs, upon which was hair, so that sometimes, when it dried, it became infested with lice upon his neck: (TA:) the pl. is أَغْلَالٌ: (S, O, Msb, K:) which repeatedly occurs in the Kur-لn and the Sunneh as meaning (assumed tropical:) difficult tasks and fatiguing works [as being likened to shackles upon the necks]. (TA.) ― -b2- [Hence] the Arabs apply it metonymically to denote (tropical:) A wife. (TA.) And غُلٌّ قَمِلٌ [lit. A lousy shackle for the neck &c.] is an appellation of (assumed tropical:) a woman of evil disposition; originating from the fact that the غُلّ used to be of thongs, upon which was hair, so that it became infested with lice. (S.) -A2- Also, and ↓ غُلَّةٌ, (S, O, K,) and ↓ غَلَلٌ, (K,) or this is the inf. n. of غُلَّ, (S,) [and accord. to analogy of غَلَّ as originally غَلِلَ,] and ↓ غَلِيلٌ, (S, O, K,) Thirst: or vehement thirst: (K, TA:) or the burning of thirst; (S, O, TA;) little or much: (TA:) or burning of the inside, (K, TA,) from thirst, and from anger and vexation (TA.)

غِلٌّ
غِلٌّ ذ and ↓ غَلِيلٌ Rancour, malevolence, malice, or spite: (S, O, Msb, K, TA:) or latent rancour &c.: (JK in explanation of the former:) and envy; so each signifies; (TA;) [and so the former in the Kur vii. 41 and xv. 47:] and enmity: (TA in explanation of the latter:) and the former signifies also dishonesty, or insincerity. (S, O.)

غَلَّةٌ
غَلَّةٌ ذ Proceeds, revenue, or income, (Mgh, Msb, K, TA, [in the CK, الدَّخَلَةُ is put for الدَّخْلُ,]) of any kind, (Mgh, Msb,) accruing from the produce, or yield, of land, (Mgh, Msb, K, TA,) or from the rent thereof, (Mgh, Msb, TA,) [in which sense ↓ مَغَلٌّ is also used, as a subst., pl. مُغَلَّاتٌ,] or from seed-produce, and from fruits, and from milk, and from hire, and from the increase of cattle, and the like, (TA,) and from the rent of a house, (K, TA,) and from the hire of a slave, (Mgh, K, TA,) and the like; (Mgh, Msb;) [generally meaning corn, or grain; ??] wheat and barley and rice and the like; (KL;) the غَلَّة of the slave is the payment imposed by the master, and made to him: (TA voce ضَرِيبَةٌ:) pl. غَلَّاتٌ (S, O, Msb, TA) and غِلَالٌ. (Msb, TA.) ― -b2- Also Dirhems [or pieces of money] that are clipped (مُقَطَّعَة), in a single piece thereof [the quantity clipped being] a قِيرَاط or a طَسُّوج or a grain; of which it is said in the “ Eedلh, ” that one's lending غَلَّة in order to have such as are free from defect returned to him is disapproved: (Mgh:) or dirhems [or pieces of money] that are rejected by the treasury of the state, but taken by the merchants. (KT. [Freytag has given this latter explanation, but has erroneously assigned it to غُلَّةٌ.])

غُلَّةٌ
غُلَّةٌ ذ A thing in which one hides himself. (IAar, TA.) ― -b2- See also غِلَالَةٌ, in two places: ― -b3- and غَلَلٌ. -A2- And see غُلٌّ, last sentence.

غَلَلٌ
غَلَلٌ ذ Water amid trees: pl. أَغْلَالٌ. (S, O. [See an ex. voce عَذْبٌ.]) And Water having no current, only appearing a little upon the surface of the earth, disappearing at one time and appearing at another: (AA, S, O:) or, accord. to AHn, a feeble flow of water from the bottom of a valley or water-course, amid trees. (TA.) Aboo-Sa'eed says,
لَا يَذْهَبُ كَلَامُنَا غَلَلَا
[Our speech shall not pass away as a feeble flow of water]: meaning that it ought not to be concealed from men, but should be made public. (TA.) -A2- Also A strainer, or clarifier: occur- ring in a verse of Lebeed, cited voce رَازِقِىٌّ: where it means the فِدَام (S, O, TA) on the heads of the أَبَارِيق, (S,) or on the head of the اـِبْرِيق: (O, TA:) or, as some relate the verse, the word is غُلَلٌ, pl. of ↓ غُلَّةٌ; (S, O, TA;) which signifies [the same, i. e.] a piece of rag bound on the head of the ابريق [to act as a strainer]. (IAar, TA.) -A3- And The flesh that is left upon the thumb when one skins [a beast]. (TA.) -A4- See also غُلٌّ, last sentence. -A5- Also, (O, K,) and ↓ غَلَالَةٌ, (O, and so in copies of the K,) or ↓ غُلَالَةٌ, (so in other copies of the K, and accord. to the TA,) A certain disease that attacks sheep, or goats, (O, K, TA,) in the orifice of the teat, occasioned by the milker's not exhausting the udder, but leaving in it some milk, which becomes blood, or coagulates and is mixed with a yellow fluid. (TA.)

غَلُولُ الشَّيْخِ
غَلُولُ الشَّيْخِ ذ The food of the old man, which he ingests into his belly [or stomach]: (S, O, K:) and likewise the beverage drunk by him. (TA.) One says, نِعْمَ غَلُولُ الشَّيْخِ هٰذَا [Excellent, or most excellent, is this food of the old man &c.!]. (S, O, K.)

غَلِيلٌ
غَلِيلٌ ذ : see غُلٌّ, last sentence. ― -b2- [Hence,] sometimes, (TA,) (assumed tropical:) The burning of love, and of grief. (K, TA.) ― -b3- See also غِلٌّ. -A2- And see مَغْلُولٌ. -A3- Also Date-stones mixed with [the species of trefoil called] قَتّ, (S, O, K, TA,) and in like manner with dough, (TA,) for a she-camel, (S, O, K, TA,) which is fed therewith. (S, O, TA.) -A4- See. also غَالٌّ.

غَلَالَةٌ
غَلَالَةٌ ذ , or غُلَالَةٌ: see غَلَلٌ, last sentence.

غِلَالَةٌ
غِلَالَةٌ ذ A garment that is worn next the body, beneath the other garment, (S, O, K,) and likewise beneath the coat of mail; (S, O;) also called ↓ غُلَّةٌ: (K, TA:) pl. [of the former] غَلَائِلُ and [of the latter] غُلَلٌ. (TA.) ― -b2- And A piece of cloth with which a woman makes her posteriors [to appear] large, (O, * K, * TA,) binding it upon her hinder part, beneath her waist-wrapper; (TA;) as also ↓ غُلَّةٌ, of which the pl. is غُلَلٌ. (IB, TA.) ― -b3- And The pin that connects the two heads of the ring [of a coat of mail]: (O, K:) pl. غَلَائِلُ. (TA.) And غَلَائِلُ signifies Coats of mail: or the pins thereof that connect the heads of the rings: or linings, or inner coverings, that are worn beneath them, (K, TA,) i. e. beneath the coats of mail: and [it is said that] the sing. thereof is ↓ غَلِيلَةٌ. (K, TA.)

غَلِيلَةٌ
غَلِيلَةٌ ذ : see what next precedes.

غَلَّانٌ
غَلَّانٌ ذ (S, O, K) and ↓ غَالٌّ, (K,) applied to a camel, (S, O, K,) Thirsty: (K: *) or vehemently thirsty: (S, O, K: *) or affected with burning of the inside: (K: *) and ↓ غَالَّةٌ, and its pl. غَوَالُّ, camels not having fully satisfied their thirst. (TA.)

غَالٌّ
غَالٌّ ذ ; and its fem., with ة: see the next preceding paragraph. -A2- Also Low, or depressed, ground, in which are trees, and places of growth of [the trees called] سَلَم and طَلْح: one says غَالٌّ مِنْ سَلَمٍ, like as one says عِيْصٌ مِنْ سِدْرٍ and قَصِيمَةٌ مِنْ غَضًا: (AHn, S, O:) or, as also ↓ غَلِيلٌ, a place of growth of [the trees called] طَلْح: or a low, or depressed, valley or torrent-bed in the ground, (K, TA,) in which are trees: (TA:) pl. غُلَّانٌ. (K.) ― -b2- And A certain plant, (S, O, K,) [said to be] well known: (K: [but I have not found it to be now known:]) pl. غُلَّانٌ. (S, O, K.)

غَالَّةٌ
غَالَّةٌ ذ [as a subst.] A part broken off from the shore of the sea and become collected together in a place. (TA.) [Expl. by Freytag as signifying “ Pars maris, quو in litore abrupta est: ” and as being a word of the dial. of El-Yemen: on the authority of IDrd.]

غلغل
غلغل ذ , [thus in my original,] applied to the root (عِرْق) of a tree, Extending far into the earth: pl. غَلَاغِلُ. (TA.)

غَلْغَلَةٌ
غَلْغَلَةٌ ذ A quick rate of going. (S, O, K, * TA.) [App. a simple subst.; but perhaps an inf. n., of which the verb is غَلْغَلَ, q. v.]

غُلْغُلَةٌ
غُلْغُلَةٌ ذ Clamour and confusion of voices. (TA.) [Like the Pers. غُلْغُل and غُلْغُلَه.]

مُغَلٌّ
مُغَلٌّ ذ , as a subst., pl. مُغَلَّاتٌ: see غَلَّةٌ.

مُغِلٌّ
مُغِلٌّ ذ A man cleaving to rancour, malevolence, malice, or spite. (TA.) ― -b2- An unfaithful man; one who acts unfaithfully. (S, * Mgh, O, * TA.) Hence the saying of Shureyh, لَيْسَ عَلَى المُسْتَعِيرِ غَيْرِالمُغِلِّ ضَمَانٌ, (S, Mgh, O, TA,) وَلَاعَلَى المُسْتَوْدَعِ, (TA,) i. e. [There is no guaranteeship to be imposed upon the asker of a loan, except the unfaithful, nor upon him who is asked to take charge of a deposit, meaning], except in the case of him who has been unfaithful in respect of the loan and the deposit: or, as some say, by the مُغِلّ is here meant the ↓ مُسْتَغِلّ [i. e. the person employed to bring the غَلَّة]: but IAth says that the former is the right explanation. (TA.) -A2- مُغِلَّةٌ, applied to a garden (جَنَّة), as in a verse cited voce حَرَدَ, (S, O,) or to an estate (ضَيْعَة), (Mgh, TA,) Having, (Mgh,) or yielding, (TA,) غَلَّة [q. v.; fruitful, or productive]. (Mgh, TA.)

مَغْلُولٌ
مَغْلُولٌ ذ , applied to a man, Having the [shackle called] غُلّ put upon him. (TA.) It is said in the Kur [v. 69], وَقَالَتِ الْيَهُودُ يَدٌ اللّٰهِ مَغْلُولَةٌ [And the Jews said, The hand of God is shackled], meaning, withheld from dispensing. (O.) -A2- Also, (S, K,) applied to a man, (S,) and ↓ غَلِيلٌ, and ↓ مُغْتَلٌّ, (K,) Thirsty; or vehemently thirsty; (K, TA;) or affected with burning of thirst, (S, TA,) little or much; (TA;) or with burning of the inside, (K, TA,) from thirst, or from anger and vexation. (TA.)

مُغْتَلٌّ
مُغْتَلٌّ ذ : see what next precedes. ― -b2- [Hence,] أَنَا مُغْتَلٌّ اـِلَيْهِ (tropical:) I am yearning, or longing, for him, or it. (K, TA.)

رِسَالَةٌ مُغَلْغَلَةٌ
رِسَالَةٌ مُغَلْغَلَةٌ ذ A message, or letter, conveyed from town to town, or from country to country. (S, O, K.)

مُغَلْغِلَةٌ
مُغَلْغِلَةٌ ذ , with kesr to the second غ, Hastening; syn. مُسْرِعَةٌ [which is trans. and intrans.; but generally the latter, like سَرِيعٌ]. (TA.)

مُسْتَغَلٌّ
مُسْتَغَلٌّ ذ A place [or land or an estate] from which غَلَّة is obtained: (KL:) [thus used, as a subst., it has for its pl. مُسْتَغَلَّاتٌ:] see 10.

مُسْتَغِلٌّ
مُسْتَغِلٌّ ذ : see مُغِلٌّ.

_Türkçe çeviri henüz yok_
