# فأت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%A3%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%A3%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فأت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%A3%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: فأت

افتأت  الرجل على افتئاتا، وهو رجل مفتئت، وذلك إذا قال عليك  الباطل  ، كذا قاله أبو زيد، وعن غيره: افتأت على ما لم أقل:  اختلقه  . قال ابن شميل في كتاب المنطق: افتأت فلان علينا يفتئت، إذا استبد علينا  برأيه  . جاء به في باب الهمز. وقال ابن السكيت: افتأت بأمره ورأيه، إذا استبد به وانفرد. قال الأزهري: قد صح الهمز عن ابن شميل، وابن السكيت في هذا الحرف، وما علمت الهمز فيه أصليا. وفي الصحاح: هذا الحرف سمع مهموزا، ذكره أبو عمرو، وأبو زيد، وابن السكيت، وغيرهم، فلا يخلو: إما أن يكونوا قد همزوا ما ليس بمهموز، كما قالوا حلأت السويق، ولبأت بالحج، ورثأت الميت، أو يكون أصل هذه الكلمة من غير الفوت، انتهى. افتئت الرجل،  على بناء المفعول: مات فجأة  ، نقله الصاغاني وقال شيخنا: هو من الألفاظ التي لم يتقدم لها استعمال في كلامهم. قلت: وكأنه لغة في افتيت بالياء كما سيأتي.

### Türkçe

**افتأت** adam, üzerine **افتئاتا** (iftî’âtan) yaptı; o, **رجل مفتئت**tir. Bu, senin aleyhine **الباطل** söylediği zaman olur; Ebû Zeyd bunu böyle söylemiştir. Başkasından da: “Benim söylemediğim şeye üzerime **افتأت** etti”: onu **اختلقه** (uydurdu) (demektir).

İbn Şümeyl, “Kitâbü’l-Mantık”ta dedi ki: “Falan bize karşı **افتأت** etti, **يفتئت** eder”; yani bize karşı **برأيه** (kendi görüşüyle) tek başına hükmedip zorba davrandığı zaman. Bunu hemze babında getirdi.

İbnü’s-Sikkît dedi ki: “İşinde ve görüşünde **افتأت** etti”; yani onunla tek başına hükmedip müstebit davrandığı ve yalnız kaldığı zaman.

Ezherî dedi ki: Bu harfte İbn Şümeyl’den ve İbnü’s-Sikkît’ten hemze sahih olmuştur; ben onda hemzenin aslî olduğunu bilmedim.

“Sıhâh”ta: Bu harf hemzeli olarak işitilmiştir; onu Ebû Amr, Ebû Zeyd, İbnü’s-Sikkît ve başkaları zikretmiştir; o hâlde şu ihtimalden boş kalmaz: ya hemzeli olmayanı hemzelediler—nitekim “**حلأت السويق**”, “**لبأت بالحج**”, “**رثأت الميت**” dedikleri gibi—yahut bu kelimenin aslı **الفوت**tan başka bir şeydendir; bitti.

**افتئت** adam, mef‘ûl binası üzere: ansızın öldü; bunu Sâgânî nakletti. Şeyhimiz dedi ki: Bu, onların كلامlarında kendisinden önce استعمالi geçmemiş lafızlardandır. Ben dedim ki: Sanki, ileride geleceği üzere, yâ ile **افتيت**te bir lugattır.
