# غمي (غ-م-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%85%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - م - ي
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: غمى

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%8A/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والميم وو ا ي ء معهما
غ م ي، غ ي م، و غ م، م غ و مستعملات غمي: الغَمَى: سَقْفُ البَيْت، وقد غَمَّيْت البيت تغمية إذا سَقَفْته.
وغَمَّيْتُ الإِناءَ: غطَّيْتُهُ.
وأُغْمِيَ يومنا، أي: دام غَيْمُهُ.
ولَيْلةٌ مُغْماةٌ: غُمَّ هلالها .
وأُغْمِيَ على فلانٍ، أي: ظُنَّ أنّه ماتَ ثمّ رجع حيّا.
غيم: يقالُ من الغَيْمِ: غامتِ السماء، وتَغَيَّمَتْ، وأغامتْ.
والغَيْمُ: العطش، قال:
فظلّتْ صَوافنَ خُزْرَ الـعْـيُونِ		إلى الشَّمْسِ منْ رَهْبةٍ أن تَغيما
أي: تعطش.
وغم: الوَغْمُ: الحقد الثابت في الصدر، يقال: تَوَغَّمَتِ الأبطالُ في الحربِ، إذا تناظرت شَزْراً.
ورجل وَغمٌ: حقودٌ.
مغو: السِّنَوْرُ يَمغْو، أي: يَموءُ.

##### Türkçe

باب **الغين** و**الميم** و**و** **ا** **ي** **ء** معهما
**غ م ي**، **غ ي م**، و**غ م**، **م غ و** مستعملات

**غمي**: **الغَمَى**: evin tavanı; ve evi tavan yaptığımda **غَمَّيْت** evi **تغمية** (ile) (denir), yani onu tavan yaptım.
Ve **غَمَّيْتُ الإِناءَ**: onu örttüm.
Ve **أُغْمِيَ** günümüz, yani: bulutu sürdü.
Ve **لَيْلةٌ مُغْماةٌ**: hilâli örtüldü.
Ve **أُغْمِيَ على فلانٍ**: yani: onun öldüğü zannedildi, sonra diri olarak döndü.

**غيم**: **الغَيْم**’den (olarak) denir: **غامتِ السماء** ve **تَغَيَّمَتْ** ve **أغامتْ**.
Ve **الغَيْمُ**: susuzluk; dedi ki:
فظلّتْ صَوافنَ خُزْرَ الـعْـيُونِ		إلى الشَّمْسِ منْ رَهْبةٍ أن تَغيما
yani: susar.

**وغم**: **الوَغْمُ**: göğüste sabit kin; denir: **تَوَغَّمَتِ الأبطالُ في الحربِ**; birbirlerine yan bakışla baktıklarında.
Ve **رجل وَغمٌ**: kinci.

**مغو**: kedi **يَمغْو**, yani: miyavlar.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%8A/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

#### Madde başı: غمى

تركت فلاناً غَمًى مثل قفاً مقصورٌ، أي مغشيًّا عليه. وكذلك الاثنان والجمع والمؤنث. وإن شئت قلت: هما غَمَيانِ وهم أغْماءٌ. وقد أُغمِيَ عليه فهو مُغْمًى عليه، وغَمِيَ عليه فهو مَغْمِيٌّ عليه على مفعولٍ. وأُغمِيَ عليه الخبر، أي استعجم، مثل غُمَّ. وغَمى البيتِ: ما فوقَ السقف من القصب والتراب ونحوه، فإن كسرت العين مددت، وقد غَمَيْتُ البيت.

##### Türkçe

Falancayı **غَمًى** ( **قَفاً** gibi, maksûr) bıraktım; yani üzerine baygınlık çökmüş. Aynısı iki kişi, çoğul ve müennes için de böyledir. İstersen şöyle dersin: “Onlar ikisi **غَمَيانِ** ve onlar **أغْماءٌ**.” Üzerine baygınlık çöktürüldü; o hâlde o, üzerine baygınlık çöktürülmüş olan **مُغْمًى عليه**’dir. Ve üzerine baygınlık çöktü; o hâlde o, mef‘ûl vezni üzere üzerine baygınlık çökmüş olan **مَغْمِيٌّ عليه**’dir. Ve haber üzerine baygınlık çöktürüldü; yani anlaşılmaz oldu; **غُمَّ** gibi. Ve evin **غَمى**’sı: tavanın üstünde bulunan kamış, toprak ve benzeri şeylerdir; eğer **العين**’i kesreli yaparsan uzatırsın; “Evi **غَمَيْتُ**.”

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%8A/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين والميم وما يثلثهما)
(غمن) الغين والميم والنون كلمةٌ واحدةٌ لا يقاس عليها. يقولون: غمَنْتُ الجِلدَ، إذا ليَّنتَه، فهو غمينٌ.
(غمي) الغين والميم والحرف المعتلّ يدلُّ على تغطيةٍ وتغْشِيَة. من ذلك: غَمَيْتُ البيتَ، إذا سقَّفتَه، والسَّقفُ غِماءٌ. ومنه أُغمِيَ [على] المريض فهو مغمىً عليه إذا غُشِيَ عليه.
(غمج) الغين والميم والجيم أصلٌ واحد يدلُّ على حركةٍ ومجيء وذَهاب. يقال للفصيل: غَمِجٌ، وهو يتغامَجُ بين أرفاغ أمِّه، إذا جاءَ وذهَبَ. ويقولون للرَّجُل لا يستقيم خُلُقه: غَمِج. والغَمْج: شُرب الماء، وهو قريبُ القياسِ من الأوَّل.
(غمد) الغين والميم والدال أصلٌ واحد صحيح، يدلُّ على تغطيةٍ وسَتْر. من ذلك الغِمْدُ للسَّيف: غِلافُهُ. يقال: غَمَدته أَغْمِدُه غَمداً. ويقال: تَغمَّده الله برحمته، كأنه يَغْمُرُه بها. وتغمَّدتُ فلاناً: جعلتَه تحتَك حتَّى تغطِّيَه. والنَّسبة إلى غامدٍ غامديّ، وهو حيٌّ من اليَمَن، واشتقاقُهُ ممَّا ذكرناه.
(غمر) الغين والميم والراء أصلٌ صحيح، يدلُّ على تغطيةٍ وسَتْرٍ في بعض الشِّدّة. من ذلك الغمْر: الماءُ الكثير، وسمّي بذلك لأنّه يغمرُ ما تَحتَه. ثم يشتقُّ من ذلك فيقال فَرسٌ غَمْر: كثير الجَرْي، شُبِّه جريُه في كثرته بالماء الغَمْر. ويقال للرَّجُل المِعطاء: غَمْر، وهو غَمْرُ الرِّداء. قال كثيِّر:
غَمْرُ الرِّداءِ إذا تبسَّمَ ضاحكاً  *** غَلِقتْ لِضَحْكتِهِ رِقابُ المالِ([1])
ومن الباب: الغَمْرة: الانهماك في الباطل واللَّهو. وسمِّيت غَمرةً لأنّها شيء يستُر الحقَّ عن عين صاحِبِها. وغَمَرات الموت: شدائدُه التي تَغْشَى. وكلُّ شِدّةٍ غَمرة، سمِّيت لأنَّها تَغْشَى. قال:
* الغمرات ثم ينجلينا([2]) *
ومما يصحِّح هذا القياسَ الغَمير، وهو نباتٌ أخضَرُ يغمُره اليَبِيس. ويقال: دخَلَ في غِمار النّاس، وهي زَحْمتُهم، وسمِّيت لأنَّ بعضاً يستُرُ بعضاً. وفلانٌ مُغامِرٌ: يَرمي بنفسه في الأمور، كأنَّه يقع في أُمورٍ تَستُره، فلا يَهتدِي لوجه المَخْلَص منها. ومنه الغمْر([3]) ، وهو الذي لم يجرّب الأمورَ كأنَّها سُتِرتْ عنه. قال:
أناةً وحِلْماً وانتظاراً غداً بهمْ  *** فما أنا بالواني ولا الضَّرَع الغُمْرِ([4])
والغِمْر: الحِقْد في الصَّدر، وسمِّي لأنَّ الصَّدرَ يَنطوِي عليه. يقال: غَمِرَ عليه
صدرُه. والغِمْر: العَطَش، وهو مشبَّه بالغِمْر الذي هو الحِقد، والجمع الأغمار. قال:
* حَتَّى إذا ما بلَّتِ الأغمارا([5]) *
ومن الباب غَمَرُ اللحم، وهو رائحتُه تَبْقَى في اليد، كأنَّها تغطِّي اليد. فأمَّا الغُمَر فهو القَدَح الصَّغير، وليس ببعيدٍ أن يكون من قياسِ الباب، كأنَّ الماءَ القليلَ يغمُره. ويجوز أن يكون شاذَّاً عن ذلك الأصل. قال:
تَكفِيهِ حُزَّة فِلْذٍ إن ألَمَّ بها  *** من الشِّواءِ وَيُروِي شُربَه الغُمَرُ([6])
(غمز) الغين والميم والزاء أصلٌ صحيح، وهو كالنَّخْس في الشيء بشيء، ثم يُستعار. من ذلك: غَمَزْتُ الشَّيءَ بيدي غمزاً. ثم يقال: غمزَ، إذا عاب وذَكَر بغير الجميل. والمَغَامز: المعايب. وفي عقل فلانٍ غَمِيزةٌ، كأنَّه يُستضعَف. وممّا يستعار: غَمَزَ بجفنه: أشار. ومنه: غَمَزَ الدابةُ من رجله، كأنّه يغمز الأرضَ برجله.
(غمس) الغين والميم والسين أصلٌ واحد صحيح يدلُّ على غَطِّ الشيء. يقال: غَمَست الثَّوبَ واليدَ في الماء، إذا غططتَه فيه. وفي الحديث: "إذا استيقَظَ أحدُكم من نومه فلا يَغمِسْ يَدَه في الإناء". والغَمِير تحتَ اليَبيس يقال له الغَمِيس.
ومن الباب الغَمِيس، وهو مَسيلٌ صغيرٌ بين مجامع الشَّجر. والمُغامَسَة: رَمْي الرّجلِ نفسَه في سِطَة الحرب. ويمينٌ غَموس* قال قوم: معناه أنّها تَغمِس صاحبَها في الإثم. وقال قومٌ: الغَمُوس: النافذة. والمعنيان وإن اختلفا فالقياسُ واحد، لأنّها إذا نفذت فقد انغمست. قال:
ثم نفَّذته ونفَّست عنه  *** بغَموسٍ أو ضربةٍ أُخدودِ([7])
ويقال للأمر الشديد الذي يغُطّ([8]) الإنسانَ بشدّته: غَموس. قال:
متى تأتِنا أو تلقَنا في ديارنا  *** تجدْ أمرَنا أمراً أحذَّ غَمُوسا([9])
(غمص) الغين والميم والصاد أُصَيلٌ يدلُّ على حقارة. يقال غَمَصت الشيءَ، إذا احتقرته. وفي الحديث: "إِنّما ذلك مَنْ غَمَصَ النّاسَ([10]) "، أي حَقَرَهم. والغَمَصُ في العين كالرَّمَصِ. ومنه: الشِّعرَى الغُمَيْصَاء، كأنَّها ليس لها ضوء العَبُور، فهي الغُميصاء كالعين التي بها غَمَص.
(غمض) الغين والميم والضاد أصلٌ صحيح يدلُّ على تطامُنٍ في الشَّيء وتداخُل. فالغَمْض: ما تطامَنَ من الأرض، وجمعه غُموض. ثم يقال: غَمَض الشَّيءُ من العِلم وغيرِه، فهو غامض، ودارٌ غامضةٌ، إذا لم تكن شارعةًَ بارزة.
ونسبٌ غامضٌ: لا يُعرَف. وغمّض عينه وأغمَضَها بمعنىً. وهو قياس الباب. ويقال: ما ذُقْتُ غُمْضاً من النَّوم ولا غَِماضاً، أي كقدر ما تُغمَض فيه العين. ويقال: أغْمِضْ لي فيما بِعتَني، كأنَّك تريدُ الزِّيادةَ منه لرداءته والحطَّ من ثمنه. وهو أيضاً من إغماض العَين، أي اتركْه كأنَّك لا تراه. والمغَمِّضات: الذُّنوب يركبها الرَّجلُ وهو يَعرِفها لكنّه يغمّض عنها كأنّه لم يَرَها. ويقال: غُمِّضَت النّاقةُ، إذا رُدَّت عن الحَوض فحَمَلَت على الذَّائد مُغَمِّضة عينَينها فورَدَتْ. قال أبو النجم:
* يُرسِلُها التَّغميضُ إن لم تُرسَلِ([11]) *
وأغْمَضْت حدَّ السَّيف، إذا رقّقته، أي كأنَّك لرقَّته أخفيتَه عن العُيون.
(غمط) الغين والميم والطاء كلمةٌ واحدة. يقال غَمَطَ النِّعمة: احتقرها. وغَمَطَ النّاسَ: احتقرهم. فأمّا قولهم: أغمَطَتْ عليه الحُمَّى، إذا لزِمَتْه ودامت عليه، فليس من هذا، لأنّ الميم فيه بدلٌ من باء، الأصل أغبَطَت. وقد ذُكِر.
(غمق) الغين والميم والقاف كلمةٌ واحدة، وهي الغَمَق: كثْرة النَّدى. يقال أرضٌ غَمِقَةٌ، ونباتٌ غمق. وليلةٌ غَمِقَة: لثِقة.
(غمل) الغين والميم واللام أُصَيْلٌ يدلُّ على ضِيقٍ في الشيء وغُموض. يقال لِمَا ضاقَ من الأودية: غُمْلُول. واشتُقَّ من هذا: غَمَلْتُ الأدِيمَ، إذا غَمَمْتَه ليتفَسَّخَ عنه صوفُه. وهو غَمِيلٌ. ويقال: الغُمْلُول: كلُّ ما اجتَمَع من شجرٍ، أو غمام، أو ظُلْمة، حتَّى تسمَّى الزَّاوية غُملولا. والله أعلم بالصَّواب.
---------------------
([1]) اللسان (غمر) ومعاهد التنصيص (1: 187).
([2]) للأغلب العجلي كما في أمثال الميداني (2: 4). وكذا ورد إنشاده في المجمل ووقعة صفين 287. وفي جمهرة العسكري 150:
الغمرات ثم ينجلين ***
عنا وينزلن بآخرين
شدائد يتبعهن لين
([3]) يقال بتثليث الغين وبفتحها أيضاً.
([4]) نسبه في مادة (ضرع) إلى ابن وعلة، ونسبه البحتري في حماسته 104 إلى عامر بن مجنون الجرمي، ونسب في حماسة ابن الشجري 70 لكنانة بن عبد ياليل وقال: "وتروى للحارث بن وعلة الشيباني"
([5]) للعجاج في ديوانه 23 واللسان (غمر).
([6]) لأعشى باهلة يرثي أخاه المنتشر بن وهب الباهلي، اللسان (غمر) وإصلاح المنطق 5، 98، 216. وقصيدته في حماسة ابن الشجري 10 والأصمعيات 33 ليبسك.
([7]) لأبي زبيد الطائي، كما في اللسان (غمس). وروايته فيه: "ثم أنقضته".
([8]) في الأصل: "بغير".
([9]) يشبه أن يكون رواية في بيت ليزيد بن الخذاق الشني في المفضليات (2: 98). وهو:
إذا ما قطعنا رملة وعدابها  *** فإن لنا أمراً أحذ غموسا
([10]) هو حديث مالك بن مرارة الرهاوي، أنه أتى النبي صلى الله عليه وسلم فقال: إني أوتيت من الجمال ما ترى فما يسرني أن أحداً يفضلني بشراكي فما فوقها، فهل ذلك من البغي؟ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم "إنما ذلك من سفه الحق وغمص الناس". اللسان (غمص).
([11]) اللسان والمجمل (غمض) والبيان (3: 53) بتحقيقنا، حيث أشير إلى "أم الرجز". وبعده:
* خوصاء ترمي باليتيم المحثل *

ـ

##### Türkçe

(**باب الغين والميم وما يثلثهما**)
(**غمن**) **الغين** ve **الميم** ve **النون** bir tek kelimedir; üzerine kıyas edilmez. Derler ki: **غمَنْتُ الجِلدَ**, onu yumuşattığın zaman; o hâlde o **غمينٌ**’dir.
(**غمي**) **الغين** ve **الميم** ve illetli harf, bir örtmeye ve bir bürümeye delâlet eder. Bundan: **غَمَيْتُ البيتَ**, onu tavanladığın zaman; ve tavan **غِماءٌ**’dır. Ve ondan: hastanın üzerine baygınlık geldi; o hâlde o **مغمىً عليه**’dir, üzerine örtüldüğü zaman.
(**غمج**) **الغين** ve **الميم** ve **الجيم** tek bir asıldır; bir harekete ve gelmeye ve gitmeye delâlet eder. Sütten kesilmemiş deve yavrusuna: **غَمِجٌ** denir; o, annesinin uyluk araları arasında **يتغامَجُ** eder; geldiği ve gittiği zaman. Ve düzgün olmayan ahlâklı adama: **غَمِج** derler. Ve **الغَمْج**: su içmektir; ve o, birinciden kıyasa yakındır.
(**غمد**) **الغين** ve **الميم** ve **الدال** tek bir sahih asıldır; bir örtmeye ve bir gizlemeye delâlet eder. Bundan: kılıç için **الغِمْدُ**: onun kılıfıdır. Denir: **غَمَدته أَغْمِدُه غَمداً**. Ve denir: Allah onu rahmetiyle **تَغمَّده**; sanki onu onunla kaplıyor. Ve **تغمَّدتُ فلاناً**: onu altına aldın, ta ki onu örtesin. Ve **غامدٍ**’e nisbet: **غامديّ**’dir; o, Yemen’den bir kabiledir; ve onun اشتقاقı, zikrettiğimizdendir.
(**غمر**) **الغين** ve **الميم** ve **الراء** sahih bir asıldır; bir örtmeye ve bir gizlemeye, bir miktar şiddet içinde, delâlet eder. Bundan **الغمْر**: çok sudur; ve bununla adlandırıldı, çünkü altındakini örter. Sonra bundan türetilir; denir: **فَرسٌ غَمْر**: çok koşan; koşuşu çokluğunda **الماء الغَمْر**’e benzetildi. Ve çok veren adama: **غَمْر** denir; ve o, **غَمْرُ الرِّداء**’dır. Kesîr dedi:
غَمْرُ الرِّداءِ إذا تبسَّمَ ضاحكاً  *** غَلِقتْ لِضَحْكتِهِ رِقابُ المالِ([1])
Ve babdandır: **الغَمْرة**: bâtıla ve eğlenceye dalıp gitme. Ve **غَمرةً** diye adlandırıldı; çünkü o, sahibinin gözünden hakkı örten bir şeydir. Ve **غَمَرات الموت**: örten şiddetleridir. Ve her şiddet **غَمرة**’dir; örttüğü için adlandırıldı. Dedi:
* الغمرات ثم ينجلينا([2]) *
Ve bu kıyası sahih kılan şeylerdendir: **الغَمير**; o, kuru olanın örttüğü yeşil bir bitkidir. Ve denir: insanların **غِمار**’ına girdi; o, onların sıkışıklığıdır; ve adlandırıldı, çünkü bir kısmı bir kısmını örter. Ve falan **مُغامِرٌ**’dir: işlere kendini atar; sanki onu örten işlere düşer; böylece onlardan kurtuluş yönünü bulamaz. Ve ondan **الغمْر**([3]) vardır; o, işleri tecrübe etmemiş olandır; sanki onlar ondan örtülmüştür. Dedi:
أناةً وحِلْماً وانتظاراً غداً بهمْ  *** فما أنا بالواني ولا الضَّرَع الغُمْرِ([4])
Ve **الغِمْر**: göğüste kin’dir; ve adlandırıldı, çünkü göğüs onu içine kıvırır. Denir: **غَمِرَ عليه صدرُه**. Ve **الغِمْر**: susuzluktur; ve o, kin olan **الغِمْر**’e benzetilmiştir; çoğulu **الأغمار**. Dedi:
* حَتَّى إذا ما بلَّتِ الأغمارا([5]) *
Ve babdandır: **غَمَرُ اللحم**; o, el’de kalan kokusudur; sanki eli örter. Amma **الغُمَر**: küçük kadehtir; ve babın kıyasından uzak değildir; sanki az su onu örter. Ve o asıldan şâz olması da câizdir. Dedi:
تَكفِيهِ حُزَّة فِلْذٍ إن ألَمَّ بها  *** من الشِّواءِ وَيُروِي شُربَه الغُمَرُ([6])
(**غمز**) **الغين** ve **الميم** ve **الزاء** sahih bir asıldır; o, bir şeyi bir şeyle dürtmek gibidir; sonra استعارة edilir. Bundan: **غَمَزْتُ الشَّيءَ بيدي غمزاً**. Sonra denir: **غمزَ**, ayıpladığı ve güzel olmayanla andığı zaman. Ve **المَغَامز**: ayıplardır. Ve falanın aklında **غَمِيزةٌ** vardır; sanki o zayıf görülür. Ve استعارة edilenden: **غَمَزَ بجفنه**: işaret etti. Ve ondan: **غَمَزَ الدابةُ من رجله**; sanki ayağıyla yeri **يغمز** eder.
(**غمس**) **الغين** ve **الميم** ve **السين** tek bir sahih asıldır; bir şeyi batırmaya delâlet eder. Denir: **غَمَست الثَّوبَ واليدَ في الماء**, onu onda batırdığın zaman. Ve hadiste: “Biriniz uykusundan uyandığı zaman elini kaba **يَغمِسْ** etmesin.” Ve **الغَمِير** kuru olanın altındadır; ona **الغَمِيس** denir.
Ve babdandır **الغَمِيس**; o, ağaç kümeleri arasında küçük bir akıntıdır. Ve **المُغامَسَة**: adamın kendini savaşın şiddetine atmasıdır. Ve **يمينٌ غَموس**: bir kavim dedi ki, mânâsı: sahibini günaha batırır. Ve bir kavim dedi ki: **الغَمُوس**: nüfuz edendir. İki mânâ farklı olsa da kıyas birdir; çünkü nüfuz ettiği zaman batmış olur. Dedi:
ثم نفَّذته ونفَّست عنه  *** بغَموسٍ أو ضربةٍ أُخدودِ([7])
Ve şiddetiyle insanı örten şiddetli işe: **غَموس** denir. Dedi:
متى تأتِنا أو تلقَنا في ديارنا  *** تجدْ أمرَنا أمراً أحذَّ غَمُوسا([9])
(**غمص**) **الغين** ve **الميم** ve **الصاد** bir asılcık olup hakarete delâlet eder. Denir: **غَمَصت الشيءَ**, onu küçümsediğin zaman. Ve hadiste: “Bu ancak **مَنْ غَمَصَ النّاسَ**([10])’dır”; yani onları küçümsedi. Ve gözde **الغَمَصُ**, **الرَّمَصِ** gibidir. Ve ondan: **الشِّعرَى الغُمَيْصَاء**; sanki onun **العَبُور**’un ışığı yoktur; bu yüzden o, **الغُميصاء**’dır; **غَمَص** bulunan göz gibi.
(**غمض**) **الغين** ve **الميم** ve **الضاد** sahih bir asıldır; bir şeyde alçalma ve iç içe geçmeye delâlet eder. O hâlde **الغَمْض**: yerden alçalmış olan şeydir; çoğulu **غُموض**. Sonra denir: ilim ve başkasından bir şey **غَمَض** oldu; o hâlde o **غامض**’dır. Ve **دارٌ غامضةٌ**: açık ve belirgin bir yola çıkmayan olduğu zaman.
Ve **نسبٌ غامضٌ**: bilinmez. Ve **غمّض** gözünü ve **أغمَضَها** bir mânâdadır. Ve o, babın kıyasıdır. Ve denir: uykudan ne **غُمْضاً** tattım ne de **غَِماضاً**; yani gözün kapandığı kadar bir miktar. Ve denir: bana sattığın şeyde benim için **أغْمِضْ**; sanki onun kötülüğünden dolayı ondan artırmayı ve fiyatından indirmeyi istiyorsun. Ve o da göz kapamaktandır; yani onu bırak, sanki onu görmüyorsun. Ve **المغَمِّضات**: adamın bildiği hâlde bindiği günahlardır; fakat onlardan **يغمّض** eder; sanki onları görmemiştir. Ve denir: **غُمِّضَت النّاقةُ**, havuzdan geri çevrildiği zaman; sonra iki gözünü **مُغَمِّضة** ederek engelleyene yüklendi de suya vardı. Ebû’n-Necm dedi:
* يُرسِلُها التَّغميضُ إن لم تُرسَلِ([11]) *
Ve kılıcın ağzını **أغْمَضْت**, onu incelttiğin zaman; yani sanki inceliğinden dolayı onu gözlerden gizledin.
(**غمط**) **الغين** ve **الميم** ve **الطاء** tek bir kelimedir. Denir: **غَمَطَ النِّعمة**: onu küçümsedi. Ve **غَمَطَ النّاسَ**: onları küçümsedi. Amma onların sözü: **أغمَطَتْ عليه الحُمَّى**, ona yapıştığı ve onda devam ettiği zaman; bu bundan değildir; çünkü ondaki **الميم**, **باء**’dan bedeldir; asıl **أغبَطَت**’tir. Ve zikredilmiştir.
(**غمق**) **الغين** ve **الميم** ve **القاف** tek bir kelimedir; o da **الغَمَق**: çiğin çokluğudur. Denir: **أرضٌ غَمِقَةٌ**, ve **نباتٌ غمق**. Ve **ليلةٌ غَمِقَة**: karanlık.
(**غمل**) **الغين** ve **الميم** ve **اللام** bir asılcık olup bir şeyde darlığa ve kapalılığa delâlet eder. Vadilerden dar olana: **غُمْلُول** denir. Ve bundan türetildi: **غَمَلْتُ الأدِيمَ**, onu **غَمَمْتَه** ettiğin zaman; ta ki yünü ondan çürüyüp ayrılsın. Ve o, **غَمِيلٌ**’dir. Ve denir: **الغُمْلُول**: ağaçtan, yahut buluttan, yahut karanlıktan toplanmış olan her şeydir; hatta köşe **غُملولا** diye adlandırılır. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.
---------------------
([1]) el-Lisân (**غمر**) ve Maʿâhidü’t-tansîs (1: 187).
([2]) el-Ağleb el-ʿAclî’nindir; Meydânî’nin Emsâl’inde (2: 4) olduğu gibi. Ve aynı şekilde Mecmel’de ve Vaqʿat Ṣiffîn 287’de onun inşâdı vârid olmuştur. Ve ʿAskerî’nin Cümhere’sinde 150:
الغمرات ثم ينجلين ***
عنا وينزلن بآخرين
شدائد يتبعهن لين
([3]) **الغين**’in üç türlü okunmasıyla ve onun fethiyle de söylenir.
([4]) Onu madde (**ضرع**)’da İbn Waʿla’ya nisbet etti; Buhturî Hâmese’sinde 104’te ʿÂmir b. Mecnûn el-Cermî’ye nisbet etti; ve İbnü’ş-Şecerî Hâmese’sinde 70’te Kinâne b. ʿAbd Yâlîl’e nisbet edildi ve dedi ki: “Ve Hâris b. Waʿla eş-Şeybânî için rivayet olunur.”
([5]) ʿAccâc’ındır; Dîvân’ında 23 ve el-Lisân (**غمر**).
([6]) Aʿşâ Bâhile’nindir; kardeşi el-Munteşir b. Wahb el-Bâhilî’yi mersiye eder; el-Lisân (**غمر**) ve Iṣlâḥu’l-Manṭıq 5, 98, 216. Ve kasidesi İbnü’ş-Şecerî Hâmese’sinde 10 ve el-Aṣmaʿiyyât 33’te, Libsuk’a aittir.
([7]) Ebû Zübeyd et-Tâî’nindir; el-Lisân (**غمس**)’ta olduğu gibi. Oradaki rivayeti: “ثم أنقضته”.
([8]) Asılda: “بغير”.
([9]) Mufaḍḍaliyyât’ta (2: 98) Yezîd b. el-Ḫaẕẕâḳ eş-Şenî’nin bir beytinde bir rivayet olması benzer. O:
إذا ما قطعنا رملة وعدابها  *** فإن لنا أمراً أحذ غموسا
([10]) Mâlik b. Murâra er-Rehâvî hadîsidir: Peygamber’e (sallallahu aleyhi ve sellem) geldi ve dedi: “Bana gördüğün güzellik verildi; birinin beni ayakkabı kayışım ve üstüyle geçmesi hoşuma gitmez; bu, بغْي’den midir?” Allah’ın Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) dedi: “Bu ancak hakkı sefih görmek ve **غمص الناس**’tır.” el-Lisân (**غمص**).
([11]) el-Lisân ve el-Mecmel (**غمض**) ve el-Beyân (3: 53) tahkikimizle; orada “أم الرجز”e işaret edildi. Ve ondan sonra:
* خوصاء ترمي باليتيم المحثل *

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%8A/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ م ي
لقد أغميَ يومنا وليلتنا إذا لم ير فيهما شمس ولا قمر ويوم مغمًى وليلة مغماةٌ‏.‏
وفي الحديث ‏"‏ فإن أغميَ عليكم ‏"‏ وروي‏:‏ غمّ عليكم ومنه‏:‏ أغمي على الرجل‏.‏
وغميت البيت‏:‏ سقفته وبيت مغمّى‏:‏ مسقّف وغماؤه وغماه‏:‏ سقفهه بالمدّ والكسر وبالفتح والقصر وتقول‏:‏ بَيت مُعَمَّى. ويقال: تركتُ فلانًا غَمًى، كقولك: لَقًى أي مُغمًى عليه.

##### Türkçe

غ م ي
Gündüzümüz ve gecemiz, ikisinde de ne güneş ne de ay görülmezse, gerçekten **أغميَ** oldu; ve **يوم مغمًى**: üstü örtülü bir gün; **ليلة مغماةٌ**: üstü örtülü bir gece.‏
Hadiste: “Şüphesiz size **أغميَ** olursa” (denilmiştir). Şöyle de rivayet edilmiştir: **غمّ** size oldu. Bundan: **أغمي على الرجل**: adama baygınlık geldi.‏
**وغميت البيت**: onu çatıyla örttüm; ve **بيت مغمّى**: çatılıdır; ve onun **غماؤه**’u ve **غماه**’ı: onu çatıyla örtmesidir; med ile kesre ile; ve fetih ile kasr ile. Ve dersin ki: **بَيت مُعَمَّى**. Ve denilir: Falancayı **غَمًى** bıraktım; senin “**لَقًى**” demen gibi; yani: **مُغمًى عليه**.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%8A/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ م ي * * أُغْمِيَ * عليه بضم الهمزة فهو * مُغْمًى * عليه و * غُمِيَ * عليه بالضم فهو * مُغْمِيٌّ * عليه على مفعول و * أُغْمِيَ * عليه الخبر أي استعجم مثل غُمَّ ويقال صُمْنا * لِلغُمَّى * بضم الغين وفتحها إذا غُمَّ عليهم الهلال وهي ليلة الغُمَّى

##### Türkçe

* غ م ي * * **أُغْمِيَ** * عليه (hemzenin zammesiyle); o hâlde o, üzerine * **مُغْمًى** * olunandır; ve * **غُمِيَ** * عليه (zam ile); o hâlde o, üzerine * **مُغْمِيٌّ** * olunandır; mef‘ûl üzere. Ve * **أُغْمِيَ** * عليه: haber (yani) müphem oldu; * **غُمَّ** * gibi. Ve denilir: * **لِلغُمَّى** * (ğaynın zammesiyle ve fethasıyla) oruç tuttuk; onlara hilâl kapalı kılındığı zaman; ve o, * **ليلة الغُمَّى** *dır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( ي ( *!غَمِيَ على المريضِ *!وأُغْمِيَ ، مَضْمومتينِ ) ، أَي مَبْنِيَّتَيْن للمَفْعولِ ، ( غُشِيَ عليه ، ثم أَفاقَ ) ، فهو *!مُغْمًى عليه *!ومَغْمِيٌّ عليهِ .
وفي التَّهْذِيبِ ؛ *!أُغْمِيَ عليه ظَنَّ أَنَّه ماتَ ثم يَرْجِعُ حَيًّا .
وقالَ الأطِبَّاءُ : *!الإغْماءُ امْتلاءُ بُطونِ الدِّماغِ من بَلْغَمٍ بارِدٍ غَلِيظٍ ؛ وقيلَ : سَهْوٌ يلحقُ الإنْسانَ مع فُتورِ الأَعْضاءِ لعِلَّةٍ ؛ نقلَهُ صاحِبُ المِصْباح .
( ورجلٌ *!غَمًى ) ، مَقْصورٌ : ( *!مَغْمِيٌّ عليه ، للواحِدِ ) ، والاثْنَيْن ( والجمِيعِ ) والمُؤَنَّث ، وأَنْشَدَ الأزْهري :
فراحوا بيَحْبُورٍ تَشِفُّ لِحاهُمُ
غَمًى بَيْنَ مَقْضِيَ عليه وهائِعِ ( أَو هُما *!غَمَيانِ ) ، محرَّكةً للاثْنَيْن ، ( وهُمْ *!أَغْماءٌ ) للجماعَةِ ، كذا في الصِّحاح .
قالَ الأزْهري : أَي بِهِم مرَضٌ .
( *!والغَمَى ، كعَلَى وككِساءٍ ) ؛ ) أَنَّ كَسَرْتَ العَيْن مَدَدْتَ : ( سَقْفُ البَيْتِ ) ؛ ) كما في التَّهْذيبِ . ( أَو ما فَوْقَهُ من ) القَصَبِ و ( التُّرابِ وغيرِهِ ) ؛ ) كما في الصِّحاح ( ويُثَنَّى *!غَمَيانِ وغَمَوانِ ) ، محرَّكَتَيْن بالياءِ والواوِ ، ( ج *!أَغْمِيَةٌ ) ، وهو شادٌّ كنَدًى وأَنْدِيةٍ ؛ والصَّحيحُ أَنَّ *!أَغْمِيةً جَمْعُ *!غِماءٍ كرِداءٍ وأَرْدِيةٍ ، ( و ) أَنَّ جَمْعَ غَمًى إنَّما هو ( أَغْماءٌ ) كنَقاً وأَنْقاءٍ .

( وقد *!غَمَيْتُ البَيْتَ ) *!أَغْمِيه *!غَمْياً ؛ نقلَهُ الجَوْهرِي ؛ أَي سَقَفْتَه ، ( *!وغَمَّيْتُه ) ، بالتَّشْديدِ كذلكَ .
وبَيْتٌ *!مُغمًّى مُسَقَّفٌ .
( والغَمَى : ما غُطِّي به الفَرَسُ ليَعْرَقَ ) ؛ ) نقلَهُ ابنُ سِيدَه .
( *!وأُغْمِيَ يَوْمُنا ، بالضَّمِّ : دامَ غَيْمُه ) فلم يُرَ فيه شمْسٌ ولا هِلالٌ .
( و ) أُغميتْ ( لَيْلَتُنا : غُمَّ هِلالُها ) .
( وفي الحديثِ : ( فإن أُغْمِيَ علَيْكُم ) ، قال السَّرقسطي : مَعْناهُ فإنْ *!أُغْمِيَ يَوْمُكم أَو لَيْلتُكم فلم تَروا الهِلالَ فأتِمُّوا شَعْبان .
( وفي السَّماءِ *!غَمْيٌ ) ، كفَلْسٍ ، ( *!وغَمًى ) ، مَقْصورٌ ، ( إذا *!غُمَّ عليهِم الهِلالُ وليسَ من غُمَّ ) ، فيه تَعْريضٌ على الجَوْهرِي فإنَّه نقَلَ عن الفرَّاء يقالُ : صُمْنَا *!للغُمَّى *!وللغَمَّى ، إذا غُمَّ عليهم الهِلالُ .
وهي لَيْلَةُ *!الغُمَّى ، ويُرْوَى الحديثُ : ( فإن غُمَّ عَلَيْكم ) ) بهذا المَعْنى ، وقد تقدَّم فهذا مَوْضِعُه الميمُ وقد نبَّه عليه الصَّاغاني .
( وغَمَا واللّهِ ) : ) مثْلُ ( أَما واللّهِ ) ، ويُرْوَى بالعَيْن المُهْملةِ أَيْضاً وقد تقدَّمَ عن الفرَّاء لُغات .
( *!والغامِياءُ من حِجَرَةِ اليَرْبوعِ ) ، وقد ذُكِرَ في قصع ونفق .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!الغُمْيةُ ، بالضَّمِّ : هي التي يُرَى فيها الهِلالُ فيَحولُ بَيْنه وبينَ السَّماءِ ضبابَةٌ ، نقلَهُ صاحِبُ المِصْباح .
*!وغُمِيَ اللّيْلُ واليَوْمُ ، كعُنِيَ : دَامَ غَيْمُهُما ، كأُغْمِيَ ؛ نقلَهُ السَّرْقسطي ؛ ومنه رِوايَةُ الحديثِ : ( فإنْ *!غُمِّي عَلَيْكم ) .

*!وأُغْمِيَ عليه الخَبَرُ : أَي اسْتَعْجَمَ ، نقلَهُ الجَوْهري .
وفي المِصْباح : إذا خَفِيَ .
ولَيْلَةٌ *!غُمَّى طامِسٌ هِلالُها .

##### Türkçe

: ( **غَمِيَ على المريضِ** ve **أُغْمِيَ** (iki kelime de meضمومdur), yani mef‘ûl için bina edilmiş ikisidir; (üzerine **غُشِيَ عليه** (baygınlık çöktü), sonra **أَفاقَ** (ayılır)), artık o **مُغْمًى عليه** ve **مَغْمِيٌّ عليهِ**’dir.
Ve **التَّهْذِيبِ**’de: **أُغْمِيَ عليه**: öldüğünü zanneder, sonra diri olarak geri döner.
Ve tabipler dedi: **الإغْماءُ**: soğuk, kalın bir balgamdan beynin karınlarının dolmasıdır; ve denildi: bir illet sebebiyle uzuvların gevşekliğiyle birlikte insana ilişen bir dalgınlıktır; onu **المِصْباح** sahibi nakletti.
( Ve bir adam **غَمًى** ), maksûr: ( **مَغْمِيٌّ عليه**; bir kişi için), iki kişi (ve hepsi) ve müennes için; ve **الأزْهري** inşad etti:
فراحوا بيَحْبُورٍ تَشِفُّ لِحاهُمُ
غَمًى بَيْنَ مَقْضِيَ عليه وهائِعِ
( yahut ikisi **غَمَيانِ**’dır), iki kişi için harekeli; (ve onlar **أَغْماءٌ**’dur) cemaat için; **الصِّحاح**’ta böyle.
**الأزْهري** dedi: yani onlarda bir hastalık vardır.
( **والغَمَى**; **عَلَى** gibi ve **ككِساءٍ** gibi); ayn’ı kesrelediğinde uzatırsın: (evin tavanı); **التَّهْذيبِ**’de olduğu gibi. ( Yahut onun üstündeki ) kamıştan ve (topraktan ve başkasından); **الصِّحاح**’ta olduğu gibi. (Ve tesniyesi **غَمَيانِ** ve **غَمَوانِ**’dır), yâ ve vâv ile harekeli ikisi; (çoğulu **أَغْمِيَةٌ**), ve o şâzdır; **نَدًى** ve **أَنْدِيةٍ** gibi; ve sahih olan: **أَغْمِيةً**, **غِماءٍ**’ın çoğuludur; **رِداءٍ** ve **أَرْدِيةٍ** gibi; (ve) **غَمًى**’nın çoğulu ancak ( **أَغْماءٌ** )’dur; **نَقاً** ve **أَنْقاءٍ** gibi.

( Ve gerçekten **غَمَيْتُ البَيْتَ** ) **أَغْمِيه** **غَمْياً**; onu **الجَوْهرِي** nakletti; yani onu tavanladın; ( **وغَمَّيْتُه** ), teşdîd ile, yine böyledir.
Ve bir ev **مُغمًّى**: tavanlanmış.
( Ve **الغَمَى**: atın terlemesi için onunla örtüldüğü şeydir); onu İbn Sîde nakletti.
( Ve **أُغْمِيَ يَوْمُنا**; damme ile: bulutu sürdü) böylece onda ne güneş ne de hilâl görüldü.
( Ve ) **أُغميتْ** ( **لَيْلَتُنا**: hilâli örtüldü).
( Ve hadiste: ( **فإن أُغْمِيَ علَيْكُم** ) ); **السَّرقسطي** dedi: manası: eğer **أُغْمِيَ يَوْمُكم** yahut geceniz, böylece hilâli görmedinizse, Şa‘bân’ı tamamlayın.
( Ve gökte **غَمْيٌ** vardır ), **فَلْسٍ** gibi; ( **وغَمًى** ), maksûr; (eğer **غُمَّ عليهِم الهِلالُ** ve **غُمَّ**’dan değildir); onda **الجَوْهرِي**’ye bir ta‘rîz vardır; çünkü o, **الفرَّاء**’dan nakletti: denilir: **صُمْنَا للغُمَّى وللغَمَّى**; eğer hilâl onlara örtülürse.
Ve o, **الغُمَّى** gecesidir; ve hadis rivayet olunur: ( **فإن غُمَّ عَلَيْكم** ) bu manayla; ve gerçekten geçti; artık burası onun yeridir: **الميم**; ve **الصَّاغاني** ona dikkat çekti.
( Ve **غَمَا واللّهِ** ): ( **أَما واللّهِ** ) gibidir; ve mu‘ceme olmayan ayn ile de rivayet olunur; ve gerçekten **الفرَّاء**’dan lügatler olarak geçti.
( **والغامِياءُ من حِجَرَةِ اليَرْبوعِ** ), ve gerçekten **قصع** ve **نفق**’ta zikredildi.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**الغُمْيةُ**, damme ile: içinde hilâlin görüldüğü, fakat onunla gök arasına bir pusun engel olduğu şeydir; onu **المِصْباح** sahibi nakletti.
Ve **غُمِيَ اللّيْلُ واليَوْمُ**, **عُنِيَ** gibi: ikisinin bulutu sürdü; **أُغْمِيَ** gibi; onu **السَّرْقسطي** nakletti; ve ondan hadisin rivayeti: ( **فإنْ غُمِّي عَلَيْكم** ).

**وأُغْمِيَ عليه الخَبَرُ**: yani kapalı/ anlaşılmaz oldu; onu **الجَوْهري** nakletti.
Ve **المِصْباح**’ta: gizli kaldığında.
Ve bir gece **غُمَّى**: hilâli silik/örtülü olandır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%8A/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

#### Madde başı: غمى

غَمَيْتُ البَيْتَ
1 غَمَيْتُ البَيْتَ ذ , (S, K, TA,) aor. أَغْمِيهِ, inf. n. غَمْىٌ, (TA,) I roofed the house, or chamber: (K, TA:) or covered its roof (S, K) with earth &c. (K) or with reeds, or canes, and earth, and the like: (S:) and ↓ غَمَّيْتُهُ signifies the same: (K:) and غَمَا البَيْتَ, aor. يَغْمُوهُ, (K, TA,) inf. n. غَمْوٌ, (TA,) signifies he covered [the roof of] the house, or chamber, [in like manner, or] with clay, or earth, and wood. (K, TA.) And غَمَىِ الشَّىْءَ He covered the thing. (Har p. 422.) ― -b2- غُمِىَ اليَوْمُ, and اللَّيْلُ, The day, and the night, was constantly clouded, so that the sun was not seen therein nor the new moon: so accord. to Es-Sara- kustee: and he says that عَلَيْكُمْ ↓ فَاـِنْ أُغْمِىَ means And if your day be constantly clouded, so that ye see not the new moon, then complete ye [the reckoning of the days of] Shaabلn: (Msb:) or فَاـِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ and غُمِىَ and ↓ أُغْمِىَ, thus differently related, all mean, and if it, i. e. the new moon, be covered, or concealed: or and if there be a covering [of clouds] over you: (Mgh:) [see also 1 in art. غم:] or يَوْمُنَا ↓ أُغْمِىَ means Our day was one whereof the covering of clouds was constant: and لَيْلَتُنَا ↓ أُغْمِيَتْ, Our night was one whereof the new moon was veiled, or concealed. (K, TA.) ― -b3- See also 4.

2 غَمَّىَ see the preceding paragraph, first sentence.

4 أَغْمَىَ see 1, in four places. ― -b2- One says also, أُغْمِىَ عَلَيْهِ الخَبَرُ The information, or narration, was dubious, confused, or vague, to him; such as was difficult to be understood; or such as was not to be understood; like غُمَّ: (S:) or was obscure, or unapparent, to him. (Msb.) ― -b3- And أُغْمِىَ عَلَيْهِ, (S, Mgh, Msb, K,) inf. n. اـِغْمَآءٌ; (Mgh, Msb;) and عليه ↓ غُمِىَ; (S, Msb, K;) said of a sick man, (S, Msb, K,) He swooned, i. e. became senseless, (غُشِىَ عَلَيْهِ, S, * K,) and then recovered his senses: (K:) or اـِغْمَآءٌ is a weakness of the faculties by reason of the overpowering effect of disease: (Mgh:) or it is an abstraction, or absence of mind, that overtakes a man, with languor of the limbs, or members, or organs, by reason of a malady; (Mgh, Msb;) thus it is defined by the scholastic theologians; and is the same as غُشْىٌ: (Mgh:) or it is a repletion of the venters of the brain with a cold, thick, phlegm; (Mgh, Msb;) thus accord. to the physicians, who distinguish between it and غُشْىٌ, as do the lawyers: (Mgh:) [see also غُشِىَ عَلَيْهِ:] the patient is said to be عَلَيْهِ ↓ مُغْمًى, (S, Mgh, and so in some copies of the K,) and عَلَيْهِ ↓ مَغْمِىٌّ, (S, Msb, and so in some copies of the K,) and ↓ غَمًى, which last epithet is applied to a single person, (S, K,) and to two persons, (S,) and to a pl. number, (S, K,) and to a female [as well as a male], (S,) or (if you will, S) you say هُمَا غَمَيَانِ and هُمْ أَغْمَآءٌ. (S, K.)

فِى السَّمَآءِ غَمْىٌ
فِى السَّمَآءِ غَمْىٌ ذ , (K,) or كَانَ عَلَى السَّمَآءِ غَمْىٌ, (Msb,) and ↓ غَمًى, (Msb, K,) mean [Upon the sky is, or was,] what veiled, or concealed, the new moon: (Msb, K:) not from غُمَّ: (K:) this addition in the K is meant as an indirect slur upon J, for his having mentioned [in this art.] the statement of Fr that one says صُمْنَا لِلْغُمَّى and لِلْغَمَّى, meaning We fasted when the new moon was veiled, or concealed, to us; and هِىَ لَيْلَةُ الغَمَّى [or الغُمَّى]; the [proper] place of which is [the section of words whereof the last radical is] م: (TA:) [see غَمٌّ, in that art.: but accord. to Fei,] one says [also], ↓ صُمْنَا لِلْغُمْيَةِ. (Msb. [It is there added that this noun is like مُدْيَة in measure: otherwise I should think that the right reading is لِلْغُمِّيَّة, which has been mentioned voce غَمٌّ.])

غَمًى
غَمًى ذ and ↓ غِمَآءٌ (T, S, K) The roof of a house, or chamber: (T, K:) or the covering of the roof, (S, K,) consisting of earth &c., (K,) or consisting of reeds, or canes, and earth, and the like; (S;) and غَمًا also signifies [the same, or] the covering of a house, or chamber, consisting of clay, or earth, and wood: (TA in art. غمو:) the dual [of the first and last] is غَمَيَانِ and غَمَوَانِ: and the pl. is أَغْمَآءٌ, (K, TA,) which is [of the same] like أَنْقَآءٌ pl. of نَقًى [and نَقًا], (TA,) and أَغْمِيَةٌ, (K, TA,) which is of ↓ غِمَآءٌ. (TA.) ― -b2- Also, the first, [in the CK, erroneously, غَماء,] A covering that is put upon a horse in order that he may sweat. (ISd, K.) ― -b3- See also غَمْىٌ. -A2- And see 4, near the end.

صُمْنَا لِلْغُمْيَةِ
صُمْنَا لِلْغُمْيَةِ ذ : see غَمْىٌ.

غِمَآءٌ
غِمَآءٌ ذ : see غَمًى, in two places.

غَامِيَآءُ
غَامِيَآءُ ذ One of the entrances to the burrow of the jerboa. (K.)

مُغْمًى عَلَيْهِ
مُغْمًى عَلَيْهِ ذ and مَغْمِىٌّ عَلَيْهِ: see 4, near the end.

##### Türkçe

**غَمَيْتُ البَيْتَ**
1 **غَمَيْتُ البَيْتَ** ذ , (S, K, TA,) muzâri‘ı **أَغْمِيهِ**, mastarı **غَمْىٌ**, (TA,) Evi yahut odayı damladım: (K, TA:) yahut damını (S, K) toprak vb. ile örttüm: (K) yahut kamışlarla veya sazlarla ve toprakla ve benzeriyle: (S:) ve ↓ **غَمَّيْتُهُ** aynı mânaya gelir: (K:) ve **غَمَا البَيْتَ**, muzâri‘ı **يَغْمُوهُ**, (K, TA,) mastarı **غَمْوٌ**, (TA,) [damını] evi yahut odayı [benzer şekilde, yahut] çamurla veya toprakla ve ağaçla örttü mânasına gelir. (K, TA.) Ve **غَمَىِ الشَّىْءَ** Şeyi örttü. (Har p. 422.) ― -b2- **غُمِىَ اليَوْمُ**, ve **اللَّيْلُ**, Gün ve gece, güneşin onda görülmediği ve yeni ayın da [görülmediği] şekilde sürekli bulutlu oldu: Es-Sara-kustee’ye göre böyledir: ve o der ki **عَلَيْكُمْ** ↓ **فَاـِنْ أُغْمِىَ** demektir ki: Ve eğer gününüz sürekli bulutlu olursa, öyle ki yeni ayı görmezseniz, o hâlde Şa‘bân’ın [günlerinin sayımını] tamamlayın: (Msb:) yahut **فَاـِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ** ve **غُمِىَ** ve ↓ **أُغْمِىَ**, böyle farklı rivayet edildiği üzere, hepsi mânaca: ve eğer o, yani yeni ay, örtülür yahut gizlenirse: yahut ve eğer üzerinizde bir örtü [bulut örtüsü] olursa: (Mgh:) [bk. ayrıca غم maddesinde 1:] yahut **يَوْمُنَا** ↓ **أُغْمِىَ** demektir ki: Günümüz, bulut örtüsünün sürekli olduğu bir gündü: ve **لَيْلَتُنَا** ↓ **أُغْمِيَتْ**, Gecemiz, yeni ayın perdelenmiş yahut gizlenmiş olduğu bir geceydi. (K, TA.) ― -b3- Ayrıca 4’e bak.

2 **غَمَّىَ**: önceki paragrafın ilk cümlesine bak.

4 **أَغْمَىَ**: 1’e, dört yerde bak. ― -b2- Şöyle de denir: **أُغْمِىَ عَلَيْهِ الخَبَرُ** Haber yahut rivayet ona şüpheli, karışık yahut muğlak oldu; anlaşılması güç olan; yahut anlaşılmayan; **غُمَّ** gibi: (S:) yahut ona kapalı yahut görünmez oldu. (Msb.) ― -b3- Ve **أُغْمِىَ عَلَيْهِ**, (S, Mgh, Msb, K,) mastarı **اـِغْمَآءٌ**; (Mgh, Msb;) ve عليه ↓ **غُمِىَ**; (S, Msb, K;) hasta hakkında söylenir, (S, Msb, K,) Bayıldı, yani duyusuz oldu, (**غُشِىَ عَلَيْهِ**, S, * K,) sonra da duyularını geri kazandı: (K:) yahut **اـِغْمَآءٌ**, hastalığın baskın etkisi sebebiyle kuvvelerin zayıflığıdır: (Mgh:) yahut o, bir hastalık sebebiyle bir adama arız olan, uzuvların yahut organların gevşekliğiyle birlikte, zihnin soyutlanması yahut yokluğudur; (Mgh, Msb;) kelâmcılarca böyle tarif edilir; ve **غُشْىٌ** ile aynıdır: (Mgh:) yahut o, beynin karıncıklarının soğuk, kalın bir balgamla dolmasıdır; (Mgh, Msb;) hekimlere göre böyledir; onlar bununla **غُشْىٌ** arasında ayırım yaparlar; fakihler de [böyle yapar]: (Mgh:) [bk. ayrıca **غُشِىَ عَلَيْهِ**:] hastaya **عَلَيْهِ** ↓ **مُغْمًى**, (S, Mgh, ve K’nın bazı nüshalarında böyle,) ve **عَلَيْهِ** ↓ **مَغْمِىٌّ**, (S, Msb, ve K’nın bazı nüshalarında böyle,) ve ↓ **غَمًى** denir; bu son sıfat tek kişi için kullanılır, (S, K,) iki kişi için de, (S,) çoğul için de, (S, K,) ve dişi için [erkek gibi] de: (S,) yahut (istersen, S) **هُمَا غَمَيَانِ** ve **هُمْ أَغْمَآءٌ** dersin. (S, K.)

**فِى السَّمَآءِ غَمْىٌ**
**فِى السَّمَآءِ غَمْىٌ** ذ , (K,) yahut **كَانَ عَلَى السَّمَآءِ غَمْىٌ**, (Msb,) ve ↓ **غَمًى**, (Msb, K,) mânaca: [Gökte vardır yahut vardı,] yeni ayı perdeleyen yahut gizleyen şey: (Msb, K:) **غُمَّ**’den değildir: (K:) K’daki bu ilâve, J’ye dolaylı bir tarizdir; zira o [bu maddede] Fr’nin şu sözünü zikretmiştir: kişinin **صُمْنَا لِلْغُمَّى** ve **لِلْغَمَّى** dediği; mânası: Yeni ay bize perdeli yahut gizli iken oruç tuttuk; ve **هِىَ لَيْلَةُ الغَمَّى** [yahut **الغُمَّى**]; bunun [asıl] yeri, son asıl harfi **م** olan kelimeler bölümüdür: (TA:) [bk. o maddede **غَمٌّ**: fakat Fei’ye göre,] [şöyle de] denir: ↓ **صُمْنَا لِلْغُمْيَةِ**. (Msb. [Orada şu da eklenmiştir: bu isim vezin bakımından **مُدْيَة** gibidir: aksi hâlde ben doğru okunuşun, **غَمٌّ** maddesinde zikredilmiş olan **لِلْغُمِّيَّة** olduğunu sanırdım.])

**غَمًى**
**غَمًى** ذ ve ↓ **غِمَآءٌ** (T, S, K) Bir evin yahut odanın damı: (T, K:) yahut damın örtüsü, (S, K,) toprak vb.den oluşan, (K,) yahut kamışlardan veya sazlardan ve topraktan ve benzerinden oluşan; (S;) ve **غَمًا** da [aynısını, yahut] çamurdan veya topraktan ve ağaçtan oluşan bir evin yahut odanın örtüsünü ifade eder: (TA, غمو maddesinde:) [ilk ve sonun] tesniyesi **غَمَيَانِ** ve **غَمَوَانِ**’dır: çoğulu **أَغْمَآءٌ**’dur, (K, TA,) ki bu, **نَقًى** [ve **نَقًا**]’nın çoğulu **أَنْقَآءٌ** gibi [aynı türdendir], (TA,) ve **أَغْمِيَةٌ**’dir, (K, TA,) ki bu da ↓ **غِمَآءٌ**’ın çoğuludur. (TA.) ― -b2- Ayrıca, birincisi, [CK’de yanlışlıkla **غَماء**], bir atın terlemesi için üzerine konulan örtü. (ISd, K.) ― -b3- Ayrıca **غَمْىٌ**’a bak. -A2- Ve sonlara yakın 4’e bak.

**صُمْنَا لِلْغُمْيَةِ**
**صُمْنَا لِلْغُمْيَةِ** ذ : **غَمْىٌ**’a bak.

**غِمَآءٌ**
**غِمَآءٌ** ذ : iki yerde **غَمًى**’a bak.

**غَامِيَآءُ**
**غَامِيَآءُ** ذ Yerboğasının yuvasının girişlerinden biri. (K.)

**مُغْمًى عَلَيْهِ**
**مُغْمًى عَلَيْهِ** ذ ve **مَغْمِىٌّ عَلَيْهِ**: sonlara yakın 4’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%8A/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَمَى
غَمَى I ( n. ac. غَمْي 1 ),
a.  Covered over; roofed ( house ).

b.  [ pass. غُمِيَ ], Was cloudy, overcast, dull ( day ).

c.  [ pass. ] [ 'Ala ], Fainted, swooned.

غَمَّيَ
غَمَّيَ II ,
a.  see I (a) .

أَغْمَيَ
أَغْمَيَ IV
a.  [ pass. ],  see I (b) , ( c ).

c.  [ pass. ] [ 'Ala ], Was dubious, vague ( information ).

غَمْي
غَمْي [ 1 ],
a.  Swoon, fainting-fit.

غَمًى
غَمًى [ 4 ] , ( pl. أَغْمَآء [ 38A ] ),
a.  Fainting, unconscious, senseless.

b.  see 23 .

غِمَآء
غِمَآء [ 23A ] , ( pl. أَغْمِيَة [ 15t ] ),
a.  Roof.

اِغْمَآء
اِغْمَآء [ N. Ac.
a.  IV],  see 1 .

مُغْمًى عَلَيْهِ
مُغْمًى عَلَيْهِ
a.  see 4 (a) .

غَمًى
غَمًى
a.  or فِى السَّمَآءِ غَمْي The sky is overcast.

##### Türkçe

**غَمَى**
**غَمَى** I (mastar ismi **غَمْي** 1),
a. Örtülmüş; üstü örtülü; çatılanmış (ev).

b. [meçhul **غُمِيَ**], Bulutlu idi, kapalı idi, donuk idi (gün).

c. [meçhul] [**'Ala**], Bayıldı, kendinden geçti.

**غَمَّيَ**
**غَمَّيَ** II,
a. I (a)’ya bak.

**أَغْمَيَ**
**أَغْمَيَ** IV
a. [meçhul], I (b), (c)’ye bak.

c. [meçhul] [**'Ala**], Şüpheli idi, muğlak idi (bilgi).

**غَمْي**
**غَمْي** [1],
a. Bayılma, bayılma nöbeti.

**غَمًى**
**غَمًى** [4], (çoğulu **أَغْمَآء** [38A]),
a. Baygınlık, bilinçsiz, duyusuz.

b. 23’e bak.

**غِمَآء**
**غِمَآء** [23A], (çoğulu **أَغْمِيَة** [15t]),
a. Çatı.

**اِغْمَآء**
**اِغْمَآء** [mastar ismi
a. IV], 1’e bak.

**مُغْمًى عَلَيْهِ**
**مُغْمًى عَلَيْهِ**
a. 4 (a)’ya bak.

**غَمًى**
**غَمًى**
a. veya **فِى السَّمَآءِ غَمْي** Gök kapalıdır.
