# غين — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%8A%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: غين

الغين: حرف تهج، وهو حرف مجهور مستعل، يكون أَصلاً لا بدلاً ولا زائداً، والغين لغة في الغيم، وهو السحاب، وقيل: النون بدل من الميمي؛ أَنشد يعقوب لرجل من بني تغلب يصف فرساً:
فِداءٌ خالَتِي وفداً صَدِيقي،
وأَهْلي كُلُّهم لبَني قُعَيْنِ
فأَنْتَ حَبَوْتَنِي بِعِنانِ طِرْفٍ،
شديدِ الشَّدّ ذي بَذْلٍ وصَوْنِ
كأَنِّي بين خافِيَتَيْ عُقابٍ،
تُرِيدُ حمامةً في يوم غَيْنِ.
أَي في يوم غيم؛ قال ابن بري: الذي أَنشده الجوهري:
أَصاب حمامة في يوم غين.
والذي رواه ابن جني وغيره: يريد حمامة، كما أَورده ابن سيده وغيره، قال: وهو أَصح من رواية الجوهري أَصاب حمامة. وغانَتِ السماءُ غَيْناً وغِينَتْ غَيْناً: طَبَّقَها الغَيمُ. وأَغانَ الغَينُ السماء أَي أَلْبَسها؛ قال رُؤبة:
أَمْسَى بِلالٌ كالربيعِ المُدْجِنِ،
أَمْطَرَ في أَكْنافِ غَيْنٍ مُغْيِنِ.
قال الأَزهري: أَراد بالغين السحاب، وهو الغيم، فأَخرجه على الأَصل. والأَغْيَنُ: الأَخْضَرُ. وشجرة غَيْناءِ أَي خَضْراءِ كثيرة الورق ملتفة الأَغصان ناعمة، وقد يقال ذلك في العُشْب، والجمع غِينٌ، وأَشجار غِينٌ؛ وأَنشد الفراء:
لَعِرْضٌ من الأَعْراضِ يُمْسِيَ حمامُه،
ويُضْحِي على أَفْنانِه الغِينِ يَهْتِفُ
والغِيْنةُ: الأَجَمَةُ. والغِينُ من الأَراك والسِّدْر: كثرته واجتماعه وحسنه؛ عن كراع، والمعروف أَنه جمع شجرة غَيْناءِ، وكذلك حكي أَيضاً الغِينة جمع شجرة غَيْناء؛ قال ابن سيده: وهذا غير معروف في اللغة ولا في قياس العربية، إنما الغِينَةُ الأَجَمَةُ كما قلنا، أَلا ترى أَنك لا تقول البِيضَةُ في جمع البَيْضاءِ ولا العِيسَةُ في جمع العَيْساء؟ فكذلك لا يقال الغِينَةُ في جمع الغَيْناء، اللهم إِلا أَن يكون لتمكين التأْنيث أَو يكون اسماً للجمع. والغَيْنة الشَّجْراءُ: مثل الغَيْضة الخضراء. وقال أَبو العَمَيْثل: الغَيْنة الأَشجارُ الملتفة في الجبال وفي السَّهْل بلا ماء، فإِذا كانت بماء فهي غَيْضة. والغَيْنُ: شجر ملتف؛ قال ابن سده: ومما يَضَعُ به من ابن السكيت ومن اعتقاده أَن الغينَ هو جمع شجرة غَيْناء، وأَن الشِّيَم جمع أَشْيَمَ وشَيْماء وزْنُه فِعْل، وذهب عنه أَنه فُعْلٌ، غُومٌ وشُومٌ، ثم كسرت الفاء لتسلم الياء كما فعل ذلك في بِيضٍ. وغِينَ على قلبه غَيْناً: تغَشَّتْه الشَّهْوةُ، وقيل: غِينَ على قلبه غُطِّيَ عليه وأُلْبِسَ. وغِينَ على الرجل كذا أَي غُطِّيَ عليه. وفي الحديث: إِنه ليُغانُ على قلبي حتى أَستغفر الله في اليوم سبعين مرة؛ الغَيْنُ: الغَيْمُ، وقيل: الغَيْنُ شجر ملتف، أَراد ما يغشاه من السهو الذي لا يخلو منه البشر، لأَن قلبه أَبداً كان مشغولاً
بالله تعالى، فإِن عَرَضَ له وَقْتاً مّا عارض بشري يَشْغَلُه من أُمور الأُمّة والملَّة ومصالحهما عَدَّ ذلك ذنباً وتقصيراً، فيَفْزَعُ إلى الاستغفار؛ قال أَبو عبيدة: يعني أَنه يتَغَشَّى القلبَ ما يُلْبِسُه؛ وكذلك كل شيء يَغْشَى شيئاً حتى يُلْبِسَه فقد غِينَ عليه. وغانَتْ نفْسُه تَغِينُ غَيْناً: غَثَتْ. والغَيْنُ: العطش، غانَ يَغِينُ. وغانتِ الإِبلُ: مثلُ غامَتْ. والغِينة، بالكسر: الصديد، وقيل: ما سال من الميت، وقيل: ما سال من الجيفة. والغَيْنةُ، بالفتح: اسم أَرض؛ قال الراعي: ونَكَّبْنَ زُوراً عن مُحَيَّاةَ بعدما
بَدَا الأَثْلُ، أَثْلُ الغَيْنةِ المُتَجاوِرُ.
ويروى الغِينة
(* قوله «ويروى الغينة» أي بكسر الغين كما صرح به ياقوت). الفراء: يقال هو آنَسُ من حُمَّى الغِينِ. والغِينُ: موضع لأَن أَهلها يُحَمُّون كثيراً.

### Türkçe

**الغين**: hece harfi; ve o, meçhur, müsta‘lî bir harftir; asl olur, bedel de olmaz ve زائد da olmaz. Ve **الغين**, **الغيم** hakkında bir lugattır; ve o, buluttur. Ve denildi: **النون** **الميمي**’den bedeldir; Ya‘kūb, Benî Tağlib’den bir adam için, bir atı vasfederken inşad etti:

Fidâdır halam ve arkadaşımın vefdi,
Ve ehlim onların hepsi Benî Ku‘ayn içindir.
Sen bana bir **طِرْف**’ın dizginini bağışladın,
Şiddetli çekişli, بذل ve صون sahibi.
Sanki ben bir kartalın iki kanadı arasındayım,
Bir **غَيْن** gününde bir güvercini ister.

Yani: bir **غيم** gününde. İbn Berrî dedi: Cevherî’nin inşad ettiği:

Bir güvercini **غين** gününde vurdu.

İbn Cinnî ve başkalarının rivayet ettiği ise: “bir güvercini ister”dir; İbn Sîde ve başkalarının naklettiği gibi. Dedi: Ve bu, Cevherî’nin “bir güvercini vurdu” rivayetinden daha sahihtir. Ve gök **غَيْناً** **غانَتْ** ve **غِينَتْ** **غَيْناً**: bulut onu kapladı. Ve **الغَينُ** göğü **أَغانَ**; yani onu giydirdi; Ru’be dedi:

Bilâl, karartılmış bahar gibi akşamladı,
Yağdırdı, giydiren bir **غَيْن**’in kenarlarında.

Ezherî dedi: **الغين** ile bulutu kastetti; ve o **الغيم**’dir; böylece onu asl üzere çıkardı. Ve **الأَغْيَنُ**: yeşil olan. Ve **غَيْناءِ** bir ağaç: yani çok yapraklı, dalları birbirine dolanmış, yumuşak yeşil; ve bu, ot hakkında da söylenebilir. Çoğulu **غِينٌ**’dir; ve **أَشجار غِينٌ**. Ferrâ inşad etti:

Arazlardan bir arz ki onun güvercini akşamlar,
Ve kuşluk vakti onun **الغِينِ** dalları üzerinde öter.

Ve **الغِيْنةُ**: ağaçlık. Ve **الغِينُ**, **الأَراك** ve **السِّدْر**’den: onun çokluğu, toplanması ve güzelliği; Kurâ‘dan. Ve bilinen, onun **غَيْناءِ** ağacının çoğulu olduğudur. Ve yine böyle de hikâye edildi: **الغِينة** **غَيْناء** ağacının çoğuludur. İbn Sîde dedi: Bu, dilde de Arapçanın القياس’ında da bilinen değildir. Ancak **الغِينَةُ** ağaçlıktır, dediğimiz gibi. Görmez misin ki sen **البَيْضاءِ**’ın çoğulunda **البِيضَةُ** demezsin; ve **العَيْساءِ**’ın çoğulunda **العِيسَةُ** demezsin. İşte böylece **الغَيْناء**’ın çoğulunda **الغِينَةُ** denmez; meğer ki müennesliği pekiştirmek için olsun yahut cem‘ için bir isim olsun. Ve **الغَيْنة الشَّجْراءُ**: yeşil **الغَيْضة** gibidir. Ve Ebû’l-‘Ameysel dedi: **الغَيْنة**, dağlarda ve sahrada, susuz, birbirine dolanmış ağaçlardır; su ile olursa o **غَيْضة**’dir. Ve **الغَيْنُ**: birbirine dolanmış ağaç; İbn Sîde dedi: İbnü’s-Sikkît’ten ve onun, **الغين**’in **غَيْناء** ağacının çoğulu olduğuna inanmasından, ve **الشِّيَم**’in **أَشْيَمَ** ve **شَيْماء**’ın çoğulu olduğundan, vezninin **فِعْل** olduğundan (ve ondan, onun **فُعْلٌ** olduğu, **غُومٌ** ve **شُومٌ** olduğu kaçtı), sonra yâ’nın selâmette kalması için fâ’nın kesrelendiğinden, **بِيضٍ**’de bunu yaptığı gibi, onunla ayıpladığı şeylerdendir. Ve kalbi üzerine **غَيْناً** **غِينَ**: şehvet onu kapladı. Ve denildi: kalbi üzerine **غِينَ**: onun üzeri örtüldü ve giydirildi. Ve adama şu şey **غِينَ**: yani onun üzeri örtüldü. Ve hadiste: “Şüphesiz kalbim üzerine **يُغانُ** olur da, günde yetmiş kere Allah’tan mağfiret dilerim.”; **الغَيْنُ**: **الغَيْمُ**’dir. Ve denildi: **الغَيْنُ** birbirine dolanmış ağaçtır. İnsanların ondan hâlî olmadığı sehivden ona gelen şeyi kastetti; çünkü onun kalbi daima Allah Teâlâ ile meşguldü; eğer ona bir vakit, ümmetin ve milletin işleri ve ikisinin maslahatlarından onu meşgul eden beşerî bir ârız arız olursa, bunu günah ve kusur sayar; böylece istiğfara sığınır. Ebû ‘Ubeyde dedi: Yani kalbi örten, onu giydiren şey onu kaplar; ve aynı şekilde bir şey, bir şeyi örter de onu giydirirse, ona **غِينَ** olunmuştur. Ve nefsi **غانَتْ**; **تَغِينُ** **غَيْناً**: ağırlaştı. Ve **الغَيْنُ**: susuzluk; **غانَ** **يَغِينُ**. Ve develer **غانتِ**: **غامَتْ** gibidir. Ve **الغِينة**, kesre ile: irin; ve denildi: ölüden akan şey; ve denildi: leşten akan şey. Ve **الغَيْنةُ**, fetha ile: bir yerin adı; Râ‘î dedi:

**مُحَيَّاةَ**’dan bir sapma ile yüz çevirdiler, sonra
**الأَثْلُ** göründü; bitişik **الغَيْنةِ**’nin **أَثْلُ**’ü.

Ve **الغِينة** diye rivayet olunur
(* Onun “ويروى الغينة” sözü: yani **الغين**’in kesresi ile, Yâkūt’un tasrih ettiği gibi).
Ferrâ: “O, **الغِينِ** hummasından daha ünsîdir” denir. Ve **الغِينُ**: bir yerdir; çünkü onun ehli çokça hummaya tutulurlar.
