# غني (غ-ن-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%86%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Ğaniy, Ğanem, koyun sürüsü demektir

- Harfler: غ - ن - ي
- Kur'an'da: 73 geçiş · 72 ayet · 28 sîga
- 12 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: غنى

## Sîgalar (28)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [يُغْنِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%90%D9%8A.md) | يُفْعِلُ | Zenginleştirir; Korur | 10 | 10 | [10:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/10:36.md) |
| [أَغْنَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%8E%D9%89.md) | أَفْعَلَ | Zenginleştirdi | 9 | 9 | [7:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/7:48.md) |
| [الْغَنِيُّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%BA%D9%8E%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%8F%D9%91.md) | الْفَعِيلُ | Zengin | 8 | 8 | [6:133](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/6:133.md) |
| [غَنِيٌّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D8%BA%D9%8E%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%8C%D9%91.md) | فَعِيلٌ | Zengin | 7 | 7 | [2:263](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/2:263.md) |
| [تُغْنِيَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8F%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%8E.md) | تُفْعِلَ | Korur; Zenginleştirir | 4 | 4 | [3:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/3:10.md) |
| [تُغْنِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8F%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%90.md) | تُفْعِلْ | Zenginleştirir | 3 | 3 | [9:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/9:25.md) |
| [غَنِيًّا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D8%BA%D9%8E%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%8B%D9%91%D8%A7.md) | فَعِيلًا | Zengin | 3 | 3 | [4:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/4:6.md) |
| [يَغْنَوْا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%8E%D9%88%D9%92%D8%A7.md) | يَفْعَلُوا | Zengin olurlar | 3 | 3 | [7:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/7:92.md) |
| [أَغْنِيَاءُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8F.md) | أَفْعِلَاءُ | Zenginler | 2 | 2 | [3:181](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/3:181.md) |
| [اسْتَغْنَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%8E%D9%89.md) | اسْتَفْعَلَ | İhtiyaç duymadı | 2 | 2 | [80:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/80:5.md) |
| [تُغْنِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8F%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%90%D9%8A.md) | تُفْعِلُ | Zenginleştirir | 2 | 2 | [10:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/10:101.md) |
| [لَغَنِيٌّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%8C%D9%91.md) | لَفَعِيلٌ | Zengin | 2 | 2 | [14:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/14:8.md) |
| [مُغْنُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D9%85%D9%8F%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | مُفْعِلُونَ | Koruyanlar | 2 | 2 | [14:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/14:21.md) |
| [وَاسْتَغْنَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%8E%D9%89.md) | وَاسْتَفْعَلَ | Ve ihtiyaç duymadı; İhtiyaç duymadı | 2 | 2 | [64:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/64:6.md) |
| [أَغْنَاهُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | أَفْعَلَهُمُ | Onları zenginleştirdi | 1 | 1 | [9:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/9:74.md) |
| [أَغْنَتْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%AA%D9%92.md) | أَفْعَلَتْ | Zenginleştirdi | 1 | 1 | [11:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/11:101.md) |
| [أَغْنِيَاءَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E.md) | أَفْعِلَاءَ | Zenginler | 1 | 1 | [2:273](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/2:273.md) |
| [أُغْنِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D8%A3%D9%8F%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%90%D9%8A.md) | أُفْعِلُ | Korurum | 1 | 1 | [12:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/12:67.md) |
| [الْأَغْنِيَاءِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%A3%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%90.md) | الْأَفْعِلَاءِ | Zenginler | 1 | 1 | [59:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/59:7.md) |
| [تَغْنَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%8E.md) | تَفْعَلْ | Zengin olur | 1 | 1 | [10:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/10:24.md) |
| [فَأَغْنَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%8E%D9%89.md) | فَأَفْعَلَ | Hemen zenginleştirdi | 1 | 1 | [93:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/93:8.md) |
| [يُغْنُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | يُفْعِلُوا | Korurlar | 1 | 1 | [45:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/45:19.md) |
| [يُغْنِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%90.md) | يُفْعِلْ | Korur | 1 | 1 | [4:130](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/4:130.md) |
| [يُغْنِهِمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%90%D9%87%D9%90%D9%85%D9%8F.md) | يُفْعِلْهِمُ | Onları zenginleştirir | 1 | 1 | [24:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/24:32.md) |
| [يُغْنِيكُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | يُفْعِلُكُمُ | Sizi zenginleştirir | 1 | 1 | [9:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/9:28.md) |
| [يُغْنِيهِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%87%D9%90.md) | يُفْعِلُهِ | Onu zenginleştirir | 1 | 1 | [80:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/80:37.md) |
| [يُغْنِيَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A7.md) | يُفْعِلَا | İkisi korur | 1 | 1 | [66:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/66:10.md) |
| [يُغْنِيَهُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | يُفْعِلَهُمُ | Onları zenginleştirir | 1 | 1 | [24:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/24:33.md) |

## Mücavir kökler — 90 mücavir (296 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [فقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%82%D8%B1.md) — 7 ortak ayet · G² 44 · Omurga kemiğidir
2. [حمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D8%AF.md) — 10 ortak ayet · G² 36 · Hamd: Cümle kapısı demektir
3. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 22 ortak ayet · G² 35 · Şey
4. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 43 ortak ayet · G² 27 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
5. [عفف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%81.md) — 3 ortak ayet · G² 22 · Haramdan kaçınırlar
6. [مول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%84.md) — 8 ortak ayet · G² 22 · Onların malları
7. [عيل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 18 · Darlık
8. [بخل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 17 · Buhar sıcak sudan çıkan buğu, bahl çok az veren, verdiği…
9. [كسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%A8.md) — 6 ortak ayet · G² 16 · Kazandı
10. [ولي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) — 10 ortak ayet · G² 15 · Veli arka demektir
11. [نكح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%AD.md) — 3 ortak ayet · G² 11 · Nikah
12. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 24 ortak ayet · G² 9 · Kevn, tepe demektir
13. [ولد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AF.md) — 5 ortak ayet · G² 9 · “Yavru” demektir
14. [فضل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D9%84.md) — 5 ortak ayet · G² 8 · Fadl Deriden yapılan gömlektir
15. [أرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md) — 12 ortak ayet · G² 8 · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
16. [عرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · Tanınan ile
17. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 12 ortak ayet · G² 7 · Hufre, çukur demektir
18. [سوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Sima çehre demektir
19. [فيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%8A%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Fey Güneşin en kısa gölgesi demektir
20. [تبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A8%D8%B9.md) — 6 ortak ayet · G² 6 · İnek yavrusu, dana demektir
21. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 7 ortak ayet · G² 6 · Baid uzak demektir
22. [يتم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%AA%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Tek başına bulunan ağaç ve cevher demektir
23. [ظنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%86%D9%86.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir
24. [ثمود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%85%D9%88%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Semûd
25. [حجج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D8%AC.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Hacebe kaş demektir
26. [شفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · “Şefeve” dudak demektir
27. [رضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
28. [وسع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · “Sunv’a” tas demektir
29. [ذو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Sahip
30. [دخل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Dahl: Kuytu yer demektir
31. [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) — 7 ortak ayet · G² 4 · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
32. [كثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1.md) — 5 ortak ayet · G² 4 · Kesr(sin ile) kırık demektir
33. [سبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%84.md) — 5 ortak ayet · G² 4 · Biribirini kesen yoldur
34. [شكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Sütle dolu memedir
35. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 14 ortak ayet · G² 4 · Dağın sivri noktası demektir
36. [نور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1.md) — 5 ortak ayet · G² 3 · Ateş demektir
37. [خير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md) — 5 ortak ayet · G² 3 · Hayr : At sürüsü demektir
38. [مرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Mer’, “merve”den dönüşmüştür
39. [سمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%88.md) — 7 ortak ayet · G² 3 · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
40. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 6 ortak ayet · G² 3 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
41. [حكم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 3 · Gem demektir
42. [نفق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · İki yüzlüler
43. [نصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir
44. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 7 ortak ayet · G² 3 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
45. [صحب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…
46. [ضعف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B9%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Katlanmış deri demektir
47. [قرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir
48. [كبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 2 · Yaşlı adamdır
49. [ضرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Örnek verdi
50. [نهي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Nihayet, son demektir
51. [بلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Biley taşı
52. [فرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Fırka Kayalıktan kopan parça demektir
53. [جمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Yumruk demektir
54. [دنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
55. [عرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Ön dişler demektir
56. [بلغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · İş ayakkabısı
57. [عقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir
58. [دون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Dane, inek yavrusuna denir
59. [غير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Ğayr, Ğayr dışında demektir
60. [مثل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%86%D9%8A/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غني |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Nâkıs (son harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [كفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%8A.md), [وفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D8%B1.md), [قنع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%B9.md), [ملء](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D8%A3.md) |
| Zıt Kök | [فقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%82%D8%B1.md) |
| Çekirdek Özet 1 | İhtiyaç duymama, kendine yetme, başkasına muhtaç olmayacak derecede doygun ve kâfi olma |
| Çekirdek Özet 2 | Allah'ın mutlak zâtî yetkinliği ve varlığın O'na ontolojik muhtaçlığı ile bir şeyin zararı savmada veya fayda sağlamada yetersiz kalışı |
| Çekirdek Özet 3 | İktisadi ve ontolojik bağımsızlık, harici destek aramaksızın ayakta kalabilme yetisi ve ikame edilebilirlik |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca dünyevi servet ve para çokluğuna indirgeyerek ayetlerdeki zararı savma, kâfi gelme ve ontolojik kendine yetme boyutlarını gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غن | Birikim, toplanma, doluluk ve yoğunlaşma neticesinde dışa vuran tınlama veya elde edilen somut hasıla; nitekim [غنم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%85.md) kökünde somut birikim ve zahmetsizce elde edilen kazanç (koyun sürüsü, ganimet) öne çıkar. | ي | Maddi kazanç ve sürü birikimi imgesini soyut doygunluğa, başkasına ihtiyaç bırakmayan zâtî kâfiliğe ve kalıcı ikamete dönüştürmüştür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Göz imgesinin yoğunlaşmış ve derinleşmiş türevi; örtülü derinlik, iç kaynak, görünmeyen yoğunluk |  |
| ن | Filiz, tohum, süreklilik ve canlılık; içten dışa doğru kesintisiz süren beslenme ve varlık akışı |  |
| ي | El ve kol; tutma, kavrama, bizzat işleme ve doğrudan tasarrufta bulunma gücü |  |
| غني | İç kaynaktan beslenen kesintisiz canlılığın ve potansiyelin fiili tasarruf gücüyle birleşerek hiçbir harici desteğe muhtaç olmadan kendi kendine yetmesi hareketi |  |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir yerde uzun süre yerleşip kalmak, orayı kendine yetecek yurt edinmek (mülk ve ikamet doygunluğu); kadının fıtri güzelliğiyle süse veya evlilikle başkasına ihtiyaç duymaması (gāniye); bir şeyin bir başkasının yerini tam doldurması ve açığı kapatması. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Tarafe b. el-Abd muallakasında kadehin doyuruculuğunu ve harici zenginliği şu mısra ile zikreder: متى تأتني أُصْبِحْكَ كـأسـاً رويّة / وإِنْ كنتَ عنها ذاغِنىً فاغْنَ وازْدَدِ |
| Erken Arapça kullanım | A‘şâ bir beytinde yetinme ve istiğnâ halini dile getirir: وكنت امرأً زَمَناً بالعِراقِ / عَفِيف المُنَاخِ طويل التغَنّْ; ayrıca erken Arap kelamında savaşta ve zorlukta birinin açığını tam olarak kapatıp tehlikeyi defetme durumu için «أغنى فلان غناءً حسناً» ifadesi kullanılmıştır. |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīwānu Tarafe.

### Sami etimolojik katman

Kök Sami dilleri ailesinde fonetik ve semantik olarak kâfiyet, yerleşme ve ses tınlaması eksenlerinde takip edilebilmektedir. Batı Sami ve Güney Sami dillerinde Arapçadaki غني biçimi doğrudan kendine yetme, zenginleşme ve ikamet etme anlamını muhafaza ederken; kökün ilk iki konsonantı olan غ-ن ekseninde oluşan birikim, Akkadca ve Ugaritçe gibi eski Doğu ve Kuzeybatı Sami kollarında daha ziyade lütuf, elde edilen kazanç veya bir mekânda karar kılma tasvirleriyle fonetik denklik sergiler. İbranice ve Ârâmîce katmanında doğrudan غ harfinin ע (ayin) ile birleştiği kimi köklerde veya fonetik olarak zenginlik ve mülk bildiren ק-ن-י (elde etmek, mülk edinmek) ve ע-נ-ה (cevap vermek, yetmek) kökleriyle semantik kesişmeler görülmekle birlikte, Arapçadaki «başkasına muhtaç olmama» (kifāyet) ve «bir tehlikeyi savmada yeterli olma» (def‘ ve muğnî olma) yönelimi kökün Güney Sami sahasında özelleşmiş en yetkin semantik çekirdeğidir. Arapça bu kökte hem ontolojik eksiksizliği hem de bir açığı haricen hiçbir şeye ihtiyaç duymadan kapatma gücünü birleştirmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Arabic-English Lexicon, Maqāyīs al-Lugha.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | غني / [غنم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%85.md) dönüşümü ve kifâyet ekseni | Kök iç Arapçada bir yerde yurt tutup yerleşmek (ikamet), başkasına ihtiyaç duymamak (kifâyet) ve zararı savmada yeterli olmak anlamlarında derinleşmiştir; iktisadi zenginlik bu kifâyetin yalnızca bir türevidir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Batı Sami kifâyet ve mülk katmanı | Güney Arapça ve klasik Sami dillerinde doygunluk, yeterlilik ve elde edilen pay üzerinden zenginlik algısı kökün ana omurgasını oluşturur. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik doluluk ve tınlama kökleri | Afro-Asyatik dil ailesinde g-n kök dizilimlerinde içsel doygunluk, ses çıkarma ve birikim ilişkisi gözlemlenir. | Muhtemel |

Kaynak: David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques; Maqāyīs al-Lugha.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غني | Anlamlı | İhtiyaçsızlık, kâfi gelme, zenginlik | Bir şeyin yetmesi, harici bir unsura muhtaç olmama ve bir yerde yerleşik kalma. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| [غين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D9%86.md) | Anlamlı | Bulutun göğü kaplaması, örtünme, susuzluk | Ağaçların birbirine girmesi, içsel sıkışma ve keder; kalbin perdelenmesi. | Kur'an'da geçmez. |
| [نغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D9%8A.md) | Anlamlı | Fısıldama, tatlı ve yumuşak ses çıkarma | Çocuğu okşayarak veya severek güzel sözlerle oyalamak, hafif sesle konuşmak (münâğât). | Kur'an'da geçmez; ses tınısı yönüyle akrabadır. |
| نيغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. |
| يغن | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. |
| ينغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غني | Merkez | Kifâyet ve ihtiyaçsızlık | Zâtında veya elindeki imkânla harici hiçbir şeye ihtiyaç duymama, açığı tam kapatma. | Asıl anlam kendi kendine yetme ve zararı savabilmektir. |
| [كفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%8A.md) | Komşu | Kifâyet ve karşılama | [كفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%8A.md) harici bir ihtiyacı denk şekilde karşılamaya odaklanırken, غني bizatihi ihtiyaçsızlık ve doluluk durumudur. | Kifâyet göreli bir denklik iken gınâ mutlak doyumdur. |
| [وفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D8%B1.md) | Komşu | Bollaşma ve artış | [وفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D8%B1.md) nesnenin niceliksel olarak artıp bollaşmasıdır; غني ise artıştan ziyade muhtaç olmama halidir. | Vefret maddi çokluğu, gınâ bağımsızlığı vurgular. |
| [قنع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%B9.md) | Komşu | Razı olma ve yetinme | [قنع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%B9.md) eldeki az bir paya psikolojik olarak rıza göstermek iken, غني açığın fiilen ortadan kalkmasıdır. | Kanâat iradî bir doyum, gınâ yapısal bir yeterliliktir. |
| [ملء](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D8%A3.md) | Komşu | Doluluk ve hacim | [ملء](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D8%A3.md) bir kabın fiziksel olarak dolup taşmasıdır; غني ise sistemin dışa bağımlılığının bitmesidir. | Hacimsel doluluk ile ontolojik kifâyet farkı vardır. |
| [فقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%82%D8%B1.md) / [فقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%82%D8%B1.md) | Zıt | Muhtaçlık ve kırıklık | [فقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%82%D8%B1.md) omurga kemiğinin kırılması gibi kişinin kendi başına ayakta duramayacak derecede dışa muhtaç olmasıdır. | Gınâ kökünün doğrudan varlıksal ve iktisadi zıddıdır. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غني | İhtiyaçsız olmak, yetmek, defetmek | Kendine yetme, zenginlik, yurt edinme ve zararı savma anlamlarını bir arada taşır. | Kesin |
| Latince | Sufficere, Opulentia, Dives | Yetmek, kâfi gelme; servet bolluğu | Sufficere kökün kâfi gelme ve savma yönünü karşılarken, opulentia servet boyutunu verir; zâtî bağımsızlığı tam kuşatmaz. | Güçlü |
| İngilizce | Self-sufficiency, Wealth, Avail | Kendine yetme, zenginlik, fayda verme/koruma | Avail fiili kökün «أغنى عنه» (savdı, yarar sağladı) yapısını, self-sufficiency ise mutlak ihtiyaçsızlık yönünü karşılar. | Güçlü |
| Almanca | Autarkie, Wohlstand, Nützen | Öz yeterlilik, zenginlik, işe yarama | Autarkie dışa bağımlı olmama yönünü, nützen ise ayetlerdeki defetme ve fayda verme yönünü verir. | Güçlü |
| Fransızca | Autosuffisance, Richesse, Servir | Kendi kendine yetme, zenginlik, yaramak | Autosuffisance terimi ontolojik boyutu iyi yansıtır; servir à rien ifadesi ise «ما أغنى» kullanımına denktir. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary; Lewis & Short; Duden Das Herkunftswörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْغَنِيُّ / غَنِيٌّ | Mutlak zâtî ihtiyaçsızlık | Allah'ın hiçbir yaratılmışa, ibadete veya kâinata muhtaç olmadığını bildiren uluhiyet bağlamı (Âl-i İmrân [3:97](https://lisan.digital/tr/ayet/3:97.md), Hac [22:64](https://lisan.digital/tr/ayet/22:64.md), Lokmân [31:12](https://lisan.digital/tr/ayet/31:12.md)). |
| مَا أَغْنَى / لَا يُغْنِي | Savamamak, koruyamamak, açığı kapatamamak | Kıyamet gününde malın, evladın veya şefaatçilerin azabı savmada hiçbir işe yaramayacağı bağlamı (Yûnus [10:36](https://lisan.digital/tr/ayet/10:36.md), Duhân [44:41](https://lisan.digital/tr/ayet/44:41.md), Necm [53:28](https://lisan.digital/tr/ayet/53:28.md), Tebbet [111:2](https://lisan.digital/tr/ayet/111:2.md)). |
| أَغْنَى / يُغْنِي | Maddi ve manevi zengin kılmak, ihtiyacı gidermek | Allah'ın kullarını fakirlikten kurtarıp rızıklandırması ve yetirmesi bağlamı (Nûr [24:32](https://lisan.digital/tr/ayet/24:32.md), Duhâ [93:8](https://lisan.digital/tr/ayet/93:8.md), Necm [53:48](https://lisan.digital/tr/ayet/53:48.md)). |
| لَمْ يَغْنَوْا | Yurt tutmamış, hiç yaşamamış gibi olmak | Helak edilen inkârcı kavimlerin yurtlarında hiç oturmamış, zevk ve karar bulmamış gibi silinip gitmesi bağlamı (A‘râf [7:92](https://lisan.digital/tr/ayet/7:92.md), Hûd [11:68](https://lisan.digital/tr/ayet/11:68.md), Hûd [11:95](https://lisan.digital/tr/ayet/11:95.md)). |
| اسْتَغْنَى | İhtiyaçsız davranmak, kibirle müstağni saymak | İnsanın kendisini kendine yeterli zannedip haddi aşması veya hakikatten yüz çevirmesi bağlamı (Abese [80:5](https://lisan.digital/tr/ayet/80:5.md), Alak [96:7](https://lisan.digital/tr/ayet/96:7.md)). |
| أَغْنِيَاءُ | Maddi servet sahipleri | İffetinden dolayı durumunu belli etmeyen veya savaştan geri kalmak isteyen varlıklı kimseler bağlamı (Bakara [2:273](https://lisan.digital/tr/ayet/2:273.md), Âl-i İmrân [3:181](https://lisan.digital/tr/ayet/3:181.md), Tevbe [9:93](https://lisan.digital/tr/ayet/9:93.md)). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Zâtî sıfatlar ve tenzih | Allah Teâlâ’nın varlığında, bekasında ve fiillerinde hiçbir varlığa muhtaç olmaması (Ganiyy-i Mutlak), mahlûkatın ise zâtı gereği fakir olması. | Mutlak ontolojik bağımsızlık ve noksanlıktan tenzih. |
| Fıkıh | Zekât, nafaka ve kifaf miktarı | Kimin zengin sayılıp zekât alamayacağı ve kimin zekât vermekle yükümlü olacağı hususundaki zenginlik sınırı (nisap miktarı). | Asli ihtiyaçların ötesinde mülkiyet ve harcama yeterliliği. |
| Tefsir | Ahiret muhasebesi ve helak tasvirleri | «Kefâ» ile «ağnâ» arasındaki fark; mal ve nüfuzun ahirette azabı savmada kâfi gelmeyeceğinin izahı. | Tehdit ve azabı defetmede yetersizlik (adem-i kifâyet). |
| Hadis | Ahlak ve nefis terbiyesi | Hakiki zenginliğin mal çokluğunda değil, gönül tokluğunda (gınâü'n-nefs) olduğunu bildiren nebevî beyanlar. | Kanaat, iç huzur ve ihtirastan arınmış doyum. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Uluhiyet-ubudiyet ilişkisi | Mutlak yetkinlik ve istiğnâ | Yaratıcının hiçbir şeye muhtaç olmaması, insanın ise mutlak fakr içinde bulunması | Dini sistemde şirk ve noksanlık algısını yıkar; ibadetin Allah'ın ihtiyacı için değil insanın kemali için olduğunu temellendirir. | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve hakikat | Delilin kâfiyeti ve zannın yetersizliği | Zannın hakikatin yerini tutamayacağını gösterme | Bilgi kuramında zannın hakikati ikame edemeyeceğini («لا يغني من الحق شيئا») belirterek kesin bilgi ölçütü koyar. | Güçlü |
| Siyasi | Otorite ve caydırıcılık | Savunma ve kalkan olma gücü | Baskıyı ve zararı bertaraf edebilme yetisi | İttifakların, soy bağının veya orduların ilahi hüküm karşısında koruyucu bir set oluşturamayacağını gösterir. | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve dağıtım | Kendi kendine yetme ve refah tabanı | Asgari geçim güvencesi ve servet dolaşımı | Servetin yalnızca zenginler arasında dolaşan bir tahakküm aracına dönüşmesini engelleyip toplumun tabanını müstağni kılmayı hedefler. | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kapalı sistem dengesi ve sönümleme katsayısı (Damping) | Dışarıdan kütle ve enerji girişine ihtiyaç duymaksızın kendi dengesini koruyan termodinamik sistemler veya harici şok dalgasını tamamen emip sıfırlayan sönümleme kapasitesi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Otarki (Ekonomik bağımsızlık) ve psikolojik özerklik | Bir toplumun dışa bağımlı olmadan kendi üretim gücüyle idame edebilmesi; bireyin ise dış onay ve baskılardan bağımsız içsel bir benlik dengesi kurabilmesi. | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca kapitalist sermaye birikimi, para fazlalığı ve maddi refah düzeyine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün Kur'an'daki en temel ağırlığı; bir şeyin zararı savmada kâfi gelmesi, açığı kapatabilmesi, ontolojik olarak kimseye muhtaç olmaması ve bir yerde karar kılıp mesut şekilde yaşamasıdır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | «ما أغنى عنه ماله» gibi ayetleri «malı onu zengin etmedi» gibi zayıf veya anlamsız bir tercümeye hapsederek; malın azabı savmada, ölümü engellemede hiçbir işe yaramadığı ve kifâyetsiz kaldığı hakikatini görememek; ayrıca insanın «istiğnâ» (kendini yeterli görme) kibrinin kökenindeki sahte güvenceyi kavrayamamak. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın ontolojik çatısını oluşturan «Allah el-Ganiyy'dir, insan ise el-fakîr'dir» temel denkliğini kurar. Varlığın Yaratıcı karşısındaki konumunu belirlerken, diğer yandan ahiret hesaplaşmasında dünyevi hiçbir gücün ilahi adaleti bertaraf etmeye «kâfi gelmeyeceğini» bildirir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcı kavimlerin yıkılışını anlatan helak ayetlerinde («ke-en lem yağnew fîhâ»), kıyamet sahnelerinde mal ve evladın fayda vermeyişini anlatan uyarılarda ve Allah'ın zâtî müstağniliğini ilan eden tevhid ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İbadetlerin ve taatlerin Allah'a bir fayda sağladığı veya O'nun bunlara ihtiyacı olduğu zannını çürütür; zenginliği yalnızca mal çokluğu sanan dünyevi algıyı yıkarak asıl zenginliğin ve gücün ontolojik yetkinlik ve içsel doyum olduğunu gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir mekânda başkasına muhtaç olmaksızın huzurla yerleşip yurt tutmak, harici hiçbir desteğe gerek duymayacak derecede tam ve kâfi olmak, bir tehlikeyi bizzat savıp açığı tamamen kapatmak.
- Soyut anlam: Varlıksal olarak hiçbir eksiklik barındırmayan mutlak bağımsızlık; harici bir sebebin onayına, varlığına veya desteğine muhtaç olmama durumu; sahte bir güvenceyle haddi aşma psikolojisi (istiğnâ).
- Sistematik karşılık: İlahiyat alanında Ganiyy-i Mutlak olan Zât ile mutlak muhtaç olan mahlûkat arasındaki ontolojik ayrım; iktisat ve ahlakta dışa bağımlılığı kıran üretim ve gönül doygunluğu; eskatolojide ise dünyevi araçların azap karşısındaki mutlak yetersizliği ve etkisizliği.
- LaTeX modeli: $$G(x) \iff \Big( \Delta(x) = 0 \quad \wedge \quad \lim_{y \to \infty} \frac{\partial x}{\partial y} = 0 \Big)$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $x$ incelenen varlığı veya sistemi temsil eder. $\Delta(x) = 0$ ifadesi, sistemin hiçbir içsel açığı ve ihtiyacı bulunmadığını, tam bir kifâyet ve doyum halinde olduğunu simgeler. $\frac{\partial x}{\partial y} = 0$ ifadesi ise, $x$'in harici herhangi bir $y$ değişkenine veya dış desteğe olan bağımlılığının sıfır olduğunu, dolayısıyla mutlak bağımsızlığı ve kendine yetmeyi matematiksel olarak ifade eder. Bu durum tam gerçekleştiğinde $G(x)$ yani gınâ (gerçek ihtiyaçsızlık) durumu hâsıl olur. Ahiretteki «lâ yuğnî» kullanımı ise, harici bir kalkan olan $y$'nin azap fonksiyonu karşısında $\Delta$ açığını kapatma katsayısının sıfır olması demektir.

## Geçtiği ayetler (72 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%86%D9%8A/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:263](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/2:263.md) — غَنِيٌّ

قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُهَا أَذًى وَاللَّهُ غَنِيٌّ حَلِيمٌ

Meal (IK): Bir tatlı dil, bir af, peşinden eziyet gelecek sadakadan daha hayırlıdır. Ve Allah Gani’dir, Halim’dir.

### [Bakara 2:267](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/2:267.md) — غَنِيٌّ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَلَا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَلَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; kazandıklarınızın iyilerden ve size yerden çıkardıklarımızdan infak edin. Kendiniz göz yummadan alıcısı olmadığınız bayağı şeyleri vermeye yeltenmeyin. Ve bilin ki; Allah, Gani’dir, Hamid’dir.

### [Bakara 2:273](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/2:273.md) — أَغْنِيَاءَ

لِلْفُقَرَاءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْبًا فِي الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسِيمَاهُمْ لَا يَسْأَلُونَ النَّاسَ إِلْحَافًا وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ

Meal (IK): Sadakalarınızı, kendilerini Allah yoluna vermiş olup da yeryüzünde dolaşmayan ve tanımayanların; hayalarından dolayı onları zengin zannettikleri yoksullara verin. Onları yüzlerinden tanırsın. Yüzsüzlük ederek insanlardan bir şey istemezler. Hayırdan ne infak ederseniz şüphesiz Allah onu bilir.

### [Ali İmran 3:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/3:10.md) — تُغْنِيَ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَأُولَئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ

Meal (IK): Doğrusu küfredenlerin; malları ve çocukları Allah’a karşı onlara bir şey sağlamaz. Ve onlar ateşin yakıtıdırlar.

### [Ali İmran 3:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/3:97.md) — غَنِيٌّ

فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Orada apaçık alametlerle, İbrahim’in makamı vardır. Kim, oraya girerse emin olur. Ona yol bulabilen herkesin, Ka’be’yi haccetmesi insanlar üzerinde Allah’ın bir hakkıdır. Kim inkar ederse; bilsin ki doğrusu Allah, alemlerden müstağni’dir.

### [Ali İmran 3:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/3:116.md) — تُغْنِيَ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Küfredenlerin malları ve çocukları Allah’a karşı kendilerine hiçbir fayda sağlamayacaktır. Onlar cehennem yaranıdırlar, orada ebediyyen kalacaklardır.

### [Ali İmran 3:181](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/3:181.md) — أَغْنِيَاءُ

لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَنَحْنُ أَغْنِيَاءُ سَنَكْتُبُ مَا قَالُوا وَقَتْلَهُمُ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَنَقُولُ ذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ

Meal (IK): Gerçekten, Allah, fakirdir, bizler zenginiz, diyenlerin lafını; Allah işitmiştir. Dediklerini ve haksız yere peygamberleri öldürdüklerini yazacağız. Ve: Tadın o yangın azabını, diyeceğiz.

### [Nisa 4:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/4:6.md) — غَنِيًّا

وَابْتَلُوا الْيَتَامَى حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَأْكُلُوهَا إِسْرَافًا وَبِدَارًا أَنْ يَكْبَرُوا وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا

Meal (IK): Öksüzleri evlenme çağına gelene kadar deneyin. O vakit kendilerinde bir olgunlaşma görürseniz; mallarını kendilerine teslim edin. Büyüyecekler de geri alacaklar diye onları israf edip de tez elden yemeyin. Zengin olan sakınsın. Fakir olan da uygun bir şekilde yesin. Mallarını kendilerine verdiğinizde yanlarında şahid bulundurun. Hesab sorucu olarak Allah kafidir.

### [Nisa 4:130](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/4:130.md) — يُغْنِ

وَإِنْ يَتَفَرَّقَا يُغْنِ اللَّهُ كُلًّا مِنْ سَعَتِهِ وَكَانَ اللَّهُ وَاسِعًا حَكِيمًا

Meal (IK): Eğer ayrılırlarsa; Allah, her birinin nimetinin genişliği ile zengin kılar. Allah; Vasi’, Hakim olandır.

### [Nisa 4:131](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/4:131.md) — غَنِيًّا

وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَلَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَإِيَّاكُمْ أَنِ اتَّقُوا اللَّهَ وَإِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَكَانَ اللَّهُ غَنِيًّا حَمِيدًا

Meal (IK): Göklerde olanlar da, yerde olanlar da Allah’ındır. Andolsun ki; senden önce kendilerine kitab verilenlere de size de hep; Allah’dan korkun, diye tavsiye ettik. Küfür ederseniz; muhakkak ki göklerde olanlar da yerde olanlar da Allah’ındır. Allah; Gani ve Hamid olandır.

### [Nisa 4:135](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/4:135.md) — غَنِيًّا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَى أَنْفُسِكُمْ أَوِ الْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ إِنْ يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقِيرًا فَاللَّهُ أَوْلَى بِهِمَا فَلَا تَتَّبِعُوا الْهَوَى أَنْ تَعْدِلُوا وَإِنْ تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا

Meal (IK): Ey iman edenler; kendiniz, ana-babanız ve yakınlarınız aleyhinde de olsa Allah için şahid olarak adaleti gözetin. İster zengin, ister fakir olsun; onları Allah’ın koruması daha uygundur. Adaletinizde heveslere uymayın. Eğer dilinizi büker veya yüz çevirirseniz; Allah, yaptıklarınızdan haberdardır.

### [En'am 6:133](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/6:133.md) — الْغَنِيُّ

وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَسْتَخْلِفْ مِنْ بَعْدِكُمْ مَا يَشَاءُ كَمَا أَنْشَأَكُمْ مِنْ ذُرِّيَّةِ قَوْمٍ آخَرِينَ

Meal (IK): Rabbın müstağni ve rahmet sahibidir. İsterse, sizi giderir ve arkanızdan yerinize dilediğini getirir. Nitekim sizi de başka bir kavmin soyundan getirmiştir.

### [Araf 7:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/7:48.md) — أَغْنَى

وَنَادَى أَصْحَابُ الْأَعْرَافِ رِجَالًا يَعْرِفُونَهُمْ بِسِيمَاهُمْ قَالُوا مَا أَغْنَى عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ

Meal (IK): A’raf ashabı; simalarıyla tanıdıkları adamlara seslenirler: Topluluğunuz, topladığınız mal ve büyüklük taslamalarınız size fayda vermedi, derler.

### [Araf 7:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/7:92.md) — يَغْنَوْا

الَّذِينَ كَذَّبُوا شُعَيْبًا كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا الَّذِينَ كَذَّبُوا شُعَيْبًا كَانُوا هُمُ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Şuayb’ı yalanlayanlar, zaten yurtlarında hiç oturmamış gibi oldular. Şuayb’ı yalanlamış olanlar; hüsrana uğrayanlar, işte onlar oldular.

### [Enfal 8:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/8:19.md) — تُغْنِيَ

إِنْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جَاءَكُمُ الْفَتْحُ وَإِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَإِنْ تَعُودُوا نَعُدْ وَلَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئًا وَلَوْ كَثُرَتْ وَأَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Eğer, fetih istiyor idiyseniz; işte size fetih gelmiştir. Eğer vazgeçerseniz; bu, sizin için daha hayırlıdır. Yok tekrar dönerseniz; biz de döneriz. Topluluğunuz çok da olsa hiç bir şeye yaramaz. Çünkü Allah muhakkak mÜ’minlerle beraberdir.

### [Tevbe 9:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/9:25.md) — تُغْنِ

لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئًا وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; Allah, size birçok yerlerde ve Huneyn gününde yardım etmiştir. Hani, çokluğunuz sizi böbürlendirmişti de size bir faydası olmamıştı. Yeryüzü genişliğine rağmen size dar gelmişti. Sonra gerisin geri dönüp gitmiştiniz.

### [Tevbe 9:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/9:28.md) — يُغْنِيكُمُ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلَا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هَذَا وَإِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ إِنْ شَاءَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; doğrusu müşrikler ancak necistir. Onun için bu yıllarından sonra Mescid-i Haram’a yaklaşmasınlar. Eğer fakirlikten korkarsanız, Allah dilerse sizi yakında kendi lütfu ile zenginleştirir. Muhakkak ki Allah; Alim’dir, Hakim’dir.

### [Tevbe 9:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/9:74.md) — أَغْنَاهُمُ

يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ مَا قَالُوا وَلَقَدْ قَالُوا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُوا بَعْدَ إِسْلَامِهِمْ وَهَمُّوا بِمَا لَمْ يَنَالُوا وَمَا نَقَمُوا إِلَّا أَنْ أَغْنَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ مِنْ فَضْلِهِ فَإِنْ يَتُوبُوا يَكُ خَيْرًا لَهُمْ وَإِنْ يَتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ عَذَابًا أَلِيمًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمَا لَهُمْ فِي الْأَرْضِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ

Meal (IK): And olsun ki, müslüman olduktan sonra inkar edip küfür sözünü söylemişler iken, söylemedik diye Allah’a yemin ettiler, başaramayacakları bir şeye giriştiler; Allah ve peygamberi bol nimetinden onları zenginleştirdi ve öç almaya kalktılar. Eğer tevbe ederlerse iyiliklerine olur; şayet yüz çevirirlerse, Allah onları dünya ve ahirette can yakıcı azaba uğratır. Ve onlar için yeryüzünde bir dost ve yardımcı yoktur.

### [Tevbe 9:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/9:93.md) — أَغْنِيَاءُ

إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ وَهُمْ أَغْنِيَاءُ رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوَالِفِ وَطَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Sorumluluk ancak, zengin oldukları halde senden izin isteyen, geride kalan kadınlarla bulunmaya razı olanlara ve Allah kalblerini mühürlemiş olduğu için bilmeyenleredir.

### [Yunus 10:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/10:24.md) — تَغْنَ

إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْأَنْعَامُ حَتَّى إِذَا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ أَهْلُهَا أَنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَيْهَا أَتَاهَا أَمْرُنَا لَيْلًا أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَاهَا حَصِيدًا كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

Meal (IK): Dünya hayatının misali; sadece gökten indirdiğimiz su gibidir. Onunla, insan ve hayvanların yiyerek beslendikleri bitkiler bol bol yetişir; yeryüzü renk renk, çeşit çeşit masullerle süslenir. Ve yerin sahibleri bütün bunlara kadir olduklarını sandıkları sırada; geceleyin veya gündüzün emrimiz geliverirde orayı hiç birşey bitirmemişe çeviririz. Daha dün birşey yokmuş gibi olur. İşte Biz, ayetlerimizi düşünen insanlar için böylece açıklarız.

### [Yunus 10:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/10:36.md) — يُغْنِي

وَمَا يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا إِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ

Meal (IK): Onların çoğu, sadece zanna tabi olurlar. Şüphe yok ki zann, hakikat karşısında bir şey ifade etmez. Doğrusu Allah, onların bütün işlediklerini bilendir.

### [Yunus 10:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/10:68.md) — الْغَنِيُّ

قَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا سُبْحَانَهُ هُوَ الْغَنِيُّ لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ إِنْ عِنْدَكُمْ مِنْ سُلْطَانٍ بِهَذَا أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Allah, çocuk edindi, dediler. Haşa, Allah bundan münezzehtir. O, müstağnidir. Göklerde ve yerde ne varsa hepsi O’nundur. Bu hususta hiç bir deliliniz yok. Allah hakkında bilmediğiniz şeyi mi söylüyorsunuz?

### [Yunus 10:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/10:101.md) — تُغْنِي

قُلِ انْظُرُوا مَاذَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا تُغْنِي الْآيَاتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): De ki: Göklerde ve yerde neler var, bir bakın. Fakat bunca ayetler ve uyarılar inanmayanlar güruhuna fayda vermez.

### [Hud 11:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/11:68.md) — يَغْنَوْا

كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا أَلَا إِنَّ ثَمُودَ كَفَرُوا رَبَّهُمْ أَلَا بُعْدًا لِثَمُودَ

Meal (IK): Sanki orada hiç yaşamamışlardı. Bilin ki; Semud, Rabblarını inkar etmişlerdi. Ve yine bilin ki; Semud, Allah’ın rahmetinden uzaklaştı.

### [Hud 11:95](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/11:95.md) — يَغْنَوْا

كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا أَلَا بُعْدًا لِمَدْيَنَ كَمَا بَعِدَتْ ثَمُودُ

Meal (IK): Sanki orada hiç yaşamamışlardı. Bilin ki; Semud da Medyen de Allah’ın rahmetinden uzaklaştı.

### [Hud 11:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/11:101.md) — أَغْنَتْ

وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَمَا أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمُ الَّتِي يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ لَمَّا جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَمَا زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ

Meal (IK): Onlara, Biz zulmetmedik, fakat onlar kendilerine zulmettiler. Rabbının emri gelince de Allah’ı bırakıp taptıkları ilahları kendilerine bir fayda vermedi. Kayıplarını artırmaktan başka bir şeye yaramadı.

### [Yusuf 12:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/12:67.md) — أُغْنِي

وَقَالَ يَابَنِيَّ لَا تَدْخُلُوا مِنْ بَابٍ وَاحِدٍ وَادْخُلُوا مِنْ أَبْوَابٍ مُتَفَرِّقَةٍ وَمَا أُغْنِي عَنْكُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ

Meal (IK): Ve dedi ki: Oğullarım, hepiniz bir kapıdan girmeyin, ayrı ayrı kapılardan girin. Bununla beraber, Allah katında size bir faydam olmaz. Hüküm ancak Allah’ındır. Ben, O’na tevekkül ettim. Tevekkül edenler de yalnız O’na tevekkül etsinler.

### [Yusuf 12:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/12:68.md) — يُغْنِي

وَلَمَّا دَخَلُوا مِنْ حَيْثُ أَمَرَهُمْ أَبُوهُمْ مَا كَانَ يُغْنِي عَنْهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا حَاجَةً فِي نَفْسِ يَعْقُوبَ قَضَاهَا وَإِنَّهُ لَذُو عِلْمٍ لِمَا عَلَّمْنَاهُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Babalarının kendilerine emrettiği yerden girdiler. Bu, Allah katında onlara bir fayda sağlamazdı. Ancak Ya’kub içindeki dileği meydana çıkarmış oldu. O, şüphe yok ki kendisine öğrettiğimiz için ilim sahibi idi, ama insanların çoğu bilmezler.

### [İbrahim 14:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/14:8.md) — لَغَنِيٌّ

وَقَالَ مُوسَى إِنْ تَكْفُرُوا أَنْتُمْ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ

Meal (IK): Musa: Siz ve yeryüzünde bulunanların hepsi nankörlük etseniz; muhakkak ki Allah, müstağni ve hamde layık olandır, demişti.

### [İbrahim 14:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/14:21.md) — مُغْنُونَ

وَبَرَزُوا لِلَّهِ جَمِيعًا فَقَالَ الضُّعَفَاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذَابِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ قَالُوا لَوْ هَدَانَا اللَّهُ لَهَدَيْنَاكُمْ سَوَاءٌ عَلَيْنَا أَجَزِعْنَا أَمْ صَبَرْنَا مَا لَنَا مِنْ مَحِيصٍ

Meal (IK): Onların hepsi; Allah’ın huzuruna toplanıp çıkarlar. Zayıflar büyüklük taslayanlara: Doğrusu biz; size uymuştuk. Allah’ın azabından bizi koruyabilecek misiniz? derler. Onlar da: Allah, bizi doğru yola eriştirseydi; biz de sizi eriştirirdik. Şu halde artık sızlansak da katlansak da birdir. Bizim için kaçıp sığınacak bir yer yoktur, derler.

### [Hicr 15:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/15:84.md) — أَغْنَى

فَمَا أَغْنَى عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

Meal (IK): Binaenaleyh yaptıkları da kendilerine bir fayda sağlamadı.

### [Meryem 19:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/19:42.md) — يُغْنِي

إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ يَاأَبَتِ لِمَ تَعْبُدُ مَا لَا يَسْمَعُ وَلَا يُبْصِرُ وَلَا يُغْنِي عَنْكَ شَيْئًا

Meal (IK): Hani babasına demişti ki: Babacığım; işitmeyen, görmeyen ve sana hiç bir faydası olmayan şeylere niçin tapıyorsun?

### [Hac 22:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/22:64.md) — الْغَنِيُّ

لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ

Meal (IK): Göklerde ve yerde olanlar O’nundur. Muhakkak ki O; Gani’dir, Hamid’dir.

### [Nur 24:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/24:32.md) — يُغْنِهِمُ

وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): İçinizden bekarları ve kölelerinizden, cariyelerinizden salih olanları evlendirin. Şayet yoksul iseler; Allah onları lutfuyla zenginleştirir. Ve Allah; Vasi’dir, Alim’dir.

### [Nur 24:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/24:33.md) — يُغْنِيَهُمُ

وَلْيَسْتَعْفِفِ الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ نِكَاحًا حَتَّى يُغْنِيَهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَالَّذِينَ يَبْتَغُونَ الْكِتَابَ مِمَّا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ فَكَاتِبُوهُمْ إِنْ عَلِمْتُمْ فِيهِمْ خَيْرًا وَآتُوهُمْ مِنْ مَالِ اللَّهِ الَّذِي آتَاكُمْ وَلَا تُكْرِهُوا فَتَيَاتِكُمْ عَلَى الْبِغَاءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّنًا لِتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَنْ يُكْرِهْهُنَّ فَإِنَّ اللَّهَ مِنْ بَعْدِ إِكْرَاهِهِنَّ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Evlenemeyenler de; kendilerini Allah, lutfuyla zenginleştirinceye kadar iffetli davransınlar. Kölelerinizden hür olmak için bedel vermek isteyenlerin bedel vermelerini kabul edin. Şayet onlarda bir hayır görüyorsanız Ve Allah’ın size verdiği maldan onlara verin. Dünya hayatının geçici menfaatını elde etmek için iffetli olmak isteyen cariyelerinizi fuhşa zorlamayın. Kim onları zorlarsa şüphesiz ki Allah, onların zorlamalarından sonra da Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Şuara 26:207](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/26:207.md) — أَغْنَى

مَا أَغْنَى عَنْهُمْ مَا كَانُوا يُمَتَّعُونَ

Meal (IK): Eğlendirilmiş olmaları onlara bir fayda sağlamaz.

### [Neml 27:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/27:40.md) — غَنِيٌّ

قَالَ الَّذِي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتَابِ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَنْ يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ فَلَمَّا رَآهُ مُسْتَقِرًّا عِنْدَهُ قَالَ هَذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّي لِيَبْلُوَنِي أَأَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ وَمَنْ شَكَرَ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَرِيمٌ

Meal (IK): Nezdinde kitabdan bir bilgi bulunan da dedi ki: Gözünü açıp kapamadan ben, onu sana getiririm. Süleyman tahtı yanına yerleşivermiş görünce dedi ki: Bu, Rabbımın lutfundandır. Şükür mü yoksa küfür mü edeceğim diye beni sınamak içindir. Kim şükrederse; ancak kendisi için şükretmiş olur. Kim de küfrederse; muhakkak ki Rabbım; Gani’dir, Kerim’dir.

### [Ankebut 29:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/29:6.md) — لَغَنِيٌّ

وَمَنْ جَاهَدَ فَإِنَّمَا يُجَاهِدُ لِنَفْسِهِ إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Kim cihad ederse; ancak kendisi için cihad etmiş olur. Zira Allah; alemlerden müstağnidir.

### [Lokman 31:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/31:12.md) — غَنِيٌّ

وَلَقَدْ آتَيْنَا لُقْمَانَ الْحِكْمَةَ أَنِ اشْكُرْ لِلَّهِ وَمَنْ يَشْكُرْ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, Allah’a şükret diye Lokman’a hikmeti verdik. Kim şükrederse; ancak kendisi için şükretmiş olur. Kim de küfrederse; muhakkak ki Allah; Gani’dir, Hamid’dir.

### [Lokman 31:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/31:26.md) — الْغَنِيُّ

لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ

Meal (IK): Göklerde ve yerde olanlar Allah’ındır. Muhakkak ki Allah’tır O, Gani ve Hamid.

### [Fatır 35:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/35:15.md) — الْغَنِيُّ

يَاأَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ

Meal (IK): Ey insanlar; sizler, Allah’a muhtaçsınız. Allah ise Gani’dir, Hamid’dir

### [Yasin 36:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/36:23.md) — تُغْنِ

أَأَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ آلِهَةً إِنْ يُرِدْنِ الرَّحْمَنُ بِضُرٍّ لَا تُغْنِ عَنِّي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا وَلَا يُنْقِذُونِ

Meal (IK): Ben, O’ndan başka tanrılar mı edinirim? Eğer Rahman bana bir zarar vermek isterse; onların şefaatı bana hiç bir fayda sağlamaz ve beni kurtarmaz da.

### [Zümer 39:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/39:7.md) — غَنِيٌّ

إِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْكُمْ وَلَا يَرْضَى لِعِبَادِهِ الْكُفْرَ وَإِنْ تَشْكُرُوا يَرْضَهُ لَكُمْ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى ثُمَّ إِلَى رَبِّكُمْ مَرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

Meal (IK): Eğer küfrederseniz; muhakkak ki Allah, sizden müstağnidir. Fakat O, kulları için küfre rıza göstermez. Eğer şükrederseniz; sizden hoşnud olur. Hiç bir günahkar diğerinin günahını yüklenmez. Sonra dönüşünüz Rabbınızadır. O zaman yaptıklarınızı size haber verir. Muhakkak ki O, göğüslerin özünü bilendir.

### [Zümer 39:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/39:50.md) — أَغْنَى

قَدْ قَالَهَا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَمَا أَغْنَى عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

Meal (IK): Onlardan öncekiler de bunu söylemişlerdi. Ama kazandıkları şey, kendilerine bir fayda vermemişti.

### [Mü'min 40:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/40:47.md) — مُغْنُونَ

وَإِذْ يَتَحَاجُّونَ فِي النَّارِ فَيَقُولُ الضُّعَفَاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا نَصِيبًا مِنَ النَّارِ

Meal (IK): Ateşin içinde birbirleriyle tartışırlarken güçsüzler, büyüklük taslayanlara derler ki: Doğrusu biz, size uymuştuk. Şimdi ateşin bir parçasını olsun bizden savabilir misiniz?

### [Mü'min 40:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/40:82.md) — أَغْنَى

أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَانُوا أَكْثَرَ مِنْهُمْ وَأَشَدَّ قُوَّةً وَآثَارًا فِي الْأَرْضِ فَمَا أَغْنَى عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

Meal (IK): Yeryüzünde gezip dolaşmazlar mı ki; kendilerinden öncekilerin akıbetlerinin nasıl olduğunu görsünler. Hem onlar; kendilerinden daha çok, daha kuvvetli ve yeryüzünde daha sağlam eser bırakan kimselerdi. Ama kazandıkları onlara bir fayda sağlamamıştı.

### [Duhan 44:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/44:41.md) — يُغْنِي

يَوْمَ لَا يُغْنِي مَوْلًى عَنْ مَوْلًى شَيْئًا وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ

Meal (IK): O gün; dostun dosta hiç bir yardımı olmaz, yardım da görmezler.

### [Casiye 45:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/45:10.md) — يُغْنِي

مِنْ وَرَائِهِمْ جَهَنَّمُ وَلَا يُغْنِي عَنْهُمْ مَا كَسَبُوا شَيْئًا وَلَا مَا اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِيَاءَ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Arkalarından da cehennem. Kazandıkları şeyler de, Allah’tan başka edindikleri veliler de onlara bir fayda vermez. Ve onlar için, büyük bir azab vardır.

### [Casiye 45:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/45:19.md) — يُغْنُوا

إِنَّهُمْ لَنْ يُغْنُوا عَنْكَ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَإِنَّ الظَّالِمِينَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَاللَّهُ وَلِيُّ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki onlar; Allah’a karşı sana hiç bir fayda veremezler. Doğrusu zalimler birbirlerinin velileridir. Allah da muttakilerin velisidir.

### [Ahkaf 46:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/46:26.md) — أَغْنَى

وَلَقَدْ مَكَّنَّاهُمْ فِيمَا إِنْ مَكَّنَّاكُمْ فِيهِ وَجَعَلْنَا لَهُمْ سَمْعًا وَأَبْصَارًا وَأَفْئِدَةً فَمَا أَغْنَى عَنْهُمْ سَمْعُهُمْ وَلَا أَبْصَارُهُمْ وَلَا أَفْئِدَتُهُمْ مِنْ شَيْءٍ إِذْ كَانُوا يَجْحَدُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَحَاقَ بِهِمْ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; onları, sizi yerleştirmediğimiz yerlere yerleştirmiştik. Ve kendilerine kulaklar, gözler ve kalbler vermiştik. Ne var ki; kulakları, gözleri ve kalbleri onlara bir fayda sağlamadı. Çünkü onlar; Allah’ın ayetlerini bile bile inkar ediyorlardı. Sonunda onları alay ettikleri şey kuşatıverdi.

### [Muhammed 47:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/47:38.md) — الْغَنِيُّ

هَأَنْتُمْ هَؤُلَاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ وَمَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ وَاللَّهُ الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُونُوا أَمْثَالَكُمْ

Meal (IK): İşte sizler; Allah yolunda infak etmek için çağrılıyorsunuz. İçinizden kiminiz cimrilik ediyor. Kim cimrilik ederse; ancak kendi nefsine cimrilik etmiş olur. Allah; Gani’dir, siz ise fakirlersiniz. Eğer O’ndan yüz çevirirseniz; yerinize sizden başka bir kavmi getirir. Sonra onlar sizin benzerleriniz olmazlar.

### [Tur 52:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/52:46.md) — يُغْنِي

يَوْمَ لَا يُغْنِي عَنْهُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئًا وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ

Meal (IK): O gün; tuzakları kendilerine bir fayda vermez, yardım da görmezler.

### [Necm 53:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/53:26.md) — تُغْنِي

وَكَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّمَوَاتِ لَا تُغْنِي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَرْضَى

Meal (IK): Göklerde nice melek vardır ki; Allah, dileyeceği ve razı olacağı kimseler için izin vermedikçe onların şefaatı hiç bir şeye yaramaz.

### [Necm 53:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/53:28.md) — يُغْنِي

وَمَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا

Meal (IK): Halbuki onların bu hususta bilgileri yoktur. Onlar, sadece zanna uyarlar. Zan ise hiç şüphesiz gerçekten bir şey ifade etmez.

### [Necm 53:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/53:48.md) — أَغْنَى

وَأَنَّهُ هُوَ أَغْنَى وَأَقْنَى

Meal (IK): Doğrusu muhtaç olmaktan kurtaran da O’dur, sermaye sahibi kılan da.

### [Kamer 54:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/54:5.md) — تُغْنِ

حِكْمَةٌ بَالِغَةٌ فَمَا تُغْنِ النُّذُرُ

Meal (IK): Ki bunlar gayesine ermiş bir hikmettir. Fakat uyarılar fayda vermiyor.

### [Hadid 57:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/57:24.md) — الْغَنِيُّ

الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَمَنْ يَتَوَلَّ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ

Meal (IK): Onlar ki; cimrilik ederler ve insanlara da cimriliği emrederler. Kim, yüz çevirirse; şüphesiz ki Allah; Gani’dir, Hamid’dir.

### [Mücadele 58:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/58:17.md) — تُغْنِيَ

لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Onların malları da, oğulları da Allah katında kendilerine bir fayda vermez. Onlar, cehennem ashabıdırlar ve orada ebediyyen kalacaklardır.

### [Haşr 59:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/59:7.md) — الْأَغْنِيَاءِ

مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنْكُمْ وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Kasabalar halkından, Allah’ın Rasulüne fey’ olarak verdiği; Allah, peygamber, akrabalar, yetimler, yoksullar ve yolda kalanlar içindir. Ta ki içinizden zenginler arasında elden ele dolaşan bir devlet olmasın. Peygamber, size ne verirse onu alın, neden de nehyederse ondan sakının. Ve Allah’tan korkun. Muhakkak ki Allah; azabı şiddetli olandır.

### [Mümtehine 60:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/60:6.md) — الْغَنِيُّ

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِيهِمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَمَنْ يَتَوَلَّ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ

Meal (IK): Andolsun ki; sizlerden, Allah’ı ve ahiret gününü umanlar için onlarda güzel bir örnek vardır. Kim de yüz çevirirse, muhakkak ki Allah; Gani’ dir, Hamid’dir.

### [Tegabün 64:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/64:6.md) — وَاسْتَغْنَى · غَنِيٌّ

ذَلِكَ بِأَنَّهُ كَانَتْ تَأْتِيهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَقَالُوا أَبَشَرٌ يَهْدُونَنَا فَكَفَرُوا وَتَوَلَّوْا وَاسْتَغْنَى اللَّهُ وَاللَّهُ غَنِيٌّ حَمِيدٌ

Meal (IK): Bunun sebebi şudur: Peygamberleri onlara apaçık deliller getiriyorlardı da onlar; bizi bir beşer mi doğru yola götürecekmiş? diyerek küfredip yüz çevirmişlerdi. Allah ise hiç bir şeye muhtaç olmadığını göstermişti. Allah; Gani’dir, Hamid’dir.

### [Tahrim 66:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/66:10.md) — يُغْنِيَا

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَةَ نُوحٍ وَامْرَأَةَ لُوطٍ كَانَتَا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَالِحَيْنِ فَخَانَتَاهُمَا فَلَمْ يُغْنِيَا عَنْهُمَا مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَقِيلَ ادْخُلَا النَّارَ مَعَ الدَّاخِلِينَ

Meal (IK): Allah; küfredenlere Nuh’un karısıyla Lut’un karısını misal verdi. Onlar, kullarımızdan iki salih kulun nikahında iken hainlik ettiler de, onları Allah’tan hiç bir şeyle kurtaramadılar. O iki kadına; ateşe girenlerle beraber siz de girin, denildi.

### [Hakka 69:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/69:28.md) — أَغْنَى

مَا أَغْنَى عَنِّي مَالِيَهْ

Meal (IK): Malım hiç fayda vermedi bana.

### [Mürselat 77:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/77:31.md) — يُغْنِي

لَا ظَلِيلٍ وَلَا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ

Meal (IK): Gölge yapmaz ve alevden korumaz.

### [Abese 80:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/80:5.md) — اسْتَغْنَى

أَمَّا مَنِ اسْتَغْنَى

Meal (IK): Ama kendisini müstağni gören.

### [Abese 80:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/80:37.md) — يُغْنِيهِ

لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ

Meal (IK): O gün; herkesin kendisine yeter bir işi vardır.

### [Gaşiye 88:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/88:7.md) — يُغْنِي

لَا يُسْمِنُ وَلَا يُغْنِي مِنْ جُوعٍ

Meal (IK): O, ne semirtir, ne de açlığı giderir.

### [Leyl 92:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/92:8.md) — وَاسْتَغْنَى

وَأَمَّا مَنْ بَخِلَ وَاسْتَغْنَى

Meal (IK): Ama kim de cimrilik eder ve kendini müstağni sayarsa;

### [Leyl 92:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/92:11.md) — يُغْنِي

وَمَا يُغْنِي عَنْهُ مَالُهُ إِذَا تَرَدَّى

Meal (IK): Halbuki düştüğü zaman, malı o kimseye asla fayda vermez.

### [Duha 93:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/93:8.md) — فَأَغْنَى

وَوَجَدَكَ عَائِلًا فَأَغْنَى

Meal (IK): Seni fakir bulup da zenginleştirmedi mi?

### [Alak 96:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/96:7.md) — اسْتَغْنَى

أَنْ رَآهُ اسْتَغْنَى

Meal (IK): Kendini müstağni gördüğü için.

### [Tebbet 111:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/ayet/111:2.md) — أَغْنَى

مَا أَغْنَى عَنْهُ مَالُهُ وَمَا كَسَبَ

Meal (IK): Malı ve kazandığı ona fayda vermedi.

## Sözlükler (12)

### ★ Akevler Sözlüğü

Ğaniy, Ğanem, koyun sürüsü demektir. Ğanimet kelimesi buradan gelir. Sonra “m” harfi “y” harfine dönüşmüş ve zenginlik anlamı kazanmıştır. Kurtarmak, savmak anlamında if’al babı kullanılır. Kelime olarak “zengin etti” manasınadır. Ama kullanışta “savdı, kurtardı” anlamlarına gelir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والنون وو ا ي ء معهما غ ي ن، غ ن ي، ن غ ي مستعملات غين: الغَيْنُ: حرفٌ من حروف الحلق.
والغَينُ: شجر ملتف.
والغَيْنُ: السّحاب، يقال: غِينَت السماء غينا: وهو إطباق الغَيْم، وكل ما غشي شيء وجه شيء فقد غِينَ عليه.
غني: الغِنَى، مقصور، في المال. واستغنى الرجل: أصاب غِنى.
والغُنْيةُ: اسم من الاستغناء، تَغَنَّى على معنى استغنى.
والغِناء، ممدود، في الصّوت. وغنّى يُغَنِّي أُغنيّة وغِناءً.
والغَناءُ: الاستغناء والكفاية، ورجلٌ مُغْنٍ، أي: مُجْزِى. وقد غَنِيَ عنه فهو غانٍ، قال طرَفة.
متى تأتني أُصْبِحْكَ كـأسـاً رويّة		وإِنْ كنتَ عنها ذاغِنىً فاغْنَ وازْدَدِ
ويُروي: غانياً.
والغنيّ: ذو الوَفز.
وغَنِيَ القوم في المحلة: طال مُقامُهم فيها.
وتقولُ للشيء إذا فَنِي: كأَن لّم يَغْنَ بالأَمْسِ، أي: كأن لّم يكن.
والغانيةُ: الشابةُ المُتَزَوِّجة. يقال: غَنِيَتْ بزَوْجها، ويقال: غَنِيَتْ بجمالها عن الزّينة، وجمعها: غَوانٍ .
نغي: المُناغاةُ: تَكْليمُك الصّبيَّ بما يَهْوَى من الكلام.
ونَغَيْتُ إلى فُلانٍ نَغْيةً، إذا ألقيتَ إليه كلمة، وألقى إليك أخرى.
ويُقال للمَوْجِ إذا ارتفع: كاد يُناغي السَّحابَ.

##### Türkçe

باب **الغين** و**النون** و**و** **ا** **ي** **ء** معهما **غ ي ن**، **غ ن ي**، **ن غ ي** مستعملات

**غين**: **الغَيْنُ**: boğaz harflerinden bir harftir.
Ve **الغَينُ**: birbirine dolanmış ağaç.
Ve **الغَيْنُ**: bulut; denir ki: **غِينَت** gök **غينا**: ve o, **الغَيْم**’in kaplamasıdır; ve her ne bir şey bir şeyin yüzünü örterse, onun üzerine **غِينَ** olmuştur.

**غني**: **الغِنَى**; maksûr, malda. Ve adam **استغنى**: bir **غِنى** elde etti.
Ve **الغُنْيةُ**: **الاستغناء**’dan bir isimdir; **تَغَنَّى** “**استغنى**” mânâsı üzerinedir.
Ve **الغِناء**; memdûd, seste. Ve **غنّى يُغَنِّي** bir **أُغنيّة** ve **غِناءً**.
Ve **الغَناءُ**: **الاستغناء** ve kifayet; ve bir adam **مُغْنٍ**, yani: **مُجْزِى**. Ve ondan **غَنِيَ**; o hâlde o **غانٍ**’dır. **طرَفة** dedi:

متى تأتني أُصْبِحْكَ كـأسـاً رويّة		وإِنْ كنتَ عنها ذاغِنىً فاغْنَ وازْدَدِ

Ve rivayet olunur: **غانياً**.
Ve **الغنيّ**: **الوَفز** sahibi.
Ve kavim **غَنِيَ** mahallede: orada kalışları uzadı.
Ve bir şey için, fânî olduğunda, dersin: sanki dün **يَغْنَ** olmadı; yani: sanki olmadı.
Ve **الغانيةُ**: evli genç kadın. Denir ki: kocasıyla **غَنِيَتْ**; ve denir ki: ziynetten güzelliğiyle **غَنِيَتْ**; cem‘i: **غَوانٍ**.

**نغي**: **المُناغاةُ**: çocuğa, sözden sevdiği şey ile konuşmandır.
Ve falana bir **نَغْيةً** ile **نَغَيْتُ**, ona bir kelime attığında, o da sana bir başkasını atar.
Ve dalgaya, yükseldiğinde, denir: neredeyse bulutla **يُناغي**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

#### Madde başı: غنى

غَنِيَ به عنه غُنْيَةٌ. وغَنِيَتِ المرأة بزوجها غُنْياناً، أي استغنتْ. وغني بالمكان، أي أقام. وغَني، أي عاش. وأغْنيتُ عنك مُغْنى فلانٍ ومَغْنى فلانٍ، ومَغْماةَ فلانٍ، إذا أجزأت عنك مُجْزَأَهُ. ويقال: ما يُغني عنك هذا، أي ما يجزئ عنك وما ينفعك. والغانِيَةُ: الجارية التي غَنِيَتْ بزوجها. قال جميل:
أحِبُّ الأيامى إذ بـثـينةُ أيِّمٌوأحببتُ لمَّا أن غَنيتِ الغَوانِيا
وقد تكون التي غَنِيَتْ بحسنها وجمالها. والأُغْنِيَّةُ: الغِناءُ؛ والجمع الأغانيُّ. تقول منه: تَغَنَّى وغَنَّى، بمعنًى. والغَناء، بالفتح: النفع. والغِناءُ بالكسر: من السماع. والغِنى مقصورٌ: اليسار. تقول منه: غَنِيَ فهو غَنِيٌّ. وتَغَنَّى الرجل، أي استغنى، وأغْناهُ الله. وتَغانَوْا، أي استغنى بعضُهم عن بعض. وقال المغيرة بن حَبْناء التميمي:
كلانا غَنِيٌّ عن أخيه حياتهونحن إذا مُتنا أشدُّ تَغانِيا
والمَغْنى: واحد المَغاني، وهي المواضع التي كان بها أهلوها.

##### Türkçe

**غَنِيَ** onunla ondan **غُنْيَةٌ** (bir yeterlilik) oldu. Kadın kocasıyla **غُنْياناً** **غَنِيَتِ**; yani **استغنتْ** (müstağni oldu). Ve mekânda **غني**; yani ikamet etti. Ve **غَني**; yani yaşadı. Ve “Senin yerine falanın **مُغْنى**sını ve falanın **مَغْنى**sını ve falanın **مَغْماةَ**sını **أغْنيتُ**” (yeterli kıldım) denir; eğer onun **مُجْزَأَهُ**sı (yerine geçen/yeterli olanı) olarak senin yerine **أجزأت** (yeterli geldiyse). Ve denir: “Bu, sana karşı ne **يُغني** (yeterli kılar)?” yani “Sana karşı ne **يجزئ** (yeterli gelir) ve ne sana fayda verir?” Ve **الغانِيَةُ**: kocasıyla **غَنِيَتْ** olan câriye. Cemîl dedi ki:
أحِبُّ الأيامى إذ بـثـينةُ أيِّمٌوأحببتُ لمَّا أن غَنيتِ الغَوانِيا
Ve bazen, güzelliği ve cemâliyle **غَنِيَتْ** olan (kadın) da olur. Ve **الأُغْنِيَّةُ**: **الغِناءُ** (şarkı/tegannî); çoğulu **الأغانيُّ**. Ondan şöyle dersin: **تَغَنَّى** ve **غَنَّى**, bir mânâ ile. Ve **الغَناء**, fetha ile: fayda. Ve **الغِناءُ** kesra ile: semâdan (dinlemeden) olan. Ve **الغِنى** maksûr: zenginlik. Ondan şöyle dersin: **غَنِيَ**; o hâlde o **غَنِيٌّ**dur. Ve adam **تَغَنَّى**; yani **استغنى** (müstağni oldu); ve Allah onu **أغْناهُ** (zengin kıldı). Ve **تَغانَوْا**; yani bazısı bazısından müstağni oldu. Temîmî el-Muğîre b. Habnâ dedi ki:
كلانا غَنِيٌّ عن أخيه حياتهونحن إذا مُتنا أشدُّ تَغانِيا
Ve **المَغْنى**: **المَغاني**nin biridir; o da, ahalisinin içinde bulunduğu yerlerdir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الغين والنون
غني ، غين ، نغي ، وغن : مستعملة .
غين : قال الليث : الْغينُ : حرفٌ ، والْغَينُ : شجرٌ مُلتفٌّ ، وأنشد :
أمطَرَ في أكْتاف غَيْنٍ مُغْينِ
قلت : أراد بالْغيْنِ السَّحاب ، وهو الْغيمُ .
قال ابن السكيت وغيره : الْغيْمُ والْعينُ السَّحابُ ، وأنشد قوله :
كأنِّي بين خافيَتَيْ عُقاب
أصابَ حمامةً في يَوْم غَينِ
أي : في يَوْم غيْمٍ ، وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( إنه لَيُغَانُ على قَلبِي حتى أستغفِر الله ) .
قال أبو عبيدٍ : قال أبو عبيدةَ : يَعْنِي أنه يَتَغَشَّى الْقلبَ ما يُلبِسُهُ ، وكذلك كل شيء تغشى شيئاً حتى يُلبِسَه فقد غينَ عليْهِ ، ويقال : غِينَتِ السماءُ غَيْناً ، وَهُوَ إطباقُ الغيْمِ السماءَ .
وقال الفراء : شَجرةٌ غيْنَاءُ : كثيرةُ الورق مُلتفَّةُ الأغصانِ ، وأَشجارٌ غِينٌ ، وأنشد :
لَعِرْضٌ من الأَعْراضِ يُمْسِي حمامُهُ
وَيُضْحي عَلَى أفنانِهِ الّغينِ يَهْتِفُ
وقال أبو العميثل : الْغَيْنَةُ : الأشجارُ المُلْتَفَّةُ في الجبال وفي السهل بلا ماءٍ ، فإذا كانت بماءٍ فهي غَيضَةٌ .
أبو عبيد عن الفراء : غانت نفسهُ تَغِينُ وَرَانت تَرينُ إذا غَثَتْ ، والْغِينَةُ : ما سال من الْجِيفَةِ .
غني : قال الليث : الْغنَى في المال مَقْصورٌ ، واستغنى الرجُلُ : أصاب غِنى ، والْغُنْيَةُ : اسمٌ من الاستغناء عن الشيء .
وفي الحديث : ( ليس مِنَّا من لم يَتَغَنَّ بِالقُرْآنِ ) .
قال أبو عبيد : كان سُفيان بن عُيَيْنةَ يقول : معناه : ليس مِنَّا من لم يَسْتَغنِ بهِ ، ولم يذهب به إلى الصَّوتِ .
قال أبو عبيد : وهذا كلام جائزٌ فاشٍ في كلام العرب ، يقولون : تَغَنَّيْتُ تغنِّياً وتَغانَيتُ تغانياً بمعنى استغنيتُ .
وقال الأعشى :
وكنتُ امرأً زمناً بالعراق في عفيف المناخِ طويل التَّغَنّ
يريد : الاستغناء .
وأما الحديث الآخر : ( ما أذِن الله لشيء كأذَنِهِ لنبيَ يتغنَّى بالقرآن ) فإِن عبد الملك أخبرني عن الرَّبيع عن الشافعي أنه قال :
معناه : تحزينُ القراءة وترقيقها .
ومما يحقِّق ذلك الحديث الآخر : ( زيِّنُوا القرآن بأصواتكم ) ، ونحو ذلك قال أبو عبيد .
وقال أبو العباس : الذي حصَّلناه من حُفاظ اللغة في قوله ( صلى الله عليه وسلم ) ( كأذنه لنبيَ يتغنى بالقرآن ) أنه على معنَيين ، على الاستغناء ، وعلى التطريب ، قلت : فمن ذهب به إلى الاستغناء فهو من الغنى مقصورٌ ، ومن ذهب به إلى التطريب فهو من الغناء الصوت ممدود ، يقال : غنَّى فلان يُغَنِّي أُغْنِية وتَغنَّى بأغنيةٍ حسنة ، وجمعها : الأغانِيُّ ، وأما الغَنَاءُ بفتح الغين والمدِّ فهو الإجزاء والكفاية ، يقال : رجلٌ مُغْنٍ ، أي مجزىءٌ كافٍ ، يقال : أغْنَيْتُ عنك مَغْنَى فلان ومغْنَاته ومُغني فلان ومُغْناته أجزأْتُ عنك مُجزأَهُ ومُجزأَتهُ .
وسمعت رجلاً من فصحاء العرب يُبَكِّتُ خادماً له ويقول له : أغْنِ عني وجهك بل شَرَكَ بمعنى اكفني شرَّك وكُفَّ عنِّي شرَّك .
ومنه قول الله جلَّ وعزَّ : ( وَبَنِيهِ لِكُلِّ امْرِىءٍ ) ( عبس : 37 ) ، يقول : يكفيه شُغُلُ نفسه عن شُغلِ غيره .
الليث : رجل غان عن كذا ، أي : مُسْتَغْنٍ عنه ، وقد غَنِيَ عنه ، ورجلٌ غَنِيٌّ : ذو وفرٍ .
وقال طرفة :
وإن كنت عنها غانياً فاغْنَ وازْدَدِ
ويقال : غَنِيَ القوم في دارِهِم : إذا طال مقامهم فيها .
وقال الله عزّ وجل : ( كَأَن لَّمْ يَغْنَوْاْ فِيهَا ) ( الأعراف : 92 ) ، أي : لم يُقيموا فيها .
أبو عبيد عن أبي عبيدة : المغَاني : المنازِلُ التي يَقْطنها أهلها ، واحِدُها مغنًى .
وقال الليث : يقال للشيء إذا فني كأن لم يَغْنَ بالأمْسِ أي : كأَنْ لم يكن .
قال : والغانيةُ : الشَّابَّةُ المتزوجةُ ، وجَمعُها غَوانٍ ، وهي التي غَنِيتْ بالزوَّجِ ، سلمة عن الفراء قال : الأَغناءُ : إمْلاكَاتُ العَرائسِ .
قال أبو منصور : أراد بها التزويج ، قال : والإنغاء : كلام الصبيان .
وقال ابن الأعرابي : الغنَى : التَّزْويجُ ، والعرب تقول : الغنَى : حِصْنٌ للعزَبِ ، أي : التّزْويجُ .
وقال أبو عبيدة : الغَوَانِي : ذَواتُ الأزْوَاجِ ، وأنشد :
أزمان لَيلى كعابٌ غير غانية
وأنشد لجميل :
وأحببت لما أن غنيت الغَوَانِيا
وقال ابن السكيت عن عمارةَ : الغواني : الشّوابُّ اللّواتي يعْجِبْنَ الرّجال ويعْجِبهُنَّ الشبان .
وقال غيره : الغانِيةُ : الجارية الحسناء ذات زوجٍ كانت أو غير ذات زوجٍ ، سمِّيت
غانيةً لأنها غَنِيَتْ بحُسنها عن الزينة .
وقال ابن شميل : كل امرأةٍ غانيةٌ ، وجمعها الغَواني .
وقال أبو عبيدة : أغْنَى الله الرجل حتى غَنِي غِنًى ، أي : صار له مالٌ وأقْناه الله حتى قَنِيَ قِنًى وهو أن يصير له قُنيةٌ من المال .
قال الله جلَّ وعزَّ : ( ) الاُخْرَى وَأَنَّهُ هُوَ أَغْنَى وَأَقْنَى ) ( النجم : 48 ) ، ورملُ الغَنَاءَ ممدودٌ مفتوحُ الأول ومنه قول ذي الرمة يذكره :
تنطَّقْن من رمل الغَنَاءِ وعُلِّقَتْ
بأعناق أُدمانِ الظِّبَاءِ القلائدُ
أي : اتَّخذن من رمل الغناء إعجازاً كالكُثبان وكأن أعناقهن أعناق الظِّباء .
نغي : قال الليث : المُنَاغاةُ : تكليمُك الصبيَّ بما يهوى من الكلام ، نَغَيتُ إلى فلانٍ نَغْيَةً ونَغَى إليَّ أُخرى : إذا ألقيت إليه كلمة وألقى إليك أخرى .
سلمة عن الفراء قال : الإنغاءُ : كلام الصبيان .
أبو عبيد عن الكسائي : سمعتُ منه نَغْيَةً ، وهو الكلام الحسن .
وقال أحمد بن يحيى : مُناغاةُ الصبيِّ : أن يصير بحذاء الشمس فَيُنَاغِيهَا كما يُناغِي الصبيُّ أمَّهُ ، ويقال لِلْمَوْج إذا ارتفع : كاد يُناغِي السحاب .
وقال الشاعر :
كأَنَّك بالمُباركِ بعد شهرٍ
يُناغي موجهُ غُرَّ السحابِ
ثعلب عن ابن الأعرابي : أنْغَى : إذا تكلم بكلامٍ لا يُفهم ، وأنْغَى أيضاً : إذا تكلم أيضاً بكلامٍ يفهم ، ويقال : نَغَوْتُ أنغُو ، ونَغَيتُ أَنْغِي ، قال : وأنْغَى وناغَى : إذا تكلم صبياً بكلامٍ لطيفٍ مليحٍ .
عمرو عن أبيه قال : النَّغْوَةُ والمَغْوَةُ : النَّغْمَة ، يقال : نَغوْتُ ونَغيْتُ نَغْوَةً ونَغْيَةً ، وكذلك مَغوْتُ ومَغيْتُ .
وغن : ثعلب عن ابن الأعرابي قال : التّوَغُّنُ : الإقدام في الحرب ، والوَغْنَةُ : الحُبُّ الواسع ، والتَّغوُّنُ : الإصرار على المعاصي .

##### Türkçe

باب **الغين** و**النون**
**غني** ، **غين** ، **نغي** ، و**وغن**: kullanımdadır.
**غين**: Leys dedi: **الْغينُ**: bir harftir; **الْغَينُ**: birbirine dolanmış bir ağaçtır; ve şu beyti okudu:
أمطَرَ في أكْتاف **غَيْنٍ** مُغْينِ
Dedim: **الْغيْنِ** ile bulutu kastetti; o da **الْغيمُ**’dir.
İbnü’s-Sikkît ve başkaları dedi: **الْغيْمُ** ve **الْعينُ** buluttur; ve onun sözünü okudu:
كأنِّي بين خافيَتَيْ عُقاب
أصابَ حمامةً في يَوْم **غَينِ**
Yani: **غيْمٍ** gününde. Nebî’nin ( صلى الله عليه وسلم ) hadisinde: “( إنه لَيُغَانُ على قَلبِي حتى أستغفِر الله )” dediği rivayet edilmiştir.
Ebû Ubeyd dedi: Ebû Ubeyde dedi: Yani, kalbi örten, onu bürüyen şeydir; aynı şekilde her şey bir şeyi örter de onu bürürse, ona karşı **غينَ** olmuştur; ve “gök **غِينَتِ** **غَيْناً**” denir; bu, bulutun göğü kaplamasıdır.
Ferrâ dedi: **غيْنَاءُ** bir ağaç: yaprağı çok, dalları birbirine dolanmış; ve **غِينٌ** ağaçlar; ve şu beyti okudu:
لَعِرْضٌ من الأَعْراضِ يُمْسِي حمامُهُ
وَيُضْحي عَلَى أفنانِهِ الّغينِ يَهْتِفُ
Ebû’l-Umeysil dedi: **الْغَيْنَةُ**: dağlarda ve düzlükte susuz olarak birbirine girmiş ağaçlardır; su ile olursa o **غَيضَةٌ**’dir.
Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan: “Nefsi **غانت** **تَغِينُ** ve **رَانت** **تَرينُ**: ağırlaştığı zaman”; ve **الْغِينَةُ**: leşten akan şeydir.
**غني**: Leys dedi: Malda **الْغنَى** kısaltılmıştır; “adam **استغنى**”: bir **غِنى** elde etti; **الْغُنْيَةُ**: bir şeyden **الاستغناء**’dan bir isimdir.
Hadiste: “( ليس مِنَّا من لم يَتَغَنَّ بِالقُرْآنِ )”.
Ebû Ubeyd dedi: Süfyân b. Uyeyne derdi ki: manası: onunla **يَسْتَغنِ** etmeyen bizden değildir; onu sese götürmedi.
Ebû Ubeyd dedi: Bu, Arapların sözünde câiz, yaygın bir sözdür; derler ki: **تَغَنَّيْتُ** **تغنِّياً** ve **تَغانَيتُ** **تغانياً** “**استغنيتُ**” manasındadır.
A‘şâ dedi:
وكنتُ امرأً زمناً بالعراق في عفيف المناخِ طويل التَّغَنّ
Yani: **الاستغناء**.
Diğer hadise gelince: “( ما أذِن الله لشيء كأذَنِهِ لنبيَ يتغنَّى بالقرآن )”; Abdülmelik bana Rebî‘den, Şâfiî’den haber verdi ki o şöyle dedi:
Manası: okuyuşu hüzünlendirmek ve inceltmektir.
Bunu tahkik eden şey, diğer hadistir: “( زيِّنُوا القرآن بأصواتكم )”; ve bunun benzerini Ebû Ubeyd söyledi.
Ebû’l-Abbâs dedi: Dil hâfızlarından elde ettiğimiz, onun ( صلى الله عليه وسلم ) “( كأذنه لنبيَ يتغنى بالقرآن )” sözünde iki mana üzerinedir: **الاستغناء** üzere ve **التطريب** üzere. Dedim: Onu **الاستغناء**’ya götüren, kısaltılmış **الغنى**’dandır; onu **التطريب**’e götüren ise, uzatılmış ses olan **الغناء**’dandır. Denir ki: falan **غنَّى** **يُغَنِّي** **أُغْنِية**; ve güzel bir **أغنيةٍ** ile **تَغنَّى**; onun çoğulu: **الأغانِيُّ**. Ama **الغَنَاءُ** (ğayn’ın fethi ve uzatma ile) ise, yerine getirme ve yeterliliktir; denir ki: **مُغْنٍ** bir adam, yani yerine getiren, yeterli. Denir ki: “Senden yana falanın **مَغْنَى**’sı ve **مغْنَاته**’si ve falanın **مُغني**’si ve **مُغْناته**’si ile **أغْنَيْتُ**”: senden yana onun yerine getirdiği ve yerine getirmesiyle yerine getirdim.
Arapların fasihlerinden bir adamı, bir hizmetçisini azarlarken işittim; ona şöyle diyordu: “Benden yana yüzünü **أغْنِ**; bilakis **شَرَكَ**” manası: şerrini bana yeter kıl ve şerrini benden kes.
Bundan, Allah’ın (azze ve celle) sözü: “( وَبَنِيهِ لِكُلِّ امْرِىءٍ ) ( عبس : 37 )”; yani: kendi nefsinin meşguliyeti, başkasının meşguliyetinden ona yeter.
Leys: “Bir şeyden **غان** bir adam”: yani ondan **مُسْتَغْنٍ**; ve ondan **غَنِيَ** olmuştur. Ve **غَنِيٌّ** bir adam: bolluk sahibi.
Tarafe dedi:
وإن كنت عنها غانياً فاغْنَ وازْدَدِ
Ve denir ki: “Kavim, evlerinde **غَنِيَ**”: orada ikametleri uzadığı zaman.
Allah (azze ve celle) dedi: “( كَأَن لَّمْ يَغْنَوْاْ فِيهَا ) ( الأعراف : 92 )”; yani: orada ikamet etmediler.
Ebû Ubeyd, Ebû Ubeyde’den: **المغَاني**: halkının oturduğu menzillerdir; onun teki **مغنًى**’dır.
Leys dedi: Bir şey yok olup da “dün **يَغْنَ** olmamış gibi” denir; yani: sanki olmamış gibi.
Dedi: **الغانيةُ**: evli genç kadındır; çoğulu **غَوانٍ**; o, kocayla **غَنِيتْ** olandır. Seleme, Ferrâ’dan dedi: **الأَغناءُ**: gelinlerin **إمْلاكَاتُ**’ıdır.
Ebû Mansûr dedi: Bununla evlendirmeyi kastetti. Dedi: **والإنغاء**: çocukların sözüdür.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **الغنَى**: evlendirmedir; Araplar der ki: **الغنَى**: bekâr için bir kaledir; yani: evlendirme.
Ebû Ubeyde dedi: **الغَوَانِي**: kocalı olanlardır; ve şu beyti okudu:
أزمان لَيلى كعابٌ غير غانية
Cemîl’den de okudu:
وأحببت لما أن غنيت الغَوَانِيا
İbnü’s-Sikkît, Umâre’den: **الغواني**: erkekleri beğendiren ve onları gençlerin beğendiği genç kadınlardır.
Başkası dedi: **الغانِيةُ**: kocalı olsun kocasız olsun güzel cariyedir; ona **غانيةً** denildi; çünkü güzelliğiyle süsten **غَنِيَتْ**.
İbn Şümeyl dedi: Her kadın **غانيةٌ**’dir; çoğulu **الغَواني**’dir.
Ebû Ubeyde dedi: Allah adamı **أغْنَى** etti de **غَنِي** **غِنًى** oldu; yani: onun malı oldu. Ve Allah onu **أقْناه** etti de **قَنِيَ** **قِنًى** oldu; bu, onun için maldan bir **قُنيةٌ** olmasıdır.
Allah (azze ve celle) dedi: “( ) الاُخْرَى وَأَنَّهُ هُوَ أَغْنَى وَأَقْنَى ) ( النجم : 48 )”. Ve **الغَنَاءَ** kumu uzatılmıştır, ilkinin fethi iledir; bundan, Zü’r-Rumme’nin onu anarak sözü:
تنطَّقْن من رمل الغَنَاءِ وعُلِّقَتْ
بأعناق أُدمانِ الظِّبَاءِ القلائدُ
Yani: **الغناء** kumundan, kum tepeleri gibi kalçalıklar edindiler; sanki boyunları ceylanların boyunlarıdır.
**نغي**: Leys dedi: **المُنَاغاةُ**: çocuğa, sözden sevdiği şeyle konuşmandır. “Falana bir **نَغْيَةً** ile **نَغَيتُ** ve o bana bir başkasıyla **نَغَى**”: ona bir kelime attığın ve o da sana bir başkasını attığı zaman.
Seleme, Ferrâ’dan dedi: **الإنغاءُ**: çocukların sözüdür.
Ebû Ubeyd, Kisâî’den: Ondan bir **نَغْيَةً** işittim; o, güzel sözdür.
Ahmed b. Yahyâ dedi: Çocuğun **مُناغاةُ**’sı: güneşin hizasına geçip ona **فَيُنَاغِيهَا**, tıpkı çocuğun annesine **يُناغِي** ettiği gibi. Ve dalga yükseldiği zaman ona denir: buluta **يُناغِي** edecek gibi oldu.
Şair dedi:
كأَنَّك بالمُباركِ بعد شهرٍ
يُناغي موجهُ غُرَّ السحابِ
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **أنْغَى**: anlaşılmayan bir sözle konuştuğu zaman; ve **أنْغَى** ayrıca: anlaşılan bir sözle de konuştuğu zaman. Ve denir ki: **نَغَوْتُ** **أنغُو** ve **نَغَيتُ** **أَنْغِي**. Dedi: **أنْغَى** ve **ناغَى**: bir çocuğa latif, hoş bir sözle konuştuğu zaman.
Amr, babasından dedi: **النَّغْوَةُ** ve **المَغْوَةُ**: **النَّغْمَة**’dir. Denir ki: **نَغوْتُ** ve **نَغيْتُ** bir **نَغْوَةً** ve bir **نَغْيَةً**; aynı şekilde **مَغوْتُ** ve **مَغيْتُ**.
**وغن**: Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **التّوَغُّنُ**: savaşta ileri atılmadır; **الوَغْنَةُ**: geniş sevgi; **التَّغوُّنُ**: günahlar üzerinde ısrardır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين والنون وما يثلثهما)
(غنم) الغين والنون والميم أصلٌ صحيح واحد يدلُّ على إفادة شيء لم يُملَك من قبل، ثم يختصّ به ما أُخِذ من مال المشركين بقَهْرٍ وغَلَبة. قال الله تعالى: ﴿وَاعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيءٍ فَأَنَّ للهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ﴾ [الأنفال 41]. ويقولون: غُنَامَاكَ أنْ تفعل كذا، أي غايتُك والأمر الذي تتغنَّمه. وغَنْمٌ: قبيلة. ولعلَّ اشتقاقَ الغَنَم من هذا، وليس ببعيد.
(غني) الغين والنون والحرف المعتل أصلانِ صحيحان، أحدُهما يدلُّ على الكِفاية، والآخر صوت.
فالأوّل الغِنى في المال. يقال: غَنِيَ يَغْنَى غِنىً. والغَنَاء بفتح الغَين مع المدّ: الكِفَاية. يقال: لا يُغْنِي فلانٌ غَنَاءَ فلانٍ، أي لا يَكفِي كِفايَتَه. وغَنِيَ عن كذا فهو غانٍ. وغَنِيَ القومُ في دارهم: أقاموا، كأنَّهُم اسْتَغْنُوا بها. ومَغَانيهم: مَنازِلُهم. والغانية: المرأة. قال قومٌ: معناه أنها استغنَتْ بمنزلِ أبويها. وقال آخرون: استغنَتْ ببعلها. ويقال استَغْنَتْ بجمالها عن لُبْسِ الحلْي. قال الأعشى:
ولكنْ لا يَصِيد إذا رماها  *** ولا تُصْطادُ غانيةٌ كَنُودُ([1])
والغُنْيَان: الغِنَى. قال قيس:
أجَدَّ بعَمْرَة غُنيانُها  *** فتَهْجُرَ أم شانُنا شَانُها([2])
ويقال: تَغنَّيْتُ بكذا، وتغَانيتُ به، إذا أنت استغنيت به. قال الأعشى:
وكنت امرأً زَمَناً* بالعِراقِ  *** عَفِيف المُنَاخِ طويل التغَنّْ([3])
وقال في التَّغاني:
كلانا غنِيٌّ عن أخيه حَيَاتَهُ  *** ونحنُ إذا مُِتْنا أشدُّ تَغَانِيا([4])
والأصل الآخر: الغِناء من الصَّواب. والأُغْنيَة([5]) : اللون من الغِنَاء.
(غنج) الغين والنون والجيم كلمةٌ واحدة، الغُنْج، وهو الشِّكل والدَّلُّ.
(غنظ) الغين والنون والظَّاء كلمةٌ واحدة. يقال: إنّ الغَنْظَ: الهمُّ اللازم. غَنَظَه الأمرُ يَغْنِظه. قال:
ولقد رأيتَ فوارساً من قومنا  *** غَنَظُوكَ غَنْظَ جَرَادةِ العَيَّارِ([6])
--------------ــــ
([1]) ديوان الأعشى 215. وقبله:
وقد صادت فؤادك إذ رمته  *** فلو أن امرأ دنفا يصيد
([2]) ديوان قيس بن الخطيم 7 واللسان (غنا).
([3]) ديوان الأعشى 22 واللسان (غنا) والمخصص (6: 143). وسبق إنشاده في (زمن).
([4]) قائله المغيرة بن حبناء، كما في اللسان (غنا).
([5]) تقال بضم الهمزة وكسرها مع تشديد الياء وتخفيفها، أربع لغات.
([6])البيت لجرير في اللسان (غنظ) ولم يرو في ديوان جرير. ونسب في التاج (جرد) إلى ابن أدهم النعامي الكلبي. وأنشده في اللسان (عير) بدون نسبة. والجرادة هنا فرس العيار، وهو اسم رجل. وبعده في اللسان (غنظ):
ولقد رأيت مكانهم فكرهتهم  *** ككرهة الخنزير للإيغار

ـ

##### Türkçe

(باب **الغين** و**النون** وما يثلثهما)
(**غنم**) **الغين** ve**النون** ve**الميم** tek bir sahih asıldır; daha önce mülk edinilmemiş bir şeyin faydasını elde etmeye delâlet eder; sonra müşriklerin malından kahır ve galebe ile alınana tahsis olunur. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿وَاعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيءٍ فَأَنَّ للهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ﴾ [الأنفال 41]. Ve derler: **غُنَامَاكَ** أنْ تفعل كذا, yani senin gayen ve ganimet edindiğin iş. Ve **غَنْمٌ**: bir kabile. Ve belki **الغَنَم**’in iştikakı bundandır; uzak değildir.
(**غني**) **الغين** ve**النون** ve illetli harf iki sahih asıldır; ikisinden biri kifâyete delâlet eder, diğeri sestir.
Birincisi malda **الغِنى**’dır. Denir: **غَنِيَ** **يَغْنَى** **غِنىً**. Ve **الغَنَاء** (غين’in fethasıyla, med ile): kifâyet. Denir: لا يُغْنِي فلانٌ **غَنَاءَ** فلانٍ, yani onun kifâyetini kifâyet etmez. Ve **غَنِيَ** عن كذا, o hâlde o **غانٍ**’dır. Ve **غَنِيَ** القومُ في دارهم: ikamet ettiler; sanki onunla istiğnâ ettiler. Ve **مَغَانيهم**: menzilleri. Ve **الغانية**: kadın. Bir kavim dedi: manası, ana-babasının menziliyle istiğnâ ettiğidir. Ve başkaları dedi: kocasıyla istiğnâ etti. Ve denir: جمالıyla **لُبْسِ الحلْي**’den istiğnâ etti. الأعشى dedi:
ولكنْ لا يَصِيد إذا رماها  *** ولا تُصْطادُ غانيةٌ كَنُودُ([1])
Ve **الغُنْيَان**: **الغِنَى**. قيس dedi:
أجَدَّ بعَمْرَة غُنيانُها  *** فتَهْجُرَ أم شانُنا شَانُها([2])
Ve denir: **تَغنَّيْتُ** بكذا, ve **تغَانيتُ** به, sen onunla istiğnâ ettiğin zaman. الأعشى dedi:
وكنت امرأً زَمَناً* بالعِراقِ  *** عَفِيف المُنَاخِ طويل التغَنّْ([3])
Ve **التَّغاني** hakkında dedi:
كلانا غنِيٌّ عن أخيه حَيَاتَهُ  *** ونحنُ إذا مُِتْنا أشدُّ تَغَانِيا([4])
Ve diğer asıl: **الغِناء**’dır, **الصَّواب**’dan. Ve **الأُغْنيَة**([5]) : **الغِنَاء**’dan renk.
(**غنج**) **الغين** ve**النون** ve**الجيم** tek bir kelimedir: **الغُنْج**; o, şekil ve nazlanmadır.
(**غنظ**) **الغين** ve**النون** ve**الظَّاء** tek bir kelimedir. Denir: muhakkak **الغَنْظَ**: lâzım olan gamdır. İş onu **غَنَظَه**; onu **يَغْنِظه**. Dedi:
ولقد رأيتَ فوارساً من قومنا  *** غَنَظُوكَ غَنْظَ جَرَادةِ العَيَّارِ([6])
--------------ــــ
([1]) الأعشى divanı 215. Ve ondan önce:
وقد صادت فؤادك إذ رمته  *** فلو أن امرأ دنفا يصيد
([2]) قيس بن الخطيم divanı 7 ve **اللسان** (**غنا**).
([3]) الأعشى divanı 22 ve **اللسان** (**غنا**) ve **المخصص** (6: 143). Ve daha önce (زمن)’de inşad edildi.
([4]) Söyleyeni المغيرة بن حبناء’dır; **اللسان** (**غنا**)’da olduğu üzere.
([5]) hemzenin zammıyla ve kesriyle, yâ’nın teşdidiyle ve tahfifiyle söylenir; dört lugat.
([6]) Beyit جرير’indir; **اللسان** (**غنظ**)’da; ve جرير divanında rivayet edilmemiştir. Ve **التاج** (**جرد**)’de ابن أدهم النعامي الكلبي’ye nisbet edilmiştir. Ve **اللسان** (**عير**)’de nisbet olmaksızın inşad etmiştir. Ve buradaki **الجرادة** **العيار**’ın atıdır; ve o bir adamın ismidir. Ve ondan sonra **اللسان** (**غنظ**)’da:
ولقد رأيت مكانهم فكرهتهم  *** ككرهة الخنزير للإيغار

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الغنى يقال على ضروب: أحدها: عدم الحاجات، وليس ذلك إلا لله تعالى، وهو المذكور في قوله: ﴿إن الله لهو الغني الحميد﴾ [الحج/64]، ﴿أنتم الفقراء إلى الله والله هو الغني الحميد﴾ [فاطر/15]، والثاني: قلة الحاجات، وهو المشار إليه بقوله: ﴿ووجدك عائلا فأغنى﴾ [الضحى/8]، وذلك هو المذكور في قوله عليه السلام: (الغنى غنى النفس) (الحديث عن أبي هريرة قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: (ليس الغنى عن كثرة العرض، ولكن الغنى غنى النفس) أخرجه البخاري 11/271؛ والطبراني في الأوسط ورجاله رجال الصحيح؛ وأبو يعلى؛ وأحمد 2/315.
انظر: مجمع الزوائد 10/240؛ وقد تقدم ص 597)، والثالث: كثرة القنيات بحسب ضروب الناس كقوله: ﴿ومن كان غنيا فليستعفف﴾ [النساء/6]، ﴿الذين يستأذنونك وهم أغنياء﴾ [التوبة/93]، ﴿لقد سمع الله قول الذين قالوا إن الله فقير ونحن أغنياء﴾ [آل عمران/181]، قالوا ذلك حيث سمعوا: ﴿من ذا الذي يقرض الله قرضا حسنا﴾ (سورة البقرة: آية 245. وانظر: الدر المنثور 2/397؛ وأسباب النزول للواحدي ص 76)، وقوله: ﴿يحسبهم الجاهل أغنياء من التعفف﴾ [البقرة/273]، أي: لهم غنى النفس، ويحسبهم الجاهل أن لهم القنيات لما يرون فيهم من التعفف والتلطف، وعلى هذا قوله عليه السلام لمعاذ: (خذ من أغنيائهم ورد في فقرائهم) (الحديث عن ابن عباس أن رسول الله صلى الله عليه وسلم بعث معاذ إلى اليمن، فقال: (إنك تأتي قوما أهل كتاب فادعهم إلى شهادة أن لا إله إلا الله وأني رسول الله، فإن هم أطاعوا لذلك فأعلمهم أن الله تعالى افترض عليهم خمس صلوات في اليوم والليلة، فإن هم أطاعوا لذلك فأعلمهم أن الله افترض عليهم صدقة أموالهم، تؤخذ من أغنيائهم وترد على فقرائهم... ) الحديث.
أخرجه البخاري في الزكاة 3/322؛ ومسلم في الإيمان برقم 19)، وهذا المعنى هو المعني بقول الشاعر:
*- قد يكثر المال والإنسان مفتقر*
(هذا عجز بيت وصدره: [العيش لا عيش إلا ما قنعت به].
وهو في المثيل والمحاضرة للثعالبي ص 85؛ ونهاية الأرب 3/84)

##### Türkçe

- **الغنى** çeşitli türler üzere söylenir: bunlardan biri: ihtiyaçların yokluğu; bu ise ancak Allah Teâlâ içindir; ve O, şu kavlinde zikredilendir: ﴿إن الله لهو **الغني** الحميد﴾ [الحج/64]، ﴿أنتم **الفقراء** إلى الله والله هو **الغني** الحميد﴾ [فاطر/15]، ikincisi: ihtiyaçların azlığı; bu, şu kavliyle işaret edilendir: ﴿ووجدك عائلا فأغنى﴾ [الضحى/8]، ve bu, onun (aleyhi’s-selâm) şu kavlinde zikredilen şeydir: (**الغنى** **غنى** **النفس**) (Ebû Hureyre’den hadis: dedi ki: Resûlullah صلى الله عليه وسلم dedi ki: (Mal çokluğundan dolayı **الغنى** değildir; fakat **الغنى** **غنى** **النفس**’tir) Buhârî 11/271; Taberânî el-Evsat’ta ve ricâli sahîhin ricâlidir; Ebû Ya‘lâ; Ahmed 2/315.
Bak: Mecma‘u’z-Zevâid 10/240; ve daha önce s. 597 geçti), üçüncüsü: insanların türlerine göre edinilmiş şeylerin çokluğu; şu kavli gibi: ﴿ومن كان **غنيا** فليستعفف﴾ [النساء/6]، ﴿الذين يستأذنونك وهم **أغنياء**﴾ [التوبة/93]، ﴿لقد سمع الله قول الذين قالوا إن الله **فقير** ونحن **أغنياء**﴾ [آل عمران/181]، bunu, şu sözü işittikleri vakit söylediler: ﴿من ذا الذي يقرض الله قرضا حسنا﴾ (Bakara sûresi: âyet 245. Bak: ed-Dürru’l-Mensûr 2/397; Vâhidî’nin Esbâbu’n-Nüzûl’ü s. 76)، ve şu kavli: ﴿يحسبهم الجاهل **أغنياء** من التعفف﴾ [البقرة/273]، yani: onlarda **غنى النفس** vardır; ve câhil, onlarda gördüğü **التعفف** ve **التلطف** sebebiyle onların edinilmiş şeyleri olduğunu zanneder; ve bunun üzere onun (aleyhi’s-selâm) Muâz’a kavli: (**خذ** **من** **أغنيائهم** **ورد** **في** **فقرائهم**) (İbn Abbâs’tan hadis: Resûlullah صلى الله عليه وسلم Muâz’ı Yemen’e gönderdi; dedi ki: (Şüphesiz sen, ehl-i kitap olan bir kavme geliyorsun; onları, Allah’tan başka ilâh olmadığına ve benim Allah’ın resûlü olduğuma şehâdete çağır; eğer buna itaat ederlerse onlara bildir ki Allah Teâlâ onlara gece ve gündüzde beş namazı farz kılmıştır; eğer buna itaat ederlerse onlara bildir ki Allah, mallarından bir sadakayı farz kılmıştır; **أغنياء**’larından alınır ve **فقراء**’larına geri verilir...) hadis.
Buhârî, Zekât’ta 3/322; Müslim, Îmân’da 19 numara ile tahriç etti), ve bu mânâ, şairin sözüyle kastedilen mânâdır:
*- قد يكثر المال والإنسان مفتقر*
(Bu, bir beytin ikinci mısraıdır; birinci mısraı: [العيش لا عيش إلا ما قنعت به].
Seâlibî’nin el-Mesîl ve’l-Muhâdara’sında s. 85; Nihâyetu’l-Ereb 3/84’te yer alır.)

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ ن ي
لي عن هذا غنية‏.‏
وأنا عنه غنيّ‏.‏
‏"‏ وهو أغنى عنه من الأقرع عن المشط ‏"‏‏.‏
وقد تغانوا‏.‏
قال‏:‏ كلانا غنيّ عن أخيه حياته ونحن إذا متنا أشدّ تغانيا وأغنى فلان في الحرب غناءً حسناً‏.‏
وأغنى عني فلان غناءً أي كفى في الدفع‏.‏
وتقول‏:‏ لأغنينّ عنك مغناه ولأكفينك ما كفاه ‏"‏ وما يغني عنه ماله ‏"‏ وأغناني الحلال عن الحرام‏.‏
وغنوا في ديارهم ثم فنوا‏.‏
وخربت مبانيهم وخلت مغانيهم ‏"‏ كأن لم يغنوا فيها ‏"‏‏.‏
وقال بشر‏:‏ وقد تغنى بنا حينا ونغنى بها والدهر ليس له دوام الضمير للمرأة أي تلزم صحبتنا ونلزم صحبتها ومنه‏:‏ من لم يتغنّ بالقرآن ‏"‏ وغنّاه وتغنى نحو‏:‏ كلّمه وتكلّم وتقول‏:‏ كان أمنية من أمانيه أن يسمع أغنيةً من أغانيه‏.‏
وهذا غناء ما فيه غناء‏.‏
قاظ الشربة في قيد وسلسلة صوت الحديد يغنّيه إذا قاما

##### Türkçe

غ ن ي
Bu hususta bana **غنية** vardır.
Ve ben ondan **غنيّ**im.
"Ve o, ondan, tarağın kelden (daha) müstağni oluşundan daha müstağnidir."
Ve **تغانوا** ettiler.
Dedi ki: İkimiz de, hayatta iken, kardeşinden **غنيّ**dir; biz öldüğümüzde ise daha şiddetli **تغانيا** ve daha **أغنى**(yız). Ve falan, savaşta güzel bir **غناءً** ile **أغنى** oldu.
Ve falan, benden, bir **غناءً** ile **أغنى** oldu; yani defetmede yetti.
Ve dersin ki: Elbette senden, onun **مغناه**ı ile **لأغنينّ** olacağım; ve elbette sana, onun yettiği şeyi **لأكفينك**. "Ve onun malı, ondan **يغني** etmez." Ve helâl, beni haramdan **أغناني** etti.
Ve diyarlarında **غنوا** ettiler, sonra yok oldular.
Ve binaları harap oldu ve **مغانيهم** boş kaldı. "Sanki orada **يغنوا** etmemişler gibi."
Ve Bişr dedi ki: Ve bir vakit bize **تغنى** etti ve biz de ona **نغنى** ederiz; ve zamanın devamı yoktur. Zamir kadına aittir; yani bizim sohbetimize yapışır ve biz de onun sohbetine yapışırız. Ve ondandır: "Kim Kur’ân ile **يتغنّ** etmezse." Ve onu **غنّاه** etti ve **تغنى** etti; şu misal üzere: **كلّمه** ve **تكلّم**. Ve dersin ki: Onun temennilerinden bir temenni, onun **أغنيةً**sinden, onun **أغانيه**sinden birini işitmesiydi.
Ve bu, **غناء**dır; onda **غناء** yoktur.
**قاظ**: içişi bir bağ ve zincir içinde; demirin sesi, ikisi kalktıklarında onu **يغنّيه** eder.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ ن ي * * غَنِيَ * به عنه بالكسر * غُنْيةً * بالضم و * غَنِيَت * المرأة بزوجها * غُنْيانا * بالضم * اسْتَغْنت * و * غَنِيَ * بالمكان أقام به و * غَنِيَ * أيضا عاش وبابهما صَدِيَ و * أغْنَيْتُ * عنك * َمُغْنَى * فلان و * َمُغْناة * فلان بضم الميم وفتحها فيهما أي أجزأت عنك مجزأة وما * يُغْنِي * عنك هذا أي ما يجزئ عنك وما ينفعك و * الغَانِية * الجارية التي غنيت بزوجها وقد تكون التي تكون غنيت بحسنها وجمالها و * الأُغْنِيَّة * كالأحْجيَّة * الغِناءُ * والجمع * الأَغَانِي * تقول منه * تَغَنَّى * و * غَنَّى * بمعنى و * الغَناء * بالفتح والمد النفع وبالكسر والمد السَّماع وبالكسر والقصر اليسار تقول منه * غَنِي * بالكسر * غِنىً * فهو * غَنِيٌّ * و * تَغَنَّى * أيضا أي * اسْتَغْنَى * و * تَغانَوْا * استغنى بعضهم عن بعض و * المَغْنَى * مقصور واحد * المَغَانِي * وهي المواضع التي كان بها أهلوها

##### Türkçe

* غ ن ي * **غَنِيَ** onunla ondan (ihtiyaçsız) oldu; kesre ile. **غُنْيةً** zamme ile. Ve kadın **غَنِيَت** kocasıyla; **غُنْيانا** zamme ile. **اسْتَغْنت**. Ve **غَنِيَ** mekânda: onda ikamet etti. Ve **غَنِيَ** ayrıca: yaşadı; ikisinin de bâbı **صَدِيَ**’dir. Ve “Seni (ihtiyaçtan) kurtardım” demektir: **أغْنَيْتُ** عنك. Falanın **مُغْنَى**’sı ve falanın **مُغْناة**’sı; ikisinde de mîm’in zammesi ve fethasıyla; yani “senin yerine geçti, senin için yeterli oldu” (demektir). Ve “Bu sana ne **يُغْنِي**?” yani “sana ne yeter, sana ne fayda verir?” Ve **الغَانِية**: kocasıyla (ihtiyaçsız) olmuş cariye; ve (bazen) güzelliği ve cemaliyle (ihtiyaçsız) olmuş olan da olabilir. Ve **الأُغْنِيَّة**: **الأحْجيَّة** gibi. **الغِناءُ**; çoğulu **الأَغَانِي**. Ondan “**تَغَنَّى**” ve “**غَنَّى**” dersin; (aynı) mânâda. Ve **الغَناء** fetha ve medd ile: fayda; kesre ve medd ile: işitme; kesre ve kasr ile: varlık. Ondan “**غَنِي**” kesre ile; **غِنىً**; o hâlde o **غَنِيٌّ**’dur. Ve **تَغَنَّى** da: yani **اسْتَغْنَى**. Ve **تَغانَوْا**: bazısı bazısından müstağni oldu. Ve **المَغْنَى** maksûr; **المَغَانِي**’nin biridir; ve onlar, ahalisinin bulunduğu yerlerdir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( ي ( *!الغِنَى ، كإِلَى : التَّزْوِيجُ ) ، ومنه قوْلُهم : الغِنَى حِصْنٌ للعَزَبِ ؛ نقلَهُ الأزْهرِي .
( و ) الغِنَى : ( ضِدُّ الفَقْرِ ) ؛ ) وهو على ضَرْبَيْن : أَحَدُهما : ارْتِفاعُ الحاجاتِ وليسَ ذلكَ إلاَّ للّهِ تعالى ؛ والثاني : قلَّةُ الحاجاتِ ، وهو المُشارُ إليه بقوْلِه تعالى : ﴿وَوَجَدَك عائِلاً *!فأَغْنَى﴾ ، ( وإذا فُتِحَ مُدَّ ) ؛ ) ومنه قولُ الشَّاعرِ :
سَيُغْنِيني الذي *!أَغْناكَ عني
فلا فَقْرٌ يدُومُ ولا *!غِناءُ يُرْوَى بفَتْحٍ وكسْرٍ ، فمن كَسَرَ أَرادَ مَصْدَرَ *!غانَيْت *!غناءٌ ، ومَنْ فَتَحَ أَرادَ الغِنَى نَفْسَه ، وقيلَ : إنَّما وَجْهُه ولا غَناءَ لأنَّ *!الغَناءَ غيرُ خارِجٍ عن مَعْنى الغِنَى ؛ قالَهُ ابنُ سِيدَه .
فلا عبْرَة بإنْكارِ شيْخنا على المصنِّف في إيرادِ المَفْتوحِ المَمْدُودِ بمعْنَى المَكْسُورِ المَقْصور .

( *!غَنِيَ ) به ، كرَضِيَ ، ( *!غِنًى ) ، بالكَسْرِ مَقْصورٌ ، ( *!واسْتَغْنَى *!واغْتَنَى *!وتغَانَى *!وتَغَنَّى ) : ) كُلُّ ذلكَ بمعْنَى صارَ *!غَنِيًّا ، فهو *!غَنِيٌّ *!ومُسْتَغْنٍ .
وشاهِدُ *!الاسْتِغْناءِ قوْلُه تعالى : ﴿*!واسْتغْنَى اللّه ؛ واللّهُ غَنِيٌّ حَمِيدٌ﴾ . وشاهِدُ *!التَّغَنِّي الحديثُ : ( ليسَ مِنَّا مَنْ لَمْ *!يَتَغَنَّ بالقُرْآنِ ) .
قالَ الأزْهرِي : قالَ سُفْيانُ بنُ عُيَيْنَة : مَعْناه مَنْ لم *!يسَتَغْنِ ولم يَذْهَبْ به إلى مَعْنَى الصَّوْت .
قالَ أَبو عُبيدٍ : هو فاشٍ في كَلامِ العَرَبِ ، يقولون : *!تَغَنَّيْت *!تَغَنِّياً *!وتَغانَيْتُ *!تَغانِياً بمعْنَى *!اسْتَغْنَيْت ؛ وقالَ الأعْشى :
وكُنْتُ امْرَأً زَمَناً بالعِراقِ
عَفِيفَ المُناخِ طَوِيلَ *!التَّغَنْ أَي *!الاسْتغْنَاء .
( واسْتَغْنَى اللّهَ تعالى : سَأَلَه أَنْ *!يُغْنِيَه ) ، ومنه الدُّعاءُ : اللَّهُمَّ إِنِّي *!أَسْتَغْنِيك عن كلِّ حازِمٍ ، وأَسْتَعِينُكَ .
( *!وغَنَّاهُ اللّهُ تعالى ) ؛ ) هو بالتَّشْدِيدِ كما هو ضَبْطُ المُحْكم ؛ ( *!وأَغْناهُ ) حتى غَنِيَ : صارَ ذا مالٍ ؛ ومنه قوْلُه تعالى : ﴿وأَنَّه هو *!أَغْنَى وأَقْنَى﴾ .
وقيلَ *!غَنَّاهُ في الدُّعاءِ *!وأَغْناهُ في الخَبَرِ ؛ ( والاسْمُ *!الغُنْيَةُ ، بالضمِّ والكَسْر ، والغُنْوَةُ ) ؛ ) هذه عن الكِسائي وقد مَرَّ ؛ ( *!والغُنْيانُ مَضْمُومَتينِ .
( *!والغَنِيُّ ) ، على فَعِيلٍ : ( ذُو الوَفْرِ ) ، أَي المَالِ الكَثِيرِ ، والجَمْعُ *!أَغْنياءُ ، وهو في القُرْآن والسُّنَّة كَثيرٌ مُفْرداً وجَمْعاً ؛

( *!كالغانِي ) ؛ ) ومنه قولُ عَقِيل بن عَلْقمة :
أَرَى المالَ يَغْشى ذا الوُصُومِ فلا تُرى
ويُدْعى من الأَشْرافِ ما كانَ *!غانِيا وقالَ طَرَفَةُ :
فإنْ كنتَ عنها غانِياً *!فاغْنَ وازْددِ ( وما لَهُ عنه غِنًى ) ، بالكسْر ، ( ولا *!مَغْنًى ولا *!غُنْيَةٌ ولا *!غُنْيانٌ ، مَضْمُومتينِ ) ؛ ) أَي ( بُدٌّ .
( *!والغانِيَةُ ) مِن النِّساءِ ( المرأةُ التي تُطْلَبُ ) هي ، أَي يَطْلُبُها النَّاسُ ، ( ولا تَطْلُبُ ، أَو ) هي ( *!الغَنِيَّةُ بحُسْنِها ) وجَمالِها ( عن الِّزينةِ ) بالحَلْي والحُلَلِ ؛ ( أَو التي *!غَنِيَتْ ) ، أَي أَقامَتْ ( ببَيْتِ أَبَوَيْها ولم يَقَعْ عليها سِباءٌ ) ؛ ) هذه أَغْرَبُها ، وهي عن ابنِ جنِّيَ ( أَو ) هي ( الشابّةُ العَفيفةُ ذاتُ زَوْجٍ ام لا ؛ ) هذه أَرْبَعةُ أَقْوالٍ ، ذَكَرهنَّ ابنُ سِيدَه .
وقالَ الأزْهرِي : وقيلَ : هي التي تعجبُ الرِّجالَ ويعجبُها الشُّبّانُ .
وقالَ الجَوْهرِي : هي التي غَنِيَتْ بزَوْجِها ؛ وأَنْشَدَ لجميلٍ :
أُحبُّ الأَيامَى إذْ بُثَيْنَةُ أَيِّمٌ
وأَحْبَبْتُ لمَّا أَن غَنِيتِ *!الغَوانِيا قالَ : وقد تكونُ التي غَنِيَتْ بحُسْنِها وجَمالِها ، واقْتَصَرَ على هذين القَوْلَيْن ؛ ( ج *!غَوانٍ ) ؛ ) وقولُ الشَّاعرِ :
وأَخُو *!الغَوَانِ متى يَشَأْ يَصْرِمْنَهُ
ويَعُدْنَ أَعْداءً بُعَيْدَ ودادِه

أَرادَ *!الغَوانِي فحَذَفَ تَشْبيهاً للامِ المَعْرِفةِ بالتَّنْوينِ من حيثُ كانَتْ هذه الأشْياءُ من خَواصِّ الأسْماءِ .
قالَ الجَوْهرِي : وأَمَّا قولُ ابنُ الرّقَيَّات :
لا بارَكَ اللّهُ في الغَوانِي هَلْ
يُصْبِحْنَ إلاَّ لَهُنَّ مُطَّلَبُ ؟ فإنَّما حرَّكَ الياءَ بالكَسْر للضَّرُورَةِ ورَدَّه إلى أَصْلِه ، وجائِزٌ في الشِّعْرِ أَن يُرَدَّ إلى أصْلِه .
( وقد غَنِيَتْ ، كرَضِيَ ) غِنًى . ( و ) يقالُ : ( *!أَغْنَى عنه *!غَناءَ فُلانٍ ) ، كسَحابٍ ، ( *!ومَغْناهُ *!ومَغْناتَهُ ، ويُضمَّانِ ) ؛ ) أي ( نابَ عنه ) ؛ ) كما في المُحْكم .
( و ) في التَّهذيبِ والصِّحاح : أَي ( أَجْزَأَ ) عنْكَ ( مُجْزَأَهُ ) وَمَجْزَأَهُ ومُجْزَاتَه .
وقالَ الَّراغبُ : أَغْنَى عنه كذا إذا كَفَاهُ ، ومنه قولُه تعالى : ﴿ما أَغْنَى عنِّي ماليه﴾ ، و ﴿لن *!تُغْنِي عنهم أَمْوالُهم﴾ .
وحَكَى الأزْهرِي : ما أَغْنَى فلان شيئاً بالعَيْن والغَيْن : أَي لم يَنْفَع في مُهمَ ولم يكْفَ مُؤْنَةً .
وقالَ أَيْضاً : *!الغَناءُ ، كسَحابٍ : الإجْزاءُ . ورجُلٌ *!مُغْنٍ : أَي مُجْزٍ كافٍ وسَمِعْتُ بعضَهم يُؤَنِّبُ عَبْدَه ويقولُ : أَغْنِ عنِّي وَجْهَكَ بل شَرَّكَ ، أَي اكْفِنِي شَرَّكَ وكُفَّ عنِّي شَرَّك ؛ ومنه قولُه تعالى : ﴿شَأْنٌ *!يُغْنِيه﴾ ، أَي يَكْفِيه شُغْلُ نَفْسِه عن شُغْلِ غيرِهِ .
( و ) يقالُ : ( ما فيه غَناءُ ذاك ) : ) أَي ( إقامَتُه ، والاضْطِلاعُ به ) ؛ ) نقلَهُ ابنُ سِيدَه .
( و ) غَنِيَ بالمَكانِ ، ( كَرَضِيَ : أَقام ) به غِنًى .
وفي التَّهذيبِ ؛ غَنِيَ القوْمُ في دارِهِم : إذا طالَ

مُقامُهم فيها .
وقالَ الراغبُ : غَنِيَ في مَكانِ كذا ، إذا طالَ مُقامُه *!مُسْتَغْنِياً به عن غيرِهِ ، ومنه قولُه تعالى : ﴿كأَنْ لم *!يَغْنَوْا فيها﴾ ، أَي لم يُقِيموا فيها .
( و ) غَنِيَ : أَي ( عاشَ ) ، نقلَهُ الجَوْهرِي .
( و ) غَنِيَ : ( لَقِيَ ) ، هكذا في النُّسخِ ولعلَّه بَقِيَ وسيَأْتي قرِيباً ما يُحقِّقُه .
( *!والمَغْنَى : المَنْزِلُ الذي غَنِيَ به أَهْلُه ثم ظَعَنُوا ) عنه .
قالَ الَّراغبُ يكونُ للمَصْدرِ والمَكانِ ، والجَمْعُ *!المغَانِي .
( أَو عامٌّ ) ، أَي في مُطْلقِ المَنْزلِ ، وكأَنَّه اسْتِعْمالٌ ثانٍ .
( *!وغَنِيتُ لكَ مِنِّي بالموَدَّةِ ) والبِرِّ : أَي ( بَقِيْتُ ) ؛ ) نقلَهُ ابنُ سِيدَه ؛ وهذا يُحقِّقُ ما تقدَّمَ من قوْلِه : *!وغَنِيَ بَقِيَ ( و ) قولُ الشَّاعِرِ :
( غَنِيَتْ دارُنا تِهامَةَفي الدَّهَرِ وفيها بَنُو مَعَدِّ حُلُولاأَي ( كانَتْ ) ؛ ) ومنه قولُ ابنِ مُقْبِل :
أَأُمَّ تَمِيمٍ إن تَرَيْنِي عَدُوُّكُم
وبَيْتِي فقد أَغْنى الحبيبَ المُصافِياأَي أَكونُ الحَبيبَ .
وقالَ الأزْهرِي : يقالُ للشيء إِذا فَنِيَ كأَنْ لم *!يَغْنَ بالأمْسِ ، أَي كأَنْ لم يَكُنْ .
( و ) *!غَنِيَتِ ( المرْأَةُ بزَوْجِها *!غُنْياناً ) ، بالضَّمِّ ، وغِنَاءً : ( *!اسْتَغْنَتْ ) بهِ ؛ ومنه اشْتِقاقُ *!الغانِيَةِ ؛ وأَنْشَدَ الجَوْهرِي لقيْس ابن الخَطِيم :

أَجَدَّ بعَمْرة *!غُنْيانُها
فتَهْجُرَ أَمْ شانُنا شانُها ؟ ( *!والغِناءُ ، ككِساءٍ ؛ من الصَّوْتِ : ما طُرِّبَ به ) ؛ ) قالَ حُمَيْدُ بنُ ثَوْر :
وعَجِبْتُ به أَنَّى يكونُ *!غِناؤُها وفي الصِّحاح : *!الغِناءُ ، بالكسْرِ ، من السماعِ .
وفي النِّهايةِ : هو رَفْعُ الصَّوْتِ وموالاته .
وفي المِصْباح : وقيِاسُه الضَّم لأنَّه صَوْتٌ .
( و ) *!الغَناءُ ، ( كسَماءٍ : رَمْلٌ ) بعَيْنِه ؛ هكذا ضَبَطَه الأزْهرِي ؛ وأَنْشَدَ لذي الرُّمَّة :
تَنَطَّقْنَ من رمْلِ الغَناءِ وعُلِّقَتْ
بأَعْناقِ أُدْمانِ الظِّباءِ القَلائِدُأَي اتَّخَذْنَ من رَمْلِ الغَناءِ أَعْجازاً كالكُثْبانِ ، وكأَنَّ أَعْناقَهُنَّ أعْناقُ الظِّباءِ . وهو في كتابِ المُحْكم بالكَسْر مع المدِّ مَضْبوطٌ بالقَلَمِ ؛ وأَنْشَدَ للرَّاعي :
لها خُصُورٌ وأَعْجازٌ يَنُوءُ بها
رَمْلُ الغِنَاءِ وأَعْلَى مَتْنِها رُودُ ( *!وغَنَّاهُ الشِّعْرَ ، و ) *!غَنَّى ( به *!تَغْنِيَةً ) و ( *!تَغَنَّى به ) بمعْنًى واحِدٍ ؛ قالَ الشاعرُ :
*!تَغَنَّ بالشِّعْرِ إِمَّا كنتَ قائِلَه
إنَّ الغِناءَ بهذا الشِّعْرِ مِضْمارُأَي : إنَّ *!التَّغَنِّي ، فوَضَعَ الاسْمَ مَوْضِعَ المَصْدرِ . وعليه حُمِلَ قوْلُه صلى الله عليه وسلم : ( ما أَذِنَ اللّهُ لشيءٍ كَإِذْنِهِ لنَبيَ أَن *!يَتَغَنَّى

بالقُرْآنِ ) ، قالَ الأزْهرِي : أَخْبَرنِي عبدُ الملِكِ البَغَوي عن الرَّبيعِ عن الشافِعِي أَنَّ مَعْناه تَحْزِينُ القِراءَةِ وتَرْقِيقُها ؛ ويَشْهَدُ له الحديثُ الآخَرُ : ( زَيِّنُوا القُرْآنَ بأصْوَاتِكُم ) ، وبه قالَ أَبو عُبيدٍ .
وقالَ أَبُو العبَّاس : الذي حَصَّلْناه من حُفَّاظ اللغَةِ في هذا الحديثِ أَنَّه بمعْنَى الاسْتِغْناءِ ، وبمعْنَى التَّطْرِيبِ .
وفي النهاية : قالَ ابنُ الأعْرابي كانتِ العَرَبُ *!تَتَغَنَّى بالرُّكْبانِ إذا رَكِبَتِ ، وإذا جَلَسَتْ ، فَأَحَبَّ النبيُّ صلى الله عليه وسلم أن يكونَ هِجِّيرَاهُم بالقُرآنِ مكانَ التَّغنِّي بالرُّكْبانِ .
( و ) *!غَنَّى ( بالمرْأَةِ : تَغَزَّلَ ) بها ، أَي ذَكَرَها في شِعْرِه ؛ قالَ الشاعرُ :
ألا *!غَنِّنا بالزَّاهِرِيَّة إنَّني
على النَّأْي ممَّا أَن أُلِمَّ بها ذِكْرَا ( و ) غَنَّى ( بزَيْدٍ : مَدَحَهُ ، أَو هَجَاهُ ، *!كتَغَنَّى فيهما ) ، أَي في المدْحِ والهَجْوِ ؛ ويُرْوَى أَنَّ بعضَ بَني كُلَيْب قالَ لجريرٍ : هذا غَسَّانُ السَّلِيطِي *!يَتغَنَّى بنا أَي يَهْجُونا ؛ قالَ جريرٌ :
غَضِبْتُم علينا أَمْ *!تَغَنَّيْتُم بنا
أَنِ اخْضَرَّ من بَطْنِ التِّلاعِ غَمِيرُهاقالَ ابنُ سِيدَه : وعنْدِي أنَّ الغَزَلَ والمَدْحَ والهِجاءَ إنَّما يقالُ في كلِّ واحِدٍ منها *!غَنَّيْت *!وتَغَنّيْت بَعْدَ أن يُلَحَّنَ *!فيُغَنَّى به .
( و ) غَنَّى ( الحَمامُ : صَوَّتَ ) ، قالَ القُطامي :

خلا أنها ليست *!تغنى حمامة
على ساقها إلاّ ادَّكرتَ ربابا ( وبَيْنَهُم *!أُغْنِيَّةٌ كأُثْفِيَّةٍ ) ، وعليه اقْتَصَرَ الجَوْهرِي ، ( ويُخَفَّفُ ) ، عن ابنِ سِيدَه ، قالَ : وليسَتْ بالقَوِيَّة إذ ليسَ في الكَلامِ أُفْعُله إلاَّ أُسْنُمة ، فيمَنْ رَواهُ بالضمِّ .
قُلْت : الضمُّ في أُسْنُمة رُوِيَ عن ثَعْلب وابنِ الأعْرابي ، وقد ذُكِرَ في محلِّه . ( ويُكْسَرانِ ) ؛ ) نقلَهُ الصَّاغاني عن الفرَّاء : ( نَوْعٌ من الغِناءِ ) ، يَتَغَنّونَ به ؛ والجمْعُ *!الأغاني ؛ وبه سَمَّى أَبو الفَرَج الأصْبَهاني كتابَهُ لاشْتِمالِه على تَلاحِين الغِناءِ ، وهو كِتابٌ جليلٌ اسْتَفَدْتُ منه كثيراً .
( *!وتَغانَوْا : *!اسْتَغْنَى بعضُهم عن بعضٍ ) ؛ ) وأَنْشَدَ الجَوْهَرِي للمُغِيرَة بنِ حَبْناء التَمِيمِي :
كِلانا *!غَنِيٌّ عن أَخيهِ حَياتَه
ونَحْنُ اإذا مُتْنا أَشَدُّ *!تَغانِيَا ( *!والأَغْناءُ ) ، بالفَتْح : ( إمْلاكاتُ العَرائِس ) ؛ ) نقلَهُ الأزْهرِي .
( ومَكانُ كذا غَنًى من فُلانٍ ) ، بالفَتْح مَقْصورٌ ، ( *!ومَغْنًى منه : أَي مَئِنَّةٌ ) ، منه .
( *!وغَنِيٌّ ) ، على فَعِيلٍ : ( حَيٌّ من غَطَفانَ ) ؛ ) كذا في الصِّحاحِ ؛ والنِّسْبَةُ إليه *!غَنَوِيٌّ ، محرَّكةً .
قالَ شيْخنا : وقد اغْتَرَّ المصنِّفُ بالجَوْهرِي ، والذي ذكَرَه أَئِمَّة الأنْسابِ أنَّه غَنِيُّ بنُ أَعْصر ، وأَعْصر هو ابنُ سعْدِ بنِ قَيْسِ بنِ عَيْلان ، وغَطَفانُ بنُ سعْدِ بنِ قَيْسِ بنِ عَيْلان ، كما قالَه الجَوْهرِي نَفْسُه ، فأَعْصر أَخُو غَطَفان ، وباهِلَةُ وغَنِيُّ ابْنا أَعْصر ، فليسَ غَنِيٌّ حيًّا من غَطَفان كما توهَّم المصنِّفُ تَقْليداً .
قُلْت : هو كما ذَكَر ، فإنَّ سِياقَهم يدلُّ على

أنَّ غَطَفانَ عَمُّ غَنِيَ ، وقد يُجابُ عن الجَوْهرِي والمصنِّفِ أنَّه قد يُعْتَزى الرَّجُل إلى عَمِّه في النّسَبِ ، وله شواهِدُ كَثِيرَةٌ في النّسَبِ مع تأمُّلٍ في ذلكَ .
( وسَمَّوْا *!غُنَيَّةَ *!وغُنَيًّا ، كسُمَيَّةَ وسُمَيَ ) . ) أَمَّا الأوَّل فلم أَجِدْ له ذِكْراً في الأسْماءِ ، وضَبَطَه الصَّاغاني على فعِيلة . وأَمَّا الثَّاني فمُشْتركٌ بينَ أَسْماءِ الرِّجالِ والنِّساء ، فمن الرِّجال : *!غُنَيُّ بنُ أَبي حازِمٍ الذُّهْلي سَمِعَ ابنَ عُمَر ؛ وناصِرُ بنُ مَهْدي بنِ نَصْر بنِ غُنَيَ عن عَبْدان الطَّائي عن عليِّ بنِ شعيبٍ الدهَّان وعنه السَّلَفي ومِن النِّساء : غُنَيُّ بنْتُ شَيْبان زوْجُ مَخْزوم بنِ يَقَظَة ؛ *!وغُنَيُّ بنْتُ مُنْقذِ بنِ عَمْرو ؛ وغُنَيُّ بِنْتُ عَمْرِو بنِ جابِرٍ ؛ وغُنَيُّ بنْتُ حَرَّاق .
( *!وتغَنَّيتُ : *!اسْتَغْنَيْتُ ) ، وهذا قد تقدَّمَ في أَوَّلِ سِياقِه فهو تِكْرارٌ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!تَغَنَّى الحَمامُ : مثْلُ *!غَنَّى ؛ قالَ الشاعرُ فجَمَعَ بينَ اللغتينِ :
أَلا قاتَلَ اللّهُ الحَمامَةَ غدْوَةً
على الغُصْنِ ماذا هَيَّجَتْ حينَ *!غَنَّت ِتَغَنَّتْ بصَوْتٍ أَعْجميَ فهَيَّجَتْ
هَوايَ الذي كانتْ ضُلوعي أَجَنَّت ِوقيل : سُمِّي *!المُغَنَّي مُغَنِّياً لأنَّه *!يَتَغَنَّن ؛ وأُبْدِلَتِ النونُ الثانِيَة ؛ كذا ذَكَرَه ابنُ هِشَام في النونِ المُفْردَةِ من *!المُغْنِي عنِ ابنِ يَعِيش ؛ ونقلَهُ شيْخُنا ، وعليه فموْضِعُه النُّون .
*!وغَنِيُّ بنُ الحارِثِ ، على فَعِيلٍ ، عن حاتِمِ الأصَمّ .
*!والغَنِيُّ في أَسْماءِ اللّهِ تعالى

الذي لا يَحْتاجُ إلى أَحَدٍ في شيءٍ .
*!والمُغْنِي : الذي *!يُغْنِي مَنْ يَشاءُ من عِبادِه .
وفي حديثِ الصَّدقَةِ : ( ما كانَ عن ظَهْرِ غِنًى ) ، أَي ما فَضَل عن قُوتِ العِيالِ وكِفايتِهِمْ .
*!وغَنِيَّةُ بنْتُ رضى الجُذاميَّةُ ، على فَعِيلةٍ ، رَوَتْ عن عائِشَة ، وعنها حَوْشَبُ بنُ عقيلٍ .
وحُمَيْدُ بنُ أَبي *!غنيَّة عن الشَّعْبِي ، وابْنُه عبْدُ المَلِكِ وقد يُنْسَبُ إلى جدِّه عن أَبي إسْحاق السُّبَيْعي ، وعنه ابْنُه يَحْيى ، وثَلاثَتُهم ثِقات .
وغَنِيَّةُ بنتُ أَبي إهابِ بنِ عَزيزِ بنِ قيْسِ بنِ سُويدٍ الدَّارمي .
وغَنِيَّةُ بنْتُ سمعان العَدَوِيَّة ، عن أمِّ حَبِيبَةَ ، قَيَّدَها ابنُ نُقْطَة .

##### Türkçe

: ( **الغِنَى** ، **كإِلَى**: evlenme ) ، ve ondan onların sözü: **الغِنَى** bekâr için bir kaledir; onu Ezherî nakletti.
( ve ) **الغِنَى**: ( fakirliğin zıddı )؛ ) ve o iki kısım üzeredir: birincisi: ihtiyaçların yükselmesi (ortadan kalkması) ve bu ancak Allah Teâlâ içindir; ikincisi: ihtiyaçların azlığıdır, ve o, O’nun Teâlâ sözüyle işaret edilendir: ﴿وَوَجَدَك عائِلاً **فأَغْنَى**﴾ ، ( ve açılırsa uzatılır )؛ ) ve ondan şairin sözü:
سَيُغْنِيني الذي **أَغْناكَ** عني
فلا فَقْرٌ يدُومُ ولا **غِناءُ**
Açma ve kesre ile rivayet olunur; kim kesre yaparsa **غانَيْت**’in mastarını, **غناءٌ**’yu kastetmiştir; kim açarsa **الغِنَى**’nın kendisini kastetmiştir. Ve denildi ki: onun vechi ancak “ولا غَناءَ”dır; çünkü **الغَناءَ** **الغِنَى** mânâsının dışına çıkmış değildir; bunu İbn Sîde söyledi.
Şu hâlde şeyhimizin, müellife, kırık-kısanın mânâsıyla açık-uzatılmışı getirmesi hususunda inkâr etmesine itibar yoktur.

( **غَنِيَ** ) onunla, **كرَضِيَ** gibi, ( **غِنًى** )، kesre ile, kısaltılmıştır; ( **واسْتَغْنَى** **واغْتَنَى** **وتغَانَى** **وتَغَنَّى** ): ) bütün bunlar **غَنِيًّا** oldu mânâsınadır; o hâlde o **غَنِيٌّ** ve **مُسْتَغْنٍ**’dir.
**الاسْتِغْناءِ**’nın şahidi O’nun Teâlâ sözü: ﴿**واسْتغْنَى** اللّه ؛ واللّهُ غَنِيٌّ حَمِيدٌ﴾ . Ve **التَّغَنِّي**’nin şahidi hadis: ( bizden değildir, Kur’ân ile **يَتَغَنَّ** etmeyen ).
Ezherî dedi: Süfyân b. Uyeyne dedi: mânâsı, **يسَتَغْنِ** etmeyen ve onu ses mânâsına götürmeyendir.
Ebû Ubeyd dedi: Arapların كلامında yaygındır; derler: **تَغَنَّيْت** **تَغَنِّياً** ve **تَغانَيْتُ** **تَغانِياً** mânâca **اسْتَغْنَيْت**; ve A‘şâ dedi:
وكُنْتُ امْرَأً زَمَناً بالعِراقِ
عَفِيفَ المُناخِ طَوِيلَ **التَّغَنْ**
yani **الاسْتغْنَاء**.
( Allah Teâlâ’dan **اسْتَغْنَى**: ondan kendisini **يُغْنِيَه**’ni istedi )، ve ondan dua: اللَّهُمَّ إِنِّي **أَسْتَغْنِيك** عن كلِّ حازِمٍ ، وأَسْتَعِينُكَ .
( Allah Teâlâ onu **غَنَّاهُ** )؛ ) o, **المُحْكم**’in ضبطı üzere teşdîd iledir; ( ve onu **أَغْناهُ** ) ta ki **غَنِيَ** oluncaya kadar: mal sahibi oldu; ve ondan O’nun Teâlâ sözü: ﴿وأَنَّه هو **أَغْنَى** وأَقْنَى﴾ .
Ve denildi: duada **غَنَّاهُ** ve haberde **أَغْناهُ**; ( isim **الغُنْيَةُ**، damme ve kesre ile, ve **الغُنْوَةُ** )؛ ) bu, Kisâî’dendir ve geçmişti; ( ve **الغُنْيانُ** iki dammelidir.
( **والغَنِيُّ** )، فعيل vezni üzere: ( bolluk sahibi )، yani çok malın; çoğulu **أَغْنياءُ**’dur; ve o Kur’ân ve sünnette müfred ve cem‘ olarak çoktur؛

( **كالغانِي** )؛ ) ve ondan Akîl b. Alkame’nin sözü:
أَرَى المالَ يَغْشى ذا الوُصُومِ فلا تُرى
ويُدْعى من الأَشْرافِ ما كانَ **غانِيا**
ve Tarafe dedi:
فإنْ كنتَ عنها غانِياً **فاغْنَ** وازْددِ
( onun hakkında **غِنًى** yoktur )، kesre ile, ( ne **مَغْنًى** ne **غُنْيَةٌ** ne **غُنْيانٌ**، iki damme ile )؛ ) yani ( çare .
( **والغانِيَةُ** ) النساء’dan: ( istenen kadın )dır; yani insanlar onu ister, ( ve istemez, yahut ) o ( güzelliğiyle **الغَنِيَّةُ**’dir ) ve cemâliyle ( ziynetten ) takı ve elbiselerle; ( yahut o ki **غَنِيَتْ** )، yani ikamet etti ( ana-babasının evinde ve üzerine esir alma vâki olmadı )؛ ) bunların en garibidir; ve bu İbn Cinnî’dendir. ( yahut ) o ( iffetli genç kadın, kocası olsun olmasın ); ) bunlar dört sözdür; onları İbn Sîde zikretti.
Ezherî dedi: ve denildi: o, erkekleri beğendiren ve gençleri kendisine beğendiren kimsedir.
Cevherî dedi: o, kocasıyla **غَنِيَتْ** olandır; ve Cemîl’den inşâd etti:
أُحبُّ الأَيامَى إذْ بُثَيْنَةُ أَيِّمٌ
وأَحْبَبْتُ لمَّا أَن غَنِيتِ **الغَوانِيا**
Dedi: ve güzelliği ve cemâliyle **غَنِيَتْ** olan da olabilir; ve bu iki sözle iktifa etti; ( çoğulu **غَوانٍ** )؛ ) ve şairin sözü:
وأَخُو **الغَوَانِ** متى يَشَأْ يَصْرِمْنَهُ
ويَعُدْنَ أَعْداءً بُعَيْدَ ودادِه

**الغَوانِي**’yi kastetti; sonra marife **ال**’sini, bu şeylerin isimlerin hâssalarından olması cihetiyle, tenvîne benzeterek hazf etti.
Cevherî dedi: İbnü’r-Ruqayyât’ın sözüne gelince:
لا بارَكَ اللّهُ في الغَوانِي هَلْ
يُصْبِحْنَ إلاَّ لَهُنَّ مُطَّلَبُ ؟
ancak yâ’yı zaruret için kesre ile harekeledi ve onu aslına döndürdü; ve şiirde aslına döndürülmesi câizdir.
( ve **غَنِيَتْ**، **كرَضِيَ** gibi ) **غِنًى**. ( ve ) denir: ( onun hakkında **أَغْنَى** **غَناءَ فُلانٍ** )، **كسَحابٍ** gibi, ( **مَغْناهُ** ve **مَغْناتَهُ**، ve ikisi dammelenir )؛ ) yani ( onun yerine geçti )؛ ) **المُحْكم**’de olduğu gibi.
( ve ) **التَّهذيب** ve **الصِّحاح**’ta: yani ( yetti ) sana ( onun yettiği ) **مُجْزَأَهُ** ve **مَجْزَأَهُ** ve **مُجْزَاتَه**.
Râgıb dedi: ondan şu, ona kâfi geldiğinde “onun hakkında şu **أَغْنَى**” denir; ve ondan O’nun Teâlâ sözü: ﴿ما **أَغْنَى** عنِّي ماليه﴾ ، ve ﴿لن **تُغْنِي** عنهم أَمْوالُهم﴾ .
Ezherî hikâye etti: “filân, ayn ve ğayn ile hiçbir şey **أَغْنَى** etmedi”: yani önemli bir işte fayda vermedi ve bir masrafı kâfi gelmedi.
Yine dedi: **الغَناءُ**، **كسَحابٍ**: yetme (ikfâ)dır. Ve **مُغْنٍ** adam: yani yeten, kâfi gelen. Ve bazılarının kölesini azarlayıp şöyle dediğini işittim: “benden yüzünü, bilakis şerrini **أَغْنِ** et”; yani şerrini bana kâfi kıl ve benden şerrini kes; ve ondan O’nun Teâlâ sözü: ﴿شَأْنٌ **يُغْنِيه**﴾ ، yani kendi işi, onu başkasının işiyle meşgul olmaktan kâfi kılar.
( ve ) denir: ( onda bunun **غَناءُ**’su yoktur ): ) yani ( onun ikameti ve onunla yüklenip kalkışması )؛ ) onu İbn Sîde nakletti.
( ve ) mekân ile **غَنِيَ**، ( **كَرَضِيَ**: ikamet etti ) onda **غِنًى**.
Ve **التَّهذيب**’de; قوم, evlerinde **غَنِيَ** etti: uzadığı zaman...

Onların orada ikametleri.

Râgıb dedi ki: **غَنِيَ** falan yerde; eğer ikameti uzarsa, başka(lar)ından ona karşı **مُسْتَغْنِياً** olarak; ve ondan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿كأَنْ لم **يَغْنَوْا** فيها﴾ yani orada ikamet etmediler.

( Ve ) **غَنِيَ**: yani ( yaşadı ); onu Cevherî nakletti.

( Ve ) **غَنِيَ**: ( karşılaştı ); nüshalarda böyle; belki **بَقِيَ**’dir; ve yakında onu tahkik eden şey gelecektir.

( **والمَغْنَى**: ehlinin onunla **غَنِيَ** olduğu, sonra ondan göçtükleri menzildir ).

Râgıb dedi: masdar ve mekân için olur; cem‘i **المغَانِي**’dir.

( Veya umumîdir ), yani mutlak menzil hakkında; sanki ikinci bir kullanımdır.

( **وغَنِيتُ لكَ مِنِّي بالموَدَّةِ** ) ve iyilikle: yani ( kaldım ); onu İbn Sîde nakletti; bu, daha önceki şu sözünü tahkik eder: **وغَنِيَ بَقِيَ** ( ve ) şairin sözü:

( غَنِيَتْ دارُنا تِهامَةَفي الدَّهَرِ وفيها بَنُو مَعَدِّ حُلُولاأَي ( كانَتْ )؛ ) yani ( idi ); ve ondan İbn Mukbil’in sözü:

أَأُمَّ تَمِيمٍ إن تَرَيْنِي عَدُوُّكُم
وبَيْتِي فقد أَغْنى الحبيبَ المُصافِياأَي أَكونُ الحَبيبَ .
yani sevgili olayım.

Ezherî dedi: Şeye, eğer fânî olursa, “sanki dün **يَغْنَ** olmadı” denir; yani sanki olmadı.

( Ve ) **غَنِيَتِ** ( kadın, kocasıyla **غُنْياناً** ), zamme ile; ve **غِنَاءً**: ( **اسْتَغْنَتْ** ) onunla; ondan **الغانِيَةِ**’nin iştikakı; Cevherî, Kays b. el-Hatîm için inşad etti:

أَجَدَّ بعَمْرة **غُنْيانُها**
فتَهْجُرَ أَمْ شانُنا شانُها ؟

( **والغِناءُ** , **ككِساءٍ**; sesten: onunla tarab edilen şeydir ); ) Humeyd b. Sevr dedi:

وعَجِبْتُ به أَنَّى يكونُ **غِناؤُها**

Ve Sıhâh’ta: **الغِناءُ** , kesre ile, işitmeden(=semâdan)dır.

Ve Nihâye’de: o, sesin yükseltilmesi ve onun peş peşe getirilmesidir.

Ve Mıṣbâḥ’ta: kıyası zammedir; çünkü o bir sestir.

( Ve ) **الغَناءُ** , ( **كسَماءٍ**: kumdur ) bizzat; Ezherî onu böyle ضبط etti; Zü’r-Rumme için inşad etti:

تَنَطَّقْنَ من رمْلِ الغَناءِ وعُلِّقَتْ
بأَعْناقِ أُدْمانِ الظِّباءِ القَلائِدُ

yani **الغَناءِ** kumundan, kum tepeleri gibi kalçalar edindiler; sanki onların boyunları ceylanların boyunlarıdır. Ve o, el-Muḥkem kitabında kesre ile, med ile, kalemle ضبط edilmiştir; Râ‘î için inşad etti:

لها خُصُورٌ وأَعْجازٌ يَنُوءُ بها
رَمْلُ الغِنَاءِ وأَعْلَى مَتْنِها رُودُ

( **وغَنَّاهُ الشِّعْرَ** , ve ) **غَنَّى** ( onunla **تَغْنِيَةً** ) ve ( **تَغَنَّى به** ) tek bir mânâ ile; şair dedi:

**تَغَنَّ** بالشِّعْرِ إِمَّا كنتَ قائِلَه
إنَّ الغِناءَ بهذا الشِّعْرِ مِضْمارُ

yani: **التَّغَنِّي**; böylece ismi masdarın yerine koydu. Ve bunun üzerine, onun (sallallahu aleyhi ve sellem) sözü حمل edildi: ( ما أَذِنَ اللّهُ لشيءٍ كَإِذْنِهِ لنَبيَ أَن **يَتَغَنَّى** بالقُرْآنِ )؛ Ezherî dedi: Bana Abdülmelik el-Bağavî, Rebî‘den, Şâfiî’den haber verdi ki mânâsı: kıraati hüzünlendirmek ve onu inceltmektir; ve ona diğer hadis şahitlik eder: ( زَيِّنُوا القُرْآنَ بأصْوَاتِكُم )؛ ve bununla Ebû Ubeyd dedi.

Ebû’l-Abbâs dedi: Bu hadiste, dil hâfızlarından elde ettiğimiz şey: onun, istiğnâ mânâsıyla ve tatrîb mânâsıyla olduğudur.

Nihâye’de: İbnü’l-A‘râbî dedi: Araplar, bindiği zaman ve oturduğu zaman, **تَتَغَنَّى** ederdi; Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) onların hecîrâsının, bineklerle **التَّغنِّي** yerine Kur’ân olmasını sevdi.

( Ve ) **غَنَّى** ( kadınla: ona gazel yaptı ) yani onu şiirinde andı; şair dedi:

ألا **غَنِّنا** بالزَّاهِرِيَّة إنَّني
على النَّأْي ممَّا أَن أُلِمَّ بها ذِكْرَا

( Ve ) **غَنَّى** ( Zeyd ile: onu övdü, yahut onu hicvetti, **كتَغَنَّى** ikisinde ) yani medihte ve hicivde; rivayet olunur ki Benî Küleyb’den bazıları Cerîr’e dedi: Bu, Gassân es-Selîtî’dir, **يَتغَنَّى** bizimle, yani bizi hicvediyor; Cerîr dedi:

غَضِبْتُم علينا أَمْ **تَغَنَّيْتُم** بنا
أَنِ اخْضَرَّ من بَطْنِ التِّلاعِ غَمِيرُها

İbn Sîde dedi: Ve benim yanımda, gazel ve medih ve hiciv, bunların her birinde ancak, **غَنَّيْت** ve **تَغَنّيْت** denir; **فيُغَنَّى به** diye bestelendikten sonra.

( Ve ) **غَنَّى** ( güvercin: ses çıkardı ); Kutâmî dedi:

خلا أنها ليست **تغنى** حمامة
على ساقها إلاّ ادَّكرتَ ربابا

( Ve aralarında **أُغْنِيَّةٌ كأُثْفِيَّةٍ** )؛ Cevherî bununla yetindi; ( ve hafifletilir ); İbn Sîde’den; dedi ki: Kuvvetli değildir; çünkü kelâmda **أُفْعُله** yoktur, ancak **أُسْنُمة** vardır; onu zamme ile rivayet eden kimse hakkında.

Dedim: **أُسْنُمة**’de zamme, Sa‘leb ve İbnü’l-A‘râbî’den rivayet edildi; ve mahallinde zikredildi. ( Ve ikisi kesrelenir ); ) Sâgânî onu Ferrâ’dan nakletti: ( **نَوْعٌ من الغِناءِ** ) onunla **يَتَغَنّونَ**; cem‘i **الأغاني**; ve bununla Ebû’l-Ferec el-İsfahânî kitabını isimlendirdi; çünkü o, şarkı bestelerini ihtiva eder; o, celîl bir kitaptır; ondan çok faydalandım.

( **وتَغانَوْا**: **اسْتَغْنَى بعضُهم عن بعضٍ** ); ) Cevherî, Muğîre b. Ḥabnâ et-Temîmî için inşad etti:

كِلانا **غَنِيٌّ** عن أَخيهِ حَياتَه
ونَحْنُ اإذا مُتْنا أَشَدُّ **تَغانِيَا**

( **والأَغْناءُ** ), fetha ile: ( gelinlerin mülk edinmeleri ); ) Ezherî onu nakletti.

( Falan yer, falandan **غَنًى**’dır ), fetha ile, maksûr; ( **ومَغْنًى** ondan: yani bir alâmettir ) ondan.

( **وغَنِيٌّ** ), fa‘îl üzere: ( Gatafân’dan bir kabiledir ); ) Sıhâh’ta böyle; ona nisbet **غَنَوِيٌّ**’dir, harekeli.

Şeyhimiz dedi: Musannif, Cevherî ile aldanmıştır; ensâb imamlarının zikrettiği: onun, A‘ṣur b. Sa‘d b. Kays b. ‘Aylân’ın oğlu **غَنِيّ** olduğudur; ve Gatafân, Sa‘d b. Kays b. ‘Aylân’ın oğludur; Cevherî’nin kendisinin dediği gibi; böylece A‘ṣur, Gatafân’ın kardeşidir; Bâhile ve **غَنِيّ**, A‘ṣur’un iki oğludur; öyleyse **غَنِيّ**, musannifin takliden vehmettiği gibi Gatafân’dan bir kabile değildir.

Dedim: O, zikrettiği gibidir; çünkü onların sevki, şuna delâlet eder ki

Şüphesiz ki Gatafân, Ganî’nin amcasıdır; ve el-Cevherî ve musannif hakkında şöyle cevap verilebilir: kişinin nesepte amcasına nisbet edilmesi mümkündür; ve bunda, nesepte çok şahitler vardır; bunun üzerinde bir teemmül ile.

( **غُنَيَّةَ** ve **غُنَيًّا** diye adlandırdılar; **سُمَيَّةَ** ve **سُمَيَ** gibi.) Ama birincisine gelince, isimlerde onun için bir zikre rastlamadım; ve es-Sağânî onu **فعِيلة** üzere ضبط etti. İkincisine gelince, erkek ve kadın isimleri arasında müşterektir. Erkeklerden: **غُنَيُّ** b. Ebî Hâzim ez-Zühlî; İbn Ömer’i işitti. Ve Nâsır b. Mehdî b. Nasr b. **غُنَيَ**; Abdân et-Tâî’den, Ali b. Şuayb ed-Dehhân’dan; ondan da es-Selefî. Kadınlardan: **غُنَيُّ** bint Şeybân, Mahzûm b. Yakaza’nın zevcesi; ve **غُنَيُّ** bint Munkız b. Amr; ve **غُنَيُّ** bint Amr b. Câbir; ve **غُنَيُّ** bint Harrâk.

( **وتغَنَّيتُ**: **اسْتَغْنَيْتُ**), ve bu, سياقının başında geçmişti; o halde bu bir tekrardır.

Ve ondan istidrâk olunanlardandır:
**تَغَنَّى الحَمامُ**: **غَنَّى** gibi; şair dedi ve iki lugatı bir araya getirdi:

أَلا قاتَلَ اللّهُ الحَمامَةَ غدْوَةً
على الغُصْنِ ماذا هَيَّجَتْ حينَ **غَنَّت**
تَغَنَّتْ بصَوْتٍ أَعْجميَ فهَيَّجَتْ
هَوايَ الذي كانتْ ضُلوعي أَجَنَّت

Ve denildi ki: **المُغَنَّي** “mugannî” diye adlandırıldı; çünkü o **يَتَغَنَّن**; ve ikinci nûn ibdâl edildi; İbn Hişâm bunu, **المُغْنِي**’den, İbn Yaîş’ten naklen, müfred nûn bahsinde böyle zikretti; şeyhimiz de onu nakletti; buna göre, yeri nûndur.

Ve **غَنِيُّ** b. el-Hâris, **فَعِيل** üzere, Hâtim el-Esamm’dan.

Ve **الغَنِيُّ**, Allah Teâlâ’nın isimlerindendir:

O, hiçbir şeyde hiçbir kimseye muhtaç olmayan.

Ve **والمُغْنِي**: kullarından dilediğini **يُغْنِي** eden.

Sadaka hadîsinde: ( ما كانَ عن ظَهْرِ غِنًى ), yani aile efradının قوتundan ve onların kifayetinden fazla olan.

Ve **غَنِيَّةُ** bint Rıdâ el-Cüzâmiyye, **فَعِيلة** üzere; Âişe’den rivayet etti; ondan da Havşeb b. Akîl.

Ve Humeyd b. Ebî **غنيَّة** eş-Şa‘bî’den; ve oğlu Abdülmelik; ve dedesine nisbet edilebilir; Ebû İshâk es-Sübey‘î’den; ondan da oğlu Yahyâ; ve üçünün hepsi sikadır.

Ve **غَنِيَّةُ** bint Ebî İhâb b. Azîz b. Kays b. Süveyd ed-Dârimî.

Ve **غَنِيَّةُ** bint Sem‘ân el-Adeviyye, Ümmü Habîbe’den; onu İbn Nukta kaydetti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

#### Madde başı: غنى

غَنِىَ
1 غَنِىَ ذ , (S, MA, Msb, K, *) from المَال, aor. يَغْنَى, (Msb,) inf. n. غِنًى (S, * MA, Msb, K *) and غَنَآءٌ, (MA, K, * TK, [but the latter is app. held by some to be a simple subst.,]) He was, or became, free from want; in the state, or condition, of having no wants; and also, of having few wants; or in a state of competence, or sufficiency; or rich, or wealthy; الغِنَى being the contr. of الفَقْرُ, as also الغَنَآءُ; (K, TA;) and thus denoting the absence, or non-existence, of wants, which is [properly, or strictly speaking,] attributable to none but God; and also the paucity of wants; (TA;) or syn. with اليَسَارُ: (S:) and the epithet applied to him of whom this is said is ↓ غَنِىٌّ, (S:) or ↓ غَانٍ, (Msb,) [or both, for] both signify the same [as will be shown below]. (K.) One says غَنِىَ and ↓ استغنى and ↓ تغنّى and ↓ تغانى and ↓ اغتنى, (K, TA, [but wanting in the CK, and app. in several copies of the K, though it is said in one place in the K, as it is in the S, that تغنّى is syn. with استغنى,]) all having one and the same meaning, and followed by بِهِ [as therewith signifying He was, or became, free from want; in the state, or condition, of having no want, or need; or in a state of competence, &c.; by means of it, or him; i. e. he was, or became, sufficed by it, or him; and hence, he was, or became, content, or satisfied, with it, or him]. (TA.) ↓ لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَتَغَنَّ بِالقُرْآنِ, (Msb, TA,) a saying of the Prophet, (Msb,) mentioned in a trad., (TA,) means من لم ↓ يَسْتَغْنِ [i. e. He is not of us who is not content, or satisfied, with the Kur-لn]: so says Sufyلn Ibn-'Oyeyneh; not regarding it as meaning the utterance of the voice [in chanting]: and A 'Obeyd says that this obtains extensively in the speech of the Arabs; that they say ↓ تَغَنَّيْتُ and ↓ تَغَانَيْتُ in the sense of ↓ اِسْتَغْنَيْتُ. (Az, Msb, TA.) And one says, غَنِىَ عَنْهُ, inf. n. غِنًى and غُنْيَانٌ, meaning He was in no need of it [or him]: as also عنه ↓ استغنى; and غنه ↓ أَغْنَى [which seems to be rarely used in this sense]: and ↓ غُنْيَةٌ signifies the state of being in no need: and ↓ غَانٍِ, a man free from need. (MA.) [And مَا عَنْهُ ↓ يَسْتَغْنِى He is not without need, or not free from want, of it, or him.] And غَنِىَ بِهِ عَنْهُ, (S, Msb,) i. e. عَنْ غَيْرِهِ, (Msb,) inf. n. غُنْيَةٌ, (S,) or ↓ غُنْيَةٌ is the subst., (Msb,) meaning ↓ استغنى [He was sufficed by it, or was satisfied, or content, with it, so as to be in no need, or so as to be free from want, of it, i. e. of another thing]: and the epithet is ↓ غَنِىٌّ. (Msb.) And [in like manner] غَنِيَتِ المَرْأَةُ بِزَوْجِهَا (S, Msb, K) عَنْ غَيْرِهِ, (Msb,) inf. n. غُنْيَانٌ (S, K) and غَنَآءٌ also, (TA,) meaning ↓ اِسْتَغْنَت [The woman was satisfied, or content, with her husband, so as to have no want of other than him]. (S, K) And غَنِيَتْ [alone], (K, TA,) inf. n. غِنًا [for غِنًى, or perhaps a mistranscription for غَنَآءٌ, as in the next preceding sentence], She (a woman) was, or became, such as is termed غَانِيَةٌ [q. v. voce غَانٍ]. (K.) ― -b2- غَنِىَ, (TK,) inf. n. غِنًى, (K, TK,) also signifies He married, or took a wife; [as also ↓ تغنّى; (see Ham p. 226 l. 1, where تَغَنَّتْ occurs said of a woman as meaning she married;)] syn. تَزَوَّجَ. (K, * TK. [In the K, only the inf. n. of the former verb in this sense is mentioned; الغِنَى being there expl. in some copies as signifying التَّزَوُّجُ; and in others, التَّزْوِيجُ.]) Hence the saying, الغِنَى حِصْنٌ لِلْعَزَبِ [Marriage is a bulwark to him who has no wife; protecting him from the attacks of seductive women by rendering him free from the want of them]: mentioned by Az. (TA.) ― -b3- Also, غَنِىَ, (S, K,) inf. n. غِنًى, (TA,) He dwelt, or abode, (S, K,) بِالمَكَانِ in the place: (S:) or غَنِىَ القَوْمُ فِى دَارِهِمْ The people, or party, dwelt long in their place of abode: (T, TA:) or غَنِىَ فِى مَكَانِ كَذَا He dwelt long in such a place, satisfied, or content, therewith, so as to be in no need of any other. (Er-Rلghib, TA.) كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا, in the Kur [vii. 90 and xi. 71 and 98], means As though they had not dwelt therein. (TA.) [See also the last sentence but two in this paragraph.] ― -b4- And He lived; syn. عَاشَ. (S, K.) ― -b5- And I. q. بَقِىَ: (TA:) one says, غَنِيتُ لَكَ مِنِّى بِالمَوَدَّةِ, meaning بَقِيتُ [i. e. I remained, or have remained, constant to thee with my love, or affection]. (ISd, K, TA: in the CK [erroneously] غَنَيْتُ.) ― -b6- [And I. q. كَانَ.] قَدْ أَغْنَى الحَبِيبَ المُصَافِىَ, in a verse of Ibn-Mukbil, means أَكُونُ الحَبِيبَ [i. e. Certainly I will be, or shall be, the sincere friend]. (TA.) And غَنِيَتْ دَارُنَا تِهَامَةَ, (K, TA,) in a verse of another poet, (TA,) means كَانَتْ [i. e. Our place of abode was Tihلmeh]. (K, TA.) And one says of a thing when it has perished, passed away, or come to nought, كَأَنْ لَمْ يَغْنَ بِالأَمْسِ, meaning كَأَنْ لَمْ يَكُنْ [i. e. As though it had not been in existence yesterday]. (Az, TA.) -A2- غَنِىَ also signifies لَقِىَ: (K:) [SM doubts this; saying,] thus in the copies; but perhaps it should be بَقِىَ, a signification of غَنِىَ accord. to ISd and the K [and mentioned above]: (TA:) [it appears, however, to be correct; for it is said that] مَا غَنِيتُ فُلَانًا means لَمْ أَلْقَهُ [i. e. I did not meet, or meet with, or find, or I have not met, &c., such a one]. (JK.) [Accord. to the TK, غَنِىَ followed by بِهِ signifies لَقِى: but this is perhaps said conjecturally.]

2 غَنَّىَ see 4. -A2- غنّى, (S, MA, Msb,) inf. n. تَغْنِيَةٌ, (KL,) as syn. with ↓ تغنّى, (S, MA, Msb, *) He sang, or chanted, (S, * MA, KL;) or he trilled, or quavered, or prolonged his voice and modulated it sweetly, singing, or chanting. (Msb in explanation of the former.) You say غنّاهُ الشِّعْرَ [He sang, or chanted, to him the poetry], and غنّى بِهِ [he sang, or chanted, it, i. e., the poetry], inf. n. تَغْنِيَةٌ; and بِهِ ↓ تغنّى; تغنّى and غنّى having one and the same meaning. (K, TA.) بِالقُرْآنِ ↓ يَتَغَنَّى, in a trad. cited in the first paragraph of art. اذن, means, as expl. by EshShلfi'ee, Reciting [or chanting] the Kur-لn with a plaintive and gentle voice. (Az, Msb, TA. [See also that trad. somewhat differently related voce تَرَنَّمَ.]) ― -b2- غنّى is also said of a pigeon, meaning It [cooed, or] uttered a cry; (K, TA;) and so ↓ تغنّى. (TA.) ― -b3- غنّى بِالمَرْأَةِ means تَغَزَّلَ بِهَا, (K, TA,) i. e. He mentioned the woman [in amatory language, as an object of love,] in his poetry: (TA:) and غنّى بِزَيْدٍ He eulogized Zeyd: or he satirized him: like ↓ تغنّى in these two senses: (K, TA:) in that of eulogizing and that of satirizing: or, in the opinion of ISd, both of the verbs are used in these two senses and likewise in the sense mentioned immediately before them; meaning that he did thus after prolonging and modulating his voice; singing, or chanting, the same, i. e. the غَزَل and the eulogy and the satire. (TA.)

3 غَاْنَىَ see غَنَآءٌ. [From what is there said, it seems that غاناهُ signifies He was in no need of him, or it; like غَنِىَ عَنْهُ and استغنى عنه: compare تَغَانَوْا. -A2- And app. it signifies also He spoke, or talked, to him, i. e. to a child, or boy, saying to him what was pleasing to him; for it is said that] المُغَانَاةُ means تَكْلِيمُكَ الصَّبِىَّ بِمَا يَهْوَى. (JK.)

اغناهُ
4 اغناهُ ذ He (i. e. God, S, K, TA, [but wanting in the CK and app. in several copies of the K,]) rendered him, or made him to be, in no need, or free from want; (S, * MA, K; *) [or in a state of competence, or sufficiency;] or possessed of wealth; (S, * K, * TA;) [or rich, or wealthy; (see 1, first sentence;)] and ↓ غنّاهُ signifies the same; (K, TA; [but wanting in the CK and app. in several copies of the K;]) or, as some say, this latter is [used] in prayer [app. as meaning he said to him, May God enrich thee, or the like: compare سَقَّيْتُهُ (“ I said to him, May God send down rain to thee ”), and عَقَّرْتُهُ (as expl. in art. عقر), &c.]. (TA.) [And اغناهُ عَنْ كَذَا He, or it, caused him to be in no need, or free from want, of such a thing. (See Ham p. 152.) And يُغْنِى عَنْ أَنْ تَفْعَلَ كَذَا It renders needless thy doing such a thing: lit. it causes that there shall be no need of thy doing such a thing.] ― -b2- And اغنى عَنْهُ كَذَا Such a thing sufficed him; or stood him in stead: whence the saying in the Kur [lxix. 28], مَا أَغْنَىعَنِّى مَالِيَهْ [My property has not sufficed me, or stood me in stead]: and [in iii. 8 and lviii. 18 of the same,] لَنْ تُغْنِىَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ [Their possessions will not suffice them in lieu of God]: (Er-Rلghib, TA:) or this last means, will not defend them from God, i. e. from his punishment. (Jel in iii. 8.) And ↓ أَغْنَيْتُ عَنْكَ مَغْنَى فُلَانٍ and ↓ مَغْنَاتَهُ, (S, Msb, K, *) and ↓ مُغْنَى فُلَانٍ and ↓ مُغْنَاتَهُ, (S, Mgh, K,) and فُلَانٍ ↓ غَنَآءَ, (K,) I sufficed, or satisfied, or contented, thee, or I have sufficed, &c., as such a one; or I stood thee, or served thee, or I have stood &c., in the stead of such a one. (S, * Mgh, Msb, K.) And مَا يُغْنِى عَنْكَ هٰذَا This does not suffice, or satisfy, or content, thee; or stand thee, or serve thee, in any stead; and does not avail, or profit, thee. (S.) AZ mentions مَا أَغْنَى فُلَانٌ شَيْئًا, thus, and with ع, [i. e. أَعْنَى,] as meaning Such a one did not avail, or profit, at all, in a difficult, or an arduous, affair or case; and did not suffice for such an affair or such a case, or for the supply of what was necessary for subsistence. (Msb, TA.) And he says also that he heard a man chide his slave, and say to him, أَغْنِ عَنِّى وَجْهَكَ بَلْ شَرَّكَ, meaning Free me from, and avert from me, [thy face, nay, rather,] thy evil, or mischief: and hence the phrase شَأْنٌ يُغْنِيهِ, [respecting which see the second sentence in art. عنى,] in the Kur [lxxx. 37]. (TA.) [Hence also,] وَمَا أُغْنِى عَنْكُمْ مِنَ اللّٰهِ مِنْ شَىْءٍ, in the Kur xii. 67, means But I do not avert from you, by my saying this, anything decreed to befall you from God: the second من is redundant. (Jel.) And one says, أَغْنِ عَنِّى كَذَا, meaning Put thou away from me, and remove far from me, such a thing: properly [أَغْنِنِى عَنْ كَذَا, originally meaning render thou me in no need of such a thing,] a phrase of the same kind as عَرَضَ الدَّابَّةَ عَلَى المَآءِ [for عَرَضَ المَآءَ عَلَى الدَّابَّةِ]. (Mgh.) -A2- أَغْنَى عَنْهُ as intrans.: see 1, former half. -A3- مَا أَغْنَاهُ [How free from wants, or how rich, or wealthy, is he!]: this and مَا أَفْقَرَهُ are [said to be] anomalous; for their [respective] verbs are استغنى and افتقر, from either of which the verb of wonder may not properly [or regularly] be formed. (S in art. فقر. [But see غَنِىَ as syn. with استغنى; and see also art. فقر.])

5 تَغَنَّىَ see 1, former half, in three places: ― -b2- and again in the latter half: -A2- and see also 2, in five places.

6 تَغَاْنَىَ see 1, former half, in two places. ― -b2- تَغَانُوْا means They were, or became, free from want, one of another, or, as we say, of one another. (S, K.) El-Mugheereh Ibn-Habnà says,
عَنْ أَخِيهِ حَيَاتَهُ ↓ كِلَانَا غَنِىٌّ
وَنَحْنُ اـِذَا مُتْنَا أَشَدُّ تَغَانِيَا
[Each of us is free from want of his brother in his life-time; and when we die, we shall be more free from such want]. (S.)

8 اـِغْتَنَىَ see 1, second sentence.

10 اـِسْتَغْنَىَ see 1, in seven places. -A2- استغنى اللّٰهَ He asked, or begged, God to render him, or make him to be, in no need, or free from want; [or in a state of competence, or sufficiency;] or rich, or wealthy. (K, TA. [But wanting in the CK, and app. in several copies of the K.]) Hence the prayer, اَللّٰهُمَّ اـِنِّىَ أَسْتَغْنِيكَ عَنْ كُلِّ حَارِمٍ وَأَسْتَعِينُكَ [O God, I ask Thee to render me in no need of any one who refuses to give, and I beg thine aid]. (TA.)

غَنًى
غَنًى ذ , (K, TA,) with fet-h, and مَقْصُور, (TA,) i. q. مَئِنَّةٌ; so in the saying, مَكَانُ كَذَا غَنًى مِنْ فُلَانٍ [Such a place is meet, fit, or proper, for such a one; as though meaning a place of freedom from want]; as also مِنْهُ ↓ مَغْنًى. (K, TA.)

غِنًى
غِنًى ذ and ↓ غَنَآءٌ signify the same; (MA, K;) both are inf. ns. of غَنِىَ: (MA:) [see the first sentence of this art.: used as simple substs., they mean Freedom from need or want; competence, or sufficiency; or richness, or wealthiness:] or غِنًى is the inf. n. of غَنِىَ; (Msb;) and ↓ غَنَآءٌ signifies competence, or sufficiency; (Mgh, Msb;) as in the saying, لَيْسَ عِنْدَهُ غَنَآءٌ He has not competence, or sufficiency: (Msb:) or غَنَآءٌ signifies profit, utility, or avail; (S;) and you say, رَجُلٌ لَا غَنَآءَ عِنْدَهُ meaning A man who is not profitable to any one: (TA voce دَدَانٌ; [and in like manner this phrase, occurring in the S voce دَدَانٌ, is expl. in the PS:]) and ↓ غُنْوَةٌ signifies the same as غِنًى in the saying لِى عَنْهُ غُنْوَةٌ [I have no need of it, or him]: (K and TA in art. غنو:) so says Ks: but, as ISd says, the word commonly known is ↓ غُنْيَةٌ; (TA in that art.;) which see in two places in the former half of the first paragraph of this art.: this last word [said in the S to be an inf. n.] and ↓ غِنْيَةٌ and ↓ غُنْوَةٌ and ↓ غُنْيَانٌ [which is said in the S and in one place in the K to be an inf. n.] are substs. having one and the same meaning [syn. with غِنًى used as a simple subst.]: and مَا لَه عَنْهُ غِنًى [in the CK erroneously غَنًى] and ↓ غُنْيَةٌ and ↓ غُنْيَانٌ and ↓ مَغْنًى mean [lit. He has not freedom from need of it, or him; and hence,] he has not any means, or way, of separating himself from, or avoiding, it, or him; syn. بُدٌّ: (K:) and one says عَنِ ↓ فِى النِّكَاحِ غُنْيَةٌ السِّفَاحِ [In marriage is freedom from need of fornication]. (A and Msb in art. سفح.) مَا كَانَ عَنْ ظَهْرِ غِنًى, in a trad. respecting alms, means What is over and above that which suffices for the sustenance of the household, or family. (TA.)

غُنْوَةٌ
غُنْوَةٌ ذ : see the next preceding paragraph, in two places.

غُنْيَةٌ
غُنْيَةٌ ذ and غِنْيَةٌ: see غِنًى; the former in three places.

غُنْيَانٌ
غُنْيَانٌ ذ : see غِنًى, latter half, in two places.

غَنَآءٌ
غَنَآءٌ ذ : see غِنًى, in two places; and see also 4, former half. A poet says,
سَيُغْنِينِى الَّذِى أَغْنَاكَ عَنِّى
فَلَا فَقْرٌ يَدُومُ وَلَا غَنَآءُ
[He will render me free from need who has rendered thee free from need of me: for poverty will not always continue, nor competence, or richness]: or, as some relate it, غِنَآءُ, meaning thereby the inf. n. of ↓ غَانَيْتُ: [see 3, above:] but it is said that the proper reading is غَنَآءُ; because this has no other meaning than that of غِنًى: so says ISd. (TA.) ― -b2- مَا فِيهِ غَنَآءُ ذَاكَ means There is not in him [ability for] the setting-up of that, and strength, or power, to bear it, or carry it, or to raise it upon his back and rise with it. (ISd, K, TA.)

غِنَآءٌ
غِنَآءٌ ذ is an inf. n. of 3. (TA, [See the next preceding paragraph.]) -A2- Also, (TA,) [Song, or vocal music; i. e.] an utterance of the voice with a prolonging and a sweet modulation thereof; (K, TA;) or a raising of the voice, and continuing it without interruption; (Nh, TA;) [a singing, and a chanting;] it is said in the S to be مِنَ السَّمَاعِ [meaning that it is a sort of musical performance]: (TA:) being an utterance of the voice, its analogical form would be with damm [i. e. غُنَآءٌ, like حُدَادٌ &c.]: (Msb, TA:) its pl. is أَغْنِيَةٌ: (MA:) [and ↓ مَغْنًى signifies the same as غِنَآءٌ; and a mode of singing; and any particular air, or tune; and a song, i. e. a composition in verse that is sung or to be sung: and its pl. is مَغَانٍ: but perhaps it is post-classical: the pl. occurs in the K, in art. نصب:] غِنَآءٌ [also] signifies [a song, i. e.] poetry, or verse, that is [sung, or chanted, or] uttered with a trilling, or quavering, or a prolonging and a sweet modulation, of the voice; (Har p. 286;) and ↓ أُغْنِيَّةٌ is syn. with غِنَآءٌ (S, Har) in this sense; (Har;) or, as also ↓ اـِغْنِيَّةٌ, (Fr, K, TA,) and ↓ each of them also without teshdeed, (K, TA,) as mentioned by ISd, but said by him to be not of valid authority, (TA,) signifies a certain sort of غِنَآء (K, TA) which they sing or chant: (TA:) and the pl. is أَغَانِىُّ (S, TA) [and أَغَانٍ, this latter being the pl. of each sing. that is without teshdeed]. ― -b2- الغِنَآء is also used by a poet in the place of an inf. n., meaning التَّغَنِّى: he says,
تَغَنِّ بِالشِّعْرِ اـِمَّا كُنْتَ قَائِلَهُ
اـِنَّ الغِنَآءَ بهٰذَا الشِعْرِ مِضْمَارُ
[Sing thou, or chant thou, the poetry, if thou be uttering it: verily the singing, or chanting, this poetry is a مضمار (expl. in art. ضمر)]. (TA.)

غَنِىٌّ
غَنِىٌّ ذ and ↓ غَانٍ: see 1, former half; each in two places: both signify [Free from want; or in a state of competence, or sufficiency; or rich, or wealthy; or] possessing much property or wealth: (K, * TA:) pl. of the former أَغْنِيَآءُ. (Msb, TA.) See an ex. of the former in a verse cited above, conj. 6. One says, أَنَا غَنِىٌّ بِكَذَا عَنْ غَيْرِهِ [I am sufficed by such a thing, or satisfied, or content, with it, so as to be free from want of another thing]. (Msb.) ― -b2- الغَنِىُّ as a name of God signifies [The Self-sufficient; i. e.] He who has no need of any one in any thing. (TA.)

غَنَّآءٌ
غَنَّآءٌ ذ A singer; (MA;) [as also ↓ مُغَنٍّ; and مُغَنِّيَةٌ a female singer, a songstress:] accord. to Ibn-Ya'eesh, a ↓ مُغَنٍّ is thus called لِأَنَّهُ يُغَنِّنُ صَوْتَهُ, i. e. because he makes his voice to have in it a غُنَّة [or sort of nasal sound, or twang]; the word being, in his opinion, originally, مُغَنِّنٌ, with three ن, the last of which is changed into ى, when one says المُغَنِّى, for the purpose of alleviating the utterance. (Mughnee, art. حَرْفُ النُّونِ.)

غَانٍ
غَانٍ ذ : see غَنِىٌّ. ― -b2- [The fem.] غَانِيَةٌ signifies A young woman who is sufficed by her husband; or satisfied, or content, with him, (S, Msb, TA, *) so as to be in no need, or free from want, of any other: (Msb:) and sometimes, also, applied to a woman, (S,) such as is sufficed by her beauty, (S, ISd, K, TA,) so as to be in no need of decoration (ISd, K, TA) with women's ornaments: (ISd, TA:) or such as is sought, or desired, by men, but does not seek, or desire: (ISd, K, * TA:) or such as has abode in the house, or tent, of her father and mother, and whom captivity (سِبَآء) has not befallen; (IJ, ISd, K, * TA;) which is the strangest of the explanations: (TA:) or such as is youthful and chaste, whether having a husband or not: (ISd, K, TA:) or, accord. to AO, one that is married: (Ham p. 226:) or, accord. to Az, such as pleases men, and is pleased by شَبَاب [which means both youthfulness and youths or young men]: (TA:) pl. غَوَانٍ; (K;) with the article, الغَوَانِى; [and also غَانِيَاتٌ: (see an ex. in a verse cited in the second paragraph of art. زج:)] in the saying of Ibn-Er-Rukeiyلt,
لَا بَارَكَ اللّٰهُ فِى الغَوَانِىِ هَلْ
يُصْبِحْنَ اـِلَّا لَهُنَّ مُطَّلَبُ
[May God not bless those young women that are sufficed by their husbands, or by their beauty, &c.: do they enter upon the time of dawn without their having desire (lit. a time or place, meaning an occasion, of seeking, or desire) ?], the ى is made movent by a poetic license: (S, TA:) and another poet uses الغَوَانِ for الغَوَانِى. (TA.)

أَغْنَآءٌ
أَغْنَآءٌ ذ [a pl. of which the sing. is not mentioned,] The أَمْلَاكَات [meaning Goods and chattels, or paraphernalia,] of brides. (Az, K.)

أُغْنِيَّةٌ
أُغْنِيَّةٌ ذ and اـِغْنِيَّةٌ, and each of them also without teshdeed: see غِنَآءٌ, latter half.

مَغْنًى
مَغْنًى ذ : see 4, former half: ― -b2- and غَنًى: ― -b3- and غِنًى, near the end. ― -b4- Also A place in which were its occupants, or inhabitants: (S:) or a place of abode by which its occupants, or inhabitants, were sufficed, or with which they were satisfied, or content, and from which they then departed, or removed: or in a general sense; (K, TA;) a place of abode, absolutely; but this seems to be a distinct application: (TA:) pl. مَغَانٍ; with the article, المَغَانِى. (S, TA.) -A2- See also غِنَآءٌ.

مُغْنًى
مُغْنًى ذ : see 4, former half.

مُغْنٍ
مُغْنٍ ذ [act. part. n. of 4,] A man sufficing, or satisfying, or contenting. (TA.) ― -b2- المُغْنِى as a name of God signifies He who satisfies, or contents, whom He will, of his servants. (TA.) ― -b3- And مُغْنِيَةٌ A woman who satisfies, or contents, her husband, so as to render him in no need of looking at other than her. (Har p. 451.)

مَغْنَاةٌ
مَغْنَاةٌ ذ and مُغْنَاةٌ: see 4, former half.

مُغَنٍّ
مُغَنٍّ ذ ; fem. مُغَنِّيَةٌ see غَنَّآءٌ, in two places.

_Türkçe çeviri henüz yok_

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَنِيَ
غَنِيَ A ( n. ac. غِنًي [ غِنَي 7 ),
a.  غَنَآء [ ٢٢ ]), Was well-off, in easy circumstances; was rich.

b.  [ Bi ], Satisfied, contented himself with.

c.  [ 'An ], Did without, had no need of, dispensed with.

d.  ( n. ac. غِنًى [ 7 ] ,  مَغْنًى [ مَغْنَي 17 ]) [ Bi ], Lived, dwelt, resided in, inhabited.

e.  ( n. ac. غِنًى [ غِنَي 7 ]), Married.

غَنَّيَ
غَنَّيَ II ,
a.  Contented, satisfied; rendered rich, enriched.

b.  Sang : chanted, trilled, quavered; cooed ( pigeon ).

c.  [ Bi ], Sang, recited ( verses ); praised ( person ). IV,  see II (a) .

b.  [ 'An ], Replaced, served instead of.

c.  [ 'An ], Sufficed, satisfied, contented; availed, profited, served, benefited.

تَغَنَّيَ
تَغَنَّيَ V ,
a.  Was, became rich.

b.  see II (c) . VI,  see V (a) .

b.  Were independent of each other.

اِغْتَنَيَ
اِغْتَنَيَ VIII ,
a.  see V ( a ). X,  see V (a) .

b.  Asked a competency, asked wealth of ( God ).

c.  [ 'An ], Was able to dispense with, independent of.

غُِنْيَة
غُِنْيَة [ غِنْيَة 2t ,  3t ],
a.  see 7 (a) .

غِنًى
غِنًى [ 7 ],
a.  Independence.

b.  Competence; sufficiency.

c.  Riches, wealth, affluence, opulence.

مَغْنًى
مَغْنًى . [ 17 ] , ( pl. مَغَانٍ [ 44 ] ),
a.  Abode, dwelling, residence; place.

b.  see 7 (a) .

غَانٍ
غَانٍ
a.  [ 21 ],  see 25 (a) .

غَانِيَة
غَانِيَة [ 21t ] , ( pl. reg. &  غَوَانٍ [ 41 ] ),
a.  fem. of غَاْنِي 21 .

b.  Chaste, modest ( woman ).

غَنَآء
غَنَآء [ 22A ],
a.  see 7 (c) .

غِنَآء
غِنَآء [ 23A ],
a.  Song; singing.

b.  ( pl. أغَانٍ ,  أَغَانِيّ ), Song; chant; air, melody.

غَنِيّ
غَنِيّ [ 25 ] , ( pl. أَغْنِيَآء [ 68 ] ),
a.  Rich, wealthy.

b.  [ 'An ], Independent of.

غَنَّآء
غَنَّآء [ 28A ],
a.  Singer.

غُنْيَان
غُنْيَان [ 35 ],
a.  see 7 (a) .

مُغَنٍّ
مُغَنٍّ [ N. Ag.
a.  II], Singer.

مُغَنِّيَةً
مُغَنِّيَةً
a.  Female singer; songstress.

أُغْنِيَّة
أُغْنِيَّة ( pl. أَغَانٍ ,  أَغانِيّ ),
a.  see 23 .

مَا لَهُ عَنْهُ غِنًى
مَا لَهُ عَنْهُ غِنًى مَا لَهُ عَنْهُ غُِنْيَة
a.  He cannot do without it, is dependent upon it.

أَغْنَيْتُ عَنْكَ مَُغْنَى فُلَان
أَغْنَيْتُ عَنْكَ مَُغْنَى فُلَان غَنڤيَ I
a.  will serve thee in his stead.

مَا يُغْنِي عَنْكَ هَذٰا
مَا يُغْنِي عَنْكَ هَذٰا
a.  This will not stand thee in stead.

##### Türkçe

**غَنِيَ**
**غَنِيَ** A (isim-fiil: **غِنًي** [**غِنَي** 7),
a. **غَنَآء** [22]), Varlıklı idi, rahat hâl üzere idi; zengin idi.

b. [Bi], İkna oldu, onunla yetindi.

c. ['An], Onsuz yaptı, ona ihtiyaç duymadı, ondan vazgeçti.

d. (isim-fiil: **غِنًى** [7], **مَغْنًى** [**مَغْنَي** 17]) [Bi], Yaşadı, ikamet etti, oturdu, mesken tuttu.

e. (isim-fiil: **غِنًى** [**غِنَي** 7]), Evlendi.

**غَنَّيَ**
**غَنَّيَ** II,
a. İkna etti, razı etti; zengin kıldı, zenginleştirdi.

b. Şarkı söyledi: terennüm etti, titrek ses çıkardı; gukladı (güvercin).

c. [Bi], Şarkı söyledi, okudu (beyitler); övdü (kimse). IV, II (a)’ya bak.

b. ['An], Yerine geçti, onun yerine hizmet etti.

c. ['An], Yeterli oldu, ikna etti, razı etti; fayda verdi, yarar sağladı, hizmet etti, menfaat verdi.

**تَغَنَّيَ**
**تَغَنَّيَ** V,
a. Zengin idi, zengin oldu.

b. II (c)’ye bak. VI, V (a)’ya bak.

b. Birbirlerinden müstağni idiler.

**اِغْتَنَيَ**
**اِغْتَنَيَ** VIII,
a. V (a)’ya bak. X, V (a)’ya bak.

b. Yeterlilik istedi, (Allah’tan) zenginlik istedi.

c. ['An], Onsuz yapabildi, ondan müstağni oldu.

**غُِنْيَة**
**غُِنْيَة** [**غِنْيَة** 2t, 3t],
a. 7 (a)’ya bak.

**غِنًى**
**غِنًى** [7],
a. Müstağnilik.

b. Yeterlilik; kifayet.

c. Zenginlik, servet, bolluk, varlık.

**مَغْنًى**
**مَغْنًى** [17], (çoğul: **مَغَانٍ** [44]),
a. Mesken, ikametgâh, konut; yer.

b. 7 (a)’ya bak.

**غَانٍ**
**غَانٍ**
a. [21], 25 (a)’ya bak.

**غَانِيَة**
**غَانِيَة** [21t], (düzenli çoğul ve **غَوَانٍ** [41]),
a. **غَاْنِي** 21’in müennesi.

b. İffetli, hayâlı (kadın).

**غَنَآء**
**غَنَآء** [22A],
a. 7 (c)’ye bak.

**غِنَآء**
**غِنَآء** [23A],
a. Şarkı; şarkı söyleme.

b. (çoğul: **أغَانٍ**, **أَغَانِيّ**), Şarkı; terennüm; nağme, melodi.

**غَنِيّ**
**غَنِيّ** [25], (çoğul: **أَغْنِيَآء** [68]),
a. Zengin, varlıklı.

b. ['An], -den müstağni.

**غَنَّآء**
**غَنَّآء** [28A],
a. Şarkıcı.

**غُنْيَان**
**غُنْيَان** [35],
a. 7 (a)’ya bak.

**مُغَنٍّ**
**مُغَنٍّ** [ism-i fâil
a. II], Şarkıcı.

**مُغَنِّيَةً**
**مُغَنِّيَةً**
a. Kadın şarkıcı; şarkıcı kadın.

**أُغْنِيَّة**
**أُغْنِيَّة** (çoğul: **أَغَانٍ**, **أَغانِيّ**),
a. 23’e bak.

**مَا لَهُ عَنْهُ غِنًى**
**مَا لَهُ عَنْهُ غِنًى** **مَا لَهُ عَنْهُ غُِنْيَة**
a. Onsuz yapamaz, ona muhtaçtır.

**أَغْنَيْتُ عَنْكَ مَُغْنَى فُلَان**
**أَغْنَيْتُ عَنْكَ مَُغْنَى فُلَان** **غَنڤيَ** I
a. Onun yerine sana yeter.

**مَا يُغْنِي عَنْكَ هَذٰا**
**مَا يُغْنِي عَنْكَ هَذٰا**
a. Bu, senin yerine geçmez.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

غني
غَنِيَ - يَغْنَى - غَنِيّ - أَغْنِيَاء - أَغْنَى - يُغْنِي - مُغْنِي - مُغْنُوْن - اسْتَغْنى - يَسْتَغْنِي
غَنِيَ - يَغْنَى + الكائن أو المكان أو الشيء: يكتفي فلا يحتاج غيره: تتوفر لديه أو فيه من القدرة أوالمال أوالأسباب ما يجعله يقوم بأموره ويفعل ما يريد، من غير الاستعانة بقدرةٍ أو مالٍ أو أسبابٍ من آخر
غَنِيَ - يَغْنَى + الكائن + عن كائن أو شيء أو أمر: يكتفي فلا يحتاج غيره: يصير يملك من القدرة أوالمال أوالأسباب ما يجعله يقوم بأموره ويفعل ما يريد، من غير الاستعانة بقدرةٍ أو مالٍ أو أسبابٍ من آخر
غَنِيّ: على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة من " غَنِيَ - يَغْنَى ": الذي يملك من القدرة والمال والأسباب ما يجعله يقوم بأموره وينفذ ما يريد دون الاستعانة بقدرة أو مال أو أسباب من آخر
أَغْنِيَاء: جمع " غَنِي  "
أَغْنَى - يُغْنِي: على وزن" أفعل " من" غَنِيَ - يَغْنَى ": جعله " يَغْنَى ":  يمد آخر بالقدرة أو المال أو الأسباب فيجعله يقوم بأموره دون الاستعانة بثالث، من حيث المال أو القدرة أو الأسباب
أغْنَى - يُغْنِي + كائن + كائناً + عن شيء: جعله " غَنِياً " عن ذلك الشيء
مُغْني: اسم فاعل من " أغْنَى - يُغْنِي"
مُغْنُوْن: جمع " مُغْنِي "
اسْتَغْنَى - يَسْتَغْني: على وزن " استفعل " من " غَنِيَ - يَغْنَى ": يطلب ويتمنى ويسعى لكي يصبح غنياً عن مال أو قدرة أو أسباب الآخرين، ويتحقق له ذلك جزئياً أو كلياً
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الشعور بالملاءة والاكتفاء بدرجاتها المختلفة " وهي:
غَنِيَ - يَغْنَى، مَكَلَ - يَمْكُلُ (مَكِلَ - يَمْكَلُ)، عَفَّ- يَعِفُّ، كَفى - يَكْفي، عَالَ - يَعُولُ، فَقُرَ- يَفْقُرُ
غَنَيَ - يَغْنى
 	﴿الذين كذبوا شعيبا كأن لم يغنوا فيها الذين كذبوا شعيبا كانوا هم الخاسرين(92)﴾ الأعراف ﴿كأن لم يغنوا فيها ألا إن ثمود كفروا ربهم ألا بعدا لثمود(68)﴾ هود ﴿كأن لم يغنوا فيها ألا بعدا لمدين كما بعدت ثمود(95)﴾ هود
 	﴿إنما مثل الحياة الدنيا كماء أنزلناه من السماء فاختلط به نبات الأرض مما يأكل الناس والأنعام حتى إذا أخذت الأرض زخرفها وازينت وظن أهلها أنهم قادرون عليها أتاها أمرنا ليلا أو نهارا فجعلناها حصيدا كأن لم تغن بالأمس كذلك نفصل الآيات لقوم يتفكرون (24)﴾ يونس
غني - أغنياء
 ﴿ياأيها الناس أنتم الفقراء إلى الله والله هو الغني الحميد(15)﴾ فاطر ﴿هاأنتم هؤلاء تدعون لتنفقوا في سبيل الله فمنكم من يبخل ومن يبخل فإنما يبخل عن نفسه والله الغني وأنتم الفقراء وإن تتولوا يستبدل قوما غيركم ثم لا يكونوا أمثالكم(38)﴾ محمد
 	﴿لله ما في السماوات والأرض إن الله هو الغني الحميد(26)﴾ لقمان ﴿ولله ما في السماوات وما في الأرض ولقد وصينا الذين أوتوا الكتاب من قبلكم وإياكم أن اتقوا الله وإن تكفروا فإن لله ما في السماوات وما في الأرض وكان الله غنيا حميدا(131)﴾ النساء
 	﴿قالوا اتخذ الله ولدا سبحانه هو الغني له ما في السماوات وما في الأرض إن عندكم من سلطان بهذا أتقولون على الله ما لا تعلمون(68)﴾ يونس ﴿له ما في السماوات وما في الأرض وإن الله لهو الغني الحميد(64)﴾ الحج
 	﴿قال الذي عنده علم من الكتاب أنا آتيك به قبل أن يرتد إليك طرفك فلما رآه مستقرا عنده قال هذا من فضل ربي ليبلوني أأشكر أم أكفر ومن شكر فإنما يشكر لنفسه ومن كفر فإن ربي غني كريم(40)﴾ النمل ﴿ولقد آتينا لقمان الحكمة أن اشكر لله ومن يشكر فإنما يشكر لنفسه ومن كفر فإن الله غني حميد(12)﴾ لقمان
 	﴿الذين يبخلون ويأمرون الناس بالبخل ومن يتول فإن الله هو الغني الحميد(24)﴾ الحديد ﴿لقد كان لكم فيهم أسوة حسنة لمن كان يرجوا الله واليوم الآخر ومن يتول فإن الله هو الغني الحميد(6)﴾ الممتحنة
 	﴿فيه آيات بينات مقام إبراهيم ومن دخله كان آمنا ولله على الناس حج البيت من استطاع إليه سبيلا ومن كفر فإن الله غني عن العالمين(97)﴾ آل عمران ﴿إن تكفروا فإن الله غني عنكم ولا يرضى لعباده الكفر وإن تشكروا يرضه لكم ولا تزر وازرة وزر أخرى ثم إلى ربكم مرجعكم فينبئكم بما كنتم تعملون إنه عليم بذات الصدور(7)﴾ الزمر ﴿وقال موسى إن تكفروا أنتم ومن في الأرض جميعا فإن الله لغني حميد(8)﴾ إبراهيم ﴿ذلك بأنه كانت تأتيهم رسلهم بالبينات فقالوا أبشر يهدوننا فكفروا وتولوا واستغنى الله والله غني حميد(6)﴾ التغابن
 	﴿قول معروف ومغفرة خير من صدقة يتبعها أذى والله غني حليم(263)﴾ البقرة ﴿ياأيها الذين آمنوا أنفقوا من طيبات ما كسبتم ومما أخرجنا لكم من الأرض ولا تيمموا الخبيث منه تنفقون ولستم بآخذيه إلا أن تغمضوا فيه واعلموا أن الله غني حميد(267)﴾ البقرة
 	﴿ومن جاهد فإنما يجاهد لنفسه إن الله لغني عن العالمين(6)﴾ العنكبوت
 	﴿وربك الغني ذو الرحمة إن يشأ يذهبكم ويستخلف من بعدكم ما يشاء كما أنشأكم من ذرية قوم آخرين(133)﴾ الأنعام

 ﴿وابتلوا اليتامى حتى إذا بلغوا النكاح فإن آنستم منهم رشدا فادفعوا إليهم أموالهم ولا تأكلوها إسرافا وبدارا أن يكبروا ومن كان غنيا فليستعفف ومن كان فقيرا فليأكل بالمعروف فإذا دفعتم إليهم أموالهم فأشهدوا عليهم وكفى بالله حسيبا(6)﴾ آل عمران ﴿ياأيها الذين آمنوا كونوا قوامين بالقسط شهداء لله ولو على أنفسكم أو الوالدين والأقربين إن يكن غنيا أو فقيرا فالله أولى بهما فلا تتبعوا الهوى أن تعدلوا وإن تلووا أو تعرضوا فإن الله كان بما تعملون خبيرا(135)﴾ النساء
 	﴿للفقراء الذين أحصروا في سبيل الله لا يستطيعون ضربا في الأرض يحسبهم الجاهل أغنياء من التعفف تعرفهم بسيماهم لا يسألون الناس إلحافا وما تنفقوا من خير فإن الله به عليم(273)﴾ البقرة ﴿لقد سمع الله قول الذين قالوا إن الله فقير ونحن أغنياء سنكتب ما قالوا وقتلهم الأنبياء بغير حق ونقول ذوقوا عذاب الحريق(181)﴾ آل عمران ﴿إنما السبيل على الذين يستأذنونك وهم أغنياء رضوا بأن يكونوا مع الخوالف وطبع الله على قلوبهم فهم لا يعلمون(93)﴾ التوبة ﴿ما أفاء الله على رسوله من أهل القرى فلله وللرسول ولذي القربى واليتامى والمساكين وابن السبيل كي لا يكون دولة بين الأغنياء منكم وما آتاكم الرسول فخذوه وما نهاكم عنه فانتهوا واتقوا الله إن الله شديد العقاب(7)﴾ الحشر
أغنى - يغني - تغني
 	﴿ياأيها الذين آمنوا إنما المشركون نجس فلا يقربوا المسجد الحرام بعد عامهم هذا وإن خفتم عيلة فسوف يغنيكم الله من فضله إن شاء إن الله عليم حكيم(28)﴾ التوبة
 	﴿وأنكحوا الأيامى منكم والصالحين من عبادكم وإمائكم إن يكونوا فقراء يغنهم الله من فضله والله واسع عليم(32)﴾ النور ﴿وليستعفف الذين لا يجدون نكاحا حتى يغنيهم الله من فضله والذين يبتغون الكتاب مما ملكت أيمانكم فكاتبوهم إن علمتم فيهم خيرا وآتوهم من مال الله الذي آتاكم ولا تكرهوا فتياتكم على البغاء إن أردن تحصنا لتبتغوا عرض الحياة الدنيا ومن يكرهن فإن الله من بعد إكراههن غفور رحيم(33)﴾ النور
 	﴿وإن يتفرقا يغن الله كلا من سعته وكان الله واسعا حكيما(130)﴾ النساء ﴿يحلفون بالله ما قالوا ولقد قالوا كلمة الكفر وكفروا بعد إسلامهم وهموا بما لم ينالوا وما نقموا إلا أن أغناهم الله ورسوله من فضله فإن يتوبوا يكن خيرا لهم وإن يتولوا يعذبهم الله عذابا أليما في الدنيا والآخرة وما لهم في الأرض من ولي ولا نصير(74)﴾ التوبة
 	﴿وأنه هو أغنى وأقنى(48)﴾ النجم ﴿ووجدك عائلا فأغنى(8)﴾ الضحى
أغنى عن - يغني عن
الأموال﴿إن الذين كفروا لن تغني عنهم أموالهم ولا أولادهم من الله شيئا وأولئك هم وقود النار(10)﴾ آل عمران ﴿إن الذين كفروا لن تغني عنهم أموالهم ولا أولادهم من الله شيئا وأولئك أصحاب النار هم فيها خالدون(116)﴾ آل عمران
 	﴿لن تغني عنهم أموالهم ولا أولادهم من الله شيئا أولئك أصحاب النار هم فيها خالدون(17)﴾ المجادلة
 	﴿ما أغنى عني مالي(28)﴾ الحاقة ﴿وما يغني عنه ماله إذا تردى(11)﴾ الليل ﴿ما أغنى عنه ماله وما كسب(2)﴾ المسد
 	﴿فما أغنى عنهم ما كانوا يكسبون(84)﴾ الحجر ﴿قد قالها الذين من قبلهم فما أغنى عنهم ما كانوا يكسبون(50)﴾ الزمر ﴿أفلم يسيروا في الأرض فينظروا كيف كان عاقبة الذين من قبلهم كانوا أكثر منهم وأشد قوة وآثارا في الأرض فما أغنى عنهم ما كانوا يكسبون(82)﴾ غافر ﴿من ورائهم جهنم ولا يغني عنهم ما كسبوا شيئا ولا ما اتخذوا من دون الله أولياء ولهم عذاب عظيم(10)﴾ الجاثية

الكثرة﴿لقد نصركم الله في مواطن كثيرة ويوم حنين إذ أعجبتكم كثرتكم فلم تغن عنكم شيئا وضاقت عليكم الأرض بما رحبت ثم وليتم مدبرين(25)﴾ التوبة
الفئة - الجمع	﴿ونادى أصحاب الأعراف رجالا يعرفونهم بسيماهم قالوا ما أغنى عنكم جمعكم وما كنتم تستكبرون(48)﴾ الأعراف ﴿إن تستفتحوا فقد جاءكم الفتح وإن تنتهوا فهو خير لكم وإن تعودوا نعد ولن تغني عنكم فئتكم شيئا ولو كثرت وأن الله مع المؤمنين(19)﴾ الأنفال
الأب	﴿وقال يابني لا تدخلوا من باب واحد وادخلوا من أبواب متفرقة وما أغني عنكم من الله من شيء إن الحكم إلا لله عليه توكلت وعليه فليتوكل المتوكلون(67)﴾ يوسف ﴿ولما دخلوا من حيث أمرهم أبوهم ما كان يغني عنهم من الله من شيء إلا حاجة في نفس يعقوب قضاها وإنه لذو علم لما علمناه ولكن أكثر الناس لا يعلمون(68)﴾ يوسف
الذين استكبروا	﴿وبرزوا لله جميعا فقال الضعفاء للذين استكبروا إنا كنا لكم تبعا فهل أنتم مغنون عنا من عذاب الله من شيء قالوا لو هدانا الله لهديناكم سواء علينا أجزعنا أم صبرنا ما لنا من محيص(21)﴾ إبراهيم ﴿وإذ يتحاجون في النار فيقول الضعفاء للذين استكبروا إنا كنا لكم تبعا فهل أنتم مغنون عنا نصيبا من النار(47)﴾ غافر
 	﴿يوم لا يغني عنهم كيدهم شيئا ولا هم ينصرون (46)﴾ الطور
الآلهة	﴿وما ظلمناهم ولكن ظلموا أنفسهم فما أغنت عنهم آلهتهم التي يدعون من دون الله من شيء لما جاء أمر ربك وما زادوهم غير تتبيب(101)﴾ هود ﴿أأتخذ من دونه آلهة إن يردني الرحمان بضر لا تغن عني شفاعتهم شيئا ولا ينقذوني(23)﴾ يس
 	﴿وكم من ملك في السماوات لا تغني شفاعتهم شيئا إلا من بعد أن يأذن الله لمن يشاء ويرضى(26)﴾ النجم
 	﴿إذ قال لأبيه ياأبت لم تعبد ما لا يسمع ولا يبصر ولا يغني عنك شيئا(42)﴾ مريم
الظن	﴿وما يتبع أكثرهم إلا ظنا إن الظن لا يغني من الحق شيئا إن الله عليم بما يفعلون(36)﴾ يونس ﴿وما لهم به من علم إن يتبعون إلا الظن وإن الظن لا يغني من الحق شيئا(28)﴾ النجم
مولى عن مولى	﴿يوم لا يغني مولى عن مولى شيئا ولا هم ينصرون(41)﴾ الدخان ﴿من ورائهم جهنم ولا يغني عنهم ما كسبوا شيئا ولا ما اتخذوا من دون الله أولياء ولهم عذاب عظيم(10)﴾ الجاثية
 	﴿ثم جعلناك على شريعة من الأمر فاتبعها ولا تتبع أهواء الذين لا يعلمون (18) إنهم لن يغنوا عنك من الله شيئا وإن الظالمين بعضهم أولياء بعض والله ولي المتقين(19)﴾ الجاثية
الأنبياء والأزواج لأزواجهم	﴿ضرب الله مثلا للذين كفروا امرأة نوح وامرأة لوط كانتا تحت عبدين من عبادنا صالحين فخانتاهما فلم يغنيا عنهما من الله شيئا وقيل ادخلا النار مع الداخلين(10)﴾ التحريم ﴿يوم يفر المرء من أخيه(34)وأمه وأبيه(35)وصاحبته وبنيه(36) لكل امرئ منهم يومئذ شأن يغنيه(37)﴾ عبس
 	﴿قل انظروا ماذا في السماوات والأرض وما تغني الآيات والنذر عن قوم لا يؤمنون (101)﴾ يونس ﴿حكمة بالغة فما تغن النذر(5)﴾ القمر
 	﴿ولقد مكناهم فيما إن مكناكم فيه وجعلنا لهم سمعا وأبصارا وأفئدة فما أغنى عنهم سمعهم ولا أبصارهم ولا أفئدتهم من شيء إذ كانوا يجحدون بآيات الله وحاق بهم ما كانوا به يستهزئون(26)﴾ الأحقاف ﴿ما أغنى عنهم ما كانوا يمتعون(207)﴾ الشعراء

 ﴿لا ظليل ولا يغني من اللهب(31)﴾ المرسلات ﴿لا يسمن ولا يغني من جوع(7)﴾ الغاشية
مغنون
 ﴿وبرزوا لله جميعا فقال الضعفاء للذين استكبروا إنا كنا لكم تبعا فهل أنتم مغنون عنا من عذاب الله من شيء قالوا لو هدانا الله لهديناكم سواء علينا أجزعنا أم صبرنا ما لنا من محيص(21)﴾ إبراهيم ﴿وإذ يتحاجون في النار فيقول الضعفاء للذين استكبروا إنا كنا لكم تبعا فهل أنتم مغنون عنا نصيبا من النار(47)﴾ غافر
استغنى
 ﴿أما من استغنى(5) ْ﴾ عبس ﴿وأما من بخل واستغنى(8)﴾ الليل
 	﴿أن رآه استغنى(7)﴾ العلق
 	﴿ذلك بأنه كانت تأتيهم رسلهم بالبينات فقالوا أبشر يهدوننا فكفروا وتولوا واستغنى الله والله غني حميد(6)﴾ التغابن

تصنيف موضوعي
ثانياً - أغتياء
الله هو الذي أغنى وأقنى الله يغني من فضله : - عيلة - الأيامى - الصالحين من الرقيق - الذين لا يجدون نكاحاً       - الزوجين المفترقين     - الشهداء     - المنافقين    	﴿وأنه هو أغنى وأقنى(48)﴾ النجم ﴿ووجدك عائلا فأغنى(8)﴾ الضحى ﴿ياأيها الذين آمنوا إنما المشركون نجس فلا يقربوا المسجد الحرام بعد عامهم هذاوإن خفتم عيلة فسوف يغنيكم الله من فضله إن شاء إن الله عليم حكيم(28)﴾ التوبة ﴿وأنكحوا الأيامى منكم والصالحين من عبادكم وإمائكم إن يكونوا فقراء يغنهم الله من فضله والله واسع عليم(32)﴾ النور ﴿وليستعفف الذين لا يجدون نكاحا حتى يغنيهم الله من فضله والذين يبتغون الكتاب مما ملكت أيمانكم فكاتبوهم إن علمتم فيهم خيرا وآتوهم من مال الله الذي آتاكم ولا تكرهوا فتياتكم على البغاء إن أردن تحصنا لتبتغوا عرض الحياة الدنيا ومن يكرهن فإن الله من بعد إكراههن غفور رحيم(33)﴾ النور {ولن تستطيعوا أن تعدلوا بين النساء ولو حرصتم فلا تميلوا كل الميل فتذروها كالمعلقة وإن تصلحوا وتتقوا فإن الله كان غفورا رحيما(129) وإن يتفرقا يغن الله كلا من سعته وكان الله واسعا حكيما(130)  النساء ﴿ياأيها الذين آمنوا كونوا قوامين بالقسط شهداء لله ولو على أنفسكم أو الوالدين والأقربين إن يكن غنيا أو فقيرا فالله أولى بهما فلا تتبعوا الهوى أن تعدلوا وإن تلووا أو تعرضوا فإن الله كان بما تعملون خبيرا(135)﴾ النساء ﴿يحلفون بالله ما قالوا ولقد قالوا كلمة الكفر وكفروا بعد إسلامهم وهموا بما لم ينالوا وما نقموا إلا أن أغناهم الله ورسوله من فضله فإن يتوبوا يكن خيرا لهم وإن يتولوا يعذبهم الله عذابا أليما في الدنيا والآخرة وما لهم في الأرض من ولي ولا نصير(74)﴾ التوبة
التعفف n فقير متعفف n   غتي متعفف  	﴿للفقراء الذين أحصروا في سبيل الله لا يستطيعون ضربا في الأرض يحسبهم الجاهل أغنياء من التعفف تعرفهم بسيماهم لا يسألون الناس إلحافا وما تنفقوا من خير فإن الله به عليم(273)﴾ البقرة ﴿وابتلوا اليتامى حتى إذا بلغوا النكاح فإن آنستم منهم رشدا فادفعوا إليهم أموالهم ولا تأكلوها إسرافا وبدارا أن يكبروا ومن كان غنيا فليستعفف ومن كان فقيرا فليأكل بالمعروف فإذا دفعتم إليهم أموالهم فأشهدوا عليهم وكفى بالله حسيبا(6)﴾ النساء
الغنى في الأرض مؤقت ويزول   مثال : قوم شعيب   قوم ثمود الصدقة لتوزيع المال  حتى لا يبقى دولة بين الأغنياء	﴿إنما مثل الحياة الدنيا كماء أنزلناه من السماء فاختلط به نبات الأرض مما يأكل الناس والأنعام حتى إذا أخذت الأرض زخرفها وازينت وظن أهلها أنهم قادرون عليها أتاها أمرنا ليلا أو نهارا فجعلناها حصيدا كأن لم تغن بالأمس كذلك نفصل الآيات لقوم يتفكرون(24)﴾ يونس ﴿الذين كذبوا شعيبا كأن لم يغنوا فيها الذين كذبوا شعيبا كانوا هم الخاسرين(92)﴾الأعراف { كأن لم يغنوا فيها ألا إن ثمود كفروا ربهم ألا بعدا لثمود(68) ؤ هود ﴿كأن لم يغنوا فيها ألا بعدا لمدين كما بعدت ثمود(95)﴾  هود ﴿ما أفاء الله على رسوله من أهل القرى فلله وللرسول ولذي القربى واليتامى والمساكين وابن السبيل كي لا يكون دولة بين الأغنياء منكم وما آتاكم الرسول فخذوه وما نهاكم عنه فانتهوا واتقوا الله إن الله شديد العقاب(7)﴾ الحشر
الاستغناء يؤدي إلى - يطغى   - البخل - التكذيب بالحسنى - الخوف من الجهاد - التكبر على الله	﴿كلا إن الإنسان ليطغى(6) أن رآه استغنى(7)﴾ العلق ﴿أما من استغنى(5) فأنت له تصدى(6)﴾ عبس ﴿وأما من بخل واستغنى(8) وكذب بالحسنى(9)فسنيسره للعسرى (10)وما يغني عنه ماله إذا تردى(11)﴾ الليل ﴿إنما السبيل على الذين يستأذنونك وهم أغنياء رضوا بأن يكونوا مع الخوالف وطبع الله على قلوبهم فهم لا يعلمون(93)﴾ التوبة ﴿لقد سمع الله قول الذين قالوا إن الله فقير ونحن أغنياء سنكتب ما قالوا وقتلهم الأنبياء بغير حق ونقول ذوقوا عذاب الحريق(181)﴾ آل عمران ﴿وقالت اليهود يد الله مغلولة غلت أيديهم ولعنوا بما قالوا بل يداه مبسوطتان ينفق كيف يشاء وليزيدن كثيرا منهم ما أنزل إليك من ربك طغيانا وكفرا وألقينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة كلما أوقدوا نارا للحرب أطفأها الله ويسعون في الأرض فسادا والله لا يحب المفسدين(64)﴾ المائدة
مختار الصحاح
● [غنى] غ ن ى: غَنِيَ به عنه بالكسر غُنْيةً بالضم و غَنِيَت المرأة بزوجها غُنْيانا بالضم اسْتَغْنت و غَنِيَ بالمكان أقام به و غَنِيَ أيضا عاش وبابهما صَدِيَ و أغْنَيْتُ عنك َمُغْنَى فلان و َمُغْناة فلان بضم الميم وفتحها فيهما أي أجزأت عنك مجزأة وما يُغْنِي عنك هذا أي ما يجزئ عنك وما ينفعك و الغَانِية الجارية التي غنيت بزوجها وقد تكون التي تكون غنيت بحسنها وجمالها و الأُغْنِيَّة كالأحْجيَّة الغِناءُ والجمع الأَغَانِي تقول منه تَغَنَّى و غَنَّى بمعنى و الغَناء بالفتح والمد النفع وبالكسر والمد السَّماع وبالكسر والقصر اليسار تقول منه غَنِي بالكسر غِنىً فهو غَنِيٌّ و تَغَنَّى أيضا أي اسْتَغْنَى و تَغانَوْا استغنى بعضهم عن بعض و المَغْنَى مقصور واحد المَغَانِي وهي المواضع التي كان بها أهلوها
الراغب
غني
- الغنى يقال على ضروب: أحدها: عدم الحاجات، وليس ذلك إلا لله تعالى، وهو المذكور في قوله: }إن الله لهو الغني الحميد﴿[الحج/64]،﴾أنتم الفقراء إلى الله والله هو الغني الحميد﴿[فاطر/15]، والثاني: قلة الحاجات، وهو المشار إليه بقوله:﴾ووجدك عائلا فأغنى{ [الضحى/8]، وذلك هو المذكور في قوله عليه السلام: (الغنى غنى النفس) (الحديث عن أبي هريرة قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: (ليس الغنى عن كثرة العرض، ولكن الغنى غنى النفس) أخرجه البخاري 11/271؛ والطبراني في الأوسط ورجاله رجال الصحيح؛ وأبو يعلى؛ وأحمد 2/315.
انظر: مجمع الزوائد 10/240؛ وقد تقدم ص 597)، والثالث: كثرة القنيات بحسب ضروب الناس كقوله: }ومن كان غنيا فليستعفف﴿[النساء/6]،﴾الذين يستأذنونك وهم أغنياء﴿[التوبة/93]،﴾لقد سمع الله قول الذين قالوا إن الله فقير ونحن أغنياء﴿[آل عمران/181]، قالوا ذلك حيث سمعوا:﴾من ذا الذي يقرض الله قرضا حسنا﴿(سورة البقرة: آية 245. وانظر: الدر المنثور 2/397؛ وأسباب النزول للواحدي ص 76)، وقوله:﴾يحسبهم الجاهل أغنياء من التعفف{ [البقرة/273]، أي: لهم غنى النفس، ويحسبهم الجاهل أن لهم القنيات لما يرون فيهم من التعفف والتلطف، وعلى هذا قوله عليه السلام لمعاذ: (خذ من أغنيائهم ورد في فقرائهم) (الحديث عن ابن عباس أن رسول الله صلى الله عليه وسلم بعث معاذ إلى اليمن، فقال: (إنك تأتي قوما أهل كتاب فادعهم إلى شهادة أن لا إله إلا الله وأني رسول الله، فإن هم أطاعوا لذلك فأعلمهم أن الله تعالى افترض عليهم خمس صلوات في اليوم والليلة، فإن هم أطاعوا لذلك فأعلمهم أن الله افترض عليهم صدقة أموالهم، تؤخذ من أغنيائهم وترد على فقرائهم... ) الحديث.
أخرجه البخاري في الزكاة 3/322؛ ومسلم في الإيمان برقم 19)، وهذا المعنى هو المعني بقول الشاعر:
- 343 - قد يكثر المال والإنسان مفتقر * (هذا عجز بيت وصدره: [العيش لا عيش إلا ما قنعت به].
وهو في المثيل والمحاضرة للثعالبي ص 85؛ ونهاية الأرب 3/84)
يقال: غنيت بكذا غنيانا وغناء، واستغنيت وتغنيت، وتغانيت، قال تعالى: }واستغنى الله والله غني حميد﴿[التغابن/6]. ويقال: أغناني كذا، وأغنى عنه كذا: إذا كفاه. قال تعالى:﴾ما أغنى عني ماليه﴿[الحاقة/28]،﴾ما أغنى عنه ماله﴿[المسد/2]،﴾لن تغني عنهم أموالهم ولا أولادهم من الله شيئا﴿[آل عمران/10]،﴾ما أغنى عنهم ما كانوا يمتعون﴿[الشعراء/207]،﴾لا تغن عني شفاعتهم﴿[يس/23]،﴾ولا يغني من اللهب﴿[المرسلات/31]. والغانية: المستغنية بزوجها عن الزينة، وقيل: المستغنية بحسنها عن التزين. وغنى في مكان كذا: إذا طال مقامه فيه مستغنيا به عن غيره بغنى، قال:﴾كأن لم يغنوا فيها{ [الأعراف/92]. والمغنى يقال للمصدر وللمكان، وغنى أغنية وغناء، وقيل: تغنى بمعنى استغنى وحمل قوله عليه السلام: (... من لم يتغن بالقرآن) (الحديث عن أبي هريرة قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: (ليس منا من لم يتغن بالقرآن) أخرجه البخاري في التوحيد 13/418؛ وأحمد في المسند 1/172) على ذلك.
ملخص اللسان:
1.     غَنِيَ يَغْنَى: في أَسْماء الله عز وجل: الغَنِيُّ:هو الذي لا  يَحْتاجُ إلى أَحدٍ في شيءٍ وكلُّ أَحَدٍ مُحْتاجٌ إليه،
2.     والغَناءُ: النَّفْعُ.
3.     واسْتَغْنَى اللهَ: سأَله أَن يُغْنِيهَ؛:
4.      أَغْنَى اللهُ الرجلَ حتى  غَنِيَ غِنًى أَي صار له مالٌ،
5.     والغَنِيُّ والغاني: ذُو  الوَفْرِ؛ ما  يُغْني عنك هذا أي  ما يُجْزِئُ عنك وما يَنْفَعُك.
6.     والغانيَةُ من  النساء: التي غَنِيَتْ بالزَّوْج؛
7.     والغانية: التي غَنِيَتْ بحُسْنِها وجمالها عن الحَلْي،
8.     والغَناءُ: الإجْزاءُ والكفايَة. لكلِّ  امْرِئٍ منهم يومئذ شأْنٌ يُغْنِيه؛ أَي يَكُفُّه ويَكْفِيه.
لسان العرب
● - غنا: في أَسْماء الله عز وجل: الغَنِيُّ. ابن الأثير: هو الذي لا  يَحْتاجُ إلى أَحدٍ في شيءٍ وكلُّ أَحَدٍ مُحْتاجٌ إليه، وهذا هو الغِنى  المُطْلَق ولا يُشارِك الله تعالى فيه غيرُهُ. ومن أَسمائه المُغْني، سبحانه  وتعالى، وهو الذي يُغني من يشاءُ من عِباده. ابن سيده: الغنى، مقصورٌ، ضدُّ  الفَقْر، فإذا فُتِح مُدَّ؛ فأَما قوله:  سَيُغْنِيني الذي أَغْناكَ عني،  فلا فَقْرٌ يدوُمُ ولا غِناءٌ  فإنه: يُروى بالفتح والكسر، فمن رواه بالكسر أَراد مصدَرَ غانَيْت، ومن  رواه بالفتح أَراد الغِنى نَفْسه؛ قال أَبو اسحق: إنما وَجْهُه ولا  غَناء لأَن الغَناء غيرُ خارجٍ عن معنى الغِنى؛ قال: وكذلك أَنشده من يُوثَقُ  بعِلْمِه. وفي الحديث: خيرُ الصَّدَقَةِ ما أَبْقَتْ غِنًى، وفي رواية:  ما كان عن ظَهْرِ غِنًى أَي ما فَضَل عن قُوت العيال وكِفايتِهِمْ، فإذا  أَعْطَيْتَها غَيْرَك أَبْقَيْتَ بعدَها لكَ ولهُم غِنًى، وكانت عن  اسْتِغْناءٍ منكَ ،ومِنْهُم عَنْها، وقيل: خيرُ الصَّدَقَة ما أَغْنَيْتَ به  مَن أَعْطَيْته عن المسأَلة؛ قال: ظاهر هذا الكلامِ أَنه ما أَغْنى عن  المَسْأَلة في وقْتِه أَو يَوْمِه، وأَما أَخْذُه على الإطلاق ففيه مَشقَّة  للعَجْزِ عن ذلك. وفي حديث الخيل: رجلٌ رَبَطها تَغَنِّياً وتَعَفُّفًا  أَي اسْتَغْناءً بها عن الطَّلب من الناس.  وفي حديث الجُمعة: مَن اسْتَغْنى بلَهْوٍ أَو تِجارةٍ اسْتَغْنى الله  عنه، واللهُ غَنِيٌّ حَمِيد، أَي اطَّرَحَه اللهُ ورَمَى به من عَيْنه  فِعْلَ من اسْتَغْنى عن الشيء فلم يَلْتَفِتْ إليه، وقيل: جَزاهُ جَزاءَ  اسْتِغْنائه عنها كقوله تعالى: نَسُوا الله فنَسِيَهُم. وقد غَنِيَ به عنه  غُنْية وأَغْناه الله. وقد غَنِيَ غِنىً واسْتَغْنى واغْتَنى وتَغَانَى  وتَغَنَّى فهو غَنِيٌّ. وفي الحديث: ليس مِنَّا مَنْ لم يَتَغَنَّ بالقرآنِ؛  قال أَبو عبيد: كان سفيانُ بنُ عُيَيْنة يقول ليسَ مِنَّا مَنْ لم  يَسْتَغنِ بالقرآن عن غيرِه ولم يَذْهَبْ به إلى الصوت؛ قال أَبو عبيد: وهذا  جائزٌ فاش في كلام العرب، ويقول: تَغَنَّيْت تَغَنِّياً بمعنى  اسْتَغْنَيْت وتَغانَيْتُ تَغانِياً أَيضاً؛ قال الأعشى:  وكُنْتُ امْرَأً زَمَناً بالعِراق،  عَفِيفَ المُناخِ طَويلَ التَّغَنْ  يريد الاسْتِغْناءَ، وقيل: أَرادَ مَنْ لم يَجْهَر بالقراءة. قال  الأزهري: وأَما الحديث الآخر ما أُذِنَ الله لشيءٍ كأَذَنِه لنَبيٍّ يَتَغَنَّى  بالقرآنِ يَجْهَرُ به، قال: فإنَّ عبدَ الملِك أَخْبرني عن الربيع عن  الشافعي أَنه قال معناه تَحْسِينُ القِراءةِ وتَرْقِيقُها، قال: ومما  يُحَقّقُ ذلك الحديثُ الآخرُ زَيِّنُوا القرآن بأصواتكم، قال: ونحوَ ذلك قال  أبو عبيد؛ وقال أَبو العباس: الذي حَصَّلْناه من حُفَّاظ اللغة في قوله،  صلى الله عليه وسلم: كأَذَنِه لِنَبيٍّ يَتَغَنَّى بالقرآنِ، أَنه على  مَعْنَيَيْنِ: على الاستغناء، وعلى التَّطْرِيبِ؛ قال الأزهري: فمن ذهَب به  إلى الاستغناء فهو من الغِنى، مقصورٌ، ومن ذهَب به إلى التَّطْرِيبِ فهو  من الغِناء الصَّوْتِ، ممدودٌ. الأصمعي في المقصور والممدود: الغِنى من  المال مقصورٌ، ومن السِّماعِ ممدود، وكلُّ مَنْ رَفَع صوتَه ووَالاهُ  فصَوْتُه عند العرب غِناءٌ. والغَناءُ، بالفتح: النَّفْعُ. والغِناء، بالكسر:  من السَّماع. والغِنَى، مقصورٌ: اليَسارُ. قال ابن الأعرابي: كانت العرب  تتَغَنَّى بالرُّكْبانيِّ،  (*قوله «الركباني» في هامش نسخة من النهاية:  هو نشيد بالمد والتمطيط يعني ليس منا من لم يضع القرآن موضع الركباني في  اللهج به والطرب عليه.)  إذا رَكِبَت الإبلَ، وإذا جَلَست في الأفْنِية وعلى أَكثر أَحوالها،  فلمَّا نَزَلَ القرآنُ أَحبَّ النبيُّ، صلى الله عليه وسلم، أَن يكون  هِجِّيرَاهُم بالقرآن مكانَ التَّغَنِّي بالرُّكْبانيِّ، وأَوْلُ مَن قرَأَ  بالأَلحانِ عُبَيْدُ اللهِ بنُ أبي بَكْرة، فَوَرِثَه عنه عَبَيْدُ الله بنُ  عُمر، ولذلك يقال قرأْتُ العُمَرِيَّ، وأَخَذ ذلك عنه سعيدٌ العَلاَّفُ  الإباضيُّ. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها: وعندي جارِيتان تُغَنِّيانِ  بغِناءِ بُعاثَ أَي تُنْشِدانِ الأشعارَ التي قيلَتْ يومَ بُعاث، وهو  حربٌ كانت بين الأنصار، ولم تُرِدِ الغِناء المعروفَ بين أَهلِ اللَّهْوِ  واللَّعِبِ، وقد رَخَّصَ عمر، رضي الله عنه، في غناءِ الأعرابِ وهو صوتٌ  كالحُداءِ.  واسْتَغْنَى اللهَ: سأَله أَن يُغْنِيهَ؛ عن الهَجَري، قال: وفي الدعاء  اللهمَّ إني أَسْتَغْنِيكَ عن كلِّ حازِمٍ، وأَسْتَعِينُك على كلِّ  ظالِمٍ. وأَغْناهُ اللهُ وغَنَّاه، وقيل: غَنَّاه في الدعاء وأَغْناه في  الخبر، والاسم من الاستغناء عن الشيء الغُنْيَة والغُنْوة والغِنْية  والغُنْيانُ.  وتَغانُوا أَي استغنى بعضهم عن بعض؛ قال المُغيرة ابن حَبْناء  التَّميمي.كِلانا غَنِيٌّ عن أَخِيه حَياتَه،  ونَحْنُ إذا مُتْنا أَشَدُّ تَغانِيَا  واستغنى الرجلُ: أَصابَ غِنًى. أَبو عبيد: أَغْنَى اللهُ الرجلَ حتى  غَنِيَ غِنًى أَي صار له مالٌ، وأًقناه اللهُ حتى قَنِيَ قِنًى وهو أَن  يَصيرَ له قِنيةٌ من المال. قال الله عز وجل: وأَنّهُ هو أَغْنَى وأَقْنى.  وفي حديث عمر، رضي الله عنه، أَنَّ غُلاماً لأَناسٍ فُقِراء قَطَع أُذُنَ  غُلامٍ لأَغْنِياءَ، فأَتَى أَهلُه النبي، صلى الله عليه وسلم، فلم  يَجْعَلْ عليه شيئاً. قال ابن الأثير: قال الخطَّابي كانَ الغلامُ الجاني  حُرًّا وكانت جِنايتُه خَطَأَ وكانت عاقِلَتُه فقراءَ فلا شيء عليهم  لفَقْرِهم. قال: ويُشْبِه أَن يكون الغلامُ المَجْنيّ عليه حُرًّا أَيضاً، لأنه  لو كان عبداً لم يكن لاعتذارِ أَهلِ الجاني بالفَقْرِ معنًى، لأن العاقلة  لا تَحْمِلُ عبداً كما لا تحْمِلُ عَمْداً ولا اعترافاً، فأمّا المَمْلوك  إذا جنَى على عَبْدٍ أو حُرٍّ فجنايَتُه في رَقَبَتِه، وللفُقهاء في  اسْتِيفائها منه خلافٌ؛ وقول أبي المُثَلّم:  لَعَمْرُكَ والمَنايا غالِياتٌ، * وما تُغْني التَّمِيماتُ الحِمامَا  (* قوله «غاليات» هو هكذا في المحكم بالمثناة.)  أراد من الحِمامِ، فحذَفَ وعَدَّى. قال ابن سيده: فأَما ما أُثِرَ من  أَنه قيلَ لابْنةِ الخُسِّ ما مِائةٌ من الضأْنِ فقالت غِني، فرُوِي أَن  بعضَهم قال: الغِنَى اسمُ المِائةِ من الغَنمِ، قال: وهذا غيرُ معروفٍ في  موضوعِ اللغةِ، وإنما أَرادَتْ أَن ذلك العدَدَ غِنًى لمالِكِه كما قيل  لها عند ذلك وما مِائةٌ من الإبلِ فقالت مُنى، فقيل لها: وما مِائة من  الخيل؟ فقالت: لا تُرَى؛ فمُنى ولا تُرَى ليسا باسمَين للمائة من الإبلِ  والمِائةِ من الخَيْلِ، وكتَسْمِية أبي النَّجْم في بعضِ شعْره الحِرْباء  بالشقِيِّ، وليس الشَّقِيُّ باسمٍ للحِرْباء، وإنما سمَّاه به  لمكابَدَتِه للشمسِ واستِقبالِه لها، وهذا النحوُ كثيرٌ. والغَنِيُّ والغاني: ذُو  الوَفْرِ؛ أَنشد ابن الأعرابي لعَقِيل بن عُلَّفة قال:  أَرى المالَ يَغْشَى ذا الوُصُومِ فلا تُرى،  ويُدْعى من الأشرافِ مَن كان غانِيا  وقال طرفة:  وإن كنتَ عنها غانياً فاغْنَ وازْدَدِ  ورجل غانٍ عن كذا أَي مُسْتَغْنٍ، وقد غَنِيَ عنه. وما لَك عنه غِنًى  ولا غُنْيَةٌ ولا غُنْيانٌ ولا مَغْنًى أَي ما لك عنهُ بُدٌّ. ويقال: ما  يُغْني عنك هذا أي  ما يُجْزِئُ عنك وما يَنْفَعُك. وقال في معتل الألف: عنه غُنْوَةٌ أَي  غِنًى؛ حكاه اللحياني عن الكسائي، والمعروف غُنية. والغانيَةُ من  النساء: التي غَنِيَتْ بالزَّوْج؛ وقال جميل:  أُحبُّ الأيامى: إذْ بُثَيْنَةُ أَيِّمٌ،  وأَحْبَبْتُ لمَّا أَن غَنِيتِ الغَوانيا  وغَنِيَت المرأةُ بزَوْجِها غُنْياناً أَي اسْتَغْنَتْ، قال قَيْسُ بنُ  الخَطيم:  أَجَدَّ بعَمْرة غُنْيانُها،  فتَهْجُرَ أَمْ شانُنا شانُها؟  والغانِيَةُ من النساء: الشابَّة المُتَزَوّجة، وجمعُها غَوانٍ؛ وأَنشد  ابن بري لنُصَيْب:  فهَل تَعُودَنْ لَيالينا بذي سَلمٍ،  كما بَدَأْنَ، وأَيّامي بها الأُوَلُ  أَيّامُ لَيلى كعابٌ غيرُ غانِيَةٍ،  وأَنتَ أَمْرَدُ معروفٌ لَك الغَزَلُ  والغانية: التي غَنِيَتْ بحُسْنِها وجمالها عن الحَلْي، وقيل: هي التي  تُطْلَب ولا تَطْلُب، وقيل: هي التي غَنِيَتْ ببَيْتِ أَبَويْها ولم  يَقَعْ عليها سِباءٌ. قال ابن سيده: وهذه أَعْزَبُها؛ وهي عن ابن جني، وقيل:  هي الشابَّة العَفيفة، كان لها زَوْجٌ أَو لم يكُنْ. الفراء: الأَغْناءُ  إملاكاتُ العَرائسِ. وقال ابن الأعرابي: الغِنى التَّزْويجُ، والعَرَبُ  تقول: الغِنى حِصْنُ العَزَب أَي التَّزْويجُ. أَبو عبيدة: الغَواني  ذواتُ الأزْواج؛ وأَنشد:  أَزْمانُ ليلى كعابٌ غيرُ غانِيَةٍ  وقال ابن السكيت عن عمارة: الغَواني الشَّوابُّ اللَّواتي يُعْجِبْنَ  الرجالَ ويُعْجِبُهُنَّ الشُّبَّانُ. وقال غيره: الغانية الجاريَةُ  الحَسْناءُ، ذاتَ زوْج كانت أَو غيرَ ذاتِ زَوْج، سميِّتْ غانِيَة لأنها  غَنِيَتْ بحُسْنِها عن الزينَة. وقال ابن شميل: كلُّ امْرأَة غانِيَةٌ، وجمعها  الغَواني؛ وأَما قول ابنِ قيس الرُّقَيَّات:  لا بارَكَ اللهُ في الغَوانِي، هَلْ  يُصْبِحْنَ إلاَّ لَهُنَّ مُطَّلَب؟  فإنما حرَّك الياءَ بالكَسْرة للضَّرُُورة ورَدَّه إلى أَصْله، وجائزٌ  في الشعر أَن يُرَدَّ الشيءُ إلى أَصْله  وأَخُو الغَوَانِ متى يَشأْ يَصْرِمْنَهُ،  ويَعُدْنَ أَعْداءً بُعَيْدَ ودادِ  إنما أَراد الغَواني، فحذَف الياء تشبيهاً لِلام المَعْرفة بالتنوين من  حيث كانت هذه الأشياءُ من خَواصِّ الأَسماء، فحذَفَ الياءَ لأَجل اللام  كما تحذِفها لأجل التنوين؛ وقول المثَقّب العَبْدي:  هَلْ عندَ غانٍ لفُؤادٍ صَدِ،  مِنْ نَهْلَةٍ في اليَوْمِ أَوْ في غَدِ؟  إنما أَراد غانِيَةِ فذَكّرَ على إرادة الشخص، وقد غَنِيَتْ غِنًى.  وأَغْنى عنه غَناء فلانٍ ومَغْناه ومَغْناتَه ومُغْناهُ ومُغْناتَه:  نابَ عنه وأَجْزَأَ عنه مُجْزَأَه. والغَناءُ، بالفتح: النَّفْعُ.  والغَناءُ، بفتح الغين ممدودٌ: الإجْزاءُ والكفايَة. يقال: رَجُلٌ مُغْنٍ أَي  مُجْزئٌ كافٍ؛ قال ابن بري: الغَناءُ مصدرُ أَغْنى عنْكَ أَي كَفاكَ على  حَذْفِ الزّوائد مثل قوله:  وبعْدَ عَطائِك المائَةَ الرِّتاعا  وفي حديث عثمان: أَنّ عَلِيًّا ، رضي الله عنهُما، بَعث إليه بصَحيفة  فقال للرّسول أَغْنِها عَنَّا أَي اصْرفْها وكُفَّها، كقوله تعالى: لكلِّ  امْرِئٍ منهم يومئذ شأْنٌ يُغْنِيه؛ أَي يَكُفُّه ويَكْفِيه. يقال:  أَغْنِ عَني شَرَّكَ أَي اصْرِفْه وكُفَّهُ؛ ومنه قوله تعالى: لَنْ يُغْنُوا  عَنْكَ من الله شيئاً؛ وحديث ابن مسعود: وأَنا لا أُغْني لو كانت  مَنَعَة أَي لو كان مَعِي مَنْ يَمْنَعُني لكَفَيْت شَرَّهم وصَرَفْتُهم. وما  فيه غَناءُ ذلك أَي إقامَتُه والاضْطلاعُ به .
مقاييس اللغة:
(غني) الغين والنون والحرف المعتل أصلانِ صحيحان، أحدُهما يدلُّ على الكِفاية، والآخر صوت.
فالأوّل الغِنى في المال. يقال: غَنِيَ يَغْنَى غِنىً. والغَنَاء بفتح الغَين مع المدّ: الكِفَاية. يقال: لا يُغْنِي فلانٌ غَنَاءَ فلانٍ، أي لا يَكفِي كِفايَتَه. وغَنِيَ عن كذا فهو غانٍ. وغَنِيَ القومُ في دارهم: أقاموا، كأنَّهُم اسْتَغْنُوا بها. ومَغَانيهم: مَنازِلُهم. والغانية: المرأة. قال قومٌ: معناه أنها استغنَتْ بمنزلِ أبويها. وقال آخرون: استغنَتْ ببعلها. ويقال استَغْنَتْ بجمالها عن لُبْسِ الحلْي. قال الأعشى:
ولكنْ لا يَصِيد إذا رماها  *** ولا تُصْطادُ غانيةٌ كَنُودُ([1])
والغُنْيَان: الغِنَى. قال قيس:
أجَدَّ بعَمْرَة غُنيانُها  *** فتَهْجُرَ أم شانُنا شَانُها([2])
ويقال: تَغنَّيْتُ بكذا، وتغَانيتُ به، إذا أنت استغنيت به. قال الأعشى:
وكنت امرأً زَمَناً* بالعِراقِ  *** عَفِيف المُنَاخِ طويل التغَنّْ([3])
وقال في التَّغاني:
كلانا غنِيٌّ عن أخيه حَيَاتَهُ  *** ونحنُ إذا مُِتْنا أشدُّ تَغَانِيا([4])
والأصل الآخر: الغِناء من الصَّواب. والأُغْنيَة([5]) : اللون من الغِنَاء.
القاموس المحيط:
ي الغِنَى، كإلَى التَّزْوِيجُ، وضِدُّ الفَقْرِ، وإذا فُتِحَ مُدَّ، غَنِيَ غِنًى، واسْتَغْنَى واغْتَنَى وتَغَانَى وتَغَنَّى. واسْتَغْنَى اللّهَ تعالى سألَه أن يُغْنِيَه. وغَناهُ اللّهُ تعالى، وأغْناهُ، والاسم الغُنْيَةُ، بالضم والكسر، والغُنْوَةُ والغُنْيانُ، مضمومتينِ. والغَنِيُّ ذُو الوَفْرِ كالغانِي. وما لَه عنه غِنًى ولا مَغْنًى ولا غُنْيَةٌ ولا غُنْيانٌ، مضمومتينِ بُدٌّ. والغانِيَةُ المرأةُ التي تُطْلَبُ ولا تَطْلُبُ، أو الغَنِيَّةُ بحُسْنِها عن الزينةِ، أو التي غَنِيَتْ بِبَيْتِ أبَوَيْهَا، ولم يَقَعْ عليها سِباءٌ، أو الشابَّةُ العَفيفَةُ، ذاتُ زَوْجٍ أم لا
ج: غَوانٍ، وقد غَنِيَتْ، كرضِيَ، وأَغْنَى عنه غَناءَ فُلانٍ ومَغْناهُ ومَغْناتَهُ، ويضمانِ: نابَ عنه، أو أجْزَأَ مُجْزَأهُ. وما فيه غَناءُ ذاك: إقامَتُه، والاِضْطِلاعُ. وكرضِيَ: أَقامَ، وعاشَ، ولَقِيَ.
والمَغْنَى: المَنْزِلُ الذي غَنِيَ به أهْلُه ثم ظَعَنُوا، أو عامٌّ. وغَنِيتُ لك مِنِّي بالمَوَدَّةِ: بَقِيتُ.
و " غَنِيَتْ دارُنا تِهامَةَ " : كانت، و المرأةُ بِزَوْجِها غُنْياناً: اسْتَغْنَتْ. والغِناءُ، ككِساءٍ، من الصَّوْتِ: ما طُرِّبَ به. وكسماءٍ: رَمْلٌ. وغَنَّاهُ الشِّعْرَ، و به تَغْنِيَةً: تَغَنَّى به، و بالمرأةِ: تَغَزَّلَ، و بِزَيْدٍ: مَدَحَهُ، أو هَجاه، كَتَغَنَّى فيهما، و الحَمامُ: صَوَّتَ. وبَيْنَهُمْ أُغْنِيَّةٌ، كأُثْفِيَّةٍ ويُخَفَّفُ ويُكْسَرانِ: نَوْعٌ من الغِناءِ. وتَغَانَوْا: اسْتَغْنَى بعضُهُم عن بعضٍ. والْأَغْناءُ: إمْلاكاتُ العَرَائِسِ. ومَكانُ كذا غَنًى من فُلانٍ ومَغْنًى منه، أي: مَئِنَّةٌ. وغَنِيٌّ: حَيٌّ من غَطَفَانَ، وسَمَّوْا: غُنَيَّةَ وغُنَيّاً، كسُمَيَّةَ وسُمَيٍّ. وتَغَنَّيْتُ: اسْتَغْنَيْتُ.
تاج العروس:
( ى الغنى كالى التزويج ) ومنه قولهم الغنى حصن للعزب نقله الازهرى ( و ) الغنى ( ضد الفقر ) وهو على ضربين أحدهما ارتفاع الحاجات وليس ذلك الا الله تعالى والثانى قلة الحاجات وهو المشار إليه بقوله تعالى ووجدك عائلا فاغنى ( وإذا فتح مد ) ومنه قول الشاعر سيغنينى الذى أغناك عنى فلا فقر يدوم ولاغناء يروى بفتح وكسر فمن كسر أراد مصدر غانيت غناء من فتح أراد الغنى نفسه وقيل انما وجهه ولا غناء لان الغناء غير خارج عن معنى الغنى قاله ابن سيده فلا عبرة بانكار شيخنا على المصنف في ايراد المفتوح الممدود بمعنى المكسور المقصور ( غنى ) به كرضى ( غنى ) بالكسر مقصور ( واستغنى واغتنى وتغانى وتغنى ) كل ذلك بمعنى صار غنيا فهو غنى ومستغن وشاهد الاستغناء قوله تعالى واستغنى الله والله غنى حميد وشاهد التغني الحديث ليس منا من لم يتغن بالقرآن قال الازهرى قال سفيان بن عيينة معناه من لم يستغن ولم يذهب به الى معنى الصوت قال أبو عبيد هو فاش في كلام العرب يقولون تغنيت تغانيا بمعنى استغنيت وقال الاعشى وكن امر أزمنا بالعراق * عفيف المناخ طويل التغن أي الاستغناء ( واستغنى الله تعالى سأله أن يغنيه ) ومنه الدعاء اللهم انى أستغنيك عن كل حارم واستغينك ( وغناه الله تعالى ) هو بالتشديد كما هو ضبط المحكم ( وأغناه ) حتى غنى صار ذامال ومنه قوله تعالى وأنه هو أغنى وأقنى وقبل غناه في الدعاء وأغناه في الخبر ( والاسم الغنية بالضم والكسر والغنوة ) هذه عن الكسائي وقد مر ( والغنيان مضمومتين والغنى ) على عفيل ( ذو الوفر ) أي المال الكثير والجمع أغنياء وهو في القرآن والسنة كثير مفردا وجمعا ( كالغانى ) ومنه قول عقيل بن علقمة أرى المال يغشى ذا الوصوم فلا ترى * ويدعى من الاشراف ما كان غانيا وقال طرفة فان كنت عنها غانيا فاغن وازدد ( وماله عنه غنى ) بالكسر ( ولا مغنى ولا غنية ولا غنيان مضمومتين ) أي ( بدو الغانية ) من النساء ( المرأة التى تطلب ) هي أي يطلبها الناس ( ولا تطلب أو ) هي ( الغنيه بحسنها ) وجمالها ( عن الزينة ) بالحلى والحلل ( أو التى غنيت ) أي أقامت ( ببيت أبويها ولم يقع عليها سباء ) هذه أغربها وهى عن ابن جنى ( أو ) هي ( الشابة العفيفة ذات زوج أولا ) هذه أربعة أقوال ذكر هن ابن سيده وقال الازهرى وقيل هي التى تعجب الرجال ويعجبها الشبان وقال الجوهرى هي التى غنيت بزوجها وأنشد لجميل أحب الايامى إذ بثينه أيم * وأحببت لما ان غنيت الغوانيا قال وقد تكون التى غنيت بحسنها وجمالها واقتصر على هذين القولين ( ج غوان ) وقول الشاعر
وأخو الغوان متى يشا يصرمنه * ويعدان اعداء بعيد وداده أراد الغوانى فحذف تشبيها للام المعرفة بالتنوين من حيث كانت هذه الاشياء من خواص الاسماء قال الجوهرى وأما قول ابن الرقيات لا بارك الله في الغوانى هل * يصحن الا لهن مطلب فانما حرك الياء بالكسر للضرورة ورده الى أصله وجائز في الشعر ان يرد الى أصله ( وقد غنيت كرضى ) غنى ( و ) يقل ( أغنى عنه غناء فلان ) كسحاب ( ومغناة ومغناته ويضمان ) أي ( ناب عنه ) كما في المحكم ( و ) في التهذيب والصحاح أي ( أجزأ ) عنك مجزأه ) ومجزأة ومجزاته وقال الراغب أغنى عنه كذا إذا كفاه ومنه قولة تعالى ما أغنى عنى ماليه ولن تغنى عنهم أموالهم وحكى الازهرى ما أغنى فلان شيأ بالعين والغين أي لم ينفع في مهم ولم يكف مؤنة وقال أيضا الغناء كسحاب الاجزاء ورجل مغن أي مجز كاف وسمعت بعضهم يؤنب عبده ويقول اغن عنى وجهك بل شرك أي اكفني شرك وكف عنى شرك ومنه قوله تعالى شأن يغنيه أي يكفيه شغل نفسه عن شغل غيره ( و ) يقال ( ما فيه غناء ذاك ) أي ( اقامته والاضطلاع به ) نقله ابن سيده ( و ) غنى بالمكان ( كرضى أقام ) به غنى وفى التهذيب غنى القوم في دارهم إذا طال مقامهم فيها وقال الراغب غنى في مكان كذا إذا طال مقامه مستغنيا به عن غيره ومنه قوله تعالى كأن لم يغنوا فيها أي يقيموا فيها ( وغنى أي ( عاش ) نقله الجوهرى ( و ) غنى ( لقى ) هكذا في النسخ والعلة بقى وسيأتى قريبا ما يحققه ( والمغنى المنزل الذى غنى به أهلم ثم ظعنوا ) عنه قال الراغب يكون للمصدر والمكان والجمع المغانى ( أوعام ) أي في مطلق المنزل وكانه استعمال ثان ( وغنيت لك منى بالمودة ) والبرأى ( بقيت ) نقله ابن سيده وهذا يحقق ما تقدم من قوله وغنى بقى ( و ) قول الشاعر ( غنيت دارنا تهامة ) في الدهر وفيها بنو معد حلولا أي ( كانت ) منه قول ابن مقبل أأم تميم ان ترينى عدوكم * وبيتي فقد أغنى الحبيب المصافيا
أي أكون الحبيب وقال الازهرى يقال للشئ إذا فنى كان لم يغن بالامس أي كان لم يكن ( و ) غنيت ( المرأة بزوجها غنيانا ) بالضم وغناء ( استغنت ) به ومنه اشتقاق الغانية وأنشد الجوهرى لقيس بن الخطيم أجد بعمرة غنيانها * فتهجر أم شاننا شانها ( والغناء ككساء من الصوت ما طرب به ) قال حميد بن ثور * عجبت به انى يكون غناؤها * وفى الصحاح الغناء بالكسر من السماع وفى النهاية هو رفع الصوت وموالا ته وفى المصباح وقياسه الضم لانه صوت ( و ) الغناء ( كسماء رمل ) بعينه هكذا ضبطه الازهرى وأنشد لذى الرمة تنطقن من رمل الغناء وعلقت * باعناق ادمان الظباء القلائد أي اتخذن من رمل الغناء عجازا كالكثبان وكان أعناقهن اعناق الظباء وهو في كتاب المحكم بالكسر مع المد مضبوط بالقلم وأنشد للراعي لها خصور وأعجاز ينوء بها * رمل الغناء وأعلى متنها ورد ( وغناه الشعرو ) غنى ( به تغنية ) و ( تغنى به ) بمعنى واحد قال الشاعر تغن بالشعر اما كنت قائله * ان الغناء بهذا الشعر مضمار أي ان التغني فوضع الاسم موضع المصدر وعليه حمل قوله صلى الله عليه وسلم ما أذن الله لشئ كاذنه لنبى ان يتغنى بالقرآن قال الازهرى أخبرني عبد الملك البغوي عن الربيع عن الشافعي ان معناه تحزين القراءة وترقيقها ويشهد له الحديث الاخر زينوا القرآن بأصواتكم وبه قال أبو عبيد وقال أبو العباس الذى حصلناه من حفاظ اللغة في هذا الحديث أنه بمعنى الاستغناء وبمعنى التطريب وفى النهاية قال ابن الاعرابي كانت العرب تتغنى بالركبان إذا ركبت وإذا جلست فأحب النبي صلى الله عليه وسلم ان يكون هجيراهم بالقرآن مكان التغني بالركبان ( و ) غنى ( بالمرأة تغزل ) بها أي ذكرها في شعره قال الشاعر الاغننا بالزاهرية اننى * على النأى ممان ألم بها ذكرا ( و ) غنى ( بزيد مدحه أو هجاه كتغنى فيهما ) أي في المدح والهجو ويروى ان بعض بنى كليب قال لجرير هذا غسان السليطى يتغنى بنا أي يهجونا قال جرير غضبتم علينا أم تغنيتم بنا * ان اخضر من بطن التلاع غميرها قال ابن سيده وعندي ان الغزل والمدح والهجاء انما يقال في كل واحد منها غنيت وتغنيت بعد ان يلحن فيغنى به ( و ) غنى ( الحمام صوت ) قال القطامى خلا انها ليست تغنى حمامة * عل ساقها الا ادكرت ربابا ( وبينهم أغنية كأثفية ) وعليه اقتصر الجوهرى ( ويخفف ) عن ابن سيده قال وليست بالقوية إذ ليس في الكلام أفعله الا أسنمة فيمن رواه بالضم * قلت الضم في أسنمة روى عن ثعلب وابن الاعرابي وقد ذكر في محله ( ويكسران ) نقله الصاغانى عن الفراء ( نوع من الغناء ) يتغنون به والجمع الاغانى وبه سمى أبو الفرج الاصبهاني كتابه لاشتماله على تلاحين الغناء وهو كتاب جليل استفدت منه كثيرا ( وتغانوا اتسغنى بعضهم عن بعض ) وأنشد الجوهرى للمغيرة بن حبناء التميمي كلا نا غنى عن أخيه حياته * ونحن إذا متنا أشد تغانيا
( والاغناء ) بالفتح ( املاكات العرائس ) نقله الازهرى ( ومكان كذا غنى من فلان ) بالفتح مقصور ( ومغنى منه أي مئنة ) منه ( وغنى ) على فعيل ( حى من غطفان ) كذا في الصحاح والنسبة إليه غنوى محركة قال شيخنا وقد اغتر المصنف بالجوهري والذى ذكرة أئمة الانساب انه غنى بن أعصر واعصر هو ابن سعد بن قيس بن عيلان وغطفان بن سعد بن قيس بن عيلان كما قاله الجوهرى نفسه فاعصر أخو غطفان وباهلة وغنى ابنا أعصر فليس غنى حيا من غطفان كما توهم المصنف تقليدا * قلت هو كما ذكر فان سياقهم يدل على ان غطفان عم غنى وقد يجاب عن الجوهرى والمصنف انه قد يعتزى الرجل الى عمه في النسب وله شواهد كثيرة في النسب مع تأمل في ذلك ( وسموا غنية وغنيا كسمية وسمى ) أما الاول فلم أجد له ذكرا في الاسماء وضبطه الصاغانى على فعلية وأما الثاني فمشترك بين أسماء الرجال والنساء فمن الرجال غنى بن أبى حازم الذهلى سمع ابن عمر وناصر بن مهدى بن نصر بن غنى عن عبدان الطائى عن على بن شعيب الدهان وعنه السفلى ومن النساء غنى بنت شيبان زوج مخزوم بن يقظة وغنى بنت منقذ بن عمرو وغنى بنت عمرو بن جابر وغنى بنت حراق ( وتغنيت استغنيت ) وهذا قد تقدم في أول سياقه فهو تكرار * ومما يستدرك عليه تغنى الحمام مثل غنى قال الشاعر فجمع بين الغتين ألا قاتل الله الحمامة غدوة * على الغصن مادا هيجت حين غنت تغننت بصوت أعجمى فهيجب * هواى الذى كانت ضلوعي أجنت وقيل سمى المغنى مغنيا لانه يتغنن وأبدلت النون الثانية كذا ذكره ابن هشام في النون المفردة من المغنى عن ابن يعيش ونقله شيخنا وعليه فموضعه النون وغنى بن الحرث على فعيل عن حاتم الاصم والغنى في أسماء الله تعالى الذى لا يحتاج الى أحد في شئ والمغنى الذى يغنى من يشاء من عباده وفى حديث الصدقة ما كان عن ظهر غنى أي ما فضل عن قوت العيال وكفايتهم وغنبة بنت رضى الجذامية على فعيلة روت عن عائشة وعنها حوشب بن عقيل وحميد بن أبى غنية عن الشعبى وابنه عبد الملك وقد ينسب الى جده عن أبى اسحق السبيعى وعنه ابنه يحيى وثلاثتهم ثقات وغنية بنت أبى اهاب بن عزيز بن قيس بن سويد الدارمي وغنية بنت سمعان العدوية عن
أم حبيبة قيدها ابن نقطة

_Türkçe çeviri henüz yok_
