# غمل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%85%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: غمل

غمل الأديم يغمله غملا فانغمل: أفسده، فهو غميل. أو جعله في غمة لينفسخ عنه صوفه. أو لفه ودفنه في الرمل بعد البل لينتن فيسترخي إذا جذب صوفه فينتتف شعره. وقيل: إنه إذا غفل عنه ساعة فهو غميل وغمين. وقال أبو حنيفة: هو أن يطوى على بلله، فيطال طيه فوق حقه فيفسد. وقيل: هو أن يلف الإهاب بعد ما يسلخ، ثم يغم يوما وليلة حتى يسترخي شعره أو صوفه، ثم يمرط، فإن ترك أكثر من يوم وليلة فسد. كذلك البسر: إذا غمه ليدرك، فهو مغمول ومغمون. غمل فلانا: غطاه بالثياب ليعرق فهو مغمول. غمل الشيء: أصلحه، نقله الصاغاني. غمل العنب في الزنبيل يغمله غملا: نضد بعضه على بعض. غمل النبات غملا: ركب بعضه بعضا فبلي وعفن. والغمل: ع، وأنشد ابن السكيت:
  بالغمل ليلا والرحال تنغض قال الصاغاني: الرواية بالغيل بالياء، والرجز لرجل يقال له ضب، وسياقه على الصحة:
  كيف تراها بالفجاج تنهض
  بالغيل ليلا والحداة تقبض والقبض: السير السريع. الغمل بالتحريك: فساد الجرح من العصاب، وقد غمل كفرح، وفي العباب: غملت الجرح: إذا وضعت عليه الخرق بعضها فوق بعض. الغميل كأمير: المتراكب بعضه على بعض من النصي حتى بلي. والجمع غملى، كقتيل وقتلى، قال الراعي:
  وغملى نصي بالمتان كأنهـا                      ثعالب موتى جلدها قد تزلعا

  والغملول، بالضم: الوادي الضيق الكثير النبت الملتف، وقيل: هو بطن غامض من الأرض ذو الشجر الكثير. أو هو الوادي الطويل القليل العرض الملتف، وقال ابن شميل: الغملول: كهيئة السكة في الأرض، ضيق له سندان، طول السند ذراعان، يقود الغلوة، ينبت شيئا كثيرا، وهو أضيق من المليع، قال:
  يا أيها الضاغب في غملول
  إنك غول ولدتك غول الغملول: الرابية، وقيل: هو كل مجتمع أظلم وتراكم من شجر أو غمام أو ظلمة أو زاوية والجمع غماليل، قال الطرماح:
  ومخاريج من شعار وغين                      وغماليل مدجنات الغياض قال أبو حنيفة: زعم بعض الرواة أن الغملول: بقلة تؤكل القنابرى، وبالفارسية برغشت، قال: وهي بقلة دشتية تبكر في أول الربيع. وتغمل: توسع في المال، نقله الصاغاني. وغملى، كجمزى: ع. قال الأصمعي: رجل مغمول: خامل. ومما يستدرك عليه: أغمل إهابه: إذا تركه حتى يفسد، قال الكميت:
  كحالئة عن كوعها وهي تبتغي                      صلاح أديم ضيعته وتغمـل ونخل مغمول: متقارب لم ينفسخ. والغمل: أن ينحت عنب الكرم فيخفف من ورقه فيلتقط. وغمل النبت: ركب بعضه بعضا. ولحم مغمول ومغمون: إذا غطي، سواء كان شواء أو طبيخا. والغمل، محركة: الدأب. وأرض غملة، كفرحة: كثيرة النبات، التي يواري النبات وجهها. وغمل الأمر: ستره وواراه. والغميل من الأرض: المطمئن المنخفض، عن الأصمعي. وقال أبو عمرو: الغمل، بالكسر: شجرة من الحمض تنبت يعلوها ثمر أبيض، كأنه الملاء. وفي الأساس: ومن المجاز: يوم مغمول: ليوم من أيامهم لم يكن مذكورا.

### Türkçe

**غمل** **الأديم** onu **يغمله** **غملا**; böylece **فانغمل**: onu bozdu; o hâlde o **غميل**dir. Yahut onu bir **غمة** içine koydu ki ondan yünü çözülsün. Yahut onu ıslatmadan sonra kumda sarıp gömdü; ta ki koksun da, yünü çekildiğinde gevşesin; böylece kılı yolunup çıkar. Ve denildi: Şüphesiz o, ondan bir saat gaflet edilirse, o **غميل** ve **غمين**dir. Ebû Hanîfe dedi: O, ıslaklığı üzere katlanmasıdır; sonra onun katı hakkının üstünde uzatılır da bozulur. Ve denildi: O, **الإهاب**ı yüzüldükten sonra sarmasıdır; sonra bir gün ve bir gece **يغم** edilir; ta ki kılı yahut yünü gevşesin; sonra yolunur; eğer bir gün ve bir geceden fazla bırakılırsa bozulur. Aynı şekilde **البسر**: onu olgunlaşsın diye **غمه** ederse, o **مغمول** ve **مغمون**dur. **غمل** falanı: terlesin diye onu elbiselerle örttü; o hâlde o **مغمول**dur. **غمل** şeyi: onu ıslah etti; bunu Sâğânî nakletti. **غمل** üzümü sepette, onu **يغمله** **غملا**: onun bir kısmını bir kısmı üzerine dizdi. **غمل** bitkiyi **غملا**: onun bir kısmı bir kısmı üzerine bindi de eskidi ve küflendi. Ve **الغمل**: ع، ve İbnü’s-Sikkît şu beyti okudu:
  **بالغمل** geceleyin ve yükler sallanır
Sâğânî dedi: Rivayet **بالغيل** (ي ile)dir; ve recez, kendisine **ضب** denilen bir adamındır; ve onun sahih üzere siyakı:
  Onu geçitlerde nasıl görürsün, kalkar
  **بالغيل** geceleyin ve sürücüler sıkı tutar
Ve **القبض**: hızlı yürüyüştür. **الغمل** (harekeli): sinir bağından yaranın bozulmasıdır; ve o, **كفرح** gibi **غمل** etti. Ve **العباب**’da: **غملت** yarayı: üzerine bezleri bir kısmını bir kısmı üstüne koyduğunda. **الغميل** **كأمير**: **النصي**den bir kısmı bir kısmı üzerine yığılmış olan; ta ki eskidi. Ve cem‘i **غملى**dır; **قتيل** ve **قتلى** gibi. **الراعي** dedi:
  Ve **غملى** **نصي** **بالمتان**da; sanki onlar                      ölü tilkiler; derileri gerçekten soyulmuş

Ve **الغملول** (ضمة ile): bitkisi çok, sarmaş dolaş dar vadi; ve denildi: O, yerin çok ağaçlı, kapalı bir iç kısmıdır. Yahut o, uzun, eni az, sarmaş dolaş vadidir. İbn Şümeyl dedi: **الغملول**: yerde yol gibi bir şeydir; dar, iki yan dayanağı vardır; dayanağın uzunluğu iki arşındır; bir **غلوة**yi sürer; çokça bir şey bitirir; ve o, **المليع**den daha dardır. Dedi ki:
  Ey **غملول** içinde bağırıp çağıran
  Şüphesiz sen bir **غول**sün; seni bir **غول** doğurdu
**الغملول**: tepecik; ve denildi: O, ağaçtan yahut buluttan yahut karanlıktan yahut köşeden her karanlıklaşmış, toplanmış ve üst üste yığılmış olandır. Cem‘i **غماليل**dir. **الطرماح** dedi:
  Ve **شعار** ve **غين**den çıkış yerleri                      ve korulukların kararttığı **غماليل**
Ebû Hanîfe dedi: Bazı râviler, **الغملول**un: **القنابرى**nın yediği bir ot olduğunu iddia etti; Farsçada **برغشت**. Dedi: Ve o, bozkır otu olup ilkbaharın başında erkenden çıkar. Ve **تغمل**: malda genişledi; bunu Sâğânî nakletti. Ve **غملى** **كجمزى**: ع. **الأصمعي** dedi: **رجل مغمول**: **خامل**. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **أغمل** derisini: onu bozuluncaya kadar bıraktığında. **الكميت** dedi:
  Bileğinden eldiveni çıkaran gibi; o, ararken                      bir **أديم**in salahını; onu zayi ettin ve **تغمـل** ettin
Ve **نخل مغمول**: birbirine yakın, çözülmemiş. Ve **الغمل**: asmanın üzümünü yontmasıdır; böylece yaprağından hafifletir de toplanır. Ve **غمل** bitki: bir kısmı bir kısmı üzerine bindi. Ve **لحم مغمول** ve **مغمون**: örtüldüğünde; ister kızartma olsun ister pişirme. Ve **الغمل** (harekeli): sebat/alışkanlıkla sürdürmedir. Ve **أرض غملة** **كفرحة**: bitkisi çok olan; bitkinin yüzünü örttüğü yer. Ve **غمل** işi: onu örttü ve gizledi. Ve yerden **الغميل**: çukur, alçak yer; **الأصمعي**den. Ebû Amr dedi: **الغمل** (kesre ile): **الحمض**dan bir ağaçtır; üzerinde beyaz bir meyve biter; sanki **الملاء**dır. Ve **الأساس**’ta: Mecazdandır: **يوم مغمول**: onların günlerinden, zikredilmemiş bir gün için.
