# غوث — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%88%D8%AB/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%88%D8%AB/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غوث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%88%D8%AB.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: غوث

أَجابَ اللهُ غَوْثاه وغُواثَه وغَواثَه.
قال: ولم يأْت في الأَصوات شيء بالفتح غيره، وإِنما يأْتي بالضم، مثل البُكاء والدُّعاء، وبالكسر، مثل النِّداءِ والصِّياحِ؛ قال العامريّ: بَعَثْتُكَ مائِراً، فلَبِثْتَ حَوْلاً،
مَتى يأْتي غَواثُك من تُغِيثُ
(*قوله «متى يأْتي غواثك» كذا في الصحاح
والذي في التهذيب: متى يرجو.)؟
قال ابن بري: البيت لعائشة بنت سعد بن أَبي وقَّاص؛ قال: وصوابه بَعَثْتُك قابِساً؛ وكان لعائشة هذه مَوْلىً يقال له فِنْدٌ، وكان مُخَنَّثاً من أَهل المدينة، بعَثَتْه لِيَقْتَبِسَ لها ناراً، فتوجه إِلى مصر، فأَقام بها سنة، ثم جاءَها بنار، وهو يَعْدُو، فَعَثَر فتَبَدَّد الجَمْرُ، فقال: تَعِسَتِ العَجلة فقالت عائشة: بعَثْتُكَ قابِساً (البيت)؛ وقال بعض الشعراء في ذلك:
ما رأَينا لغُرابٍ مَثَلا،
إِذ بَعَثْناهُ، يَجي بالمِشْمَلَه
غيرَ فِنْدٍ، أَرْسَلوه قابساً،
فَثَوى حَوْلاً، وسَبَّ العَجلَه
قال الشيخ: الأَصل في قوله يجي يجيء، بالهمز، فخفف الهمزة للضرورة. والمِشْمَلَةُ: كِساء يُشْتَملُ به، دون القَطِيفة.
وحكى ابن الأَعرابي: أَجابَ اللهُ غِياثَه. والغُواث، بالضم: الإِغاثةُ. وغَوَّثَ الرجلُ، واسْتَغاثَ: صاحَ واغَوْثاه والاسمُ: الغَوْث، والغُواثُ، والغَواثُ. وفي حديث هاجَرَ، أُمّ إِسمعيلَ: فهل عِندَك غَواثٌ؟ الغَواثُ، بالفتح، كالغِياثِ، بالكسر، مِن الإِغاثة. وفي الحديث: اللهم أَغِثْنا، بالهمزة، من الإِغاثة؛ ويقال فيه: غاثَه يَغِيثُه، وهو قليل؛ قال: وإِنما هو مِن الغَيْثِ، لا الإِغاثة. واسْتغاثَني فلانٌ فأَغَثْتُه، والاسم الغِياثُ، صارت الواو ياء لكسرة ما قبلها. وتقول: ضُرِبَ فلانٌ فَغَوَّثَ تَغْويثاً إِذا قال: واغَوْثاه قال الأَزهري: ولم أَسمع أَحداً يقول: غاثه يغُوثُه، بالواو. ابن سيده: وغَوَّث الرجلُ واستغاثَ: صاحَ واغَوْثاه
وأَغاثه اللهُ، وغاثَه غَوْثاً وغِياثاً، والأُولى أَعلى. التهذيب: والغِياثُ ما أَغاثَك اللهُ به. وينقول الواقع في بَلِيَّة: أَغِثْني أَي فَرِّجْ عَنِّي. ويقال: اسْتَغَثْتُ فلاناً، فما كان لي عنجه مَغُوثة ولا غَوْثٌ أَي إِغاثة؛ وغَوْثٌ: جائزٌ، في هذه المواضع، أَن يوضع اسم موضع المصدر مِن أَغاث.
وغَوْثٌ، وغِياثٌ، ومُغِيثٌ: أَسماء. والغَوْثُ: بَطْنٌ من طَيِّئ. وغَوْثٌ: قبيلة من اليمن، وهو غَوْثُ بنُ أُدَدِ بن زيد بن كهلانَ بن سَبَأَ. التهذيب: وغَوْثٌ حيٌّ من الأَزْد؛ ومنه قول زهير: ونَخْشى رُماةَ الغَوْثِ من كلِّ مَرْصَدٍ
ويَغُوثُ: صَنَم كان لمَذْحِج؛ قال ابن سنيده: هذا قول الزجاج.

### Türkçe

Allah, onun **غَوْثاه**’sına, **غُواثَه**’sine ve **غَواثَه**’sine icabet etti.

Dedi ki: Seslenişlerde fetha ile bunun dışındaki hiçbir şey gelmemiştir; ancak damme ile gelir; **البُكاء** ve **الدُّعاء** gibi; ve kesra ile, **النِّداءِ** ve **الصِّياحِ** gibi. el-ʿÂmirî dedi ki:
Seni azık getirici olarak gönderdim; sen bir yıl kaldın,
Ne zaman gelir senin **غَواثُك**’un, (kendisine) imdat ettiğin kimsenin?

(*Onun “ne zaman gelir senin **غَواثُك**’un” sözü, **الصحاح**’ta böyle;
**التهذيب**’te olan ise: “ne zaman umar”dır.)؟

İbn Berrî dedi ki: Beyit, Saʿd b. Ebî Vakkâs’ın kızı Âişe’nindir. Dedi ki: Doğrusu:
“Seni kor getirici olarak gönderdim”dir. Bu Âişe’nin **فِنْدٌ** denilen bir mevlâsı vardı; Medine halkından bir **مُخَنَّث** idi. Onu, kendisi için bir ateş koru alıp getirsin diye gönderdi; Mısır’a yöneldi; orada bir sene kaldı; sonra ona bir ateşle geldi, koşuyordu; tökezledi de kor dağıldı; “acele helâk olsun” dedi. Bunun üzerine Âişe dedi ki: “Seni kor getirici olarak gönderdim” (beyit). Bazı şairler de bunun hakkında dedi ki:
Bir kargaya bir misal görmedik,
Onu gönderdiğimizde, **المِشْمَلَه** ile gelir,
**فِنْدٍ**’den başka; onu kor getirici olarak gönderdiler,
Bir yıl kaldı ve aceleye sövdü.

Şeyh dedi ki: “**يجي**” sözünün aslı, hemze ile “**يجيء**”dir; zaruret için hemzeyi hafifletti. **المِشْمَلَةُ**: onunla bürünülen bir örtüdür; **القَطِيفة**’den aşağıdır.

İbnü’l-Aʿrâbî nakletti: Allah onun **غِياثَه**’sına icabet etti. **الغُواث** damme ile: **الإِغاثة**’dir. Adam **غَوَّثَ** etti ve **اسْتَغاثَ** etti: “**واغَوْثاه**” diye bağırdı; isim: **الغَوْث**’tur; **الغُواثُ** ve **الغَواثُ**’tur. Hâcer, İsmâʿîl’in annesi hadîsinde: “Senin yanında **غَواثٌ** var mı?” **الغَواثُ** fetha ile, kesra ile **الغِياثِ** gibi, **الإِغاثة**’dendir. Hadîste: “Allah’ım, bize imdat et” (**أَغِثْنا**), hemze ile, **الإِغاثة**’dendir. Ve onda şöyle de denir: **غاثَه يَغِيثُه**; o azdır. Dedi ki: O ancak **الغَيْث**’tendir, **الإِغاثة** değil. Falan kimse benden **اسْتغاثَ** etti, ben de ona **أَغَثْتُه**; isim **الغِياثُ**’tır; kendisinden öncekinin kesrası sebebiyle vav yâ oldu. Ve dersin ki: Falan dövüldü de **فَغَوَّثَ تَغْويثاً** etti; “**واغَوْثاه**” dediği zaman. el-Ezherî dedi ki: “**غاثه يغُوثُه**” vav ile, diyen hiçbir kimse işitmedim. İbn Sîde: Adam **غَوَّث** etti ve **استغاثَ** etti: “**واغَوْثاه**” diye bağırdı.

Allah ona **أَغاثه** etti; ve ona **غاثَه غَوْثاً** ve **غِياثاً** etti; birincisi daha üstündür. **التهذيب**: **الغِياثُ**, Allah’ın seni onunla imdat ettiği şeydir. Bir belâya düşen kimse: “**أَغِثْني**” der; yani: “benden gider.” Ve denir: “Falan kimseden **اسْتَغَثْتُ**; onun yanında benim için ne bir **مَغُوثة** vardı ne de bir **غَوْثٌ**”; yani: bir **إِغاثة**. Ve **غَوْثٌ**: bu yerlerde, **أَغاث**’tan masdarın yerine isim konulmak üzere, câizdir.

**غَوْثٌ** ve **غِياثٌ** ve **مُغِيثٌ**: isimlerdir. **الغَوْثُ**: **طَيِّئ**’den bir batındır. **غَوْثٌ**: Yemen’den bir kabiledir; o, **غَوْثُ بنُ أُدَدِ بن زيد بن كهلانَ بن سَبَأَ**’dır. **التهذيب**: **غَوْثٌ**, **الأَزْد**’den bir haydır. Ondandır Züheyr’in sözü:
Her gözetleme yerinden **الغَوْثِ**’un okçularından korkarız.

**يَغُوثُ**: **مَذْحِج**’in bir putu idi. İbn Suneyde dedi ki: Bu, Zeccâc’ın sözüdür.
