# غيد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%8A%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غيد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: غيد

غَيِدَ غَيَداً وهو أَغْيَدُ: مالت عنقُه ولانَتْ أَعْطافُه، وقيل: استرخت عنقه. وظبي أَغْيَدُ كذلك؛ والأَغْيَدُ: الوَسنانُ المائلُ العنق. ويقال: هو يَتَغايدُ في مَشْيِه؛ فأَما ما أَنشده ابن الأَعرابي من قوله:
ولَيْلٍ هَدَيْتُ به فِتْيَةً،
سُقُوا بِصُبابِ الكَرَى الأَغْيدِ
فإِنما أَرادَ الكَرَى الذي يَعُودُ منه الرَّكْبُ غِيداً، وذلك لِمَيَلانهم على الرحال من نَشْوَة الكَرى طَورْاً كذا وطَورْاً كذا، لا لأَن الكَرى نفسَه أَغْيَدُ لأَن الغَيَدَ إِنما يكون في مُتَجَسِّم والكرى ليس بجسم. والغَيَدُ: النُّعومةُ. والأَغْيَدُ من البنات: الناعم المتثني. والغَيْداء: المرأَة المتثنية من اللين، وقد تغايدت في مَشْيِها. والغادَةُ: الفتاة الناعمة اللينة؛ وكذلك الغَيْداءُ بَيِّنَةُ الغَيَدِ، وكلُّ خُوطٍ ناعمٍ مادَ غادٌ. وشجرة غادَةٌ: رَيَّا غَضَّةٌ، وكذلك الجاريةُ الرَّطْبَةُ الشِّطْبَةُ؛ قال:
وما جَأَبَةُ المِدْرَى خَذولٌ خِلالُها
أَراكٌ بِذِي الرَّيَّانِ، غادٌ صَرِيمُها
وغادَةُ: موضع؛ قال ساعدة
بن جُؤَيَّة الهذلي:
فما راعَهُمْ إِلا أَخوهم، كأَنه،
بَغادَةَ، فتخاءُ العِظامِ تَحومُ
(* قوله «فتخاء العظام» كذا بالأصل وشرح القاموس. والذي بياقوت في معجمه: فتخاء الجناح بدل العظام وهو المعروف في الأشعار وكتب اللغة، يقال عقاب فتخاء لأنها إذا انحطت كسرت جناحيها وغمزتهما وهذا لا يكون إلا من اللين).
قال ابن سيده: وهو بالياء لأَنا لم نجد في الكلام«غ و د» قال: وكلمة لأَهل الشِّحْرِ يقولون غِيدِ غِيدِ أَي اعْجَلْ، والله أَعلم.

### Türkçe

**غَيِدَ** **غَيَداً** ve o **أَغْيَدُ**dur: boynu eğildi ve yanları yumuşadı; ve denildi ki: boynu gevşedi. Ve **ظبي أَغْيَدُ** da böyledir; ve **الأَغْيَدُ**: boynu eğik olan uykulu.

Ve denilir: o yürüyüşünde **يَتَغايدُ**; fakat İbnü’l-A‘râbî’nin şu sözünden rivayet ederek okuduğu şeye gelince:
ولَيْلٍ هَدَيْتُ به فِتْيَةً،
سُقُوا بِصُبابِ الكَرَى الأَغْيدِ
O, ancak, ondan binekli topluluğun **غِيداً** olarak döndüğü **الكَرَى**yı kastetmiştir; bu da, onların, uyku sarhoşluğundan dolayı, eyerler üzerinde bir kez şöyle bir kez böyle eğilmelerindendir; yoksa **الكَرى**nın kendisinin **أَغْيَدُ** olması için değildir; çünkü **الغَيَدَ** ancak cisimleşmiş olanda olur, **الكرى** ise cisim değildir.

Ve **الغَيَدُ**: yumuşaklıktır. Ve kızlardan **الأَغْيَدُ**: yumuşak, salınarak bükülen. Ve **الغَيْداء**: yumuşaklıktan salınarak bükülen kadın; yürüyüşünde **تغايدت**.

Ve **الغادَةُ**: yumuşak, nazik kız; ve yine **الغَيْداءُ**: **الغَيَدِ**i açık olan. Ve her yumuşak dal, sallandı: **غادٌ**. Ve **شجرة غادَةٌ**: sulak, taze. Ve yine: taze, körpe, ince yapılı câriye; dedi ki:
وما جَأَبَةُ المِدْرَى خَذولٌ خِلالُها
أَراكٌ بِذِي الرَّيَّانِ، غادٌ صَرِيمُها

Ve **غادَةُ**: bir yerdir; Sâ‘ide b. Cu’eyye el-Hüzelî dedi:
فما راعَهُمْ إِلا أَخوهم، كأَنه،
بَغادَةَ، فتخاءُ العِظامِ تَحومُ
(* Onun “**فتخاء العظام**” sözü: asılda ve Kāmûs’un şerhinde böyledir. Yâkūt’un Mu‘cem’inde olan ise: **فتخاء الجناح** “**العظام**” yerine; ve bu, şiirlerde ve lugat kitaplarında bilinenidir; **عقاب فتخاء** denilir; çünkü o, alçaldığı zaman iki kanadını kırar ve ikisini ezer; bu ise ancak yumuşaklıktan olur).

İbn Sîde dedi ki: O, **الياء** iledir; çünkü sözde “**غ و د**” bulmadık. Dedi ki: Ve **الشِّحْرِ** ehline ait bir kelime: **غِيدِ غِيدِ** derler; yani: acele et. Ve Allah daha iyi bilir.
