# غنظ (غ-ن-ظ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D8%B8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%86%D8%B8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - ن - ظ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D8%B8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والظاء والنون معهما
غ ن ظ يستعمل فقط غنظ: الغَنْظُ: الهم اللازم.
تقول: إنه لَمغْنُوطٌ أي: مهموم. وقد غَنَطهَ الأمر يَغْنِطُه، ويَغْنِطُه وهو أشد الكرب، وهو إشراف على الموت.
وغَنَطْتُّه غَنْطاً: بَلَغْتُ منه ذلك. وهذا غَناطٌ له أي: مغمةٌ.

##### Türkçe

غayn, ظاء ve نون’un onlarla birlikte olduğu bab
غ ن ظ yalnızca **غنظ** kullanılır: **الغَنْظُ**: gerekli (ayrılmaz) keder.
Dersin ki: O, elbette **لَمغْنُوطٌ**’tur; yani: kederli. Ve iş onu **غَنَطهَ**; onu **يَغْنِطُه** ve onu **يَغْنِطُه**; ve o, kederin en şiddetlisidir; ve o, ölüme yaklaşmadır.
Ve onu **غَنَطْتُّه** **غَنْطاً**: ondan o şeye ulaştım. Ve bu, onun için bir **غَناطٌ**tur; yani: bir kederdir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D8%B8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الغَنْظُ: أشدُّ الكرب. يقال: قَ غَنَظَهُ الأمرُ يَغْنُظُهُ غنظاً أي أجهده وشقَّ عليه، فهو مَغْنوظٌ. وكان أبو عبيدة يقول: هو أن يُشرف الرجل على الموت من الكرب ثم يُفلتَ منه. قال الشاعر:
ولقد لقيتَ فوارساً من رَهطِنا		غَنَظوكَ غَنْظَ جرادَةِ العَيَّارِ
ورجلٌ مُغانِظٌ.

##### Türkçe

**الغَنْظُ**: kederin en şiddetlisi. Denir ki: “Şu iş onu **غَنَظَهُ**; onu **يَغْنُظُهُ** **غنظاً**” yani onu yordu ve ona ağır geldi; o da **مَغْنوظٌ**dur. Ebû Ubeyde derdi ki: o, kişinin kederden ölümün eşiğine varması, sonra ondan kurtulmasıdır. Şair dedi ki:
Ve andolsun, bizim taifemizden süvarilere rastladın		(seni) **غَنَظوكَ**; **غَنْظَ** **جرادَةِ العَيَّارِ** (gibi)
Ve (bir) adam **مُغانِظٌ**dur.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D8%B8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ظ ن
غنظ
استعمل من وجوهها : غنظ .
غنظ : الليث : الْغَنْظ : الهمُّ اللازمُ ، تقول : إنَّه لمغْنُوظٌ : مهمومٌ ، وقد غنظهُ هذا الأمرُ يَغْنِظه وَيَغنُظهُ لُغتان ، وقال : وَغَنظتهُ وأغْنظتهُ لغتان : إذا بلغت منه الغَمَّ .
ويروَى عن عمر بن عبدِ العزيز أنه ذكَر الموت فقالَ : غَنْظٌ ليسَ كالْغَنظ ، وكَظٌّ ليس كَالْكَظِّ .
وقال أبو عبيد : الْغَنظ هوَ أشدُّ الكربِ ، قالَ : وكانَ أبو عبيدة يقول : هوَ أن يشرفَ الرجل على الموْتِ منَ الكربِ ثمَّ يفلِتَ منه .
يقال : غَنظتُ الرَّجلَ أغْنظه غنظاً إذا بلغتَ به ذلكَ ، وأنشد :
ولقد لَقِيتَ فوارِساً من رَهطِنَا
غَنظوكَ غَنظَ جَرَادَة الْعيّار

##### Türkçe

غ ظ ن
**غنظ**
Onun vecihlerinden kullanıldı: **غنظ**.

**غنظ**: el-Leys: **الْغَنْظ**: lâzım olan kederdir; dersin ki: “Şüphesiz o, **لمغْنُوظٌ**”: kederli; ve bu iş onu **غنظهُ**; onu **يَغْنِظه** ve **يَغنُظهُ** (diye) iki lugattır. Ve dedi: **وَغَنظتهُ** ve **أغْنظتهُ** iki lugattır: ondan gamma ulaştığın zaman.

Ömer b. Abdülazîz’den rivayet olunur ki o ölümü andı da dedi: “**غَنْظٌ** **الْغَنظ** gibi değildir; ve **كَظٌّ** **الْكَظِّ** gibi değildir.”

Ebû Ubeyd dedi: **الْغَنظ** kederin en şiddetlisidir. Dedi: Ebû Ubeyde şöyle derdi: O, kişinin kederden dolayı ölüme yaklaşması, sonra ondan kurtulmasıdır.

Denir ki: “**غَنظتُ** adamı, onu **أغْنظه** **غنظاً** (ile)” o (mertebeye) onunla ulaştığın zaman. Ve inşad etti:
ولقد لَقِيتَ فوارِساً من رَهطِنَا
غَنظوكَ غَنظَ جَرَادَة الْعيّار

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D8%B8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين والنون وما يثلثهما)
(غنم) الغين والنون والميم أصلٌ صحيح واحد يدلُّ على إفادة شيء لم يُملَك من قبل، ثم يختصّ به ما أُخِذ من مال المشركين بقَهْرٍ وغَلَبة. قال الله تعالى: ﴿وَاعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيءٍ فَأَنَّ للهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ﴾ [الأنفال 41]. ويقولون: غُنَامَاكَ أنْ تفعل كذا، أي غايتُك والأمر الذي تتغنَّمه. وغَنْمٌ: قبيلة. ولعلَّ اشتقاقَ الغَنَم من هذا، وليس ببعيد.
(غني) الغين والنون والحرف المعتل أصلانِ صحيحان، أحدُهما يدلُّ على الكِفاية، والآخر صوت.
فالأوّل الغِنى في المال. يقال: غَنِيَ يَغْنَى غِنىً. والغَنَاء بفتح الغَين مع المدّ: الكِفَاية. يقال: لا يُغْنِي فلانٌ غَنَاءَ فلانٍ، أي لا يَكفِي كِفايَتَه. وغَنِيَ عن كذا فهو غانٍ. وغَنِيَ القومُ في دارهم: أقاموا، كأنَّهُم اسْتَغْنُوا بها. ومَغَانيهم: مَنازِلُهم. والغانية: المرأة. قال قومٌ: معناه أنها استغنَتْ بمنزلِ أبويها. وقال آخرون: استغنَتْ ببعلها. ويقال استَغْنَتْ بجمالها عن لُبْسِ الحلْي. قال الأعشى:
ولكنْ لا يَصِيد إذا رماها  *** ولا تُصْطادُ غانيةٌ كَنُودُ([1])
والغُنْيَان: الغِنَى. قال قيس:
أجَدَّ بعَمْرَة غُنيانُها  *** فتَهْجُرَ أم شانُنا شَانُها([2])
ويقال: تَغنَّيْتُ بكذا، وتغَانيتُ به، إذا أنت استغنيت به. قال الأعشى:
وكنت امرأً زَمَناً* بالعِراقِ  *** عَفِيف المُنَاخِ طويل التغَنّْ([3])
وقال في التَّغاني:
كلانا غنِيٌّ عن أخيه حَيَاتَهُ  *** ونحنُ إذا مُِتْنا أشدُّ تَغَانِيا([4])
والأصل الآخر: الغِناء من الصَّواب. والأُغْنيَة([5]) : اللون من الغِنَاء.
(غنج) الغين والنون والجيم كلمةٌ واحدة، الغُنْج، وهو الشِّكل والدَّلُّ.
(غنظ) الغين والنون والظَّاء كلمةٌ واحدة. يقال: إنّ الغَنْظَ: الهمُّ اللازم. غَنَظَه الأمرُ يَغْنِظه. قال:
ولقد رأيتَ فوارساً من قومنا  *** غَنَظُوكَ غَنْظَ جَرَادةِ العَيَّارِ([6])
--------------ــــ
([1]) ديوان الأعشى 215. وقبله:
وقد صادت فؤادك إذ رمته  *** فلو أن امرأ دنفا يصيد
([2]) ديوان قيس بن الخطيم 7 واللسان (غنا).
([3]) ديوان الأعشى 22 واللسان (غنا) والمخصص (6: 143). وسبق إنشاده في (زمن).
([4]) قائله المغيرة بن حبناء، كما في اللسان (غنا).
([5]) تقال بضم الهمزة وكسرها مع تشديد الياء وتخفيفها، أربع لغات.
([6])البيت لجرير في اللسان (غنظ) ولم يرو في ديوان جرير. ونسب في التاج (جرد) إلى ابن أدهم النعامي الكلبي. وأنشده في اللسان (عير) بدون نسبة. والجرادة هنا فرس العيار، وهو اسم رجل. وبعده في اللسان (غنظ):
ولقد رأيت مكانهم فكرهتهم  *** ككرهة الخنزير للإيغار

ـ

##### Türkçe

(باب **الغين** و**النون** وما يثلثهما)
(**غنم**) **الغين** ve**النون** ve**الميم** tek bir sahih asıldır; daha önce mülk edinilmemiş bir şeyi fayda edinmeye delâlet eder; sonra, müşriklerin malından kahır ve galebe ile alınan şeye tahsis olunur. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿وَاعْلَمُوا أَنَّما **غَنِمْتُمْ** مِنْ شَيءٍ فَأَنَّ للهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ﴾ [الأنفال 41]. Ve derler: **غُنَامَاكَ** أنْ تفعل كذا, yani senin gayen ve ganimet edindiğin iş. Ve **غَنْمٌ**: bir kabiledir. Ve belki **الغَنَم**’in iştikakı bundan(dır); uzak değildir.
(**غني**) **الغين** ve**النون** ve illetli harf iki sahih asıldır; ikisinden biri kifâyete delâlet eder, diğeri ses(tir).
Birincisi: malda **الغِنى**. Denir: **غَنِيَ** **يَغْنَى** **غِنىً**. Ve **الغَنَاء** ( **الغَين**’in fethi ile, med ile): kifâyet. Denir: لا يُغْنِي فلانٌ **غَنَاءَ** فلانٍ, yani onun kifâyetini kifâyet etmez. Ve **غَنِيَ** عن كذا, o hâlde o **غانٍ**’dir. Ve **غَنِيَ** القومُ في دارهم: ikamet ettiler; sanki onunla müstağni oldular. Ve **مَغَانيهم**: menzilleri. Ve **الغانية**: kadın. Bir kavim dedi: manası, ana-babasının menziliyle müstağni olmasıdır. Ve başkaları dedi: kocasıyla müstağni oldu. Ve denir: **استَغْنَتْ** بجمالها عن لُبْسِ الحلْي, yani ziynet takmayı bırakacak derecede güzelliğiyle müstağni oldu. **الأعشى** dedi:
ولكنْ لا يَصِيد إذا رماها  *** ولا تُصْطادُ **غانيةٌ** كَنُودُ([1])
Ve **الغُنْيَان**: **الغِنَى**. **قيس** dedi:
أجَدَّ بعَمْرَة **غُنيانُها**  *** فتَهْجُرَ أم شانُنا شَانُها([2])
Ve denir: **تَغنَّيْتُ** بكذا, ve **تغَانيتُ** به, sen onunla müstağni olduğun zaman. **الأعشى** dedi:
وكنت امرأً زَمَناً* بالعِراقِ  *** عَفِيف المُنَاخِ طويل **التغَنّْ**([3])
Ve **التَّغاني** hakkında dedi:
كلانا غنِيٌّ عن أخيه حَيَاتَهُ  *** ونحنُ إذا مُِتْنا أشدُّ **تَغَانِيا**([4])
Ve diğer asıl: **الغِناء**’dır, **الصَّواب**’dan. Ve **الأُغْنيَة**([5]) : **الغِنَاء**’dan renk.
(**غنج**) **الغين** ve**النون** ve**الجيم** tek bir kelimedir: **الغُنْج**; o, şekil ve nazlanma(dır).
(**غنظ**) **الغين** ve**النون** ve**الظَّاء** tek bir kelimedir. Denir: muhakkak **الغَنْظَ**: lâzım olan gamdır. **غَنَظَه** الأمرُ **يَغْنِظه**. Dedi:
ولقد رأيتَ فوارساً من قومنا  *** **غَنَظُوكَ** **غَنْظَ** جَرَادةِ العَيَّارِ([6])
--------------ــــ
([1]) **ديوان الأعشى** 215. Ve ondan önce:
وقد صادت فؤادك إذ رمته  *** فلو أن امرأ دنفا يصيد
([2]) **ديوان قيس بن الخطيم** 7 ve **اللسان** (**غنا**).
([3]) **ديوان الأعشى** 22 ve **اللسان** (**غنا**) ve **المخصص** (6: 143). Ve daha önce ( **زمن** )’de inşad edilmiştir.
([4]) Söyleyeni **المغيرة بن حبناء**’dır; **اللسان** (**غنا**)’da olduğu üzere.
([5]) Hemzenin zammı ve kesri ile, yâ’nın teşdidi ve tahfîfi ile söylenir; dört lugat.
([6]) Beyit **جرير**’indir; **اللسان** (**غنظ**)’da; ve **ديوان جرير**’de rivayet edilmemiştir. **التاج** (**جرد**)’de **ابن أدهم النعامي الكلبي**’ye nisbet edilmiştir. Ve **اللسان** (**عير**)’de nisbet olmaksızın inşad edilmiştir. Ve buradaki **الجرادة** **العَيَّار**’ın atıdır; ve o bir adamın ismidir. Ve ondan sonra **اللسان** (**غنظ**)’da:
ولقد رأيت مكانهم فكرهتهم  *** ككرهة الخنزير للإيغار

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D8%B8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الغَنْظُ والغِناظُ: الجَهْد والكَرْب الشَّديد والمَشَقَّة. غَنَظَه الأَمر يَغْنِظُه غَنْظاً، فهو مَغْنُوظ. وفعَل ذلك غَناظَيْك وغِناطَيْك أَي ليَشُقَّ عليك مرّة بعد مرة؛ كلاهما عن اللحياني. والغَنْظُ والغَنَظُ: الهَمُّ اللازِم، تقول: إِنه لمَغْنُوظٌ مَهْموم، وغنَظَه الهمُّ وأَغْنَظه: لَزِمَه. وغنَظَه يَغْنِظُه ويغْنُظُه، لغتان، غَنْظاً وأَغْنَظْته وغَنَّظْته، لغتان، إِذا بلغت منه الغمّ؛ والغَنْظُ: أَن يُشرِف على الهَلَكة ثم يُفْلَت، والفِعل كالفعل؛ قال جرير:
ولقد لقِيتَ فَوارِساً من رَهْطِنا،
غَنَظُوكَ غَنْظَ جَرادةِ العَيّارِ
ولقد رأَيتَ مكانَهم فَكَرِهْتَهم،
كَكراهَةِ الخِنْزِير للإِيغارِ
العَيّارُ: رَجل، وجرادةُ: فَرسُه، وقيل: العيّار أَعرابي صاد جَراداً وكان جائعاً فأَتى بهن إِلى رَماد فدَسَّهُنّ فيه، وأَقبل يخرجهن منه واحدة واحدة فيأْكلهن أَحياء ولا يشعُر بذلك من شدّة الجوع، فآخِر جَرادة منهن طارت فقال: واللّه إِن كنت لأُنْضِجُهنَّ فضُرب ذلك مثلاً لكل من أُفلت من كَرْب. وقال غيره: جرادة العيَّار جرادة وُضِعت بين ضِرْسَيْه فأُفْلِتت، أَراد أَنهم لازَمُوك وغمّوك بشدّة الخُصومة يعني قوله غَنَظوك، وقيل العيَّار كان رجلاً أَعْلَم أَخذ جرادة ليأْكلها فأُفلتت من عَلَمِ شَفَته، أَي كنت تُفْلَتُ كما أُفلتت هذه الجرادة. وذكر عمر بن عبد العزيز الموت فقال: غَنْظٌ ليس كالغَنْظ، وكَظٌّ ليس كالكَظِّ؛ قال أَبو عبيد: الغَنْظُ أَشدُّ الكرب والجَهْد، وكان أَبو عبيدة يقول: هو أَن يشرف الرجل على الموت من الكرب والشدة ثم يُفْلَت. وغنَظَه يَغْنِظُه غَنْظاً إِذا بلغ به ذلك وملأَه غَيْظاً، ويقال أَيضاً: غانَظَه غناظاً؛ قال الفقعسي: تَنْتِحُ ذِفْراه من الغِناظ
وغَنَظه، فهو مغنوظ أَي جَهَده وشَقَّ عليه؛ قال الشاعر:
إِذا غَنَظُونا ظالمين أَعاننا،
على غَنْظِهم، مَنٌّ من اللّه واسعُ
ورجلٌ مُغانِظٌ؛ قال الراجز:
جافٍ دَلَنْظَى عَرِكٌ مُغانِظُ،
أَهْوَجُ إِلا أَنه مُماظِظُ
وغَنْظَى به أَي نَدّدَ به وأَسمعه المكروه، وفي الحديث: أَغْيَظُ رجلٍ على اللّه يومَ القيامة وأَخْبَثُه وأَغيظه عليه رجل تَسمَّى بمِلك الأَملاك، قال ابن الأَثير: قال بعضهم لا وجه لتكرار لفظتي أَغيظ في الحديث، ولعله أَغنظ، بالنون، من الغَنْظ وهو شدة الكرب، واللّه أَعلم.

##### Türkçe

**الغَنْظُ** ve **الغِناظُ**: çaba ve şiddetli sıkıntı ve meşakkat.

Ona iş **غَنَظَه** eder, onu **يَغْنِظُه** eder, **غَنْظاً**; o hâlde o **مَغْنُوظ**tur. Ve o, bunu **غَناظَيْك** ve **غِناطَيْك** yaptı; yani sana, defa defa, meşakkat vermek için; ikisi de **اللحياني**’dendir. Ve **الغَنْظُ** ve **الغَنَظُ**: lâzım olan kederdir; dersin ki: “Şüphesiz o, **لَمَغْنُوظٌ** (kederlenmiş) **مَهْموم**dur.” Ve keder onu **غنَظَه** etti; ve onu **أَغْنَظه**: ona lâzım oldu. Ve onu **غنَظَه** eder, onu **يَغْنِظُه** eder ve onu **يغْنُظُه** eder; iki lugattır; **غَنْظاً**. Ve onu **أَغْنَظْته** ettim ve onu **غَنَّظْته** ettim; iki lugattır; ondan gamı (kederi) ulaştırdığın zaman. Ve **الغَنْظُ**: helâke yaklaşması, sonra kurtulmasıdır; fiil de fiil gibidir. **جرير** dedi:

ولقد لقِيتَ فَوارِساً من رَهْطِنا،
غَنَظُوكَ غَنْظَ جَرادةِ العَيّارِ
ولقد رأَيتَ مكانَهم فَكَرِهْتَهم،
كَكراهَةِ الخِنْزِير للإِيغارِ

**العَيّارُ**: bir adamdır; ve **جرادةُ**: onun atıdır. Ve denildi ki: **العيّار** bir bedevî idi; çekirge avladı ve aç idi; onları bir küle getirdi, sonra onları onun içine soktu; ve ondan onları birer birer çıkarıp diri diri yiyordu ve şiddetli açlıktan bunun farkına varmıyordu; derken onlardan en son **جَرادة** uçtu; bunun üzerine dedi ki: “Vallahi, ben onları mutlaka pişiriyordum.” Böylece bu, her kim bir sıkıntıdan kurtulmuş ise ona misal olarak vuruldu. Başkası dedi ki: **جرادة العيَّار**; iki azı dişi arasına konulmuş bir çekirgedir de kurtulmuştur. Şunu murad etti: “Seni lâzım oldular ve şiddetli çekişme ile seni gamlandırdılar”; yani onun **غَنَظوك** sözünü. Ve denildi ki: **العيَّار** bilinen bir adam idi; bir çekirgeyi onu yemek için aldı da onun dudağının işaretinden kurtuldu; yani sen, bu çekirgenin kurtulduğu gibi kurtuluyordun. Ve **عمر بن عبد العزيز** ölümü zikretti de dedi ki: “**غَنْظٌ** (bir **غَنْظ**) vardır ki **الغَنْظ** gibi değildir; ve **كَظٌّ** vardır ki **الكَظِّ** gibi değildir.” **أَبو عبيد** dedi: **الغَنْظُ** en şiddetli sıkıntı ve çabadır. Ve **أَبو عبيدة** derdi ki: o, kişinin sıkıntı ve şiddetten ötürü ölüme yaklaşması, sonra kurtulmasıdır. Ve onu **غنَظَه** eder, onu **يَغْنِظُه** eder, **غَنْظاً**; o şey ile onu ulaştırdığı ve onu öfke ile doldurduğu zaman. Ve ayrıca denilir: onunla **غانَظَه** etti, **غناظاً**; **الفقعسي** dedi:

تَنْتِحُ ذِفْراه من الغِناظ

Ve onu **غَنَظه** etti; o hâlde o **مغنوظ**tur; yani onu yordu ve ona meşakkat verdi. Şair dedi:

إِذا غَنَظُونا ظالمين أَعاننا،
على غَنْظِهم، مَنٌّ من اللّه واسعُ

Ve **مُغانِظٌ** bir adam. **الراجز** dedi:

جافٍ دَلَنْظَى عَرِكٌ مُغانِظُ،
أَهْوَجُ إِلا أَنه مُماظِظُ

Ve onunla **غَنْظَى** etti; yani onunla bağırdı ve ona hoş olmayanı işittirdi. Ve hadiste: “Kıyamet günü Allah’a karşı en çok öfkelendiren adam ve onun en habisi ve ona karşı en çok öfkelendiren adam, **مِلك الأَملاك** adıyla adlanan adamdır.” **ابن الأَثير** dedi: Bazıları dedi ki: hadiste **أَغيظ** lafzının iki kere tekrarına bir vech yoktur; belki o, **أَغنظ**dır, **النون** ile; **الغَنْظ**tan, o da şiddetli sıkıntıdır. Allah daha iyi bilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D8%B8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

غنظه الأمر يغنظه غنظا، من حد ضرب: جهده وشق عليه، فهو مغنوظ، كما في الصحاح، قال الشاعر:
  إذا غنظونا ظالمين أعـانـنـا                      على غنظهم من من الله واسع والغنظ، بالفتح: الكرب الشديد والمشقة. وفي الصحاح: أشد الكرب. قلت: وهو قول أبي عبيد. وقال ابن فارس: هو الهم اللازم، يقال: غنظه الهم أي لزمه. ويحرك، عن ابن دريد، وفي حديث عمر بن عبد العزيز، وقد ذكر الموت فقال: غنظ لا كالغنظ، وكظ ليس كالكظ.

  والغنظ: هو أن يشرف على الهلكة. وفي الصحاح: وكان أبو عبيدة يقول: الغنظ: هو أن يشرف على الموت من الكرب، ثم يفلت منه، قال الشاعر - وهو مسروح بن أدهم النعامي ويقال الكلبي، وقيل هو لجرير -:
  ولقد لقيت فوارسا من رهطنا                      غنظوك غنظ جرادة العيار
  ولقد رأيت مكانهم فكرهتهـم                      ككراهة الخنزير للإيغـار العيار: اسم رجل. وجرادة: فرسه. وقيل: العيار: أعرابي صاد جرادا، وكان جائعا، فأتى بهن إلى رماد، فدسهن فيه، وأقبل يخرجهن منه واحدة واحدة، فيأكلهن أحياء ولا يشعر بذلك من شدة الجوع، فآخر جرادة منهن طارت، فقال: والله إن كنت لأنضجهن. فضرب ذلك مثلا لكل من أفلت من كرب. وقيل جرادة العيار: جرادة وضعت بين ضرسيه فأفلتت، أراد أنهم لازموك وغموك بشدة الخصومة. وقيل: العيار كان رجلا أعلم، أخذ جرادة ليأكلها فأفلتت من علم شفته، أي كنت تفلت كما أفلتت هذه الجرادة. والغنيظ، كأمير: البسر يقطع من النخل بعد ما يصفر أو يحمر فيترك حتى ينضج في عذوقه إذا قطعت النخلة، نقله الصاغاني عن أبي عمرو.
 ورجل غنظيان، بالكسر: فاحش بذي، عن الأصمعي، لغة في العين المهملة: كذلك غنظى به، مثل عنظى، بالعين، إذا ندد به، وأسمعه ما يكره.
 وفعل ذلك غناظيك بالفتح، ويكسر، هكذا مقتضى سياقه وهو وخطا، فإن المروي عن اللحياني غناظيك وعناظيك، أي بالغين والعين، أي ليشق عليك مرة بعد مرة، هكذا في اللسان، وقد أهمله في عنظ واستدركناه عليه.
 ومما يستدرك عليه: الغناظ، ككتاب: الجهد والكرب. قال الفقعسي:
  تنتح ذفراه من الغناظ ويغنظ، كينصر: لغة في يغنظ، كيضرب. وأغنظه الهم: لزمه، لغة في غنظه، نقله الليث. وغنظه غنظا: ملأه غيظا.
 ويقال أيضا: غانظه غناظا: شاقه، ورجل مغانظ، نقله الجوهري وأنشد للراجز:
  جاف دلنظى عرك مغانظ                      أهوج إلا أنه مماظـظ وقال رؤبة، ويروى للعجاج:
  تواكلوا بالمربد الغناظا ويروى: الخناظا، وقد تقدم.
 وهو أغنظهم: أشدهم كربا، وقال رؤبة، ويروى للعجاج:
  وسيف غياظ لهم غنـاظـا                      نعلو به ذا العضل الجواظا الأول بالياء، والثاني بالنون، ويروى يعلو به وقد تقدم، وسيأتي أيضا.
 والغنظ، محركة: تغير النبات من الحر، نقله ابن عباد.
 وقال أيضا: رجل غنظيان: يسخر بالناس، وهي بهاء، وقال غيره، أي جاف.
  غ ي ظ
 الغيظ الغضب مطلقا، وقيل: غضب كامن للعاجز كما في الصذحاح، أو أشده، أو سورته وأوله.
 قال ابن دريد وقد فصل قوم من أهل اللغة بين الغيظ والغضب فقالوا: الغيظ أشد من الغضب. وقال قوم الغيظ سورة الغضب وأوله, قلت وقال آخرون الغيظ هو الكمين والغضب هو الظاهر. أو الغضب للقادر والغيظ للعاجز.
 غاظه يغيظه غيظا وهو غائظ وذلك مغيظ في الصحاح: قالت قتيلة بنت النضر بن الحارث، وقتل النبي صلى الله عليه وسلم أباها صبرا.

  ما كان ضرك لو مننت وربما                      من الفتى وهو المغيظ المحنق فاغتاظ اغتياظا.
 وغيظه فتغيظ وأغاظه لغة في غاظه، وأنكره ابن السكيت، وله تبع الجوهري فلم يجز ذلك، وقال الزجاج: ليست بالفاشية.
 وحكى ثعلب عن ابن الأعرابي: غاظه، وأغاظه، وغيظه بمعنى واحد.
 وغايظه فاغتاظ، وتغيظ، بمعنى واحد.
 وتغيظت الهاجرة: اشتد حميها، وهو مجاز، قال الأخطل:
  طفت في الضحى أحداج أروى كأنهاقرى من جواثى محزئل نخيلها
  لدن غدوة حتى إذا ما تغيظت                      هواجـر مـن شـعـبـــان حـــام أصـــيلـــهـــا وغيظ: اسم رجل، وهو ابن مرة بن عوف بن سعد بن ذبيان بن بغيض بن ريث بن غطفان. قال زهير بن أبي سلمى:
  سعى ساعيا غيظ بن مرة بعدما                      تبزل ما بين العشيرة بـالـدم ساعياه: هما الحارث بن عوف، وهرم بن سنان بن أبي حارثة.
 وغياظ، كشداد: ابن مصعب، رجل من بني ضبة بن أدد. قال رؤبة - ويروى للعجاج -:
  وسيف غياظ لهم غنـاظـا                      نعلو به ذا العضل الجواظا ويقال: فعل ذلك غياظك وغياظيك، بكسرهما، كغناظيك، وقد تقدم.
 ومما يستدرك عليه: غايظه مغايظة: باراه وغالبه فصنع مثل ما يصنع، وهو مجاز. والمغايظة: فعل في مهلة، أو: فعل منهما جميعا. وقوله تعالى:  تكاد تميز من الغيظ  ، أي من شدة الحر.
 وأغيظ الأسماء عند الله ملك الأملاك، أي: أشد أصحاب هذه الأسماء عقوبة. وقوله تعالى:  سمعوا لها تغيظا  أي صوت غليان، قاله الزجاج.
 وغياظ بن الحضين بن المنذر: أحد بني عمرو بن شيبان الذهلي السدوسي، وسيأتي ذكر أبيه في ح ض ن. كان الحضين هذا فارسا، صاحب الراية بصفين مع علي رضي الله عنه، وهو القائل - في ابنه المذكور -:
  نسي لما أوليت من صالح مضى                      وأنت لتأديب علـي حـفـيظ
  تلين لأهل الغل والغمز منـهـم                      وأنت على أهل الصفاء غلـيظ
  وسميت غياظا ولست بـغـائظ                      عدوا، ولكن للصديق تـغـيظ فلا حفظ الرحمن روحك حية ولا وهي في الأرواح حين تفيظ
  عدوك مسرور، وذو الود بالـذي                      يرى منك من غيظ عليك كظيظ ويقال: البرمة حليمة مغتاظة، وهو مجاز، كما في الأساس.

##### Türkçe

**غنظه** iş onu **يغنظه** **غنظا** (şeklinde): **ضرب** babından **حد** (vezninde): onu yordu ve ona ağır geldi; o hâlde o **مغنوظ**tur; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Şair dedi ki:
  Eğer bize **غنظ** ederlerse (bizi) zalimler olarak, bize yardım eder                      onların **غنظ**larına karşı, Allah’tan geniş (bir yardım)
Ve **الغنظ**, fetha ile: şiddetli keder ve meşakkat. **الصحاح**’ta: kederin en şiddetlisi. Dedim: ve o, Ebû Ubeyd’in sözüdür. İbn Fâris dedi: o, lâzım olan gamdır; denir ki: **غنظه الهم** yani ona lâzım oldu. Ve harekelenir (yani iki türlü okunur), İbn Düreyd’den. Ve Ömer b. Abdülazîz’in hadisinde, ölümü zikretmişken dedi ki: **غنظ** var, **الغنظ** gibi değil; ve **كظ** var, **الكظ** gibi değil.

  Ve **الغنظ**: o, helâke yaklaşmasıdır. **الصحاح**’ta: Ebû Ubeyde derdi ki: **الغنظ**: kederden ölüme yaklaşmasıdır, sonra ondan kurtulur. Şair dedi — o, Mesrûh b. Edhem en-Na‘âmî’dir ve denilir: el-Kelbî; ve denildi: o, Cerîr’indir —:
  Andolsun, kavmimizden süvarilerle karşılaştım                      seni **غنظ** ettiler, **غنظ** (ettikleri) **جرادة العيار** gibi
  Ve andolsun, onların yerini gördüm de onları çirkin buldum                      **الخنزير**in **الإيغار**a tiksinmesi gibi
**العيار**: bir adamın adıdır. Ve **جرادة**: onun atıdır. Ve denildi: **العيار**: çekirge avlamış bir bedevî idi; aç idi; onları bir külün yanına getirdi, onları onun içine soktu; sonra onları oradan birer birer çıkarıp canlı canlı yiyordu ve şiddetli açlıktan bunun farkına varmıyordu; onların son çekirgesi uçtu; dedi ki: Vallahi, ben onları mutlaka pişirirdim. Böylece bu, her kim bir kederden kurtulursa ona misal yapıldı. Ve denildi: **جرادة العيار**: iki azı dişi arasına konmuş bir çekirge idi de kurtuldu; muradı: şiddetli husumetle sana lâzım oldular ve seni gamlandırdılar. Ve denildi: **العيار** bilgin bir adam idi; yemek için bir çekirge aldı da dudağının ilminden (yani kenarından) kurtuldu; yani sen, bu çekirgenin kurtulduğu gibi kurtuluyorsun. Ve **الغنيظ**, **أمير** gibi: hurma ağacından, sarardıktan yahut kızardıktan sonra kesilen **البسر**dir; hurma ağacı kesildiğinde salkımlarında olgunlaşıncaya kadar bırakılır; bunu Sâgânî, Ebû Amr’dan nakletti.
 Ve **رجل غنظيان**, kesra ile: çirkin, kötü sözlü; Asmaî’den. **العين**’i ihmâl edilmiş (yani noktasız) olanla bir dil (varyantı)dır: yine **غنظى به**, **عنظى** gibi, **بالعين** ile; onu ayıpladığında ve ona hoşlanmadığı şeyi işittirdiğinde.
 Ve (denir): bunu **غناظيك** yaptı; fetha ile, ve kesra da yapılır; siyakının gereği böyledir, hâlbuki o hatadır; çünkü Lihyânî’den rivayet edilen **غناظيك** ve **عناظيك**tir; yani **بالغين** ve **العين** ile; yani sana, defa defa ağır gelsin diye; **اللسان**’da böyledir; onu **عنظ**’ta ihmâl etmişti, biz de ona karşı bunu istidrâk ettik.
 Ve ona karşı istidrâk edilenlerdendir: **الغناظ**, **كتاب** gibi: yorgunluk ve keder. Fak‘asî dedi ki:
  Onun iki burun deliği **الغناظ**dan sızar
Ve **يغنظ**, **ينصر** gibi: **يغنظ**’da bir dildir, **يضرب** gibi. Ve **أغنظه الهم**: ona lâzım oldu; **غنظه**’da bir dildir; bunu Leys nakletti. Ve **غنظه غنظا**: onu öfkeyle doldurdu.
 Ve ayrıca denir: **غانظه غناظا**: ona meşakkat verdi; ve **رجل مغانظ**; bunu Cevherî nakletti ve râciz için inşâd etti:
  **دلنظى**dan uzak, sürtüşmesi **مغانظ**                      sersem; ancak o, **مماظـظ**
Ve Ru’be dedi, ve A‘câc’a rivayet edilir:
  **المربد**de **الغناظا** ile birbirlerine dayandılar
Ve rivayet edilir: **الخناظا**; ve geçmişti.
 Ve o, onların **أغنظهم**udur: onların kederce en şiddetlisidir. Ve Ru’be dedi, ve A‘câc’a rivayet edilir:
  Onlar için bir **سيف غياظ** (vardır), onlara **غنـاظـا** (olur)                      onunla, sert kaslı **الجواظا**yı yükseltiriz
Birincisi **بالياء**, ikincisi **بالنون** iledir; ve rivayet edilir: **يعلو به**; ve geçmişti; ve yine gelecektir.
 Ve **الغنظ**, harekeli: sıcaktan bitkinin değişmesi; bunu İbn Abbâd nakletti.
 Ve o da dedi: **رجل غنظيان**: insanlarla alay eder; ve o, **بهاء** iledir. Ve başkası dedi: yani kaba.
  **غ ي ظ**
 **الغيظ**: mutlak olarak öfkedir; ve denildi: âcizin içte saklı öfkesi; **الصذحاح**’ta olduğu gibi; yahut onun en şiddetlisi; yahut onun kabarması ve başlangıcı.
 İbn Düreyd dedi: dil ehlinden bir kavim **الغيظ** ile **الغضب** arasında ayırım yaptı; dediler ki: **الغيظ** **الغضب**dan daha şiddetlidir. Ve bir kavim dedi: **الغيظ** **الغضب**ın kabarması ve başlangıcıdır. Dedim: ve başkaları dedi: **الغيظ** gizli olandır, **الغضب** ise açık olandır. Yahut **الغضب** güç yetirene, **الغيظ** âcize aittir.
 **غاظه** onu **يغيظه** **غيظا** (şeklinde): o **غائظ**tir; ve bu, **الصحاح**’ta **مغيظ**tir. Nadr b. Hâris’in kızı Katîle dedi; Peygamber صلى الله عليه وسلم onun babasını sabren (bağlayıp) öldürmüştü:

  Sana ne zarar vardı, eğer ihsanda bulunsaydın; ve nice olur ki                      yiğitten; o, **المغيظ المحنق** iken
Sonra **اغتاظ** **اغتياظا** (şeklinde).
 Ve **غيظه** de; böylece **تغيظ** etti. Ve **أغاظه**, **غاظه**’da bir dildir; İbn Sikkît onu inkâr etti; Cevherî de ona tâbi oldu da bunu câiz görmedi; Zeccâc dedi: o, yaygın değildir.
 Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den hikâye etti: **غاظه** ve **أغاظه** ve **غيظه** bir mânâdadır.
 Ve **غايظه**; böylece **اغتاظ** ve **تغيظ**; bir mânâdadır.
 Ve **تغيظت الهاجرة**: onun sıcağı şiddetlendi; ve o mecazdır. Ahtal dedi ki:
  Kuşluk vaktinde, Ervâ’nın hevdeçleri dolaştı; sanki onlar, **جواثى**dan bir köy; **محزئل** hurmalıkları
  Bir sabah vaktinden, ta ki **تغيظت** olunca                      **شعبان**dan (bir ayda) öğle sıcağı; onun ikindisi kızgınlaştı
Ve **غيظ**: bir adamın adıdır; o, Mürre b. Avf b. Sa‘d b. Zübyân b. Bugayd b. Reys b. Gatafân’ın oğludur. Züheyr b. Ebî Sülmâ dedi ki:
  Bir koşucu koştu: **غيظ بن مرة**; bundan sonra                      aşiret arasında kan ile olan (şey) belirginleşti
Onun iki koşucusu: Avf’ın oğlu Hâris ve Ebû Hârise’nin oğlu Sinân’ın oğlu Herem’dir.
 Ve **غياظ**, **شداد** gibi: Mus‘ab’ın oğlu; Benî Dabba b. Edd’den bir adam. Ru’be dedi — ve A‘câc’a rivayet edilir —:
  Onlar için bir **سيف غياظ** (vardır), onlara **غنـاظـا** (olur)                      onunla, sert kaslı **الجواظا**yı yükseltiriz
Ve denir: bunu **غياظك** ve **غياظيك** yaptı; ikisini de kesra ile; **غناظيك** gibi; ve geçmişti.
 Ve ona karşı istidrâk edilenlerdendir: **غايظه مغايظة**: ona denk oldu ve onunla galiplik yarışına girdi; böylece onun yaptığı gibi yaptı; ve o mecazdır. Ve **المغايظة**: bir mühlet içinde bir fiildir; yahut: ikisinden birlikte bir fiildir. Ve onun sözü تعالى: **تكاد تميز من الغيظ**; yani şiddetli hararetten.
 Ve Allah katında isimlerin en **أغيظ**i: **ملك الأملاك**tır; yani bu isimlerin sahiplerinin ceza bakımından en şiddetlisi. Ve onun sözü تعالى: **سمعوا لها تغيظا** yani kaynamanın sesi; bunu Zeccâc söyledi.
 Ve **غياظ بن الحضين بن المنذر**: Zühlî Sûdûsî’den Benî Amr b. Şeybân’dan biridir; babasının zikri **ح ض ن**’da gelecektir. Bu **الحضين** bir süvari idi; Sıffîn’de Ali رضي الله عنه ile sancak sahibiydi; ve o, — zikredilen oğlunda — söyleyendir:
  Geçmiş olan salih (şey)den sana verdiğimi unuttu                      ve sen, Ali’nin terbiyesine elbette çok düşkünsün
  Onlardan kin ve iğneleme ehline yumuşarsın                      ve sen, safiyet ehline karşı katısın
  Ve sana **غياظا** adını verdim; hâlbuki sen **بغائظ** değilsin                      düşmana; lâkin dosta karşı **تغيظ** edersin
  Artık Rahmân, ruhunu diri iken korumasın; ne de o, ruhlar içinde iken, feyezan ettiğinde
  Düşmanın sevinçlidir; ve sevgi sahibi de,                      senden, sana karşı bir **كظيظ** gibi (olan) **غيظ** gördüğü şeyle (sevinçlidir)
Ve denir: **البرمة** (tencere) **حليمة مغتاظة**dır; ve o mecazdır; **الأساس**’ta olduğu gibi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D8%B8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَنَظَهُ
1 غَنَظَهُ ذ , aor. غَنِظَ (S, O, K, TA) and غَنُظَ , (TA,) inf. n. غَنْظٌ, (S, O, TA,) It, (an affair, or event, S, O, K, TA,) and he, (a man, O, TA,) distressed him. (S, O, K, TA.) And It, or he, filled him with wrath. (TA.) And It (anxiety) clave, or kept constantly, to him; as also ↓ اغنظهُ. (TA.) [See also غَنْظٌ below.]

غانظهُ
3 غانظهُ ذ , inf. n. غِنَاظٌ, He acted with him contrariously, or adversely, and inimically, each doing to the other that which was distressing, or grievous; syn. شَاقَّهُ. (TA.)

4 أَغْنَظَ see the first paragraph.

غَنْظَى بِهِ
Q. Q. 1 غَنْظَى بِهِ ذ He reviled him; made him to hear that which was disliked, hated, or abominable; (S, O;) like عَنْظَى بِهِ. (K.)

غَنْظٌ
غَنْظٌ ذ [an inf. n.: used as a simple subst.,] Grief, or distress, syn. كَرْبٌ, (IDrd, S, O, K, TA,) as also ↓ غَنَظٌ, (IDrd, O,) and مَشَقَّةٌ, (TA,) [or] such as is vehement, (TA,) [or] such as is most vehement: (S, TA:) and, (K,) accord. to IF, (O,) constant anxiety; (O, K;) as also ↓ غَنَظٌ: (K:) and, (K,) accord. to AO, (S, O,) a man's being at the point of death (S, O, K) by reason of distress, or grief, and then escaping therefrom. (S, O.) It is related of 'Omar Ibn-'Abd-el-'Azeez, that he mentioned death, and said, غَنْظٌ لَيْسَ كَالغَنْظِ وَكَظٌّ لَيْسَ كَالكَظِّ [i. e. Distress, &c., that is not like other distress, &c., and grief, &c., that is not like other grief, &c.: see كَظٌّ]. (S, O.) [See also غِنَاظٌ.]

غَنَظٌ
غَنَظٌ ذ : see غَنْظٌ, in two places. ― -b2- Also A plant's becoming altered [for the worse] by heat. (Ibn- 'Abbلd, O.)

غَنَاظٌ
غَنَاظٌ ذ : see an ex. of its dual in the next paragraph.

غِنَاظٌ
غِنَاظٌ ذ inf. n. of 3 [q. v.]. (TA.) ― -b2- And Distress; syn. جَهْدٌ, and كَرْبٌ: El-Fak'asee says,
[of a camel,]
تَنْتَحُ ذِفْرَاهُ مِنَ الغِنَاظِ
[His two protuberances behind the ears drip with sweat by reason of distress]. (TA.) [See also غَنْظٌ.] فَعَلَ ذٰلِكَ غِنَاظَيْكَ, as also ↓ غَنَاظَيْكَ, (K,) or, accord. to Lh, غَنَاظَيْكَ and عَنَاظَيْكَ, with غ and ع, (TA, [in which it is implied that غِنَاظَيْكَ is wrong, but this I think improbable,]) means He did that in order to distress thee time after time; (K;) like غِيَاظَكَ and غِيَاظَيْكَ. (K in art. غيظ.)

غَنِيظٌ
غَنِيظٌ ذ Unripe dates that are cut off from the palm-trees, (AA, O, K,) after they have become yellow or red, or that are upon the racemes when the fruit of the palm-tree is cut off, (AA, O,) and are left (AA, O, K) upon the racemes (K) until they become ripe. (AA, O, K.)

غَنَّاظٌ
غَنَّاظٌ ذ an epithet applied by Ru-beh, or by El- 'Ajjلj, to a sword [app. as meaning That causes, or causing, much distress]. (IDrd, O, TA.)

غِنْظِيَانٌ
غِنْظِيَانٌ ذ A man foul, unseemly, or obscene, in speech; (As, O, K, TA;) coarse, rude, or rough: (O, TA:) or who mocks at, derides, or ridicules, others: (Ibn-'Abbلd, O, TA:) and عِنْظِيانٌ signifies the same: fem. with ة. (O, TA.)

هُوَ أَغْنَظُهُمْ
هُوَ أَغْنَظُهُمْ ذ He is the most vehemently grieved, or distressed, of them. (TA.)

مَغْنُوظٌ
مَغْنُوظٌ ذ Distressed. (S, TA.) [See also 1, of which it is the pass. part. n.]

رَجُلٌ مُغَانِظٌ
رَجُلٌ مُغَانِظٌ ذ (S, O) A man acting, or who acts, with another, contrariously, or adversely, and inimically, each doing to the other that which is distressing, or grievous; syn. مُشَاقٌّ. (O.)

##### Türkçe

**غَنَظَهُ**
1 **غَنَظَهُ** ذ , muzâri‘ı **غَنِظَ** (S, O, K, TA) ve **غَنُظَ** , (TA,) mastarı **غَنْظٌ**, (S, O, TA,) O, (bir iş, yahut olay, S, O, K, TA,) ve o, (bir adam, O, TA,) onu kedere/darlığa düşürdü. (S, O, K, TA.) Ve O, yahut o, onu öfkeyle doldurdu. (TA.) Ve O (kaygı) ona yapıştı, yahut sürekli ona bağlı kaldı; bunun gibi ↓ **اغنظهُ**. (TA.) [Aşağıda **غَنْظٌ**’a da bak.]

**غانظهُ**
3 **غانظهُ** ذ , mastarı **غِنَاظٌ**, Onunla zıt, yahut aleyhte, ve düşmanca davrandı; her biri ötekine keder verici, yahut ağır gelen şeyi yaptı; eş anlamlısı **شَاقَّهُ**. (TA.)

4 **أَغْنَظَ** birinci paragrafa bak.

**غَنْظَى بِهِ**
Q. Q. 1 **غَنْظَى بِهِ** ذ Ona sövdü; hoşlanılmayan, nefret edilen, yahut iğrenç olan şeyi ona işittirdi; (S, O;) **عَنْظَى بِهِ** gibi. (K.)

**غَنْظٌ**
**غَنْظٌ** ذ [bir mastar: yalın isim olarak kullanılır,] Keder, yahut darlık; eş anlamlısı **كَرْبٌ**, (IDrd, S, O, K, TA,) bunun gibi ↓ **غَنَظٌ**, (IDrd, O,) ve **مَشَقَّةٌ**, (TA,) [yahut] şiddetli olan, (TA,) [yahut] en şiddetli olan: (S, TA:) ve, (K,) IF’ye göre, (O,) sürekli kaygı; (O, K;) bunun gibi ↓ **غَنَظٌ**: (K:) ve, (K,) AO’ya göre, (S, O,) bir adamın keder yahut üzüntü sebebiyle ölüm noktasında olması (S, O, K) sonra da bundan kurtulması. (S, O.) ‘Omar İbn-‘Abd-el-‘Azeez’den rivayet edilmiştir ki ölümü andı ve dedi ki, **غَنْظٌ لَيْسَ كَالغَنْظِ وَكَظٌّ لَيْسَ كَالكَظِّ** [yani: başka keder vb. gibi olmayan keder vb., ve başka üzüntü vb. gibi olmayan üzüntü vb.: **كَظٌّ**’a bak]. (S, O.) [**غِنَاظٌ**’a da bak.]

**غَنَظٌ**
**غَنَظٌ** ذ : iki yerde **غَنْظٌ**’a bak. ― -b2- Ayrıca bir bitkinin sıcaktan dolayı değişmesi [kötüye doğru]. (İbn-‘Abbād, O.)

**غَنَاظٌ**
**غَنَاظٌ** ذ : ikilisinin bir örneği için sonraki paragrafa bak.

**غِنَاظٌ**
**غِنَاظٌ** ذ 3’ün mastarıdır [ona bak]. (TA.) ― -b2- Ve darlık; eş anlamlısı **جَهْدٌ**, ve **كَرْبٌ**: El-Fak‘asee der ki,
[bir deve hakkında,]
تَنْتَحُ ذِفْرَاهُ مِنَ الغِنَاظِ
[İki kulağın arkasındaki iki çıkıntısı, darlıktan dolayı terle damlar]. (TA.) [**غَنْظٌ**’a da bak.] **فَعَلَ ذٰلِكَ غِنَاظَيْكَ**, bunun gibi ↓ **غَنَاظَيْكَ**, (K,) yahut Lh’ye göre, **غَنَاظَيْكَ** ve **عَنَاظَيْكَ**, غ ve ع ile, (TA, [onda **غِنَاظَيْكَ**’in yanlış olduğu ima edilmiştir, fakat bunu ben muhtemel görmüyorum,]) şu demektir: Bunu seni defalarca darlığa düşürmek için yaptı; (K;) **غِيَاظَكَ** ve **غِيَاظَيْكَ** gibi. (K, madde **غيظ**’te.)

**غَنِيظٌ**
**غَنِيظٌ** ذ Sarardıktan yahut kızardıktan sonra hurma ağaçlarından kesilip alınan olgunlaşmamış hurmalar, (AA, O, K,) yahut hurma meyvesi kesilip alındığında salkımlarda bulunan, (AA, O,) ve (AA, O, K) salkımlar üzerinde (K) olgunlaşıncaya kadar bırakılanlar. (AA, O, K.)

**غَنَّاظٌ**
**غَنَّاظٌ** ذ Ru-beh tarafından, yahut El-‘Ajjāj tarafından, bir kılıca nispet edilen bir sıfat [görünüşe göre “çok darlık veren/veren” anlamında]. (IDrd, O, TA.)

**غِنْظِيَانٌ**
**غِنْظِيَانٌ** ذ Sözü çirkin, yakışıksız, yahut müstehcen olan bir adam; (As, O, K, TA;) kaba, sert, yahut haşin: (O, TA:) yahut başkalarıyla alay eden, onları küçümseyen, yahut onlarla istihza eden: (İbn-‘Abbād, O, TA:) ve **عِنْظِيانٌ** da aynı anlama gelir: dişili ة iledir. (O, TA.)

**هُوَ أَغْنَظُهُمْ**
**هُوَ أَغْنَظُهُمْ** ذ O, onların en şiddetli kederli, yahut darlıklı olanıdır. (TA.)

**مَغْنُوظٌ**
**مَغْنُوظٌ** ذ Darlığa düşürülmüş. (S, TA.) [1’e de bak; onun edilgen ism-i mef‘ûlüdür.]

**رَجُلٌ مُغَانِظٌ**
**رَجُلٌ مُغَانِظٌ** ذ (S, O) Başkasıyla zıt, yahut aleyhte, ve düşmanca davranan bir adam; her biri ötekine keder verici, yahut ağır gelen şeyi yapar; eş anlamlısı **مُشَاقٌّ**. (O.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D8%B8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَنَظَ
غَنَظَ I ( n. ac. غَنْظ 1 ),
a.  Distressed, depressed, saddened, grieved, afflicted.

غَاْنَظَ
غَاْنَظَ III ,
a.  Acted contrariously with.

غَنْظ
غَنْظ 1 ,  غَنَظ 4 ,
a.  Distress, grief, sorrow, affliction.

غَنَاْظ
غَنَاْظ 22 ,  غِنَاْظ 23 ,
a.  see 1 .

غَنِيْظ
غَنِيْظ 25 ,
a.  Unripe ( dates ).

غَنَّاْظ
غَنَّاْظ 28 ,
a.  Distressing.

غَاْنَظَ
N. Ag. غَاْنَظَ III ,
a.  Contrarious, inimical.

غَنْظَى بِهِ
غَنْظَى بِهِ
a.  Acted contrariously with.

##### Türkçe

**غَنَظَ**
**غَنَظَ** I (mastar, **غَنْظ** 1),
a. Sıkıntıya düşmüş, çökmüş, kederlenmiş, gamlanmış, musibete uğramış.

**غَاْنَظَ**
**غَاْنَظَ** III,
a. İle muhalifçe davrandı.

**غَنْظ**
**غَنْظ** 1, **غَنَظ** 4,
a. Sıkıntı, keder, hüzün, musibet.

**غَنَاْظ**
**غَنَاْظ** 22, **غِنَاْظ** 23,
a. 1’e bak.

**غَنِيْظ**
**غَنِيْظ** 25,
a. Ham (hurmalar).

**غَنَّاْظ**
**غَنَّاْظ** 28,
a. Sıkıntı verici.

**غَاْنَظَ**
İsm-i fâil, **غَاْنَظَ** III,
a. Muhalif, düşmanca.

**غَنْظَى بِهِ**
**غَنْظَى بِهِ**
a. İle muhalifçe davrandı.
