# غي — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D9%8A/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: غى

1 غَىڤ٣َ see what next follows.

غَيَّيْتُ غَايَةً
2 غَيَّيْتُ غَايَةً ذ , (S, K, TA,) inf. n. تَغْيِيَةٌ; (TA;) [in the CK ↓ غَيَيْتُهَا, which is wrong, unless they said thus as well as غَيَّيْتُهَا, like as they say رَيَيْتُ رَايَةً as well as رَيَّيْتُهَا;] and ↓ أَغْيَيْتُهَا; (S, K, TA; but in the last as not found in the K;) I set up the banner, or standard; (S, K, TA;) from A'Obeyd. (S.) ― -b2- And غَيَّى لِلْقَوْمِ He set up a banner, or standard, for the people, or party: or he made it for them. (TA.) ― -b3- And غَيَّتِ الطَّيْرُ The birds flapped their wings, or fluttered, in the air, without moving from their place; or did thus around a thing, desiring to alight upon it; syn. رَفْرَفَتْ. (TA.) [See also 6.] -A2- غَيَّيْتُ غَايَةً signifies [also] بَيَّنْتُهَا [i. e. I made apparent, or manifest, or known, an utmost, or extreme, extent, term, limit, or the like; or I set it]. (Msb.)

غَايَا القَوْمُ فَوْقَ رَأْسِ فُلَانٍ بِالسَّيْفِ
3 غَايَا القَوْمُ فَوْقَ رَأْسِ فُلَانٍ بِالسَّيْفِ ذ [The people, or party, acted with the sword above the head of such a one] as though they shadowed him with it; [i. e., flourished it above his head;] from As; (S, K; *) inf. n. مُغَايَاةٌ. (TA.)

4 أَغْىَ٣َ see 2. ― -b2- أَغْيَا السَحَابُ The clouds were, or became, stationary, (K, TA,) عَلَيْهِ upon, or over, him, or it; shadowing him, or it. (TA.) ― -b3- اغيا الرَّجُلُ The man attained the utmost limit, or reach, in eminence, or nobility, and in command: and in like manner, الفَرَسُ فِى سِبَاقِهِ [the horse in his contending in a race]. (IKtt, TA.)

تَغَايَتِ الطَّيْرُ عَلَى الشَّىْءِ
6 تَغَايَتِ الطَّيْرُ عَلَى الشَّىْءِ ذ The birds hovered, or circled, round about the thing. (TA.) [See also 2.] -A2- تَغَايَوْا عَلَيْهِ حَتَّى قَتَلُوهُ signifies the same as تَغَاوَوْا. (TA.) [See the latter, in art. غو or غوى.]

غَىٌّ
غَىٌّ ذ : see art. غو or غوى.

غَيَّةٌ
غَيَّةٌ ذ and غِيَّةٌ: see art. غو or غوى.

غَيَّانُ
غَيَّانُ ذ : see art. غو or غوى.

غَاىٌ
غَاىٌ ذ : see the next paragraph, in two places.

غَايَةٌ
غَايَةٌ ذ , originally غيية [i. e. غَيَيَةٌ], (TA,) The utmost, or extreme, extent, term, limit, point, or reach; or the extremity; of a thing; (MA, KL, PS;) in respect of time and of place; (MA, PS;) syn. مَدًى, (S, Msb, K, TA,) and مُنْتَهًى: (M, TA:) pl. ↓ غَاىٌ, (S, Msb, K, *) [or rather this is a coll. gen. n.,] and [the pl. properly so termed is] غَايَاتٌ. (Msb.) [Hence, A goal to which racers run; as is indicated in the TA. And A scope; an object to be reached or accomplished, or that one has in view. And The ultimate object or intent of an action or a saying. And The ultimate import of a word: thus in the phrase, يُطْلَقُ بِاعْتِبَارِ غَايَتِهِ It is used with regard, or respect, to its ultimate import: opposed in this sense to مَبْدَأٌ. And The utmost degree, maximum, climax, or acme, that is, or may be, attained.] And The utmost of one's power or ability, i. e., of one's deed: thus in the saying, غَايَتُكَ أَنْ تَفْعَلَ كَذَا [The utmost of thy power or ability, or of thy deed, is, or will be, thy doing such a thing]. (Msb.) [And A person or thing, and persons or things, superlative, or consummate, in eminence or baseness, in goodness or evilness; that has, or have, attained the utmost degree therein. And, applied to a medicine, &c., Possessing the utmost efficacy, or efficiency, لِكَذَا for such a thing.] ― -b2- [Also, like مَدًى, A space that is, or that is to be, traversed; or an extent, or the space between two points or limits: whence اِبْتِدَآءُ غَايَةٍ, and اِنْتِهَآءُ غَايَةٍ, The beginning, and the end, of a space between two points or limits.] ― -b3- And i. q. غَلْوَةٌ, meaning [A bow-shot; or] a shot of an arrow to the utmost possible distance. (Msb in art. غلو.) -A2- Also A banner, or standard: (S, Msb, K:) pl. غَايَاتٌ (Msb, TA) and [coll. gen. n.] ↓ غَاىٌ. (K, TA.) ― -b2- And A banner (رَايَة) which the vintner used to raise [or set up] in order that he might be known to be a seller of wine. (TA.) [See an ex. voce عُقَابٌ.] ― -b3- And A cloud that is alone; apart from others: or that is falling, or alighting. (TA.) ― -b4- And Birds flapping their wings, or fluttering, in the air, without moving from their place; or doing thus around a thing, desiring to alight upon it. (TA. [See 2.]) ― -b5- And The قصبة [app. قَصَبَة, generally meaning reed, or cane, but what is meant by it here I know not,] with which small birds (عَصَافِيز) are taken, or caught, or sought to be taken or caught. (TA.)

غَائِىٌّ
غَائِىٌّ ذ [the rel. n. غَايَةٌ]. العِلَّةُ الغَائِيَّةُ, with the scholastic theologians, means The final cause. (TA.)

غَيَايَةٌ
غَيَايَةٌ ذ The light of the rays of the sun; (S, K;) not the rays themselves: (S:) or, as some say, the shade of the sun [i. e. the shade that is cast by the sun] in the morning and in the evening: (TA:) pl. غَيَايَاتٌ. (S, TA.) ― -b2- And Anything that shades a man, over his head, such as a cloud, (AA, S, K,) and dust, and darkness, and the like. (AA, S.) ― -b3- And The bottom of a well; (S, K;) like غَيَابَةٌ. (S.)

غَيَايَآءُ
غَيَايَآءُ ذ A man heavy in spirit; as though he were a dark, dense shadow, in which is no brightness. (TA.)

المُغَيَّا
المُغَيَّا ذ That to which a limit is set, or put: so in the saying, الغَايَةُ لَا تَدْخُلُ فِى المُغَيَّا [The limit shall not enter into, or be included in, that to which the limit is set]. (Mgh.) [And,] as used by the lawyers and the scholastic theologians, The end of the غَايَة [or space between two points or limits]: a post-classical term. (TA.)

### Türkçe

1 غَىڤ٣َ bundan sonra gelen şeye bak.

**غَيَّيْتُ غَايَةً**
2 **غَيَّيْتُ غَايَةً** ذ, (S, K, TA,) mastar ismi **تَغْيِيَةٌ**; (TA;) [CK’de ↓ **غَيَيْتُهَا** vardır; bu yanlıştır; meğer ki **غَيَّيْتُهَا** ile birlikte böyle de söylemiş olsunlar; nitekim **رَيَيْتُ رَايَةً** ile birlikte **رَيَّيْتُهَا** da dedikleri gibi;] ve ↓ **أَغْيَيْتُهَا**; (S, K, TA; fakat sonuncusu K’da bulunmuş değildir;) sancağı yahut bayrağı diktim; (S, K, TA;) A‘Obeyd’den. (S.) ― -b2- Ve **غَيَّى لِلْقَوْمِ**: kavim yahut topluluk için bir sancak yahut bayrak dikti: yahut onu onlar için yaptı. (TA.) ― -b3- Ve **غَيَّتِ الطَّيْرُ**: kuşlar, yerlerinden hareket etmeksizin havada kanat çırptılar yahut çırpındılar; yahut bir şeyin etrafında, ona konmak isteyerek, böyle yaptılar; eş anlamlısı **رَفْرَفَتْ**. (TA.) [6’ya da bak.] -A2- **غَيَّيْتُ غَايَةً** [ayrıca] **بَيَّنْتُهَا** anlamına gelir [yani: bir nihayeti yahut en uç bir sınırı/terimi/haddi ve benzerini belirgin kıldım; yahut onu koydum]. (Msb.)

**غَايَا القَوْمُ فَوْقَ رَأْسِ فُلَانٍ بِالسَّيْفِ**
3 **غَايَا القَوْمُ فَوْقَ رَأْسِ فُلَانٍ بِالسَّيْفِ** ذ [kavim yahut topluluk, falanın başı üzerinde kılıçla iş gördü]; sanki onu onunla gölgeliyorlarmış gibi; [yani başı üzerinde onu salladılar;] As’tan; (S, K; *) mastar ismi **مُغَايَاةٌ**. (TA.)

4 **أَغْىَ٣َ**: 2’ye bak. ― -b2- **أَغْيَا السَحَابُ**: bulutlar, (K, TA,) onun yahut onun üzerinde, **عَلَيْهِ**, durgun oldu yahut durgunlaştı; onu gölgeliyor olarak. (TA.) ― -b3- **اغيا الرَّجُلُ**: adam, yücelikte yahut soylulukta ve emirde en uç sınıra yahut erişe ulaştı: ve aynı şekilde, **الفَرَسُ فِى سِبَاقِهِ** [at, yarışındaki çekişmesinde]. (IKtt, TA.)

**تَغَايَتِ الطَّيْرُ عَلَى الشَّىْءِ**
6 **تَغَايَتِ الطَّيْرُ عَلَى الشَّىْءِ** ذ: kuşlar, şeyin etrafında havada asılı kaldılar yahut daire çizdiler. (TA.) [2’ye de bak.] -A2- **تَغَايَوْا عَلَيْهِ حَتَّى قَتَلُوهُ**: **تَغَاوَوْا** ile aynı anlama gelir. (TA.) [Sonrakine, غو yahut غوى maddesinde, bak.]

**غَىٌّ**
**غَىٌّ** ذ: غو yahut غوى maddesine bak.

**غَيَّةٌ**
**غَيَّةٌ** ذ ve **غِيَّةٌ**: غو yahut غوى maddesine bak.

**غَيَّانُ**
**غَيَّانُ** ذ: غو yahut غوى maddesine bak.

**غَاىٌ**
**غَاىٌ** ذ: iki yerde, bir sonraki paragrafa bak.

**غَايَةٌ**
**غَايَةٌ** ذ, aslında غيية [yani **غَيَيَةٌ**], (TA,) bir şeyin en uç yahut en aşırı uzanımı, terimi, sınırı, noktası yahut erişi; yahut uç kısmı; (MA, KL, PS;) zaman ve mekân bakımından; (MA, PS;) eş anlamlısı **مَدًى**, (S, Msb, K, TA,) ve **مُنْتَهًى**: (M, TA:) çoğulu ↓ **غَاىٌ**, (S, Msb, K, *) [yahut daha doğrusu bu, cins topluluk ismidir,] ve [asıl çoğul diye adlandırılan] **غَايَاتٌ**dur. (Msb.) [Bundan: koşucuların koştukları hedef; TA’da işaret edildiği üzere. Ve: bir kapsam; erişilecek yahut gerçekleştirilecek bir nesne, yahut kişinin göz önünde tuttuğu şey. Ve: bir fiilin yahut bir sözün nihai maksadı yahut kastı. Ve: bir kelimenin nihai delâleti: şu ibarede olduğu gibi, **يُطْلَقُ بِاعْتِبَارِ غَايَتِهِ**: nihai delâleti itibarıyla kullanılır: bu anlamda **مَبْدَأٌ**’a karşıttır. Ve: erişilen yahut erişilebilecek en uç derece, azamî, doruk yahut zirve.] Ve kişinin gücünün yahut kudretinin en ucu, yani fiilinin: şu sözde olduğu gibi, **غَايَتُكَ أَنْ تَفْعَلَ كَذَا** [senin gücünün yahut kudretinin, yahut fiilinin, en ucu, böyle bir şeyi yapmandır yahut olacaktır]. (Msb.) [Ve: yücelikte yahut alçaklıkta, iyilikte yahut kötülükte, üstün yahut mükemmel bir kişi yahut şey; ve kişiler yahut şeyler; onda en uç dereceye ulaşmış olan(lar). Ve: bir ilaca vb. uygulanınca, böyle bir şey için **لِكَذَا**, en uç etkililiğe yahut verimliliğe sahip.] ― -b2- [Ayrıca, **مَدًى** gibi, kat edilecek yahut kat edilmesi gereken bir mesafe; yahut bir uzanım, yahut iki nokta yahut iki sınır arasındaki mesafe: buradan **اِبْتِدَآءُ غَايَةٍ**, ve **اِنْتِهَآءُ غَايَةٍ**, iki nokta yahut iki sınır arasındaki bir mesafenin başlangıcı ve sonu.] ― -b3- Ve **غَلْوَةٌ** ile aynı anlamdadır; [bir yay atımı; yahut] okun mümkün olan en uzak mesafeye atımı demektir. (Msb, غلو maddesinde.) -A2- Ayrıca bir sancak yahut bayrak: (S, Msb, K:) çoğulu **غَايَاتٌ** (Msb, TA) ve [cins topluluk ismi] ↓ **غَاىٌ**. (K, TA.) ― -b2- Ve şarapçının, şarap satıcısı olduğu bilinsin diye kaldırdığı [yahut diktiği] bir bayrak (**رَايَة**). (TA.) [**عُقَابٌ** lafzında bir örneğe bak.] ― -b3- Ve tek başına olan; başkalarından ayrı olan bir bulut: yahut inen yahut konan. (TA.) ― -b4- Ve kuşların, yerlerinden hareket etmeksizin havada kanat çırpmaları yahut çırpınmaları; yahut bir şeyin etrafında, ona konmak isteyerek, böyle yapmaları. (TA. [2’ye bak.]) ― -b5- Ve küçük kuşların (**عَصَافِيز**) alındığı yahut yakalandığı, yahut alınmaya yahut yakalanmaya çalışıldığı **قصبة** [görünüşe göre **قَصَبَة**, genellikle kamış anlamına gelir; fakat burada bununla ne kastedildiğini bilmiyorum]. (TA.)

**غَائِىٌّ**
**غَائِىٌّ** ذ [nisbet ismi: **غَايَةٌ**]. **العِلَّةُ الغَائِيَّةُ**, kelâmcılar nezdinde, nihai illet demektir. (TA.)

**غَيَايَةٌ**
**غَيَايَةٌ** ذ: güneşin ışınlarının ışığı; (S, K;) ışınların kendisi değil: (S:) yahut bazılarının dediğine göre, sabah ve akşam güneşin gölgesi [yani güneşin düşürdüğü gölge]: (TA:) çoğulu **غَيَايَاتٌ**. (S, TA.) ― -b2- Ve bir adamı başının üzerinde gölgeleyen her şey; bulut gibi, (AA, S, K,) ve toz, ve karanlık, ve benzerleri. (AA, S.) ― -b3- Ve bir kuyunun dibi; (S, K;) **غَيَابَةٌ** gibi. (S.)

**غَيَايَآءُ**
**غَيَايَآءُ** ذ: ruhça ağır bir adam; sanki içinde parlaklık bulunmayan koyu, yoğun bir gölgeymiş gibi. (TA.)

**المُغَيَّا**
**المُغَيَّا** ذ: kendisine bir sınır konulan yahut yerleştirilen şey: şu sözde olduğu gibi, **الغَايَةُ لَا تَدْخُلُ فِى المُغَيَّا** [sınır, sınır konulan şeyin içine girmez yahut ona dâhil edilmez]. (Mgh.) [Ve,] fakihler ve kelâmcılar tarafından kullanıldığı üzere, **غَايَة**’nin [yahut iki nokta yahut iki sınır arasındaki mesafenin] sonu: klasik sonrası bir terim. (TA.)
