# غوص — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%88%D8%B5/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%88%D8%B5/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غوص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%88%D8%B5.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: غوص

الغوص، والمغاص، والغياصة والغياص  ، كالعوذ، والمعاذ، والعياذة، والعياذ، صارت الواو ياء لانكسار ما قبلها:  النزول تحت الماء  ، كما في الصحاح. وقيل: هو الدخول في الماء. غاص فيه يغوص، فهو غائص وغواص، والجمع غاصة وغواصون.  والمغاص: موضعه. وأعلى الساق  أيضا، نقله الصاغاني. من المجاز:  غاص على الأمر  غوصا:  علمه  . قال الأعشى:
  أعلقم قد حكمتني فوجـدتـنـي                      بكم عالما على الحكومة غائصا

   والغواص: من يغوص في البحر على اللؤلؤ  ، كما في الصحاح. وقال الأزهري: يقال للذي يغوص على الأصداف في البحر فيستخرجها: غائص وغواص.  وفي الحديث  الذي لا طرق له  لعنت الغائصة المغوصة  . هكذا في الأصول الموجودة بحذف واو العطف، ووجد في بعض النسخ بواو العطف، وهو الصواب. ومثله في النهاية، واللسان، والعباب، والتكملة، وفي بعض الروايات: المتغوصة،  أي التي لا  تعلم زوجها أنها حائض فيجامعها، وهذا تفسير الغائصة. وقالوا: المغوصة: هي التي لا  تكون حائضا  وتكذب  فتقول لزوجها أنا حائض  وقد جاء كذلك في زوائد بعض نسخ الصحاح، وكلام المصنف لا يخلو عن نظر وتأمل. ومما يستدرك عليه: الغائص: الهاجم على الشيء، نقله الجوهري وتركه المصنف قصورا. والغوص: المغاص، قاله الليث. وقال الأزهري: لم أسمع ذلك إلا له. والغواص، كرمان، جمع غائص. وغوصه في الماء: غطه. ومن المجاز: هو يغوص على حقائق العلم، وما أحسن غوصه عليها. وما غاص غوصة إلا أخرج درة. ويقال: هو من صاغة الفقر، وغاصة الدرر. وقال عمر لابن عباس، رضي الله تعالى عنهم:  غص يا غواص  كل ذلك نقله الزمخشري. والغواص: المحتال في تدبير المعيشة، وهو كناية.

### Türkçe

**الغوص**، ve **المغاص**، ve **الغياصة** ve **الغياص**; **العوذ** ve **المعاذ** ve **العياذة** ve **العياذ** gibi; kendisinden öncekinin kesreli oluşundan dolayı **الواو** **ياء** oldu: suyun altına iniş; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve denildi ki: o, suya girmektir. **غاص** onda **يغوص**; o hâlde o **غائص** ve **غواص**tur; çoğulu **غاصة** ve **غواصون**dur. Ve **المغاص**: onun yeri. Ve baldırın üstü de; **الصاغاني** onu nakletti. Mecazdan: **غاص على الأمر** **غوصا**: onu bildi. **الأعشى** dedi ki:
  **أعلقم** bana hükmettin de beni buldun                      hüküm üzerine sizinle bilen, dalan

Ve **الغواص**: denizde inci üzerine dalan kimse; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve **الأزهري** dedi: denizde sedefler üzerine dalan, onları çıkaran kimseye denir: **غائص** ve **غواص**. Ve hadiste: “kendisine yol bulunmayan” (rivayette): **لعنت الغائصة المغوصة**. Mevcut asıllarda, atıf **واو**’su hazfedilerek böyledir; bazı nüshalarda atıf **واو**’su ile bulundu; ve o doğrudur. Ve bunun benzeri **النهاية**’de, **اللسان**’da, **العباب**’da ve **التكملة**’dedir; ve bazı rivayetlerde: **المتغوصة**; yani, kocasına hayızlı olduğunu bildirmeyen de o onunla cima eder; ve bu, **الغائصة**’nın tefsiridir. Ve dediler ki: **المغوصة**: hayızlı olmayan ve yalan söyleyen, kocasına “ben hayızlıyım” diyen kadındır. Bu da, **الصحاح**’ın bazı nüshalarının zevâidinde böyle gelmiştir; ve musannifin sözü, nazar ve teemmülden hâlî değildir. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الغائص**: şeye saldıran; **الجوهري** onu nakletti, musannif ise kusurla onu terk etti. Ve **الغوص**: **المغاص**; **الليث** onu söyledi. Ve **الأزهري** dedi: onu ancak ondan işittim. Ve **الغواص**; **كرمان** gibi; **غائص**’ın cem‘idir. Ve onun suda dalması: onu batırmasıdır. Mecazdan: o, ilmin hakikatleri üzerine dalar; onun onlar üzerine dalışı ne güzeldir. Ve bir dalış dalmadı ki bir inci çıkarmış olmasın. Ve denilir: o, fakirliğin kuyumcularındandır; ve incilerin dalgıçlarıdır. Ve **عمر** **ابن عباس**’a, Allah Teâlâ onlardan razı olsun, dedi: **غص يا غواص**. Bunların hepsini **الزمخشري** nakletti. Ve **الغواص**: geçimin tedbirinde hile yapan; ve o bir kinayedir.
