# غملج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%84%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%85%D9%84%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غملج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%84%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: غملج

الغملج، كجعفر، وعملس، وقنديل، وزنبور، وسرداب، وعلابط  ، ست لغات وهو  الذي لا يثبت على حالة  واحدة، ولا يستقيم على وجه واحد، يحسن ثم يسيء، وهو المخلط، ومن عدم استقامته  يكون مرة قارئا ومرة شاطرا، ومرة سخيا ومرة بخيلا، ومرة شجاعا ومرة جبانا  ومرة حسن الخلق ومرة سيئة، لا يثبت على حالة واحدة، وهو مذموم ملوم عند العرب؛ قاله ابن الأعرابي. قال: يقال للمرأة:  هي غملج  ، كجعفر،  وغملج  ، كعملس،  وغمليجة  ، بالكسر، وغملوجة  ، بالضم. وأنشد:
  ألا لا تغرن امرءا عـمـرية                      على غملج طالت وتم قوامها عمرية: ثياب مصبوغة. وقد فات المصنف في هذه المادة فوائد كثيرة. ففي اللسان وغيره: عدو غملج: متدارك. قال ساعدة بن جؤية يصف الرعد والبرق:
  فأسأد الليل إرقاصا وزفزفة                      وغارة ووسيجا غملجا رتجا والغملج: الخرق الواسع. قال أبو نخيلة يصف ناقة تعدو:
  تغرقه طورا بشد تدرجه
  وتارة يغرقها غملجـه والغملج: الطويل المسترخي. وبعير غملج: طويل العنق في غلظ وتقاعس. وقال أبو حيان في شرح التسهيل: الغملج: الطويل العنق. واختلفوا في زيادة ميمه وأصالتها على قولين؛ نقل هذا شيخنا. وماء غملج: مر غليظ. والغملوج والغمليج: الغليظ الجسم الطويل. يقال: ولدت فلانة غلاما فجاءت به أملج غمليجا، حكاه ابن الأعرابي عن المسروحي. قال: وأكثر كلام العرب: غملوج، وإنما غمليج عن المسروحي وحده. وقال أبو حنيفة: شجر غمالج: قد أسرع النبات وطال. والغمالج: نبات  على شكل الذآنين  ينبت في الربيع. وقصب غمالج: ريان. قال جندل بن المثنى:
  في غلواء القصب الغمالج

  والغملوج: الغصن النابت ينبت في الظل. وقال أبو حنيفة: هو الغصن الناعم من النبات. ورجل غملج: إذا كان ناعما لغة في العين.

### Türkçe

**الغملج**; **كجعفر** ve **عملس** ve **قنديل** ve **زنبور** ve **سرداب** ve **علابط** gibi; altı lugattır. O, bir tek hâl üzere sabit olmayan, bir tek vech üzere düzgün olmayan kimsedir; iyi yapar sonra kötü yapar; o, karıştırandır. Ve onun düzgün olmayışından dolayı bir kere okuyucu, bir kere hilekâr; bir kere cömert, bir kere cimri; bir kere cesur, bir kere korkak; bir kere güzel ahlâklı, bir kere kötü (ahlâklı) olur; bir tek hâl üzere sabit olmaz; ve o, Araplar katında yerilmiş, kınanmıştır; bunu İbnü’l-A‘râbî söylemiştir. Dedi: Kadın için denir: o **غملج**’dir, **كجعفر** gibi; ve **غملج**’dir, **كعملس** gibi; ve **غمليجة**, kesre ile; ve **غملوجة**, damme ile. Ve şu beyti okudu:
  ألا لا تغرن امرءا عـمـرية                      على غملج طالت وتم قوامها
**عمرية**: boyanmış elbiselerdir. Ve bu maddede musannifin kaçırdığı birçok faydalar geçmiştir. Şu hâlde Lisân’da ve başkasında: **عدو غملج**: peş peşe yetişen. Sâ‘ide b. Cüveyye gök gürültüsünü ve şimşeği vasfederken dedi:
  فأسأد الليل إرقاصا وزفزفة                      وغارة ووسيجا غملجا رتجا
Ve **الغملج**: geniş yırtıktır. Ebû Nüheyle koşan bir deveyi vasfederken dedi:
  تغرقه طورا بشد تدرجه
  وتارة يغرقها غملجـه
Ve **الغملج**: uzun, gevşek (sarkık) olandır. Ve **بعير غملج**: kalınlık ve geri kalma ile uzun boyunludur. Ebû Hayyân, Şerhu’t-Teshîl’de dedi: **الغملج**: uzun boyunludur. Ve onun **ميم**’inin ziyadeliğinde ve aslîliğinde iki kavle göre ihtilâf ettiler; bunu şeyhimiz nakletti. Ve **ماء غملج**: acı, koyudur. Ve **الغملوج** ve **الغمليج**: cüssesi kalın, uzun olandır. Denir: falanca kadın bir oğlan doğurdu da onu **أملج غمليجا** olarak getirdi; bunu İbnü’l-A‘râbî, el-Mesrûhî’den hikâye etti. Dedi: Arapların sözünün çoğu: **غملوج**’dur; **غمليج** ise ancak el-Mesrûhî’den tek başına (gelmiştir). Ebû Hanîfe dedi: **شجر غمالج**: bitki süratle çıkmış ve uzamıştır. Ve **الغمالج**: **الذآنين** şekli üzere bir bitkidir; ilkbaharda biter. Ve **قصب غمالج**: suludur. Cündel b. el-Müsennâ dedi:
  في غلواء القصب الغمالج

Ve **الغملوج**: gölgede biten, biten daldır. Ebû Hanîfe dedi: o, bitkiden yumuşak daldır. Ve **رجل غملج**: yumuşak olduğunda; **العين**’de bir lugattır.
