# غنف (غ-ن-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%86%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - ن - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والنون والفاء معهما
غ ن ف، ن غ ف يستعملان فقط غنف: الغَنيفُ: غَيْلَمُ الماء في منبع الآبار والعيون.
وبحر ذو غَنْيَفٍ، قال:
نَغْرِفُ من ذي غَيْيَفٍ ونؤزي
قال الضرير: هو خطأ، إنما هو:
نَغْرِفُ من ذي غَيِّثٍ ونؤزي
إلى تميمٍ وتـمـيمٌ حِـرْزي
نغف: النَّغَفُ: دُودٌ عُقْفٌ ينسلخ عن الخنافس ونحوها.
قال القاسم: النَّغَفُ دُودٌ في عظمي الوجنتينِ، لكل رَأْسٍ نَغْفَتانِ أي عظمتان، ويقال من تحركهما يكون العطاس.
وربما انْغَفَ البَعيرُ فكثر نَغَفُه.
وقد نَغِفَ إذا رَمَى بالنَّفَفِ، وأَنْغَفَ إذا وقع فيه النَّغَفُ.

##### Türkçe

باب **الغين** و**النون** و**الفاء** onlarla birlikte

**غ ن ف**، **ن غ ف** yalnızca kullanılırlar. **غنف**: **الغَنيفُ**: kuyuların ve pınarların kaynak yerinde suyun **غَيْلَمُ**’u.

Ve **غَنْيَفٍ** sahibi bir deniz; dedi ki:
**نَغْرِفُ** من ذي **غَيْيَفٍ** ونؤزي
**الضرير** dedi: O hatadır; ancak o:
**نَغْرِفُ** من ذي **غَيِّثٍ** ونؤزي
إلى **تميمٍ** و**تـمـيمٌ** **حِـرْزي**

**نغف**: **النَّغَفُ**: böceklerden ve benzerlerinden sıyrılıp çıkan, kıvrık kurt.

**القاسم** dedi: **النَّغَفُ** iki elmacık kemiğinin iki kemiğinde olan bir kurttur; her baş için iki **نَغْفَتانِ** vardır, yani iki kemik; ve denilir ki ikisinin hareketinden hapşırma olur.

Ve bazen deve **انْغَفَ** olur da onun **نَغَفُ**’u çoğalır.

Ve **نَغِفَ** olmuştur; **النَّفَفِ** ile attığı zaman. Ve **أَنْغَفَ**; içine **النَّغَفُ** düştüğü zaman.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ن ف
نغف ، نفغ ، غنف
استعمل من وجوهه : نغف نفغ غنف .
غنف : قال الليث : الغَيْنَفُ : غَيْلَمُ الماء في منبع الآبار والعيون ، وبحرٌ ذو غَيْنَفٍ .
وأنشد :
نَغْرِفُ من ذي غَيْنَف ونُؤْزِي
قلت : لم أسمع الغَيْنَفَ بمعنى غَيْلَم الماء إلا ها هنا ، والبيت الذي به استشهد الليثُ لرؤبة أقرأنيهِ الإياديُّ لشمر أنه أنشده :
نَغْرِفُ من ذي غَيِّثٍ ونُوزي
قال : وبئر ذات غَيِّثٍ ، أي لها نائبٌ من الماء ، ومعنى نُؤْزِي : أي نُضْعفُ ولا آمنُ أن يكون الليث صحَّف الغيِّث فجعله الغَيْنَفَ فإن رواه ثقة لرؤبة وإلا فالصواب غَيِّثٌ ، وهكذا رأيته في شعر رؤبة .
نغف : قال الليث : النَّغَفُ : دودٌ غُضْفٌ ينسلخُ عن الخنافس ونحوها ، ويقال : النَّغَفُ : دودٌ بيضٌ يكون فيها ماءٌ .
قال : وفي عظمي الوَجنتين لكلِّ رأسٍ نَغَفَتَانِ : أي عظمان ، ومن تحرُّكِهما يكون العُطاس ، قال : وربَّما نَغِفَ البعير فكثُر نَغَفُهُ .
قلت : الذي قاله الليث في عظْمي الوجنتين لكل رأسٍ نَغَفَتان مُريبٌ ، والمسموع من العرب فيهما : النَّكَفَتان ، وهما حدَّا اللَّحْيَيْنِ من تحت ، وقد فسَّرتهُما في موضعهما من كتاب الكاف ، وأما النَّغَفَتَان بمعناهما فما سمعته لغير الليث .
والنَّغَفُ عند العرب ديدانُ تولدُ في أجواف الحيوان من الناس وغيرهم وفي غَراضِيفِ الخياشيم من رُؤوس الشاءِ والإبل ، والعرب تقول لكل ذليل حقيرٍ : ما هو إلا نَغَفَةٌ ، يُشَبَّه بهذه الدُّودة من ذلِّهِ .
وفي حديث يأجُوج ومأجُوج وهلاكِهم : ( يبعث الله عليهم النَّغَفَ فيُهلكهم ) .
نفغ : النَّفَغُ : التَّنَفُّطُ ، يقال : نَفَغَتْ يده تَنْفَغُ إذا تَنَفَّطَتْ ، قال ذلك أبو مالك وغيره .

##### Türkçe

غ ن ف
**نغف** ، **نفغ** ، **غنف**
Yüzlerinden (kullanım yönlerinden) kullanıldı: **نغف** **نفغ** **غنف**.

**غنف**: Leys dedi: **الغَيْنَفُ**: kuyuların ve pınarların kaynak yerinde suyun **غَيْلَمُ**’udur; ve **غَيْنَفٍ** sahibi bir deniz.

Ve inşad etti:
نَغْرِفُ من ذي غَيْنَف ونُؤْزِي

Dedim: **الغَيْنَفَ**’i suyun **غَيْلَم**’ı manasında ancak burada işitmedim; Leys’in kendisiyle istişhad ettiği beyit, Ru’be’nindir; onu bana İyâdî, Şemr için, onun şöyle inşad ettiğini okuyup aktardı:
نَغْرِفُ من ذي غَيِّثٍ ونُوزي

Dedi: Ve **غَيِّثٍ** sahibi bir kuyu; yani onun su’dan bir nöbetçisi vardır. Ve **نُؤْزِي**’nin manası: yani zayıflatırız. Ve emin değilim ki Leys **الغيِّث**’i tashif edip onu **الغَيْنَفَ** yapmış olmasın; eğer onu Ru’be’den sika biri rivayet ettiyse (öyledir), yoksa doğru olan **غَيِّثٌ**’tir; ve Ru’be’nin şiirinde onu böyle gördüm.

**نغف**: Leys dedi: **النَّغَفُ**: böceklerden ve benzerlerinden soyulup çıkan, yumuşak bir kurtçuktur; ve denilir: **النَّغَفُ**: içinde su bulunan beyaz bir kurtçuktur.

Dedi: Ve iki elmacık kemiğinde her baş için iki **نَغَفَتَانِ** vardır: yani iki kemik; ve onların hareketinden hapşırma olur. Dedi: Ve belki deve **نَغِفَ** olur da onun **نَغَفُهُ** çoğalır.

Dedim: Leys’in her baş için elmacık kemiklerinde iki **نَغَفَتان** olduğu hakkında söylediği şüphelidir; Araplardan işitilen, onlarda: **النَّكَفَتان**’dır; ve onlar, aşağıdan iki çenenin sınırlarıdır. Onları, **الكاف** kitabının kendi yerinde tefsir ettim. **النَّغَفَتان** ise onların manasında, Leys’ten başkası için onu işitmedim.

Ve **النَّغَفُ** Araplar katında, insanlardan ve başkalarından hayvanın iç boşluklarında ve koyun ve develerin başlarından burun kıkırdaklarında doğan kurtçuklardır. Ve Araplar her zelil hakir için derler: o ancak bir **نَغَفَةٌ**’dir; zelilliğinden dolayı bu kurtçuğa benzetilir.

Ve Ye’cûc ve Me’cûc ve onların helâkı hakkında bir hadiste: “Allah onların üzerine **النَّغَفَ**’i gönderir de onları helâk eder.”

**نفغ**: **النَّفَغُ**: kabarcıklanmadır; denilir: eli **نَفَغَتْ** **تَنْفَغُ**; kabarcıklandığı zaman. Bunu Ebû Mâlik ve başkaları söyledi.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الغَيْنَف: غَيْلَم الماء في مَنْبَع الآبار والأَعْين. وبَحْرٌ ذو غَيْنَف أَي مادة؛ قال رُؤبة:
نَغْرِف من ذي غَيْنَفٍ ونُوزِي
والرواية المشهورة:
نَغْرِف من ذي غَيِّفٍ ونُوزِي
قال: كذلك روي بغير همز، والقياس نؤزي، بالهمز، لأَن أَوّل هذا الرجز: يا أَيها الجاهل ذو التَّنَزِّي
قال الأَزهري: ولم أَسمع الغَيْنَف بمعنى غَيْلَم الماء لغير الليث، والبيت الذي أَنشده لرؤبة رواه شمر عن الإيادِيّ: بئر ذات غَيِّثٍ أَي لها ثائِبٌ من ماء؛ وأَنشد:
نَغْرِفُ من ذي غَيِّثٍ ونُوزي
قال: ومعنى نُوزِي أَي نُضْعِفُ، قال: ولا آمَنُ أَن يكون غَيْنَفٌ تصحيفاً وكان غَيّثاً فصُيِّر غَيْنفاً، قال: فإن رواه ثقةٌ وإلا فهو غَيِّثٌ وهو صواب.

##### Türkçe

**الغَيْنَف**: kuyuların ve pınarların kaynağında suyun **غَيْلَم**’ı. Ve maddesi olan bir deniz, **غَيْنَف** sahibi; **رُؤبة** dedi ki:

نَغْرِف من ذي **غَيْنَفٍ** ونُوزِي

Ve meşhur rivayet:

نَغْرِف من ذي **غَيِّفٍ** ونُوزِي

Dedi ki: böylece hemzesiz olarak rivayet edildi; kıyas ise hemze ile **نؤزي**’dir; çünkü bu recezin evveli:

يا أَيها الجاهل ذو التَّنَزِّي

**الأَزهري** dedi ki: **الغَيْنَف**’ı, **غَيْلَم** su manasında, **الليث**’ten başkası için işitmedim; ve **رُؤبة** için okuduğu beyti **شمر** **الإيادِيّ**’den rivayet etti: **غَيِّثٍ** sahibi bir kuyu, yani onun için sudan bir **ثائِبٌ** vardır; ve okudu:

نَغْرِفُ من ذي **غَيِّثٍ** ونُوزي

Dedi ki: **نُوزِي**’nin manası, yani **نُضْعِفُ**; dedi ki: **غَيْنَفٌ**’ın bir tashif olmasından emin değilim; aslında **غَيّثاً** idi de **غَيْنفاً** yapıldı; dedi ki: eğer onu güvenilir biri rivayet ederse (öyledir), yoksa o **غَيِّثٌ**’tir ve o doğrudur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الغينف، كزينب أهمله الجوهري، وقال الليث: هو غيلم الماء في منبع الآبار والعيون. وبحر ذو غينف أي: م مادة، قال رؤبة:
  أنا ابن أنضاد إليها أرزي
  أغرف من ذي غينف وأوزي قال الأزهري: ولم أسمع الغينف بمعنى غيلم الماء لغير الليث، والبيت الذي أنشده لرؤبة رواه شمر عن الإيادي:
  نغرف من ذي غيث ونؤزي قال: ولا آمن أن يكون غينف تصحيفا، وكان غيثا فصير غينفا، قال: فإن رواه ثقة وإلا فهو غيث، وهو صواب. قلت: وهذا سبب إهمال الجوهري هذا الحرف، وما أدق نظره رحمه الله تعالى.

##### Türkçe

**الغينف**, **زينب** gibi; Cevherî onu ihmal etti. Leys dedi ki: O, kuyuların ve pınarların membaında suyun **غيلم**’idir. Ve **بحر ذو غينف** yani: maddeli su. Rü’be dedi ki:
  Ben, ona doğru yığıntılara yaslanan(ın) oğluyum,
  Maddeli olan(ın)dan alırım ve toplarım. Ezherî dedi ki: Leys’ten başkası için **الغينف**’i suyun **غيلم**’i mânasında işitmedim; ve onun Rü’be’ye nispetle inşad ettiği beyti Şemmer, İyâdî’den şöyle rivayet etti:
  Maddeli olan(ın)dan alırız ve toplarız. Dedi ki: **غينف**’in bir tashîf olmasından emin değilim; **غيثا** idi de **غينفا** yapıldı. Dedi ki: Eğer onu güvenilir biri rivayet ederse (öyledir); yoksa o **غيث**’tir ve o doğrudur. Dedim ki: Bu, Cevherî’nin bu harfi ihmal etmesinin sebebidir; ve onun nazarı ne kadar dakiktir, Allah Teâlâ ona rahmet etsin.
