# غيض — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%B6/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%8A%D8%B6/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غيض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%B6.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: غيض

باب الغين والضاد
غ ي ض، غ ض و، غ ض ي، ض غ و، ض غ ي مستعملات غيض: غاضَ الماءُ غَيْضاً ومَغاضاً.
والمَغْيضُ: الموضعُ الذي يَغْيضُ فيه الماء، قال:
فلا ناكر يجري ولا هو غائِضُ
وغِيضَ ماء البحرِ، وهو مَغيضٌ.
وغِضتُهُ: فجرته إلى مَغيضِ أي مَجْرَى يَجري فيه الماء إلى موضع.
وإنغاضُ الماء، حِجازيةٌ.
وغاضَ ثَمَنُ السِّلعةِ، وغِضْتُه أي نَقَصْتُه.
والغَيْضَةُ: الأجَمةُ، وجمعها غِياض.
غضو: الإِغْضاءُ: إِدناءُ الجُفُونِ، وإذا دانَى بينَ جَفْنَيْهِ ولم يُلاقِ قيلَ: غَضَّ وأَغضَى.
وغَضَوْتُ على القذى أي سكنت، ويقال، أَغْضَيْتُ، قال:
إذا تَرَمْرَمَ أَغْضَى كل جبار
وقال:
لم يُغْضِ في الحَرْبِ على قذاكا
أي على ما تكره.
وليلٌ غاضٍ:غاطٍ، الغاطي الذي يعلو كل شيء فيُغَطِّيه.
والغاضي من غَضَا يَغْضُو غَضْواً إذا غَشِّى كلَّ شَيءٍ.
والغَضَى: شجرٌ، واحدتها غَضاةٌ.
والغَضْياءُ: مجتمع منبتها مثل الشجراء.
ضغو: الضُّغاءُ: صوت الذليل إذا شق عليه، يقال: ضَغَا يَضْغُو وأَضْغَيتُه أنا.
والضَّغْوُ: الاستخذاء.
والضُّغاءُ: صوت الثعلب، قال عبيد بن الأبرص:
يَضْغُو ومِخْلَبُها وفي ودفه لا وَعل حيزومها منقوب.

### Türkçe

باب **الغين** والضاد
غ ي ض، غ ض و، غ ض ي، ض غ و، ض غ ي kullanılagelenlerdir. **غَيْض**: **غاضَ الماءُ غَيْضاً ومَغاضاً**.
Ve **المَغْيضُ**: suyun içinde **يَغْيضُ** olduğu yer; dedi ki:
فلا ناكر يجري ولا هو غائِضُ
Ve deniz suyunun **غِيضَ**’i; ve o, **مَغيضٌ**’dir.
Ve **غِضتُهُ**: onu bir **مَغيضِ**’e, yani suyun bir yere doğru aktığı bir **مَجْرَى**’ya fışkırttım/akıtıp yönelttim.
Ve suyun **إنغاضُ**’ı, Hicaz lehçesidir.
Ve malın fiyatı **غاضَ**; ve **غِضْتُه** yani onu eksilttim.
Ve **الغَيْضَةُ**: sık ağaçlık (ağaçlık-çalılık); çoğulu **غِياض**’dır.

غضو: **الإِغْضاءُ**: göz kapaklarını yaklaştırmak; iki göz kapağını birbirine yaklaştırıp da birbirine değdirmediği zaman “**غَضَّ** ve **أَغضَى**” denir.
Ve **غَضَوْتُ** على القذى: yani sakinleştim; ve denilir ki: **أَغْضَيْتُ**; dedi ki:
إذا تَرَمْرَمَ أَغْضَى كل جبار
Ve dedi ki:
لم يُغْضِ في الحَرْبِ على قذاكا
Yani hoşlanmadığın şeye karşı.
Ve **ليلٌ غاضٍ**: **غاطٍ**; **الغاطي** her şeyin üstüne yükselip onu örten kimsedir/şeydir.
Ve **الغاضي**: **غَضَا يَغْضُو غَضْواً** (fiilinden); her şeyi örttüğü zaman.
Ve **الغَضَى**: bir ağaçtır; tekili **غَضاةٌ**’dir.
Ve **الغَضْياءُ**: bitişik/yoğun bitim yeri; **الشجراء** gibi.

ضغو: **الضُّغاءُ**: zelilin, kendisine ağır geldiği zaman çıkardığı ses; **ضَغَا يَضْغُو** denir; ve ben onu **أَضْغَيتُه**.
Ve **الضَّغْوُ**: boyun eğme/zelil olma.
Ve **الضُّغاءُ**: tilkinin sesi; عبيد بن الأبرص dedi ki:
يَضْغُو ومِخْلَبُها وفي ودفه لا وَعل حيزومها منقوب.
