# غمس (غ-م-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%85%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - م - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والسين والميم معهما
س غ م، غ م س، م غ س، غ س م مستعملات سغم: فلان يَسْغَم فلانا أي: يبلغ الأذى إلى قلبه.
وسَغَّمْتُ الفصيل إذا سَمَّنْتُه.
والمُسْغَمُ: الحسن الغذاء، وقد أُسْغِمَ إِسغاماً.
غمس: الغَمْسُ: إِرسالُ الشَّيء في الماء أو غيره.
والغُمامَسَةُ من طير الماء غطاط يغتمسُ كثيراً.
والمُغامَسَةُ: أن يرمي الرجل بنفسه في سطة الخطب. وهي أرضا الطَّعَنةُ النافذة.
والغَميسُ: الغَمير تحت اليَبيس.
واليَمينُ الغَمُوسُ: التي لا استثناء فيها، وقيل التي يقتطع فيها الحق.
والغَمُوسُ: الشاة التي أنفذت شهرا أو أكثر ولم يتبين إيلادها.
وقيل: هي مثل الغَدَويَّةِ، يتبايع بها، وهي في بطن الأم.
والغَميسُ: العالي من الأودية، والجميع: الغُمْسانُ.
وقيل: هو مجرى الماء. والأجمة من القصب غَميسةٌ.
وغَمَسَ النَّجْمُ أي: غاب.
مغس: المَغْسُ لغة في المَغْصِ.
والمَغْسُ: الطَّعْنُ، وطَعْنَةٌ مَغُوسٌ أي مُوجِعةٌ.
غسم: الغَسَمُ: اختِلاطُ الظُّلْمةِ، وأول طُلُوعِ النجم. وأغْسَمَ اللَّيْل.
والغَسَمُ: الغبرة.

##### Türkçe

غين, سين ve mim ile birlikte olan bab
**س غ م**، **غ م س**، **م غ س**، **غ س م** kullanımdadırlar. **سغم**: Falan, falana **يَسْغَم**; yani eziyeti onun kalbine ulaştırır.
Ve ben, sütten kesilmemiş yavru deveyi **سَغَّمْتُ**; onu semirttiğim zaman.
Ve **المُسْغَمُ**: güzel gıda(lı); ve **أُسْغِمَ** (ona) **إِسغاماً** (yapıldı).

**غمس**: **الغَمْسُ**: bir şeyi suya veya başkasına salıvermek.
Ve su kuşundan **الغُمامَسَةُ**: çokça dalıp çıkan bir kuştur; çokça **يغتمسُ**.
Ve **المُغامَسَةُ**: adamın kendisini işin ortasına atmasıdır. Ve o, nüfuz eden mızrak darbesi(yle) yere sermedir.
Ve **الغَميسُ**: kurunun altında olan ıslak (yer).
Ve **اليَمينُ الغَمُوسُ**: içinde istisna olmayan (yemin); ve “içinde hak(ın) koparılıp alındığı” denilmiştir.
Ve **الغَمُوسُ**: bir ay veya daha fazla (geçmiş) olup da doğurması belli olmayan koyun.
Ve denildi: O, **الغَدَويَّةِ** gibidir; onunla alışveriş yapılır; o ise ananın karnındadır.
Ve **الغَميسُ**: vadilerin yüksek olanı; çoğulu: **الغُمْسانُ**.
Ve denildi: O, suyun mecrasıdır. Ve kamıştan olan sık ağaçlık **غَميسةٌ**’dir.
Ve yıldız **غَمَسَ**; yani kayboldu.

**مغس**: **المَغْسُ** **المَغْصِ**’ta bir lugattır.
Ve **المَغْسُ**: mızrakla saplamadır; ve **طَعْنَةٌ مَغُوسٌ** yani acı verici.

**غسم**: **الغَسَمُ**: karanlığın karışması ve yıldızın doğuşunun başlangıcıdır. Ve gece **أغْسَمَ**.
Ve **الغَسَمُ**: tozdur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

غَمَسَهُ في الماء، أي مَقَلَهُ فيه، فانْغَمَسَ واغْتَمَسَ بمعنًى. والمُغامسَةُ: المُماقلةُ، وكذلك إذا رمى الرجل نفسه في وسط الحرب. والأمرُ الغَموسُ: الشديدُ. واليمينُ الغَموسُ: التي تَغْمِسُ صاحبها في الإثم. والطعنة الغَموسُ: النافذةُ. وناقةٌ غَموسٌ: لا يُستبان حملُها حتَّى تقرِبَ. والغَميسُ من النبات: الغَميزُ. والغَميسُ: مسيلُ ماءٍ صغير بين البقل والنبات.

##### Türkçe

**غَمَسَهُ** suya; yani onu orada **مَقَلَهُ**; böylece **انْغَمَسَ** ve **اغْتَمَسَ** anlamca (aynıdır). Ve **المُغامسَةُ**: **المُماقلةُ**; aynı şekilde, adamın kendisini savaşın ortasına atması durumunda da. Ve **الأمرُ الغَموسُ**: şiddetli (olan). Ve **اليمينُ الغَموسُ**: sahibini günaha batıran (yemin). Ve **الطعنة الغَموسُ**: delip geçen (mızrak/hançer darbesi). Ve **ناقةٌ غَموسٌ**: yükü (gebeliği) yaklaşıncaya kadar belli olmayan (dişi deve). Ve bitkiden **الغَميسُ**: **الغَميزُ**. Ve **الغَميسُ**: sebze ve bitki arasında küçük bir su akıntısı.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D8%B3/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ س م
غمس ، غسم ، سغم ، مغس .
سغم : قال الليث : فلانٌ يَسْغَمُ فلاناً أي يُبْلِغُ إلى قلبه الأذى .
وقال الأصمعي : أسْغِمَ فلانٌ إسغاماً إذا أُحْسِنَ غذاؤه وهو مُسْغَمٌ .
وقال رؤبة :
وَيْلٌ له إنْ لمْ تُصِبْه سُلْتُمِهْ
مِن جُرَعِ الغيْظِ الذي يُسَغِّمُهْ
قال ابن الأعرابي : يُسَغِّمُهُ : يُرَبِّيه ، يقال : سَغَّمْتُ فَصِيلِي إذا سمَّنْتُه والمُسَغَّمُ : الحَسنُ الغذاءِ مِثل المُخَرْفَج .
ورَوى ثعلب عنه أنه قال : يُقال للغلام المُمْتَلِىءِ البَدَن نعمَةً مُنَتَّقٌ ومُفَتَّقٌ ومُسغَّمٌ ومُثَدَّنٌ .
وقال ابنُ شميل : سَغَمَ الرَّجلُ جاريتَهُ إذا ناكَها ، قال : والسَّغْمُ كأنه رجُل لا يحِبُّ أن يُنْزِلَ فيها فيُدْخِلُه الإدْخالةَ ثمَّ يُخْرِجُه .
مغس : قال اللحيانيُّ في بَطْنِه مَغْسٌ ومَغَسٌ ومَغْصٌ ومَغَصٌ ، وقد مُغِسَ مَغْساً ومَغِسَ مغَساً ، وبطْنٌ مَمْغوسٌ .
وقال الليث : المَغْسُ : تقطِيعٌ يأْخُذُ في البَطْن .
غمس : قال الليث : الغَمْسُ : إِرْسابُ الشيء في الشيء النَّدِيّ في ماءٍ أو صِبْغٍ حتى اللُّقْمَةِ في الخلِّ ، قال : والمُغامَسَةُ أن يَرْمِي الرَّجلُ بنفسِه في سِطَةِ الخَطْب ، والغَمَّاسَةُ في طَيْرِ الماء غطَّاطٌ يَنْغَمِسُ كثيراً .
ويقال : اخْتَضَبَتِ المرأةُ غَمْساً إذا غمَسَت يَدَيها خِضاباً مستوِياً من غير تصوير ، والغَميسُ : الغَمِير تحت اليَبِيس ، ويمينٌ غمُوسٌ ، وهي التي لا استثناء فيها .
وقال غيرُه : هي اليمين الكاذبةُ يَقتطعُ بها الحالفُ مالَ امرىءٍ مسْلِم .
أبو عبيد : والطَّعنةُ النَّجْلاءُ الواسعة ، والغَمُوس مِثلُها .
قال أبو زُبيد :
بِغَمُوسٍ أو طَعْنةٍ أُخْدُودِ
وقال ابنُ شميل : الغَمُوسُ وجمْعُها غُمُسٌ : الغَدَوِيُّ ، وهي التي في صُلْب الفحْل من الغنم كانوا يَتبايعون بها .
ورَوى الأثْرَمُ عن أبي عبيدة قال : المَجْرُ ما في بَطنِ الناقة ، والثاني حَبَلُ الحَبَلةِ والثالث الغَمِيسُ .
ورُوي عن ابن مسعود أنه قال : أَعظمُ الكبائرِ اليَمِينُ الغَمُوسُ ، وهي أَن يَحلف الرَّجل وهو يَعلمُ أَنَّه كاذِب ليَقْتَطِع بها مالَ أخيه .
وقال شمِر : الغَمُوسُ الشديدُ من الرِّجال الشُّجاع ، وكذلك الْمُغامِس ، يقال : أَسَدٌ مُغامِسٌ ورجُل مُغامِس وقد غامَس في القِتال وغَامَرَ ، وأنشد :
أَخُو الحَرْبِ أَمَّا صادِراً فَوَسِيقُهُ
جميل وأَمَّا وَارِداً فَمُغامِسُ
وقال ابن شميل : الغَمِيسُ الذي لمْ يَظهر للناس ولَمْ يُعْرَف بَعد .
يقال : قصيدة غَمِيسٌ ، والليلُ غَمِيسٌ والأَجَمَةُ وكلُّ مُلْتَفَ يُغْتَمَسُ فيه أي : يُسْتَخْفَى غَمِيسٌ .
وقال أبو زبيد يَصفُ أَسَداً :
رَأَى بِالمُسْتَوِي سَفْراً وَعِيْراً
أُصَيْلالاً وَجُنَّتُهُ الغَمِيسُ
وقيل : الغَمِيسُ : الليلُ ها هنا .
وقال معنُ بنُ سَوَادَةَ : الغَمُوسُ الناقةُ التي يُشَكُّ في مُخِّها ، أَرِيرٌ أَمْ قَصِيد وأنشد :
مُخْلِص وَفِيٌّ لَيْسَ بِالغَمُوسِ
وقال أبو مالك : يقالُ : غامِس في أَمْرِي : أي اعْجَلْ ، قال : والمُغامِسُ : العَجْلانُ ، وقال قعنبُ :
إِذا مُغَمَّسَةٌ قِيلَتْ تَلَقَّفَها
ضَبٌّ وَمِنْ دُونِ مَن يَرمِي به عَدَنُ
أبو داود عن ابن شميل قال : الغَمُوسُ مِن الإبل التي في بطْنِها وَلَدٌ ، وهي لا تَشُولُ فتُبِين .
غسم : قال أبو عَمْرو : الغَسَمُ : السَّوادُ ، ومنه قول رُؤبة :
مُخْتَلِطاً غبارُهُ وغسَمُهُ
وقال الْهُذلِيّ :
فظَلَّ يَرْقُبُه حتى إذا دَمَسَتْ
ذاتُ الأصِيلِ بأَثْناءٍ من الغَسَمِ
يعني : ظُلمةَ الليل ، ولَيْلٌ غاسم : مُظْلم ، وقال رؤبة أيضاً :
عن أَيِّدٍ مِنْ عِزِّكُمْ لا يَغْسِمُهْ
أبو تراب عن الأصمعي : غسَمَ الليلُ وأَغسَمَ إِذا أَظلم .
قال : والغَسَمُ والطَّسَمُ عِند الإِمْسَاءِ ، وفي السماءِ غُسَمٌ من سَحَابٍ وأَغْسَامٌ ، ومِثْلُه أَطْسَامٌ من سَحَابٍ ودُسَمٌ وأدْسامٌ وطَلَسٌ من سَحَابٍ وقد أَغسَمْنَا في آخِرِ العَشِيِّ .

##### Türkçe

غ س م
**غمس** , **غسم** , **سغم** , **مغس** .

**سغم** : Leys dedi: “Falan, falana **يَسْغَمُ** eder” yani ona kalbine eziyeti ulaştırır.
Ve Asmaî dedi: Falan **أُسْغِمَ** , **إسغاماً** (ile) — ona gıdası iyi yapıldığı zaman; ve o **مُسْغَمٌ**’dır.
Ve Rü’be dedi:
Vay hâline, eğer ona **سُلْتُمِهْ** isabet etmezse,
Öfke yudumlarından ki onu **يُسَغِّمُهْ**.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **يُسَغِّمُهُ**: onu yetiştirir; denir ki: “Ben **سَغَّمْتُ** devecik yavrumu” — onu semirttiğim zaman; ve **المُسَغَّمُ**: güzel gıdadır; **المُخَرْفَج** gibi.
Ve Sa‘leb ondan rivayet etti ki o dedi: Bedeni nimetçe dolu olan oğlana **مُنَتَّقٌ** ve **مُفَتَّقٌ** ve **مُسغَّمٌ** ve **مُثَدَّنٌ** denir.
İbn Şümeyl dedi: Adam, cariyesine **سَغَمَ** eder — onu cima ettiği zaman; dedi ki: ve **السَّغْمُ** sanki, onda inzal etmeyi sevmeyen bir adamdır; ona bir sokmayı sokar, sonra onu çıkarır.

**مغس** : Lihyânî dedi: Karnında **مَغْسٌ** ve **مَغَسٌ** ve **مَغْصٌ** ve **مَغَصٌ** (vardır); ve **مُغِسَ** **مَغْساً** ve **مَغِسَ** **مَغَساً** olmuştur; ve **بَطْنٌ مَمْغوسٌ**.
Leys dedi: **المَغْسُ**: karında tutan bir parçalama (kesip koparma)dır.

**غمس** : Leys dedi: **الغَمْسُ**: bir şeyi, ıslak olan bir şeyin içine — suda yahut boyada — batırmaktır; hatta lokmayı sirkede (batırmaya kadar). Dedi ki: ve **المُغامَسَةُ**: adamın kendisini işin genişliğine atmasıdır; ve su kuşlarında **الغَمَّاسَةُ**: çokça **يَنْغَمِسُ** eden bir dalıcıdır.
Ve denir: Kadın **غَمْساً** (ile) **اخْتَضَبَتِ** — ellerini, tasvir olmaksızın, eşit bir kına ile batırdığı zaman; ve **الغَميسُ**: kurunun altında olan ıslaklıktır; ve **يمينٌ غمُوسٌ**: o, içinde istisna olmayan yemindir.
Başkası dedi: O, yalan yemindir; yemin eden onunla bir Müslüman kişinin malını koparıp alır.
Ebû Ubeyd: ve **الطَّعنةُ النَّجْلاءُ** geniş (olan) saplamadır; ve **الغَمُوس** onun gibidir.
Ebû Zübeyd dedi:
**بِغَمُوسٍ** yahut **طَعْنةٍ أُخْدُودِ**
İbn Şümeyl dedi: **الغَمُوسُ** ve onun çoğulu **غُمُسٌ**: **الغَدَوِيُّ**’dir; o, koyundan koçun belinde olan (şey)dir; onunla alışveriş yaparlardı.
Eserem, Ebû Ubeyde’den rivayet etti; dedi: **المَجْرُ** devenin karnında olan (şey)dir; ikincisi **حَبَلُ الحَبَلةِ**’dir; üçüncüsü **الغَمِيسُ**’tir.
İbn Mes‘ûd’dan rivayet olundu ki dedi: En büyük büyük günahlar **اليَمِينُ الغَمُوسُ**’tur; o, adamın, kendisinin yalancı olduğunu bildiği hâlde yemin etmesidir; onunla kardeşinin malını koparıp almak için.
Şemir dedi: **الغَمُوسُ**: yiğit erkeklerden şiddetli (olan)dır; ve كذلك **الْمُغامِس**; denir: **أَسَدٌ مُغامِسٌ** ve **رَجُلٌ مُغامِس**; ve o, savaşta **غامَس** etmiş ve **غامَرَ** etmiştir. Ve şu beyti okudu:
Savaşın kardeşi: çıkarken ise sevki
güzeldir; girerken ise **مُغامِسُ**’tur.
İbn Şümeyl dedi: **الغَمِيسُ**: insanlara görünmemiş ve henüz bilinmemiş olandır.
Denir: **قصيدة غَمِيسٌ**; ve gece **غَمِيسٌ**; ve **الأَجَمَةُ** ve her sarmaşık (sık) olan, içinde **يُغْتَمَسُ** olunan — yani gizlenilen — (şey) **غَمِيسٌ**’tir.
Ebû Zübeyd, bir aslanı vasfederek dedi:
Düzlükte bir yolcu ve bir yaban eşeği gördü,
ikindi vaktinde; ve onun siperliği **الغَمِيسُ**’tir.
Ve denildi: **الغَمِيسُ**: burada gecedir.
Ma‘n b. Sevâde dedi: **الغَمُوسُ**: iliğinde şüphe edilen dişi devedir; **أَرِيرٌ** mi yoksa **قَصِيد** mi? Ve şu beyti okudu:
Halis, vefalı; **بِالغَمُوسِ** değildir.
Ebû Mâlik dedi: Denir: “Benim işimde **غامِس**” yani acele et. Dedi ki: ve **المُغامِسُ**: aceleci olandır. Ve Ka‘neb dedi:
Ne zaman bir **مُغَمَّسَةٌ** sözü söylense onu kapar,
bir keler; ve onunla atılanın önünde **عَدَنُ** vardır.
Ebû Dâvûd, İbn Şümeyl’den: dedi: **الغَمُوسُ** develerden, karnında yavru olan (dişi)dir; ve o, kuyruğunu kaldırmaz da (gebeliği) belli olmaz.

**غسم** : Ebû Amr dedi: **الغَسَمُ**: siyahlıktır; ve ondan Rü’be’nin sözü:
Tozu ve **غسَمُهُ** karışmış olarak.
Ve Hüzelî dedi:
Onu gözetlemeyi sürdürdü; nihayet **دَمَسَتْ** (karardığı zaman),
ikindi vakti, **الغَسَمِ**’den kıvrımlar içinde.
Yani: gecenin karanlığı. Ve **لَيْلٌ غاسم**: karanlık. Ve Rü’be de dedi:
Sizin izzetinizden hangi bir destek ki onu **لا يَغْسِمُهْ**.
Ebû Turâb, Asmaî’den: Gece **غسَمَ** etti ve **أَغسَمَ** etti — karardığı zaman.
Dedi ki: ve **الغَسَمُ** ve **الطَّسَمُ** akşam vaktindedir; ve gökte buluttan **غُسَمٌ** ve **أَغْسَامٌ** vardır; ve onun gibisi buluttan **أَطْسَامٌ** ve **دُسَمٌ** ve **أدْسامٌ** ve buluttan **طَلَسٌ**; ve biz, ikindinin sonunda **أَغسَمْنَا**.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D8%B3/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين والميم وما يثلثهما)
(غمن) الغين والميم والنون كلمةٌ واحدةٌ لا يقاس عليها. يقولون: غمَنْتُ الجِلدَ، إذا ليَّنتَه، فهو غمينٌ.
(غمي) الغين والميم والحرف المعتلّ يدلُّ على تغطيةٍ وتغْشِيَة. من ذلك: غَمَيْتُ البيتَ، إذا سقَّفتَه، والسَّقفُ غِماءٌ. ومنه أُغمِيَ [على] المريض فهو مغمىً عليه إذا غُشِيَ عليه.
(غمج) الغين والميم والجيم أصلٌ واحد يدلُّ على حركةٍ ومجيء وذَهاب. يقال للفصيل: غَمِجٌ، وهو يتغامَجُ بين أرفاغ أمِّه، إذا جاءَ وذهَبَ. ويقولون للرَّجُل لا يستقيم خُلُقه: غَمِج. والغَمْج: شُرب الماء، وهو قريبُ القياسِ من الأوَّل.
(غمد) الغين والميم والدال أصلٌ واحد صحيح، يدلُّ على تغطيةٍ وسَتْر. من ذلك الغِمْدُ للسَّيف: غِلافُهُ. يقال: غَمَدته أَغْمِدُه غَمداً. ويقال: تَغمَّده الله برحمته، كأنه يَغْمُرُه بها. وتغمَّدتُ فلاناً: جعلتَه تحتَك حتَّى تغطِّيَه. والنَّسبة إلى غامدٍ غامديّ، وهو حيٌّ من اليَمَن، واشتقاقُهُ ممَّا ذكرناه.
(غمر) الغين والميم والراء أصلٌ صحيح، يدلُّ على تغطيةٍ وسَتْرٍ في بعض الشِّدّة. من ذلك الغمْر: الماءُ الكثير، وسمّي بذلك لأنّه يغمرُ ما تَحتَه. ثم يشتقُّ من ذلك فيقال فَرسٌ غَمْر: كثير الجَرْي، شُبِّه جريُه في كثرته بالماء الغَمْر. ويقال للرَّجُل المِعطاء: غَمْر، وهو غَمْرُ الرِّداء. قال كثيِّر:
غَمْرُ الرِّداءِ إذا تبسَّمَ ضاحكاً  *** غَلِقتْ لِضَحْكتِهِ رِقابُ المالِ([1])
ومن الباب: الغَمْرة: الانهماك في الباطل واللَّهو. وسمِّيت غَمرةً لأنّها شيء يستُر الحقَّ عن عين صاحِبِها. وغَمَرات الموت: شدائدُه التي تَغْشَى. وكلُّ شِدّةٍ غَمرة، سمِّيت لأنَّها تَغْشَى. قال:
* الغمرات ثم ينجلينا([2]) *
ومما يصحِّح هذا القياسَ الغَمير، وهو نباتٌ أخضَرُ يغمُره اليَبِيس. ويقال: دخَلَ في غِمار النّاس، وهي زَحْمتُهم، وسمِّيت لأنَّ بعضاً يستُرُ بعضاً. وفلانٌ مُغامِرٌ: يَرمي بنفسه في الأمور، كأنَّه يقع في أُمورٍ تَستُره، فلا يَهتدِي لوجه المَخْلَص منها. ومنه الغمْر([3]) ، وهو الذي لم يجرّب الأمورَ كأنَّها سُتِرتْ عنه. قال:
أناةً وحِلْماً وانتظاراً غداً بهمْ  *** فما أنا بالواني ولا الضَّرَع الغُمْرِ([4])
والغِمْر: الحِقْد في الصَّدر، وسمِّي لأنَّ الصَّدرَ يَنطوِي عليه. يقال: غَمِرَ عليه
صدرُه. والغِمْر: العَطَش، وهو مشبَّه بالغِمْر الذي هو الحِقد، والجمع الأغمار. قال:
* حَتَّى إذا ما بلَّتِ الأغمارا([5]) *
ومن الباب غَمَرُ اللحم، وهو رائحتُه تَبْقَى في اليد، كأنَّها تغطِّي اليد. فأمَّا الغُمَر فهو القَدَح الصَّغير، وليس ببعيدٍ أن يكون من قياسِ الباب، كأنَّ الماءَ القليلَ يغمُره. ويجوز أن يكون شاذَّاً عن ذلك الأصل. قال:
تَكفِيهِ حُزَّة فِلْذٍ إن ألَمَّ بها  *** من الشِّواءِ وَيُروِي شُربَه الغُمَرُ([6])
(غمز) الغين والميم والزاء أصلٌ صحيح، وهو كالنَّخْس في الشيء بشيء، ثم يُستعار. من ذلك: غَمَزْتُ الشَّيءَ بيدي غمزاً. ثم يقال: غمزَ، إذا عاب وذَكَر بغير الجميل. والمَغَامز: المعايب. وفي عقل فلانٍ غَمِيزةٌ، كأنَّه يُستضعَف. وممّا يستعار: غَمَزَ بجفنه: أشار. ومنه: غَمَزَ الدابةُ من رجله، كأنّه يغمز الأرضَ برجله.
(غمس) الغين والميم والسين أصلٌ واحد صحيح يدلُّ على غَطِّ الشيء. يقال: غَمَست الثَّوبَ واليدَ في الماء، إذا غططتَه فيه. وفي الحديث: "إذا استيقَظَ أحدُكم من نومه فلا يَغمِسْ يَدَه في الإناء". والغَمِير تحتَ اليَبيس يقال له الغَمِيس.
ومن الباب الغَمِيس، وهو مَسيلٌ صغيرٌ بين مجامع الشَّجر. والمُغامَسَة: رَمْي الرّجلِ نفسَه في سِطَة الحرب. ويمينٌ غَموس* قال قوم: معناه أنّها تَغمِس صاحبَها في الإثم. وقال قومٌ: الغَمُوس: النافذة. والمعنيان وإن اختلفا فالقياسُ واحد، لأنّها إذا نفذت فقد انغمست. قال:
ثم نفَّذته ونفَّست عنه  *** بغَموسٍ أو ضربةٍ أُخدودِ([7])
ويقال للأمر الشديد الذي يغُطّ([8]) الإنسانَ بشدّته: غَموس. قال:
متى تأتِنا أو تلقَنا في ديارنا  *** تجدْ أمرَنا أمراً أحذَّ غَمُوسا([9])
(غمص) الغين والميم والصاد أُصَيلٌ يدلُّ على حقارة. يقال غَمَصت الشيءَ، إذا احتقرته. وفي الحديث: "إِنّما ذلك مَنْ غَمَصَ النّاسَ([10]) "، أي حَقَرَهم. والغَمَصُ في العين كالرَّمَصِ. ومنه: الشِّعرَى الغُمَيْصَاء، كأنَّها ليس لها ضوء العَبُور، فهي الغُميصاء كالعين التي بها غَمَص.
(غمض) الغين والميم والضاد أصلٌ صحيح يدلُّ على تطامُنٍ في الشَّيء وتداخُل. فالغَمْض: ما تطامَنَ من الأرض، وجمعه غُموض. ثم يقال: غَمَض الشَّيءُ من العِلم وغيرِه، فهو غامض، ودارٌ غامضةٌ، إذا لم تكن شارعةًَ بارزة.
ونسبٌ غامضٌ: لا يُعرَف. وغمّض عينه وأغمَضَها بمعنىً. وهو قياس الباب. ويقال: ما ذُقْتُ غُمْضاً من النَّوم ولا غَِماضاً، أي كقدر ما تُغمَض فيه العين. ويقال: أغْمِضْ لي فيما بِعتَني، كأنَّك تريدُ الزِّيادةَ منه لرداءته والحطَّ من ثمنه. وهو أيضاً من إغماض العَين، أي اتركْه كأنَّك لا تراه. والمغَمِّضات: الذُّنوب يركبها الرَّجلُ وهو يَعرِفها لكنّه يغمّض عنها كأنّه لم يَرَها. ويقال: غُمِّضَت النّاقةُ، إذا رُدَّت عن الحَوض فحَمَلَت على الذَّائد مُغَمِّضة عينَينها فورَدَتْ. قال أبو النجم:
* يُرسِلُها التَّغميضُ إن لم تُرسَلِ([11]) *
وأغْمَضْت حدَّ السَّيف، إذا رقّقته، أي كأنَّك لرقَّته أخفيتَه عن العُيون.
(غمط) الغين والميم والطاء كلمةٌ واحدة. يقال غَمَطَ النِّعمة: احتقرها. وغَمَطَ النّاسَ: احتقرهم. فأمّا قولهم: أغمَطَتْ عليه الحُمَّى، إذا لزِمَتْه ودامت عليه، فليس من هذا، لأنّ الميم فيه بدلٌ من باء، الأصل أغبَطَت. وقد ذُكِر.
(غمق) الغين والميم والقاف كلمةٌ واحدة، وهي الغَمَق: كثْرة النَّدى. يقال أرضٌ غَمِقَةٌ، ونباتٌ غمق. وليلةٌ غَمِقَة: لثِقة.
(غمل) الغين والميم واللام أُصَيْلٌ يدلُّ على ضِيقٍ في الشيء وغُموض. يقال لِمَا ضاقَ من الأودية: غُمْلُول. واشتُقَّ من هذا: غَمَلْتُ الأدِيمَ، إذا غَمَمْتَه ليتفَسَّخَ عنه صوفُه. وهو غَمِيلٌ. ويقال: الغُمْلُول: كلُّ ما اجتَمَع من شجرٍ، أو غمام، أو ظُلْمة، حتَّى تسمَّى الزَّاوية غُملولا. والله أعلم بالصَّواب.
---------------------
([1]) اللسان (غمر) ومعاهد التنصيص (1: 187).
([2]) للأغلب العجلي كما في أمثال الميداني (2: 4). وكذا ورد إنشاده في المجمل ووقعة صفين 287. وفي جمهرة العسكري 150:
الغمرات ثم ينجلين ***
عنا وينزلن بآخرين
شدائد يتبعهن لين
([3]) يقال بتثليث الغين وبفتحها أيضاً.
([4]) نسبه في مادة (ضرع) إلى ابن وعلة، ونسبه البحتري في حماسته 104 إلى عامر بن مجنون الجرمي، ونسب في حماسة ابن الشجري 70 لكنانة بن عبد ياليل وقال: "وتروى للحارث بن وعلة الشيباني"
([5]) للعجاج في ديوانه 23 واللسان (غمر).
([6]) لأعشى باهلة يرثي أخاه المنتشر بن وهب الباهلي، اللسان (غمر) وإصلاح المنطق 5، 98، 216. وقصيدته في حماسة ابن الشجري 10 والأصمعيات 33 ليبسك.
([7]) لأبي زبيد الطائي، كما في اللسان (غمس). وروايته فيه: "ثم أنقضته".
([8]) في الأصل: "بغير".
([9]) يشبه أن يكون رواية في بيت ليزيد بن الخذاق الشني في المفضليات (2: 98). وهو:
إذا ما قطعنا رملة وعدابها  *** فإن لنا أمراً أحذ غموسا
([10]) هو حديث مالك بن مرارة الرهاوي، أنه أتى النبي صلى الله عليه وسلم فقال: إني أوتيت من الجمال ما ترى فما يسرني أن أحداً يفضلني بشراكي فما فوقها، فهل ذلك من البغي؟ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم "إنما ذلك من سفه الحق وغمص الناس". اللسان (غمص).
([11]) اللسان والمجمل (غمض) والبيان (3: 53) بتحقيقنا، حيث أشير إلى "أم الرجز". وبعده:
* خوصاء ترمي باليتيم المحثل *

ـ

##### Türkçe

(**باب الغين والميم وما يثلثهما**)
(**غمن**) **الغين** ve **الميم** ve **النون** bir tek kelimedir; üzerine kıyas edilmez. Derler: **غمَنْتُ الجِلدَ**, onu yumuşattığın zaman; o hâlde o **غمينٌ**dur.
(**غمي**) **الغين** ve **الميم** ve illetli harf, bir örtmeye ve bürümeye delâlet eder. Bundan: **غَمَيْتُ البيتَ**, onu tavanladığın zaman; tavan **غِماءٌ**dır. Ondan: hastanın üzerine baygınlık geldi; o hâlde o, üzerine büründürüldüğü zaman **مغمىً عليه**dir.
(**غمج**) **الغين** ve **الميم** ve **الجيم** tek bir asıldır; bir harekete ve gelişe ve gidişe delâlet eder. Sütten kesilmemiş deve yavrusuna **غَمِجٌ** denir; o, annesinin uyluk araları arasında **يتغامَجُ** eder; geldiği ve gittiği zaman. Ve derler: ahlâkı düzgün olmayan adama: **غَمِج**. Ve **الغَمْج**: su içmektir; o, birinciden kıyasa yakındır.
(**غمد**) **الغين** ve **الميم** ve **الدال** sahih tek bir asıldır; bir örtmeye ve gizlemeye delâlet eder. Bundan: kılıç için **الغِمْدُ**: onun kılıfı. Denir: **غَمَدته أَغْمِدُه غَمداً**. Ve denir: Allah onu rahmetiyle **تَغمَّده**; sanki onu onunla kaplıyor. Ve **تغمَّدتُ فلاناً**: onu altına aldın; ta ki onu örtesin. Ve **غامدٍ**’e nisbet **غامديّ**dir; o, Yemen’den bir kabiledir; onun türeyişi, zikrettiğimiz şeydendir.
(**غمر**) **الغين** ve **الميم** ve **الراء** sahih bir asıldır; bir örtmeye ve gizlemeye, bir miktar şiddet içinde, delâlet eder. Bundan **الغمْر**: çok su; bununla adlandırıldı, çünkü altındakini örter. Sonra bundan türetilir; denir: **فَرسٌ غَمْر**: çok koşan; koşuşu, çokluğunda, **الماء الغَمْر**e benzetildi. Ve cömert adama **غَمْر** denir; o, **غَمْرُ الرِّداء**dır. Kesîr dedi:
غَمْرُ الرِّداءِ إذا تبسَّمَ ضاحكاً  *** غَلِقتْ لِضَحْكتِهِ رِقابُ المالِ([1])
Ve babdan: **الغَمْرة**: bâtılda ve eğlencede dalıp gitme. **غَمرةً** diye adlandırıldı; çünkü o, sahibinin gözünden hakkı örten bir şeydir. Ve **غَمَرات الموت**: örten şiddetleridir. Ve her şiddet **غَمرة**dir; örttüğü için adlandırıldı. Dedi:
* الغمرات ثم ينجلينا([2]) *
Bu kıyası doğrulayan şeylerden **الغَمير**dir; o, kuru toprağın örttüğü yeşil bir bitkidir. Ve denir: insanların **غِمار**ına girdi; o, onların sıkışıklığıdır; bir kısmı bir kısmını örttüğü için adlandırıldı. Ve falan **مُغامِرٌ**dur: kendini işlere atar; sanki onu örten işlere düşer; böylece onlardan kurtuluş yönünü bulamaz. Ondan **الغمْر**([3])dir; o, işleri tecrübe etmemiş olandır; sanki ondan örtülmüştür. Dedi:
أناةً وحِلْماً وانتظاراً غداً بهمْ  *** فما أنا بالواني ولا الضَّرَع الغُمْرِ([4])
Ve **الغِمْر**: göğüste kin; göğsün onu içine kıvırması sebebiyle adlandırıldı. Denir: **غَمِرَ عليه صدرُه**. Ve **الغِمْر**: susuzluk; o, kin olan **الغِمْر**e benzetilmiştir; çoğulu **الأغمار**dır. Dedi:
* حَتَّى إذا ما بلَّتِ الأغمارا([5]) *
Ve babdan **غَمَرُ اللحم**: onun kokusudur; elde kalır; sanki eli örter. Amma **الغُمَر** küçük kadehtir; babın kıyasından uzak değildir; sanki az su onu örter. Ve o asıldan şâz olması da câizdir. Dedi:
تَكفِيهِ حُزَّة فِلْذٍ إن ألَمَّ بها  *** من الشِّواءِ وَيُروِي شُربَه الغُمَرُ([6])
(**غمز**) **الغين** ve **الميم** ve **الزاء** sahih bir asıldır; o, bir şeyi bir şeyle dürtmek gibidir; sonra mecaz yapılır. Bundan: **غَمَزْتُ الشَّيءَ بيدي غمزاً**. Sonra denir: **غمزَ**, ayıpladığı ve güzel olmayanla andığı zaman. Ve **المَغَامز**: ayıplar. Ve falanın aklında **غَمِيزةٌ** vardır; sanki o zayıf görülür. Mecaz yapılanlardan: **غَمَزَ بجفنه**: işaret etti. Ondan: **غَمَزَ الدابةُ من رجله**; sanki ayağıyla yeri **يغمز** eder.
(**غمس**) **الغين** ve **الميم** ve **السين** sahih tek bir asıldır; bir şeyi batırmaya delâlet eder. Denir: **غَمَست الثَّوبَ واليدَ في الماء**, onu onda batırdığın zaman. Hadiste: “Sizden biri uykusundan uyandığı zaman elini kaba **يَغمِسْ** etmesin.” Ve kuru toprağın altındaki **الغَمِير**e **الغَمِيس** denir.
Ve babdan **الغَمِيس**: ağaç kümeleri arasında küçük bir akıntıdır. Ve **المُغامَسَة**: adamın kendini savaşın şiddetine atmasıdır. Ve **يمينٌ غَموس**: bir kavim dedi: mânâsı, sahibini günaha batırmasıdır. Ve bir kavim dedi: **الغَمُوس** nüfuz edendir. İki mânâ farklı olsa da kıyas birdir; çünkü nüfuz ettiği zaman batmış olur. Dedi:
ثم نفَّذته ونفَّست عنه  *** بغَموسٍ أو ضربةٍ أُخدودِ([7])
Ve şiddetiyle insanı örten şiddetli işe **غَموس** denir. Dedi:
متى تأتِنا أو تلقَنا في ديارنا  *** تجدْ أمرَنا أمراً أحذَّ غَمُوسا([9])
(**غمص**) **الغين** ve **الميم** ve **الصاد** hakarete delâlet eden bir asılcıktır. Denir: **غَمَصت الشيءَ**, onu küçümsediğin zaman. Hadiste: “Bu ancak **مَنْ غَمَصَ النّاسَ**([10])dır”; yani onları küçümsedi. Ve gözdeki **الغَمَصُ**, **الرَّمَصِ** gibidir. Ondan: **الشِّعرَى الغُمَيْصَاء**; sanki onun **العَبُور** ışığı yoktur; böylece o, kendisinde **غَمَص** bulunan göz gibi **الغُميصاء**dır.
(**غمض**) **الغين** ve **الميم** ve **الضاد** sahih bir asıldır; bir şeyde alçalma ve iç içe geçmeye delâlet eder. Artık **الغَمْض**: yerin alçalan kısmıdır; çoğulu **غُموض**dur. Sonra denir: ilim ve başkasından şey **غَمَض** etti; o hâlde o **غامض**dır. Ve **دارٌ غامضةٌ**: dışa açılan, belirgin bir yer olmadığında.
Ve **نسبٌ غامضٌ**: bilinmez. Ve **غمّض** gözünü ve **أغمَضَها** bir mânâdadır. O, babın kıyasıdır. Ve denir: **ما ذُقْتُ غُمْضاً من النَّوم ولا غَِماضاً**; yani gözün kapandığı kadar bir miktar. Ve denir: **أغْمِضْ لي فيما بِعتَني**; sanki onun kötülüğünden dolayı ondan artırmayı ve fiyatından indirmeyi istiyorsun. O da göz yummadandır; yani onu bırak; sanki onu görmüyorsun. Ve **المغَمِّضات**: adamın bildiği hâlde bindiği günahlardır; fakat onlardan göz yumar; sanki onları görmemiştir. Ve denir: **غُمِّضَت النّاقةُ**, havuzdan geri çevrildiği zaman; sonra gözlerini yumarak kovucuya yüklendi de suya vardı. Ebû’n-Necm dedi:
* يُرسِلُها التَّغميضُ إن لم تُرسَلِ([11]) *
Ve kılıcın ağzını **أغْمَضْت**; onu incelttiğin zaman; yani inceliğinden dolayı onu gözlerden gizlemişsin gibi.
(**غمط**) **الغين** ve **الميم** ve **الطاء** bir tek kelimedir. Denir: **غَمَطَ النِّعمة**: onu küçümsedi. Ve **غَمَطَ النّاسَ**: onları küçümsedi. Amma onların sözü: **أغمَطَتْ عليه الحُمَّى**, ona yapıştığı ve onda devam ettiği zaman; bu bundan değildir; çünkü ondaki **الميم**, **باء**dan bedeldir; asıl **أغبَطَت**tir. Zikredilmiştir.
(**غمق**) **الغين** ve **الميم** ve **القاف** bir tek kelimedir; o, **الغَمَق**: çiğin çokluğudur. Denir: **أرضٌ غَمِقَةٌ**, ve **نباتٌ غمق**. Ve **ليلةٌ غَمِقَة**: karanlık.
(**غمل**) **الغين** ve **الميم** ve **اللام** bir şeyde darlığa ve kapalılığa delâlet eden bir asılcıktır. Vadilerden dar olana **غُمْلُول** denir. Ve bundan türetildi: **غَمَلْتُ الأدِيمَ**, onu kapattığın zaman; ta ki ondan yünü çürüyüp ayrılsın. O, **غَمِيلٌ**dir. Ve denir: **الغُمْلُول**: ağaçtan, yahut buluttan, yahut karanlıktan toplanan her şeydir; hatta köşeye **غُملولا** denir. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.
---------------------
([1]) Lisân (**غمر**) ve Ma‘âhidü’t-tansîs (1: 187).
([2]) el-Ağleb el-‘Aclî’nindir; Meydânî’nin Emsâl’inde (2: 4) olduğu gibi. Böylece Mecmel’de ve Vaq‘at Sıffîn 287’de onun inşâdı vârid olmuştur. Ve ‘Askerî’nin Cümhere’sinde 150:
الغمرات ثم ينجلين ***
عنا وينزلن بآخرين
شدائد يتبعهن لين
([3]) **الغين**’in üçlenmesiyle ve onun fethiyle de söylenir.
([4]) Onu (ضرع) maddesinde İbn Va‘le’ye nisbet etti; Buhturî Hamâse’sinde 104’te onu ‘Âmir b. Mecnûn el-Cermî’ye nisbet etti; İbnü’ş-Şecerî Hamâse’sinde 70’te Kinâne b. ‘Abd Yâlîl’e nisbet edildi ve dedi: “Ve Hâris b. Va‘le eş-Şeybânî’nindir diye rivayet olunur.”
([5]) ‘Accâc’ındır; Dîvân’ında 23 ve Lisân (**غمر**).
([6]) A‘şâ Bâhile’nindir; kardeşi el-Münteşir b. Vehb el-Bâhilî’yi mersiye eder; Lisân (**غمر**) ve Islahu’l-Mantık 5, 98, 216. Kasidesi İbnü’ş-Şecerî Hamâse’sinde 10 ve Asma‘iyyât 33’te, Yebsük’ündür.
([7]) Ebû Zübeyd et-Tâî’nindir; Lisân (**غمس**)’da olduğu gibi. Oradaki rivayeti: “ثم أنقضته”.
([8]) Asılda: “بغير”.
([9]) Mufaddaliyât’ta (2: 98) Yezîd b. el-Hazzâk eş-Şenî’ye ait bir beyitte rivayet olması benzer. O:
إذا ما قطعنا رملة وعدابها  *** فإن لنا أمراً أحذ غموسا
([10]) Mâlik b. Murâra er-Rehâvî hadîsidir: Peygamber’e (Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun) geldi ve dedi: “Gördüğün güzellikten bana verildi; birinin beni ayakkabı kayışım ve üstüyle geçmesini istemem; bu azgınlıktan mıdır?” Allah’ın Resûlü (Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun) dedi: “Bu ancak hakkı sefih görmek ve **غمص الناس**tır.” Lisân (**غمص**).
([11]) Lisân ve Mecmel (**غمض**) ve Beyân (3: 53) tahkikimizle; orada “أم الرجز”e işaret edildi. Ondan sonra:
* خوصاء ترمي باليتيم المحثل *

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D8%B3/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ م س
غَمَسَه في الماء فانغَمَس واغتَمَس‏.‏
وغمس السنان في ثغرته‏.‏
وغمس اللقمة في الخل‏.‏
واختضبت المرأة غمساً إذا غمست يدها في الحناء من غير نقش‏.‏
وغمس النجم‏:‏ غاب غموساً‏.‏
قال عبد الله بن سليمان الغامديّ‏:‏ ولقد سريت الليل حتى أشرقت أخرى النجوم وقد دنت لغموس ومن المجاز‏:‏ شجاع مغامس‏:‏ مغامر‏.‏
وفارس في غمار الموت منغمس ووقعوا في أمر غموس أي شديد غمسهم في البلاء ومنه‏:‏ اليمين الغموس‏:‏ لشدّتها‏.‏
وطعنة غموس‏:‏ نافذة وصفت بصفة طاعنها لأنه يغمس السنان حتى ينفذ‏.‏
قال أبو زبيد‏:‏ ثم أنفذته ونفّست عنه بغموس أو ضربة أخدود وهي التي تشقّ اللحم شقاً‏.‏

##### Türkçe

غ م س
**غَمَسَه** onu suya batırdı; böylece o da **انغَمَس** (batıp içine girdi) ve **اغتَمَس** (batıp içine girdi).
Ve **غمس** mızrak ucunu onun **ثغرته**’sine (ağız açıklığına/dişlerinin arasına) batırdı.
Ve **غمس** lokmayı sirkede batırdı.
Kadın, elini nakış olmaksızın kınaya batırdığı zaman **غمساً** (batırma suretiyle) boyandı.
Ve **غمس النجم**: **غموساً** (batış suretiyle) kayboldu.
Abdullah b. Süleyman el-Gâmidî dedi: “Geceyi yürüdüm; nihayet yıldızların bir başkası doğdu; ve **لغموس**’a (batışa) yaklaşmıştı.”
Ve mecazdan: **شجاع مغامس**: **مغامر** (gözü pek, tehlikeye atılan).
Ve ölümün girdabında bir süvari **منغمس** (batmış/ içine dalmış).
Ve **أمر غموس**’a (batırıcı bir işe) düştüler; yani onları belâya şiddetle batırdı.
Ve ondan: **اليمين الغموس**: şiddetinden dolayı.
Ve **طعنة غموس**: nüfuz edici; onu vuranın sıfatıyla vasfedildi; çünkü o, mızrak ucunu nüfuz edinceye kadar batırır.
Ebû Zübeyd dedi: “Sonra onu geçirdim ve ondan **بغموس** (nüfuz edici bir darbe) yahut **ضربة أخدود** ile ferahlattım; o, eti yarma suretiyle yaran şeydir.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الغَمْسُ: إِرْسابُ الشيء في الشيء السَّيَّال أَو النَّدَى أَو في ماء أَو صِبْغ حتى اللّقمة في الحَلِّ، غَمَسَه يَغْمِسُه غَمْساً أَي مَقَلَه فيه، وقد انْغَمَسَ فيه واغْتَمَس.
والمُغَامَسَة: المُمَاقَلَة، وكذلك إِذا رمَى الرجل نفسه في سِطَة الحرب أَو الخطب. وفي الحديث عن عامر قال: يكتحِل الصائم ويَرْتَمِسُ ولا يَغْتَمِس. قال: وقال علي بن حجر: الاغْتِماس أَن يُطِيل اللبُّثَ فيه، والارْتماس أَن لا يطيل المكث فيه. واخْتَضَبَتِ المرأَة غَمْساً: غَمَسَتْ يدَيها خِضاباً مُسْتَوِياً من غير تَصْوِير.
والغمَّاسَة: طائر يَغْتَمِس في الماء كثيراً. التهذيب: الغَمَّاسَة من طير الماء غَطَّاط ينغمس كثيراً.
والطَّعْنَة النَّجْلاء: الواسِعَة، والغَمُوس مثلُها. ابن سيده: الطعنة الغَمُوس التي انغمست في اللَّحم، وقد عُبِّر عنها بالواسعة النافذة؛ قال أَبو زيد:
ثم أَنقَضْتُه، ونَفَّسْتُ عنه
بغَمُوسٍ أَو طعنةٍ أُخْدُودِ
والأَمر الغَمُوس: الشديد. وفي حديث المَوْلود: يكون غَمِيساً أَربعين ليلة أَي مَغْمُوساً في الرَّحمِ ؛ ومنه الحديث: فانْغَمَسَ في العَدُوِّ فقتلوه أَي دخل فيهم وغاصَ. واليمينُ الغَموس: التي تَغْمِس صاحبَها في الإِثم ثم في النار، وقيل: هي التي لا استثناء فيها، وقيل: هي اليمين الكاذبة التي تُقْتَطع بها الحُقوق، وسُمِّست غموساً لغمسها صاحبها في الإِثم ثم في النار. وقال ابن مسعود: أَعظمُ الكبائر اليمين الغَمُوس، وهو أَن يَحلِف الرجل وهو يعلم أَنه كاذب ليقتطع بها مال أَخيه. وفي الحديث: اليمين الغَمُوسُ تَذَرُ الدِّيار بَلاقِعَ؛ هي اليمين الكاذبة الفاجرة، وفَعُول للمبالغة. وفي حديث الهجرة: وقد غَمَس حِلْفاً في آل العاصِ أَي أَخذَ نصيباً من عَقْدهم وحلفهم يأْمن به، وكانت عادتُهم أَن يُحْضِروا في جَفْنَةٍ طِيباً أَو دَماً أَو رَماداً فيُدخِلُون فيه أَيديَهم عند التَّحالف لِيَتِمَّ عقدُهم عليه باشتراكهم في شيء واحد. وناقة غَمُوس: في بطنِها ولَدٌ، وقيل: هي التي لا تَشُول ولا يُسْتَبان حملُها حتى تُقْرِب. ابن شميل: الغَمُوس، وجمعها غُمُس: الغَدَويّ، وهي التي في صُلْب الفحل من الغنم كانوا يتبايعون بها. الأَثرم عن أَبي عبيدة: المَجْرُ ما في بطن الناقة، والثاني حَبَل الحَبَلَة، والثالث الغَمِيسُ؛ وقال غيره: الثالث من هذا النوع القُباقب، قال: وهذا هو الكلام، وقيل: الغَمُوس الناقة التي يُشَك في مُخِّها أَرِيرٌ أَمْ قَصِيدٌ؛ وأَنشد:
مُخْلِصٌ بي لَيْسَ بالمَغْمُوسِ
(* قوله «وأَنشد مخلص بي إلخ» انظر
المستشهد عليه.)
ورجل غَمُوسٌ: لا يُعَرِّس ليلاً حتى يُصبح؛ قال الأَخطل: غَمُوسُ الدُّجَى يَنْشَقُّ عن مُتَضَرِّمٍ،
طَلُوبُ الأَعادي لا سؤومٌ ولا وَجْبُ
والمُغَامَسة: المداخلة في القتال، وقد غامسهم. والغَمُوس: الشديد من الرجال الشجاع، وكذلك المُغامِس. يقال: أَسد مُغامس، ورجل مُغامِسٌ، وقد غامَس في القتال وغامز فيه. قال: ومُغَامَسة الأَمر دخولك فيه؛ وأَنشد: أَخُو الحرْبِ، أَما صادراً فَوَشِيقُهُ
حَمِيلٌ، وأَمَّا وارِداً فَمُغامِسُ
والشيء الغَمِيس: الذي لم يظهر للناس ولم يُعرف بَعْدُ. يقال: قَصِيدة غَمِيس والليل غَميس والأَجمة وكلُّ مُلْتَفّ يُغْتَمَس فيه أَي يُسْتَخْفَى غَمِيس؛ وقال أَبو زُبَيْد يصف أَسداً:
رَأَى بالمُسْتَوِي سَفْراً وعَيْراً
أُصَيلالاً، وجُنَّته الغَمِيسُ
وقيل: الغَمِيس الليل. ويقال: غامِسْ في أَمرك أَي اعْجَلْ. والمُغامِس: العَجْلان؛ وقال قعنب:
إِذا مُغَمَّسة قِيلتْ تَلَقَّفَها
ضَبٌّ، ومِنْ دُون منْ يَرْمِي بها عَدَنُ
والتَغْمِيس: أَن يِسْقِيَ الرجل إِبلَه ثم يَذْهب؛ عن كراع. والغَمِيس من النَّبات: الغَمِير تحت اليَبِيس. والغَمِيس والغَمِيسَة: الأَجمة، وخص بها بعضهم أَجمة القَصَب؛ قال:
أَتانا بِهِمْ من كلِّ فَجٍّ أَخافُهُ
مِسَحٌّ، كسِرْحان الغَمِيسة، ضامِرُ
والغَمِيس: مَسِيل ماء، وقيل: مَسِيل صغير يَجْمَع الشجر والبَقْل. والغُمَيْس: موضع. والمُغُمَِّس: موضع من مكة.

##### Türkçe

**الغَمْسُ**: şeyin, akıcı şeyin içine yahut çiğin içine yahut suya yahut boyaya, hatta lokmanın **الحَلِّ**’de (sirke/katıkta) olmasına kadar, salıverilmesidir; onu **غَمَسَه يَغْمِسُه غَمْساً**: yani onu onun içinde batırdı. Ve onun içinde **انْغَمَسَ** olmuştur ve **اغْتَمَس**.

Ve **المُغَامَسَة**: **المُمَاقَلَة**’dir; yine böyledir: adamın kendisini savaşın yahut işin şiddetine atması hâlinde. Ve hadiste, Âmir’den: Oruçlu sürme çeker ve **يَرْتَمِسُ** ve **يَغْتَمِس** etmez, dedi. Dedi: Ali b. Hacer dedi ki: **الاغْتِماس** onun içinde kalmayı uzatmandır; **الارْتماس** ise onun içinde durmayı uzatmaman. Ve kadın **غَمْساً** kına yaktı: iki elini, tasvir olmaksızın, eşit bir kına ile batırdı.

Ve **الغمَّاسَة**: suda çokça **يَغْتَمِس** eden bir kuştur. **التهذيب**: **الغمَّاسَة** su kuşlarından, çokça dalıp batan bir **غَطَّاط**’tır.

Ve **والطَّعْنَة النَّجْلاء**: geniş olandır; **الغَمُوس** da onun gibidir. İbn Sîde: **الطعنة الغَمُوس** etin içine batıp girmiş olandır; ve ondan “geniş, nüfuz eden” diye ibare edilmiştir; Ebû Zeyd dedi ki:
ثم أَنقَضْتُه، ونَفَّسْتُ عنه
بغَمُوسٍ أَو طعنةٍ أُخْدُودِ

Ve **والأَمر الغَمُوس**: şiddetli olandır. Ve doğan çocuk hadîsinde: kırk gece **غَمِيساً** olur; yani rahimde **مَغْمُوساً**. Ve ondan hadîs: düşmanın içine **فانْغَمَسَ** da onu öldürdüler; yani onların içine girdi ve daldı. Ve **واليمينُ الغَموس**: sahibini günaha, sonra ateşe batıran yemindir; ve denildi ki: onda istisna olmayan yemindir; ve denildi ki: onunla hakların koparıldığı yalan yemindir; ve sahibini günaha sonra ateşe batırmasından dolayı **غموساً** diye adlandırıldı. Ve İbn Mes‘ûd dedi ki: en büyük büyük günahlar **اليمين الغَمُوس**’tur; o da, adamın, kardeşinin malını onunla koparmak için, kendisinin yalancı olduğunu bildiği hâlde yemin etmesidir. Ve hadîste: **اليمين الغَمُوسُ تَذَرُ الدِّيار بَلاقِعَ**; o, yalan, günahkâr yemindir; ve **فَعُول** mübalağa içindir. Ve hicret hadîsinde: **وقد غَمَس حِلْفاً في آل العاصِ**; yani onların akdinden ve yemininden, onunla emniyete kavuşacağı bir pay aldı; ve onların âdeti, bir çanakta güzel koku yahut kan yahut kül hazır etmeleri, sonra antlaşma esnasında ellerini onun içine sokmaları idi; tek bir şeyde ortak olmalarıyla onun üzerine akitleri tamam olsun diye. Ve **ناقة غَمُوس**: karnında yavru olan (deve); ve denildi ki: o, ne kuyruğunu kaldırır ne de yükü (gebeliği) yaklaşıncaya kadar belli olur. İbn Şümeyl: **الغَمُوس** ve çoğulu **غُمُس**: **الغَدَويّ**’dir; o, koyundan, koçun sulbünde olan (dölünde bulunan) şeydir; onunla alışveriş yaparlardı. el-Eserem, Ebû Ubeyde’den: **المَجْرُ** deve karnında olandır; ikincisi **حَبَل الحَبَلَة**; üçüncüsü **الغَمِيسُ**; başkası dedi ki: bu türden üçüncüsü **القُباقب**’dir; dedi: ve söz budur. Ve denildi ki: **الغَمُوس** iliğinde **أَرِيرٌ** mü yoksa **قَصِيدٌ** mi olduğunda şüphe edilen devedir; ve inşâd etti:
مُخْلِصٌ بي لَيْسَ بالمَغْمُوسِ
(* Sözü: “وأَنشد مخلص بي إلخ” bak: onunla istişhâd edilene.)

Ve **ورجل غَمُوسٌ**: geceleyin konaklamaz, sabahlayıncaya kadar (yürür); el-Ahtal dedi ki:
غَمُوسُ الدُّجَى يَنْشَقُّ عن مُتَضَرِّمٍ،
طَلُوبُ الأَعادي لا سؤومٌ ولا وَجْبُ

Ve **والمُغَامَسة**: çarpışmada iç içe girme; ve onlarla **غامسهم** etti. Ve **والغَمُوس**: erkeklerden şiddetli, yiğit olan; ve yine **المُغامِس**. Denilir: **أَسد مُغامس** ve **رجل مُغامِسٌ**; ve çarpışmada **غامَس** etti ve onun içinde **غامز** etti. Dedi: ve **مُغَامَسة الأَمر**: senin ona girişindir; ve inşâd etti:
أَخُو الحرْبِ، أَما صادراً فَوَشِيقُهُ
حَمِيلٌ، وأَمَّا وارِداً فَمُغامِسُ

Ve **والشيء الغَمِيس**: insanlara görünmemiş ve henüz bilinmemiş olandır. Denilir: **قَصِيدة غَمِيس** ve gece **غَميس** ve **الأَجمة**; ve içine **يُغْتَمَس** olunan her sık (bitki örtüsü): yani onda gizlenilen, **غَمِيس**tir. Ebû Zübeyd, bir aslanı vasfederek dedi ki:
رَأَى بالمُسْتَوِي سَفْراً وعَيْراً
أُصَيلالاً، وجُنَّته الغَمِيسُ

Ve denildi ki: **الغَمِيس** gecedir. Ve denilir: **غامِسْ في أَمرك**; yani acele et. Ve **والمُغامِس**: aceleci olandır; Ka‘neb dedi ki:
إِذا مُغَمَّسة قِيلتْ تَلَقَّفَها
ضَبٌّ، ومِنْ دُون منْ يَرْمِي بها عَدَنُ

Ve **والتَغْمِيس**: adamın develerini sulayıp sonra gitmesidir; Kurâ‘dan. Ve bitkiden **والغَمِيس**: kurunun altında olan **الغَمِير**’dir. Ve **الغَمِيس** ve **الغَمِيسَة**: **الأَجمة**’dir; bazısı onunla kamışlığın **أَجمة**sini tahsis etti; dedi ki:
أَتانا بِهِمْ من كلِّ فَجٍّ أَخافُهُ
مِسَحٌّ، كسِرْحان الغَمِيسة، ضامِرُ

Ve **والغَمِيس**: suyun akıntı yatağıdır; ve denildi ki: ağaç ve ot toplayan küçük bir akıntı yatağıdır. Ve **والغُمَيْس**: bir yerdir. Ve **والمُغُمَِّس**: Mekke’den bir yerdir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D8%B3/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ م س * * غَمَسَهُ * في الماء مقله فيه وبابه ضرب و * انْغَمَسَ * و * اغْتَمَسَ * بمعنى واليمين * الغَمُوسُ * التي تغمس صاحبها في الإثم

##### Türkçe

* غ م س * **غَمَسَهُ**: suya; onu içine batırdı. “**مقله فيه**” ve babı **ضرب**’dır. Ve **انْغَمَسَ** ve **اغْتَمَسَ**: anlamca (aynıdır). Ve yemin: **الغَمُوسُ**: sahibini günaha batıran (yemin)dir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

غمسه في الماء يغمس: مقله فيه، وأصل الغمس:إرساب الشيء في الشيء السيال أو الندى في ماء أو صبغ حتى اللقمة في الحنك. وغمس النجم: غاب، نقله الزمخشري والصاغاني. ومن المجاز، في الحديث عن ابن مسعود: أعظم الكبائر اليمين الغموس وهي التي تغمس صاحبها في الإثم ثم في النار، وقيل: هي التي لا استثناء فيها، أو هي التي تقتطع بها مال غيرك، وهي الكاذبة الفاجرة، وفعول للمبالغة، وبه فسر الحديث: اليمين الغموس تذر الديار بلاقع وقيل: هي التي يتعمدها صاحبها عالما بأن الأمر يخلافه ليقتطع بها الحقوق. وقال الزمخشري: هو مأخوذ من قولهم: وقعوا في أمر غموس، الغموس: الأمر الشديد الغامس في الشدة والبلاء. والغموس: الناقة لا يستبان حملها حتى تقرب وقيل: هي التي يشك في مخها: أرير أم قصيد. وقال النضر: الغموس من الإبل: التي في بطنها ولد، وهي التي لا تشول فيبين، والجمع: غمس. والغمس: الطعنة النافذة الواسعة، والنجلاء مثلها، وقال ابن سيده: هي التي انغمست في اللحم، وقد عبر عنها بالواسعة النافذة، قال أبو زبيد:
  ثم أنقضته ونفست عنـه                      بغموس أو طعنة أخدود وقال الزمخشري: وهو مجاز، وصفت بصفة طاعنها، لأنه يغمس السنان حتى ينفذ، وهي التي تشق اللحم. والغميس، كأمير: من النبات: الغمير، تحت اليبيس. والغميس: الليل المظلم قال أبو زبيد الطائي يصف أسدا:

  رأى بالمستوى عيرا وسفرا                      أصيلالا جبته الغـمـيس والغميس: الظلمة. والشيء: الغميس الذي لم يظهر للناس ولم يعرف بعد، ومنه قولهم: قصيدة غميس. والغميس: الأجمة، وكل ملتف يغتمس فيه، أو، هكذا في سائر النسخ، وفي التهذيب والعباب: أي يستخفى فيه، فهو غميس، وأنشد قول أبي زبيد السابق. والغميس: مسيل ماء، وقيل: مسيل صغير بين البقل والنبات، وفي اللسان: يجمع الشجر والبقل. والغميس، كزبير: بركة على تسعة أميال من الثعلبية، عندها قصر خراب الآن، ويومها،م، معروف. ووادي الغميسة، بالضم، من أوديتهم، وقال الصاغاني: هي الغميسة، قال الشاعر:
  أيا سرحتي وادي الغميسة اسلما                      وكيف بظل منكما وفـنـون والغماسة، مشددة: من طير الماء، غطاط يغتمس كثيرا، ج: غماس. والتغميس: تقليل الشرب، نقله الصاغاني، والذي نقل عن كراع أن التغميس هو أن يسقي الرجل إبله ثم يذهب. واغتمست المرأة غمسا، هكذا في سائر النسخ، وفي التهذيب والتكملة: ويقال: اختضبت المرأة غمسا، إذا غمست يدها، وفي الأصول المصححة: يديها خضابا مستويا من غير تصوير، وفي الأساس: من غير نقش، ثم إن قوله تصوير هكذا في سائر الأصول، وضبط الصاغاني: من غير تصرير براءين. والمغمس، كمعظم ومحدث، الأول هو المشهور عن أهل مكة، والثاني نقله الصاغاني، وقال: لغة فيه: ع بطريق الطائف، بالقرب من مكة، فيه قبر أبي رغال دليل أبرهة الحبشي إلى مكة، ويرجم إلى الآن، قال أمية بن أبي الصلت:
  حبس الفيل بالمغمس حتى                      ظل فيه كأنه معـقـور ومما يستدرك عليه: المغامسة: المماقلة، وكذلك إذا رمى الرجل نفسه في سطة الحرب أو الخطب. والاغتماس: أن يطيل المكث في الماء قاله علي بن حجر. والغمس: المغموس، وفي حديث الهجرة: وقد غمس حلفا في آل العاص أي أخذ نصيبا من عقدهم وحلفهم يأمن به، وكان عادتهم أن يحضروا في جفنة طيبا أو دما أو رمادا فيدخلون فيه أيديهم عند التحالف ليتم عقدهم عليه باشتراكهم في شيء واحد. وروى الأثرم عن أبي عبيدة: المجر: ما في بطن الناقة، والثاني: حبل الحبلة، والثالث: الغميس. ورجل غموس: لا يعرس ليلا حتى يصبح. والمغامسة: المداخلة في القتال، وقد غامسهم. والغموس: الشديد من الرجال الشجاع، وكذلك المغامس، يقال: أسد مغامس، وقد غامس في القتال، وغامز فيه، وهو مجاز. وغمس عليهم الخبر: أخفاه. وحلف على الغميسة، أي على يمين مبطل. والغميسة: أجمة القصب، قال:
  أتانا بهم من كل فـج أخـافـه                      مسح كسرحان الغميسة ضامر

##### Türkçe

**غمسه** onu suya **يغمس**: onu onun içine batırdı; ve **الغمس**’ın aslı: bir şeyi akıcı şeyin içine veya çiğin içine, yahut suya batırmak; yahut boyamak; hatta lokmayı damağa kadar (batırmak). Ve **غمس النجم**: kayboldu; bunu Zemahşerî ve Sâğânî nakletti. Ve mecazdandır; İbn Mes‘ûd’dan hadiste: en büyük büyük günahlar **اليمين الغموس**’tur; o, sahibini günaha, sonra ateşe batıran (yemindir); ve denildi ki: onda istisna olmayan (yemindir); yahut o, onunla başkasının malını koparıp alan (yemindir); o, yalancı, günahkâr (yemin)dir; ve **فعول** mübalağa içindir; ve bununla hadis tefsir edildi: **اليمين الغموس** yurtları çoraklar olarak bırakır. Ve denildi ki: o, sahibinin onu, işin kendisine aykırı olduğunu bilerek, onunla hakları koparıp almak için kasten yaptığı (yemindir). Zemahşerî dedi: o, onların şu sözünden alınmıştır: “Şiddetli bir işin içine düştüler: **غموس**”; **الغموس**: şiddet ve belâ içinde (insanı) batıran şiddetli iş. Ve **الغموس**: yükü, yaklaşıncaya kadar belli olmayan dişi deve; ve denildi ki: iç yağında şüphe edilen (devedir): **أرير** mi yoksa **قصيد** mi? Nadr dedi: develerden **الغموس**: karnında yavru olan; ve o, (kuyruğunu) kaldırıp belli etmez; cem‘i: **غمس**. Ve **الغمس**: nüfuz eden geniş mızrak darbesi; ve **النجلاء** onun gibidir. İbn Sîde dedi: o, etin içine batmış olandır; ve o, geniş, nüfuz eden diye ifade edilmiştir. Ebû Zübeyd dedi:
  ثم أنقضته ونفست عنـه                      بغموس أو طعنة أخدود

Zemahşerî dedi: bu mecazdır; onu, vuranının sıfatıyla vasfetti; çünkü o, mızrak ucunu nüfuz edinceye kadar batırır; ve o, eti yaran (darbey)dir. Ve **الغميس**، **كأمير**: bitkiden: **الغمير**; kurunun altında. Ve **الغميس**: karanlık gece. Ebû Zübeyd et-Tâî bir aslanı vasfederek dedi:

  رأى بالمستوى عيرا وسفرا                      أصيلالا جبته الغـمـيس

Ve **الغميس**: karanlık. Ve şey: **الغميس**; insanlara görünmemiş ve henüz bilinmemiş olan; bundan onların sözü: **قصيدة غميس**. Ve **الغميس**: sık ağaçlık; ve içine girilip kaybolunan her sık (yer); yahut, diğer bütün nüshalarda böyle; ve **التهذيب** ile **العباب**’da: yani içinde gizlenilir; o hâlde o **غميس**’tir; ve Ebû Zübeyd’in önceki beytini şahit getirdi. Ve **الغميس**: su akıntısı yatağı; ve denildi ki: ot ve bitki arasında küçük bir yatak; ve **اللسان**’da: ağaç ile otu toplar (bir araya getirir). Ve **الغميس**، **كزبير**: Sa‘lebiyye’den dokuz mil üzerinde bir gölcük; yanında şimdi harap bir köşk vardır; ve onun günü, m, meşhurdur. Ve **وادي الغميسة**، damme ile, onların vadilerindendir. Sâğânî dedi: o **الغميسة**’dir. Şair dedi:
  أيا سرحتي وادي الغميسة اسلما                      وكيف بظل منكما وفـنـون

Ve **الغماسة**، şeddeli: su kuşlarından; çokça dalıp batan bir **غطاط**; c: **غماس**. Ve **التغميس**: içmeyi azaltmak; bunu Sâğânî nakletti. Ve Kırâ‘dan nakledilen: **التغميس** erkeğin develerini sulayıp sonra gitmesidir. Ve kadın **اغتمست** **غمسا**; diğer bütün nüshalarda böyle; ve **التهذيب** ile **التكملة**’de: ve denilir: kadın **اختضبت** **غمسا**; elini batırdığı zaman; ve tashih edilmiş asıllarda: iki elini, tasvir olmaksızın eşit bir kına (ile); ve **الأساس**’ta: nakış olmaksızın. Sonra onun “**تصوير**” sözü diğer bütün asıllarda böyle; Sâğânî’nin ضبط’ı: iki **راء** ile **تصرير** olmaksızın. Ve **المغمس**، **كمعظم** ve **محدث**; birincisi Mekke ehli yanında meşhur olandır; ikincisini Sâğânî nakletti; ve dedi: onda bir dil: Tâif yolu üzerinde, Mekke’ye yakın; onda, Habeşli Ebrehe’nin Mekke’ye kılavuzu Ebû Rigâl’in kabri vardır; ve şimdiye kadar taşlanır. Ümeyye b. Ebî’s-Salt dedi:
  حبس الفيل بالمغمس حتى                      ظل فيه كأنه معـقـور

Ve ona istidrâk edilenlerdendir: **المغامسة**: **المماقلة**; ve aynı şekilde, erkek kendini savaşın veya büyük işin ortasına attığı zaman. Ve **الاغتماس**: suda kalışı uzatmasıdır; bunu Ali b. Hacer söyledi. Ve **الغمس**: batırılmış olan. Ve hicret hadîsinde: “ve **غمس** bir ittifakı Âl-i Âs içinde” yani onların akdinden ve yemininden, onunla emniyete kavuşacağı bir pay aldı; ve onların âdeti, yeminleşme sırasında bir kapta güzel koku veya kan veya kül hazır bulundurmaları, sonra yeminleşirken ellerini onun içine sokmalarıydı; tek bir şeye ortak olmalarıyla onun üzerinde akitlerini tamamlamak için. Ve Eserem, Ebû Ubeyde’den rivayet etti: **المجر**: devenin karnındaki şey; ve ikincisi: **حبل الحبلة**; ve üçüncüsü: **الغميس**. Ve **رجل غموس**: geceleyin evlenmez (gelin odasına girmez), sabahlayıncaya kadar. Ve **المغامسة**: savaşta iç içe girme; ve onlarla **غامس** etti. Ve **الغموس**: erkeklerden şiddetli, yiğit; ve aynı şekilde **المغامس**; denilir: **أسد مغامس**; ve savaşta **غامس** etti, ve onda **غامز** etti; ve bu mecazdır. Ve **غمس عليهم الخبر**: haberi gizledi. Ve **حلف على الغميسة**: yani bâtıl bir yemin üzerine yemin etti. Ve **الغميسة**: kamış sık ağaçlığı. Dedi ki:
  أتانا بهم من كل فـج أخـافـه                      مسح كسرحان الغميسة ضامر

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D8%B3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَمَسَهُ
1 غَمَسَهُ ذ , (S, A, Msb, K,) aor. غَمِسَ , (Msb, K,) inf. n. غَمْسٌ, (Msb, TA,) He immersed, immerged, dipped, plunged, or sunk, him or it, (JK, TA,) syn. مَقَلَهُ, (S, A, K,) in water, (JK, S, A, Msb, K,) or other fluid; (JK, * TA;) as, for instance, a morsel of food in vinegar, and the hand in حِنَّآء, (A,) and a garment, or piece of cloth, [for الثَّدْى in the TA, I read الثَّوْب,] in water or in dye. (TA.) ― -b2- اِخْتَضَبَتْ غَمْسًا, so in the T and the Tekmileh; [and so in the JK;] but in the [O and] K, غَمْسًا ↓ اِغْتَسَمَتْ; (TA;) She (a woman, O, TA) immersed her hand, (K,) or, as in the [O and other] correct lexicons, her hands, (TA,) [in the حِنَّآء] so as to dye [it or them] uniformly, without تَصْوِير [or figuring], (O, K,) for which last word Sgh [in the TS] writes تصرير, and for which we find in the A نَقْش [meaning the same as the word in the K]. (TA.) ― -b3- غَمَسَهُمْ فِى البَلَآءِ (tropical:) [It (an event) plunged them into trial, or affliction]. (A.) [See also a similar usage of the verb below, voce غَمُوسٌ.] ― -b4- غَمَسَ حَلِفًا فِى آلِ العَاصِ He took a share in the compact and confederacy of the family of El-'ءs, and swore to it: for it was their custom to bring, in a wooden bowl, some perfume or blood or ashes, and they inserted their hands into it on the occasion of swearing, one to another, that their compact might be completed by their sharing together in one thing. (TA, from a trad. respecting the Hijreh.) ― -b5- يَغْمِسُ السِّنَانَ حَتَّى يَنْفُذَ [He thrusts in the spear-head so that it may pass through, or that its extremity may protrude]. (A.) ― -b6- غَمَسَ عَلَيْهِمُ الخَبَرَ (assumed tropical:) He concealed from them the news, or information. (TA.) ― -b7- غُمِسَ النَّجْمُ, (so in a copy of the A,) or غَمَسَ, (so in the JK and O and K,) The star set. (JK, A, O, K.)

تَغْمِيسٌ
2 تَغْمِيسٌ ذ signifies The making a drinking to be little in quantity: (O, K, TA:) or, accord. to Kr, a man's watering his camels and then going away. (TA.)

3 غَاْمَسَ [غامسهُ, inf. n. مُغَامَسَةٌ, He vied, or contended, with him in plunging, or diving, in water:] مُغَامَسَةٌ is syn. with مُمَاقَلَةٌ. (S, TA.) ― -b2- مُغَامَسَةٌ also signifies (tropical:) The throwing one's self into the midst of war or fight. (S, TA,) or of an affair or a great affair or an affliction: (TA:) and the mixing, or engaging, in fight or conflict. (TA.) You say, غَامَسَ فِى القِتَالِ (tropical:) He plunged, or threw himself, into the midst of fight or conflict; or he rushed headlong into it. (TA.) And غَامَسَهُمْ (tropical:) He mixed, or engaged, with them in fight or conflict. (TA). [See also مُغَامِسٌ].

تغامسا
6 تغامسا ذ They two vied, or contended, each with the other, in plunging, or diving, in water; syn. تَمَاقَلَا and تَغَاطَسَا. (TA in art. غطس.)

انغمس
7 انغمس ذ (S, A, Msb) and ↓ اغتمس (S, A) He, or it, became immersed, immerged, dipped, plunged, or sunk, in water: or he immersed or immerged himself, plunged, or dived, in water: (S, A, Msb:) or he did so remaining long therein. (TA in this art. and in art. رمس.) [See ارتمس.] ― -b2- [Hence,] ↓ the latter also signifies, [and so app. the former,] (assumed tropical:) He hid, or concealed, himself. (T, O.)

8 اـِغْتَمَسَ see 7, in two places. ― -b2- اِغْتَمَسَتْ غَمْسًا: see 1.

غَمَسٌ
غَمَسٌ ذ , [like نَفَضٌ in the sense of مَنْفُوضٌ, &c., or perhaps a mistranscription for غَمْسٌ, like غَرْسٌ in the sense of مَغْرُوسٌ, and many other instances,] Immersed, immerged, dipped, plunged, or sunk. (TA.)

طَعْنَةٌ غَمُوسٌ
طَعْنَةٌ غَمُوسٌ ذ (tropical:) A spear-wound, or the like, that passes through: (S, A, Msb, K:) the epithet properly applies to the person who inflicts the wound, because he thrusts in (يَغْمِس) the spearhead so that it passes through, or so that its extremity protrudes: and it is such as cleaves the flesh: (A:) or wide, and passing through; that plunges into the flesh. (ISd, TA.) ― -b2- أَمْرٌ غَمُوسٌ (tropical:) A difficult, or distressful, affair; (S, A, Msb, K;) that plunges people into trial, or affliction. (A, K. *) ― -b3- Hence, (A,) يَمِينٌ غَمُوسٌ (tropical:) An oath that plunges its swearer (تَغْمِسُهُ) into sin, (S, K,) and then into the fire [of Hell]: (K:) or a false oath, (Mgh, Msb,) known by its swearer to be so; (Msb;) so called because it plunges its swearer into sin, (A, Mgh, Msb,) and then into the fire [of Hell]: (A, Mgh:) or a false oath which one purposely swears, knowing the case to be the contrary thereof, (K, TA,) in order to cut off the rights of others: (TA:) or an oath by which one cuts off for himself the property of another: (K:) or an oath in which there is made no exception [by saying اـِنْ شَآءَ اللّٰهُ (if God will), or the like]. (TA.) [See also الغَمِيسَة.] ― -b4- رَجُلٌ غَمُوسٌ (assumed tropical:) A strong, courageous man; as also ↓ مُغَامِسٌ: which latter epithet is also applied to a lion. (TA.) And (assumed tropical:) A man who, in journeying, does not alight to rest in the night until he enters upon the time of dawn or morning. (TA.) ― -b5- And نَاقَةٌ غَمُوسٌ A she-camel whose pregnancy is not plainly known (S, O, K) until she is near to bringing forth (حَتَّى تُقْرِبَ). (S, O.) And (O, K) accord. to En-Nadr, (O,) A she-camel that has a young one in her belly and that does not raise her tail so that the case should become manifest: (O, K:) pl. غمس [app. غُمُسٌ, agreeably with analogy, like صُبُرٌ pl. of صَبُورٌ, &c.]. (TA.) And (some say, TA) A she-camel respecting whose marrow one doubts whether it be in a corrupt and melting state or be fat, or thick and fat. (O, K.)

غَمِيسٌ
غَمِيسٌ ذ Such as is termed غَمِير [q. v.] of herbage; (S, O, K, TA;) i. e. such as has become green in consequence of rain, in the lower parts of that which is dry. (O.) See also غَمِيمٌ. ― -b2- And A thing that has not appeared to men, and that is not known, as yet: whence the phrase قَصِيدَةٌ غَمِيسٌ [an ode that has not become known: the epithet being masc. and fem.]. (O, K.) ― -b3- And i. q. أَجَمَةٌ [A collection of tangled, or dense, trees or shrubs, or of reeds or canes; (see also غَمِيسَةٌ;)] and anything tangled, confused, or dense, in which one hides, or conceals, himself: (T, O, K, * TA:) in the copies of the K, أَوْ يُسْتَخْفَى is erroneously written for أَىْ يستخفى as in the T and O. (TA.) ― -b4- And A water-course, or channel in which water flows, (S, O, K, TA,) or (TA) such as is small, amid [plants such as are termed] بَقْل and نَبَات, (S, O, K, TA,) or, as in the L, combining (يَجْمَعُ) [app. within it] trees, or shrubs, and بَقْل. (TA.) ― -b5- Also Night: (O:) or dark night. (K.) And Darkness. (O, K.) ― -b6- And AO is related by El-Athram to have said, المَجْرُ is what is in the belly of the she-camel; and the second [i. e. the offspring of the مَجْر] is [called] حَبَلُ الحَبَلَةِ; and the third is الغَمِيسُ [i. e. this last signifies The offspring of the offspring of the مَجْر: see مَجْرٌ and حَبَلٌ]. (TA.)

غَميِسَةٌ
غَميِسَةٌ ذ A collection of dense reeds or canes; or a bed, or place of growth, thereof. (TA. [See also غَمِيسٌ.]) -A2- حَلَفَ عَلَى الغَمِيسَةِ He swore a false oath. (TA. [See غَموُسٌ.])

غَمَّاسٌ
غَمَّاسٌ ذ : see what next follows, in two places.

غَمَّاسَةٌ
غَمَّاسَةٌ ذ [A bird of the kind termed divers, or plungeons: thus called in the present day; expl. by Golius and Freytag as meaning “ mergus avis; ”] a certain aquatic bird, (O, K,) that dives, or plunges, much: (O:) pl. [or rather coll. gen. n.] ↓ غَمَّاسٌ: (K, TA: [in the CK, erroneously, غُمّاسٌ:]) IDrd says, the ↓ غَمَّاس is a wellknown bird. (O.)

مُغَامِسٌ
مُغَامِسٌ ذ One who plunges into wars, or battles, (يَغْشَى الحُرُوبَ,) and engages in them repeatedly: (Ham p. 27:) or one who enters into difficulties, troubles, or distresses, and makes another, or others, to do so; like مُغَامِرٌ. (Id. p. 338.) See also غَمُوسٌ.

##### Türkçe

**غَمَسَهُ**
1 **غَمَسَهُ** ذ , (S, A, Msb, K,) muzâri‘i **غَمِسَ** , (Msb, K,) mastarı **غَمْسٌ**, (Msb, TA,) O, onu yahut onu (şeyi) suya, (JK, TA,) yahut başka bir sıvıya; (JK, * TA;) meselâ bir lokma yemeği sirkeye, eli de **حِنَّآء**’a, (A,) ve bir elbiseyi yahut bir bez parçasını, [TA’daki **الثَّدْى** yerine **الثَّوْب** okurum,] suya yahut boyaya batırdı, daldırdı, soktu, içine gömdü, indirdi; (TA.) Eş anlamlısı: **مَقَلَهُ**, (S, A, K,). ― -b2- **اِخْتَضَبَتْ غَمْسًا**, T’de ve Tekmileh’te böyledir; [JK’de de böyledir;] fakat [O’da ve] K’da **غَمْسًا** ↓ **اِغْتَسَمَتْ**; (TA;) O (kadın, O, TA) elini, (K,) yahut [O ve diğer] sahih lugatlarda olduğu üzere ellerini, (TA,) [**حِنَّآء**’a] batırdı; [onu yahut onları] **تَصْوِير** [yahut şekillendirme] olmaksızın, (O, K,) yeknesak biçimde boyamak için; bu son kelime yerine Sgh [TS’de] **تصرير** yazar; bunun yerine A’da **نَقْش** (K’daki kelimeyle aynı mânâda) buluruz. (TA.) ― -b3- **غَمَسَهُمْ فِى البَلَآءِ** (mecaz:) [O (bir olay) onları imtihana yahut belâya daldırdı]. (A.) [Aşağıda, **غَمُوسٌ** maddesinde fiilin benzeri bir kullanımı da görülür.] ― -b4- **غَمَسَ حَلِفًا فِى آلِ العَاصِ** O, El-‘ءs ailesinin ahdine ve ittifakına ortak oldu ve ona yemin etti: çünkü onların âdeti, tahta bir kap içinde bir miktar koku yahut kan yahut kül getirmekti; ve yeminleşme sırasında ellerini onun içine sokarlardı; birbirlerine, ahitlerinin, tek bir şeyde birlikte ortak olmalarıyla tamamlanması için. (TA, Hicret hakkında bir rivayetten.) ― -b5- **يَغْمِسُ السِّنَانَ حَتَّى يَنْفُذَ** [Mızrak ucunu, geçip delmesi yahut ucu dışarı çıkması için içeri sokar]. (A.) ― -b6- **غَمَسَ عَلَيْهِمُ الخَبَرَ** (varsayılan mecaz:) Haberi yahut bilgiyi onlardan gizledi. (TA.) ― -b7- **غُمِسَ النَّجْمُ**, (A’nın bir nüshasında böyle,) yahut **غَمَسَ**, (JK ve O ve K’da böyle,) Yıldız battı. (JK, A, O, K.)

**تَغْمِيسٌ**
2 **تَغْمِيسٌ** ذ, içmeyi miktarca az kılmak demektir: (O, K, TA:) yahut Kr’ye göre, bir adamın develerini sulayıp sonra gitmesi. (TA.)

3 **غَاْمَسَ** [**غامسهُ**, mastarı **مُغَامَسَةٌ**, suya dalma yahut su içinde dalıp batma hususunda onunla yarıştı yahut çekişti:] **مُغَامَسَةٌ**, **مُمَاقَلَةٌ** ile eş anlamlıdır. (S, TA.) ― -b2- **مُغَامَسَةٌ** ayrıca (mecaz:) kişinin kendisini savaşın yahut çarpışmanın ortasına atması demektir. (S, TA,) yahut bir işe, yahut büyük bir işe, yahut bir belâya: (TA:) ve çarpışmaya yahut çatışmaya karışmak, girişmek. (TA.) Şöyle dersin: **غَامَسَ فِى القِتَالِ** (mecaz:) O, çarpışmanın yahut çatışmanın ortasına daldı yahut kendisini attı; yahut ona başıboşça atıldı. (TA.) Ve **غَامَسَهُمْ** (mecaz:) Onlarla çarpışmada yahut çatışmada karıştı yahut girişti. (TA). [Ayrıca **مُغَامِسٌ**’e bak.]

**تغامسا**
6 **تغامسا** ذ İkisi, suya dalma yahut su içinde dalıp batma hususunda birbirleriyle yarıştı yahut çekişti; eş anlamlısı **تَمَاقَلَا** ve **تَغَاطَسَا**. (TA, **غطس** maddesinde.)

**انغمس**
7 **انغمس** ذ (S, A, Msb) ve ↓ **اغتمس** (S, A) O, yahut o (şey), suda batmış, gömülmüş, daldırılmış, sokulmuş, içine gömülmüş, inmiş oldu: yahut o, kendisini suya batırdı yahut suya gömdü, daldı yahut suya dalıp battı: (S, A, Msb:) yahut bunu, orada uzun süre kalarak yaptı. (TA, bu maddede ve **رمس** maddesinde.) [**ارتمس**’e bak.] ― -b2- [Bundan dolayı,] ↓ ikincisi ayrıca, [ve görünüşe göre birincisi de,] (varsayılan mecaz:) O, kendisini sakladı yahut gizledi demektir. (T, O.)

8 **اـِغْتَمَسَ** 7’ye bak, iki yerde. ― -b2- **اِغْتَمَسَتْ غَمْسًا**: 1’e bak.

**غَمَسٌ**
**غَمَسٌ** ذ , [**نَفَضٌ**’ın **مَنْفُوضٌ** mânâsında olması gibi vb., yahut belki **غَمْسٌ** için bir yanlış yazımdır; **غَرْسٌ**’un **مَغْرُوسٌ** mânâsında olması gibi ve daha birçok örnek,] Batırılmış, gömülmüş, daldırılmış, sokulmuş, içine gömülmüş, indirilmiş. (TA.)

**طَعْنَةٌ غَمُوسٌ**
**طَعْنَةٌ غَمُوسٌ** ذ (mecaz:) Delip geçen bir mızrak yarası yahut benzeri: (S, A, Msb, K:) sıfat aslında yarayı açan kişiye uygulanır; çünkü o, mızrak ucunu ( **يَغْمِس** ) delip geçecek yahut ucu dışarı çıkacak şekilde içeri sokar: ve o, eti yaran türdendir: (A:) yahut geniş ve delip geçen; ete dalıp batan. (ISd, TA.) ― -b2- **أَمْرٌ غَمُوسٌ** (mecaz:) Zor yahut sıkıntılı bir iş; (S, A, Msb, K;) insanları imtihana yahut belâya daldıran. (A, K. *) ― -b3- Bundan dolayı, (A,) **يَمِينٌ غَمُوسٌ** (mecaz:) Yemin edenini ( **تَغْمِسُهُ** ) günaha, (S, K,) sonra da ateşe [Cehennem ateşine] daldıran bir yemin: (K:) yahut yemin edenin onun öyle olduğunu bildiği bir yalan yemin; (Mgh, Msb,) (Msb;) ona bu ad verilmiştir; çünkü yemin edenini günaha, (A, Mgh, Msb,) sonra da ateşe [Cehennem ateşine] daldırır: (A, Mgh:) yahut bir kimsenin, durumun bunun tersine olduğunu bilerek, (K, TA,) başkalarının haklarını kesmek için kasten ettiği yalan yemin: (TA:) yahut bir kimsenin, başka birinin malını kendisi için kestiği bir yemin: (K:) yahut içinde istisna yapılmayan bir yemin [**اـِنْ شَآءَ اللّٰهُ** (Allah dilerse) yahut benzeri denilerek]. (TA.) [Ayrıca **الغَمِيسَة**’ye bak.] ― -b4- **رَجُلٌ غَمُوسٌ** (varsayılan mecaz:) Güçlü, cesur bir adam; bunun gibi ↓ **مُغَامِسٌ**: bu son sıfat ayrıca bir aslana da uygulanır. (TA.) Ve (varsayılan mecaz:) Yolculukta, seher yahut sabah vaktine girinceye kadar geceleyin konaklayıp dinlenmeyen bir adam. (TA.) ― -b5- Ve **نَاقَةٌ غَمُوسٌ** Gebeliği açıkça bilinmeyen (S, O, K) bir dişi deve; doğurmaya yaklaşıncaya kadar ( **حَتَّى تُقْرِبَ** ). (S, O.) Ve (O, K) En-Nadr’a göre, (O,) karnında yavrusu bulunan ve durum ortaya çıksın diye kuyruğunu kaldırmayan bir dişi deve: (O, K:) çoğulu **غمس** [görünüşe göre **غُمُسٌ**, kıyasa uygun olarak; **صُبُرٌ**’un **صَبُورٌ**’un çoğulu olması gibi vb.]. (TA.) Ve (bazıları der ki, TA) iliği hakkında, bozulmuş ve eriyen hâlde mi yoksa yağlı, yahut kalın ve yağlı mı olduğunda şüphe edilen bir dişi deve. (O, K.)

**غَمِيسٌ**
**غَمِيسٌ** ذ Otun **غَمِير** diye adlandırılan türünden olan; (S, O, K, TA;) yani yağmur sebebiyle, kuru olanın alt kısımlarında yeşermiş olan. (O.) Ayrıca **غَمِيمٌ**’e bak. ― -b2- Ve İnsanlara görünmemiş ve henüz bilinmeyen bir şey: buradan **قَصِيدَةٌ غَمِيسٌ** ibaresi [henüz bilinmemiş bir kaside; sıfatın müzekker ve müennes oluşu]. (O, K.) ― -b3- Ve **أَجَمَةٌ** ile aynı mânâda [dolaşık yahut sık ağaççıklar veya çalılar, yahut kamışlar topluluğu; (ayrıca **غَمِيسَةٌ**’ye bak;)]; ve kişinin kendisini sakladığı yahut gizlediği, dolaşık, karışık yahut sık olan her şey: (T, O, K, * TA:) K’nın nüshalarında **أَوْ يُسْتَخْفَى**, T ve O’daki gibi **أَىْ يستخفى** yerine yanlış yazılmıştır. (TA.) ― -b4- Ve İçinde su akan bir su yolu yahut kanal, (S, O, K, TA,) yahut (TA) **بَقْل** ve **نَبَات** diye adlandırılan [bitkiler] arasında küçük olanı, (S, O, K, TA,) yahut L’de olduğu üzere, ağaççıkları yahut çalıları ve **بَقْل**’ı ( **يَجْمَعُ** ) [görünüşe göre içinde] toplayan. (TA.) ― -b5- Ayrıca Gece: (O:) yahut karanlık gece. (K.) Ve Karanlık. (O, K.) ― -b6- Ve AO’nun El-Athram’dan rivayet ettiğine göre, **المَجْرُ** dişi devenin karnındaki şeydir; ve ikinci [yani **مَجْر**’ın yavrusu] **حَبَلُ الحَبَلَةِ** [diye adlandırılır]; ve üçüncüsü **الغَمِيسُ**’tur [yani bu sonuncu, **مَجْر**’ın yavrusunun yavrusu demektir: **مَجْرٌ** ve **حَبَلٌ**’e bak]. (TA.)

**غَميِسَةٌ**
**غَميِسَةٌ** ذ Sık kamışlar topluluğu; yahut onun yatağı yahut yetişme yeri. (TA. [Ayrıca **غَمِيسٌ**’e bak.]) -A2- **حَلَفَ عَلَى الغَمِيسَةِ** O, yalan yere yemin etti. (TA. [**غَموُسٌ**’a bak.])

**غَمَّاسٌ**
**غَمَّاسٌ** ذ : iki yerde, hemen ardından gelene bak.

**غَمَّاسَةٌ**
**غَمَّاسَةٌ** ذ [Günümüzde “dalgıçlar” yahut “suya dalanlar” denilen türden bir kuş: Golius ve Freytag tarafından “mergus avis” mânâsıyla açıklanmıştır;] çok dalan yahut çok suya dalıp batan belirli bir su kuşu, (O, K,): (O:) çoğulu [yahut daha doğrusu cins ismi] ↓ **غَمَّاسٌ**: (K, TA: [CK’de yanlışlıkla **غُمّاسٌ**:]) IDrd der ki, ↓ **غَمَّاس** iyi bilinen bir kuştur. (O.)

**مُغَامِسٌ**
**مُغَامِسٌ** ذ Savaşlara yahut muharebelere dalan, ( **يَغْشَى الحُرُوبَ,** ) ve onlara tekrar tekrar girişen kimse: (Ham s. 27:) yahut zorluklara, sıkıntılara yahut dertlere giren ve başkasını yahut başkalarını da buna sokan kimse; **مُغَامِرٌ** gibi. (Aynı eser s. 338.) Ayrıca **غَمُوسٌ**’a bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D8%B3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَمَسَ
غَمَسَ I ( n. ac. غَمْس 1 )
a.  [ acc. &  Fī ], Dipped, plunged into, immersed, steeped in.

b.  Set ( star ).

غَمَّسَ
غَمَّسَ II ,
a.  see I (a) .

b.  Drank little of.

c.  [ coll. ], Cemented, set ( bricks &  c. ).

غَاْمَسَ
غَاْمَسَ III
a.  [ Fī ], Plunged, rushed, threw himself into.

b.  Tried to immerse, to souse.

تَغَاْمَسَ
تَغَاْمَسَ VI ,
a.  Vied in plunging.

اِنْغَمَسَ
اِنْغَمَسَ VII
a.  [ Fī ], Was plunged, dipped into; plunged into; sank in.

b.  [ Fī ], Penetrated into.

c.  [ coll. ], Was cemented, set ( brick ).

اِغْتَمَسَ
اِغْتَمَسَ VIII ,
a.  see VII .

غَمِيْس
غَمِيْس 25 ,
a.  Dark, gloomy; hidden; mysterious; obscure, unknown.

b.  Darkness.

c.  Thicket.

غَمِيْسَة
غَمِيْسَة 25t ,
a.  see 25 (c) .

غَمُوْس
غَمُوْس 26 ,
a.  Deep ( wound ).

b.  Arduous, difficult.

c.  False ( oath ).

غَمَّاْسَة
غَمَّاْسَة 28t , ( pl. غَمَّاْس 28 ),
a.  Sea-diver, plungeon.

غَمڤسَ
N. P. غَمڤسَ I ,
a.  Dipped, immersed.

غَاْمَسَ
N. Ag. غَاْمَسَ III ,
a.  Daring, venturesome, rash; adventurous.

##### Türkçe

غَمَسَ
غَمَسَ I ( i. m. **غَمْس** 1 )
a.  [ acc. &  Fī ], Daldırdı, içine soktu, içine batırdı; içine daldırdı; içine bastırdı.

b.  Battı ( yıldız ).

غَمَّسَ
غَمَّسَ II ,
a.  I (a)’ya bak.

b.  Ondan az içti.

c.  [ coll. ], Çimentoladı, yerleştirdi ( tuğlalar vb. ).

غَاْمَسَ
غَاْمَسَ III
a.  [ Fī ], Daldı, atıldı, kendini içine attı.

b.  İçine batırmaya, içine sokmaya çalıştı; sırılsıklam etmeye çalıştı.

تَغَاْمَسَ
تَغَاْمَسَ VI ,
a.  Dalma hususunda yarıştı.

اِنْغَمَسَ
اِنْغَمَسَ VII
a.  [ Fī ], İçine batırıldı, içine daldırıldı; içine daldı; içine battı.

b.  [ Fī ], İçine nüfuz etti.

c.  [ coll. ], Çimentolandı, yerleştirildi ( tuğla ).

اِغْتَمَسَ
اِغْتَمَسَ VIII ,
a.  VII’ye bak.

غَمِيْس
غَمِيْس 25 ,
a.  Karanlık, kasvetli; gizli; esrarlı; kapalı, bilinmeyen.

b.  Karanlık.

c.  Sık çalılık.

غَمِيْسَة
غَمِيْسَة 25t ,
a.  25 (c)’ye bak.

غَمُوْس
غَمُوْس 26 ,
a.  Derin ( yara ).

b.  Meşakkatli, zor.

c.  Yalan ( yemin ).

غَمَّاْسَة
غَمَّاْسَة 28t , ( çoğ. **غَمَّاْس** 28 ),
a.  Deniz dalgıcı, dalıcı.

غَمڤسَ
N. P. **غَمڤسَ** I ,
a.  Daldırdı, içine batırdı.

غَاْمَسَ
N. Ag. **غَاْمَسَ** III ,
a.  Cesur, atılgan, gözü kara; maceracı.
