# غور — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%88%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%88%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%88%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: غور

غَوْرُ كلِّ شيء: قعره. يقال: فلانٌ بعيد الغَوْرِ. والغَوْرُ: المطمئنُّ من الأرض. وماءٌ غورٌ، أي غائِرٌ، وصف بالمصدر. والغارُ، كالكهف في الجبل، والجمع الغيرانُ. والمَغارُ مثل الغارِ، وكذلك المَغارَةُ. وربَّما سمُّوا مَكانسَ الظباءِ مَغاراً. قال بشر:
كأنَّ ظِباء أسْنُمَةٍ علـيهـاكَوانِسَ قالِصاً عنها المَغارُ
وتصغير الغارِ غُوَيْرٌ. وفي المثل: عسى الغُوَيْرُ أبْؤُساً. قال الأصمعيّ: أصله أنه كان غارٌ فيه ناسٌ، فانهار عليهم، أو أتاهم فيه عدوٌّ فقتلهم، فصار مثلاً لكلِّ شيء يُخاف أن يأتيَ منه شر. والغارانِ: البطن والفرج. قال الشاعر:
ألم تَرَ أن الدهـرَ يومٌ ولـيلةٌوأنَّ الفتى يسعى لغارَيْهِ دائبا
والغارُ: الجيش. يقال: التقى الغارانِ، أي الجيشان. والغارُ: ضرب من الشجر، ومنه دُهن الغارِ. قال عديُّ بن زيد:
رُبَّ نارٍ بِتُّ أرْمُقُهـاتَقْضَمُ الهِنْديَّ والغارا
والغار: الغَيْرَةُ. والغارَةُ: الخيل المُغيرَة. والغارَةُ: الاسم من الإغارَةِ على العدو. وحبلٌ شديد الغارةِ، أي شديد الفتل، وغارَ يَغورُ غَوْراً، أي أتى الغَوْرُ، فهو غائِرٌ. قال: ولا يقال أغار. وغارَ الماء غَوْراً وغُؤوراً، أي سفل في الأرض. وغارَتْ عينه تَغورُ غَوْراً وغُؤوراً: دخلت في الرأس. وغارَتْ تَغارُ لغةٌ فيه. وغارَتِ الشمس تَغورُ غِياراً، أي غَرَبَتْ. قال أبو ذؤيب:
هل الدهرُ إلا ليلةٌ ونهارهـاوإلا طُلوعُ الشمسِ ثم غِيارُها
أبو عبيد: غارَ النهار، أي اشتدَّ حرّه. وغارَهُ بخيرٍ يَغورُهُ ويَغيرُهُ، أي نفعه. يقال: اللهم غُرْنا منك بغيثٍ، أي أغِثْنا به. وأغارَ على العدوِّ يُغيرُ إغارةً ومُغاراً، وكذلك غاوَرَهُم مُغاوَرَةً. ورجلٌ مِغْوارٌ ومُغاوِرٌ، أي مقاتل، وقومٌ مَغاويرُ، وخيلٌ مُغيرَةٌ. وأغَرْتُ الحبلَ، أي فتلته، فهو مُغارٌ. وأغارَ فلانٌ أهلَه، أي تزوَّجَ عليها، حكاه أبو عبيدٍ عن الأصمعيّ: وأغارَ، أي شَدَّ العَدْوَ وأسرع. وكانوا يقولون: أشْرِقْ ثَبيرُ، كَيْما نُغير، أي نسرع للنحر. ومنه قولهم: أغارَ إغارَةَ الثعلب، إذا أسرع ودفع في عَدْوِه. وقال بشر بن أبي حازم:
فَعَدِّ طِلابَها وتَعَدَّ عنهـابِحرفٍ قد تُغيرُ إذا تَبوعُ
واختلفوا في قول الأعشى:
نَبِيٌّ يرى ما لا يَرَوْنَ وذِكُـرُهُأغار لَعَمْري في البلاد وأنْجَدا
قال الأصمعيّ: أغارَ بمعنى أسرع، وأنجد أي ارتفع. ولم يُرْد أتى الغَوْرَ ولا نَجْداً. وليس عنده في إتيان الغَوْرِ إلا غارَ. وزعم الفراء أنَّها لغة، واحتج بهذا البيت: والتَغويرُ: إتيانُ الغَوْرِ. يقال: غَوَّرْنا وغُرْنا بمعنًى. والتَغْويرُ: القيلولة. يقال: غَوِّروا، أي انزلوا للقائلة. قال أبو عبيد: يقال للقائلة: الغائِرَةُ. واستَغارَ، أي سَمِنَ ودخل فيه الشحم. وربَّما قالوا: اسْتغارَتِ القَرحَة، إذا تورَّمَتْ. وتَغاوَرَ القوم: أغارَ بعضُهم على بعض.

### Türkçe

**غَوْرُ** her şeyin: dibi. Denilir: falan kimse uzak **الغَوْرِ** (derinlikli)dir. Ve **الغَوْرُ**: yerden alçak (çukur) olan kısımdır. Ve su: **غورٌ**; yani **غائِرٌ**; mastarla vasıflandırılmıştır. Ve **الغارُ**: dağdaki mağara gibi; çoğulu **الغيرانُ**dur. Ve **المَغارُ** **الغارِ** gibidir; aynı şekilde **المَغارَةُ** da. Ve bazen ceylanların süpürgelerini (süpürür gibi temizledikleri yerleri) **مَغاراً** diye adlandırdılar. Bişr dedi ki:
Sanki üstünde hörgüçler bulunan ceylanlar; onlara ait süpürgeler; onlardan uzaklaştırılmış **المَغارُ**

Ve **الغارِ**ın küçültmesi **غُوَيْرٌ**dür. Ve meselde: “Belki **الغُوَيْرُ** daha kötü (şeyler)dir.” Asmaî dedi: aslı şudur ki, içinde insanlar olan bir **غارٌ** vardı; üzerlerine yıkıldı; yahut içinde onlara bir düşman geldi de onları öldürdü; böylece, kendisinden şer gelmesinden korkulan her şey için bir mesel oldu. Ve **الغارانِ**: karın ve ferc. Şair dedi ki:
Görmedin mi ki zaman bir gün ve bir gecedir; ve delikanlı iki **غارَيْهِ** için durmadan çabalar

Ve **الغارُ**: ordu. Denilir: **الغارانِ** karşılaştı; yani iki ordu. Ve **الغارُ**: ağaçtan bir tür; ondan **دُهن الغارِ** (defne yağı). Adiyy b. Zeyd dedi ki:
Nice ateş ki onda geceleyip onu gözetlerim; Hintliyi ve **الغارا**yı çiğner

Ve **الغار**: kıskançlık. Ve **الغارَةُ**: akıncı atlar. Ve **الغارَةُ**: düşmana akın etmeden (**الإغارَةِ**) olan isim. Ve ip: şiddetli **الغارةِ**; yani bükümü şiddetli. Ve **غارَ يَغورُ غَوْراً**: yani **الغَوْرُ**a geldi; o hâlde o **غائِرٌ**dir. Dedi ki: **أغار** denilmez. Ve su **غارَ غَوْراً وغُؤوراً**: yani yerde aşağı indi. Ve gözü **غارَتْ تَغورُ غَوْراً وغُؤوراً**: başın içine girdi. Ve **غارَتْ تَغارُ**: onda bir lehçedir. Ve güneş **غارَتِ تَغورُ غِياراً**: yani battı. Ebû Züeyb dedi ki:
Zaman ancak bir gece ve gündüzü değil midir; ve ancak güneşin doğuşu, sonra onun **غِيارُها**sı

Ebû Ubeyd: gündüz **غارَ**; yani sıcağı şiddetlendi. Ve onu hayırla **غارَهُ**; **يَغورُهُ ويَغيرُهُ**: yani ona fayda verdi. Denilir: Allah’ım bize katından bir yağmurla **غُرْنا**; yani onunla bize imdat et. Ve düşmana **أغارَ**; **يُغيرُ إغارةً ومُغاراً**; aynı şekilde onlarla **غاوَرَهُم مُغاوَرَةً**. Ve adam: **مِغْوارٌ** ve **مُغاوِرٌ**; yani savaşçı. Ve topluluk: **مَغاويرُ**; ve atlar: **مُغيرَةٌ**. Ve ben ipi **أغَرْتُ**; yani onu büktüm; o hâlde o **مُغارٌ**dur. Ve falan kimse ailesine **أغارَ**; yani onun üzerine evlendi; Ebû Ubeyd bunu Asmaî’den rivayet etti: ve **أغارَ**; yani koşuyu şiddetlendirdi ve hızlandı. Ve derlerdi: “**أشْرِقْ ثَبيرُ، كَيْما نُغير**”; yani boğazlamaya hızlanalım. Ve ondan sözleri: “Tilkinin **إغارَةَ**si gibi **أغارَ**”, hızlı olup koşusunda itip ileri atıldığında. Ve Bişr b. Ebî Hâzim dedi ki:
Onun talebini say da; ondan uzaklaş; bir harfle ki **تُغيرُ** edebilir, eğer geri dönerse

A‘şâ’nın şu sözü hakkında ihtilaf ettiler:
Bir peygamber; onların görmediklerini görür; ve onun zikri, ömrüme yemin olsun, beldelerde **أغار** etti ve **أنْجَدا**

Asmaî dedi: **أغارَ** “hızlandı” mânasındadır; ve **أنجد** yani yükseldi. **الغَوْرَ**a geldiğini ve ne de **نَجْداً**yı kastetmedi. Onun yanında **الغَوْرِ**a gelmekte **غارَ**dan başka (fiil) yoktur. Ferrâ bunun bir lehçe olduğunu iddia etti ve şu beyitle delil getirdi. Ve **التَغويرُ**: **الغَوْرِ**a gelmektir. Denilir: **غَوَّرْنا** ve **غُرْنا** bir mânadadır. Ve **التَغْويرُ**: kaylûle (öğle uykusu). Denilir: **غَوِّروا**; yani kaylûle için inin. Ebû Ubeyd dedi: kaylûleye **الغائِرَةُ** denilir. Ve **استَغارَ**: yani semirdi ve içine yağ girdi. Ve bazen derler: yara **اسْتغارَتِ القَرحَة**; şiştiği zaman. Ve kavim **تَغاوَرَ** etti: bazısı bazısına akın etti.
