# غمق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%85%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غمق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: غمق

الغمق، محركة: ركوب الندى الأرض، وقد غمقت الأرض من حد: نصر، وعلم، وكرم مثلثة، فهي غمقة، كفرحة. واقتصر الجوهري والصاغاني على حد فرح، أي: ذات ندى وثقل. زاد غيرهما: ووخامة. وفي الأساس: كثيرة الأنداء وبئة. أو قريبة من المياه والخضر والنزوز، فإذا كانت كذلك قاربت الأوبئة، والغمق في ذلك فساد الريح وخمومه من كثرة الأنداء، فيحصل منها الوباء، ومنه الحديث: أنه كتب عمر بن الخطاب الى أبي عبيدة رضي الله عنهما وهو بالشام حين وقع بها الطاعون: إن الأردن أرض غمقة. أي قريبة من المياه. وقال ابن شميل: أرض غمقة: لا تجف بواحدة، ولا يخلفها المطر. وقال أبو حنيفة: قال أبو زياد: مكان غمق: قد روي حتى لا يسوغ فيه الماء. وقال أيضا: إذا زاد الندى في الأرض حتى لا يجد مساغا فهي غمقة. قال وليس ذلك بمفسدها ما لم تقئه. ونبات غمق، ككتف: إذا كان لريحه خمة وفساد؛ لكثرة الندى عن ابن شميل. ونصه: من كثرة الأنداء عليه، وقد غمق غمقا. وقال أبو زيد: غمق الزرع غمقا: إذا أصابه ندى فلم يكد يجف. قال ابن عباد: وإذا غم البسر ليدرك وينضج فهو مغموق. وقال الزمخشري: بسر مغموق، وهو الذي مس بخل أو ملح، ثم ترك في الشمس حتى يلين. قال ابن عباد: والغمقة، محركة: داء يأخذ في الصلب مستترا وقد غمق البعير، كعني فهو بعير مغموق. ومما يستدرك عليه: غمق البحر، محركة: هو مده في الصفرية، نقله الأزهري. يقال: أصابنا غمق البحر، فمرضنا. وبلد غمق، ككتف: كثير المياه، رطب الهواء. وقال الأصمعي: الغمق: الندى. وليلة غمقة لثقة، نقله الجوهري، وقد غمق يومنا، وعشب غمق: كثير الماء، لا يقلع عنه المطر. وأما الغامق، والغميقة، بمعنى الثقل في الألوان، فعامية. ومن سجعات الأساس: لا يترك الرطب الى المغمق، إلا كل محمق.

### Türkçe

**الغمق**، harekeli: çiğin yere binmesi (çökmesi); ve “yer” **غمقت** oldu, **حد: نصر، وعلم، وكرم مثلثة**’den; artık o **غمقة**’dır, **كفرحة** gibi. Cevherî ve Sâğânî **حد فرح** ile yetindi; yani: çiğ sahibi ve ağırlık (sahibi). Başkaları artırdı: ve “ağırlık/rahatsız edicilik”. **الأساس**’ta: çiğleri çok ve vebalı. Yahut sulara, yeşilliklere ve yükseltilere yakındır; böyle olunca vebalara yaklaşır; ve bunda **الغمق** rüzgârın bozulması ve çiğlerin çokluğundan dolayı kokusunun ağırlaşmasıdır; ondan veba meydana gelir. Ondandır hadis: Ömer b. el-Hattâb’ın Ebû Ubeyde’ye—Allah ikisinden de razı olsun—Şam’da iken, orada taun vuku bulduğunda yazdığı: “Şüphesiz Ürdün, **أرض غمقة**’dır.” Yani sulara yakındır. İbn Şümeyl dedi: **أرض غمقة**: bir defa ile kurumaz; yağmur onu geride bırakmaz. Ebû Hanîfe dedi: Ebû Ziyâd dedi: **مكان غمق**: sulanmıştır; öyle ki su onda akıp gitmez. Yine dedi: çiğ yerde artıp da kendine bir geçit bulamayıncaya kadar (olursa) o **غمقة**’dır. Dedi: onu kusmadıkça bu, onu bozan değildir. Ve **نبات غمق**، **ككتف**: kokusunda ağır koku ve bozulma olursa; çiğin çokluğundan, İbn Şümeyl’den. Onun lafzı: üzerindeki çiğlerin çokluğundan; ve **غمق غمقا** oldu. Ebû Zeyd dedi: **غمق الزرع غمقا**: ona çiğ isabet edip de neredeyse kurumazsa. İbn Abbâd dedi: ve **غم البسر** olursa, olgunlaşıp yetişsin ve olgunlaşsın diye; o hâlde o **مغموق**tur. Zemahşerî dedi: **بسر مغموق**; o, sirke veya tuz ile dokundurulmuş, sonra yumuşayıncaya kadar güneşte bırakılmış olandır. İbn Abbâd dedi: ve **الغمقة**، harekeli: omurgada gizli olarak tutan bir hastalık; ve deve **غمق** oldu, **كعني** gibi; artık o **بعير مغموق**tur. Ve ona istidrâk olunanlardandır: **غمق البحر**، harekeli: o, “safrîye”de onun meddi (kabarması)dır; Ezherî onu nakletti. Denir: bize **غمق البحر** isabet etti de hastalandık. Ve **بلد غمق**، **ككتف**: suları çok, havası rutubetli. Asmaî dedi: **الغمق**: çiğdir. Ve **ليلة غمقة لثقة**; Cevherî onu nakletti. Ve günümüz **غمق** oldu. Ve **عشب غمق**: suyu çok; yağmur onu üzerinden söküp götürmez. Ama **الغامق** ve **الغميقة** “renklerde ağırlık” mânâsında ise, o avamcadır. Ve **الأساس**’ın secilerindendir: “**لا يترك الرطب الى المغمق، إلا كل محمق**.”
