# غنف — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%81/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%86%D9%81/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غنف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%81.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: غنف

غ ن ف
نغف ، نفغ ، غنف
استعمل من وجوهه : نغف نفغ غنف .
غنف : قال الليث : الغَيْنَفُ : غَيْلَمُ الماء في منبع الآبار والعيون ، وبحرٌ ذو غَيْنَفٍ .
وأنشد :
نَغْرِفُ من ذي غَيْنَف ونُؤْزِي
قلت : لم أسمع الغَيْنَفَ بمعنى غَيْلَم الماء إلا ها هنا ، والبيت الذي به استشهد الليثُ لرؤبة أقرأنيهِ الإياديُّ لشمر أنه أنشده :
نَغْرِفُ من ذي غَيِّثٍ ونُوزي
قال : وبئر ذات غَيِّثٍ ، أي لها نائبٌ من الماء ، ومعنى نُؤْزِي : أي نُضْعفُ ولا آمنُ أن يكون الليث صحَّف الغيِّث فجعله الغَيْنَفَ فإن رواه ثقة لرؤبة وإلا فالصواب غَيِّثٌ ، وهكذا رأيته في شعر رؤبة .
نغف : قال الليث : النَّغَفُ : دودٌ غُضْفٌ ينسلخُ عن الخنافس ونحوها ، ويقال : النَّغَفُ : دودٌ بيضٌ يكون فيها ماءٌ .
قال : وفي عظمي الوَجنتين لكلِّ رأسٍ نَغَفَتَانِ : أي عظمان ، ومن تحرُّكِهما يكون العُطاس ، قال : وربَّما نَغِفَ البعير فكثُر نَغَفُهُ .
قلت : الذي قاله الليث في عظْمي الوجنتين لكل رأسٍ نَغَفَتان مُريبٌ ، والمسموع من العرب فيهما : النَّكَفَتان ، وهما حدَّا اللَّحْيَيْنِ من تحت ، وقد فسَّرتهُما في موضعهما من كتاب الكاف ، وأما النَّغَفَتَان بمعناهما فما سمعته لغير الليث .
والنَّغَفُ عند العرب ديدانُ تولدُ في أجواف الحيوان من الناس وغيرهم وفي غَراضِيفِ الخياشيم من رُؤوس الشاءِ والإبل ، والعرب تقول لكل ذليل حقيرٍ : ما هو إلا نَغَفَةٌ ، يُشَبَّه بهذه الدُّودة من ذلِّهِ .
وفي حديث يأجُوج ومأجُوج وهلاكِهم : ( يبعث الله عليهم النَّغَفَ فيُهلكهم ) .
نفغ : النَّفَغُ : التَّنَفُّطُ ، يقال : نَفَغَتْ يده تَنْفَغُ إذا تَنَفَّطَتْ ، قال ذلك أبو مالك وغيره .

### Türkçe

غ ن ف
**نغف** ، **نفغ** ، **غنف**
Yüzlerinden (kullanım yönlerinden) kullanıldı: **نغف** **نفغ** **غنف**.

**غنف**: Leys dedi: **الغَيْنَفُ**: kuyuların ve pınarların kaynak yerinde suyun **غَيْلَمُ**’udur; ve **غَيْنَفٍ** sahibi bir deniz.

Ve inşad etti:
نَغْرِفُ من ذي غَيْنَف ونُؤْزِي

Dedim: **الغَيْنَفَ**’i suyun **غَيْلَم**’ı manasında ancak burada işitmedim; Leys’in kendisiyle istişhad ettiği beyit, Ru’be’nindir; onu bana İyâdî, Şemr için, onun şöyle inşad ettiğini okuyup aktardı:
نَغْرِفُ من ذي غَيِّثٍ ونُوزي

Dedi: Ve **غَيِّثٍ** sahibi bir kuyu; yani onun su’dan bir nöbetçisi vardır. Ve **نُؤْزِي**’nin manası: yani zayıflatırız. Ve emin değilim ki Leys **الغيِّث**’i tashif edip onu **الغَيْنَفَ** yapmış olmasın; eğer onu Ru’be’den sika biri rivayet ettiyse (öyledir), yoksa doğru olan **غَيِّثٌ**’tir; ve Ru’be’nin şiirinde onu böyle gördüm.

**نغف**: Leys dedi: **النَّغَفُ**: böceklerden ve benzerlerinden soyulup çıkan, yumuşak bir kurtçuktur; ve denilir: **النَّغَفُ**: içinde su bulunan beyaz bir kurtçuktur.

Dedi: Ve iki elmacık kemiğinde her baş için iki **نَغَفَتَانِ** vardır: yani iki kemik; ve onların hareketinden hapşırma olur. Dedi: Ve belki deve **نَغِفَ** olur da onun **نَغَفُهُ** çoğalır.

Dedim: Leys’in her baş için elmacık kemiklerinde iki **نَغَفَتان** olduğu hakkında söylediği şüphelidir; Araplardan işitilen, onlarda: **النَّكَفَتان**’dır; ve onlar, aşağıdan iki çenenin sınırlarıdır. Onları, **الكاف** kitabının kendi yerinde tefsir ettim. **النَّغَفَتان** ise onların manasında, Leys’ten başkası için onu işitmedim.

Ve **النَّغَفُ** Araplar katında, insanlardan ve başkalarından hayvanın iç boşluklarında ve koyun ve develerin başlarından burun kıkırdaklarında doğan kurtçuklardır. Ve Araplar her zelil hakir için derler: o ancak bir **نَغَفَةٌ**’dir; zelilliğinden dolayı bu kurtçuğa benzetilir.

Ve Ye’cûc ve Me’cûc ve onların helâkı hakkında bir hadiste: “Allah onların üzerine **النَّغَفَ**’i gönderir de onları helâk eder.”

**نفغ**: **النَّفَغُ**: kabarcıklanmadır; denilir: eli **نَفَغَتْ** **تَنْفَغُ**; kabarcıklandığı zaman. Bunu Ebû Mâlik ve başkaları söyledi.
