# فأم — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%A3%D9%85/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%A3%D9%85/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فأم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%A3%D9%85.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: فأم

باب الفاء والميم و و ا ي ء معهما
ف أ م، ف و م مستعملان
فأم:
الفِئام: الجماعة من النّاس وغيرهم، قال:
كأنّ مجامعَ الرّبلات منها		فِئامٌ يَنهَضُون إلى فِـئامِ
والفِئامُ: وطاءُ الهَوْدَج، والجميعُ: فُؤُمٌ. ورَحْلٌ مُفْأَمٌ: مَوَسَّع. والمُفْأَم من الإبل: الواسعُ الجوف، ويقال: أَفْئِمْ دَلْوَكَ، أي: زِدْ فيها.
فوم:
الفُوم: يُقال: الحِنطة.
والفاميّ: السُّكري.
والفم: أصل بنائه: الفوه، حذفت الهاء من آخرها، وحملت الواو على الرفع والنصب والجر فاجترت الواو صروف النحو إلى نفسها فصارت كأنّها مدّة تتبع الفاء.
وإنما يستحسنون هذا اللَّفظَ في الإضافة.. أما إذا لم تُضَفْ فإِنّ الميم تُجْعَلُ عماداً للفاء، لأن الياءَ والواوَ والأَلِفَ يَسقُطنَ مع التَّنوين، فكرهوا أن يكون اسمٌ بحرف مُغْلَق فعمّدت الفاء بالميم، إلاّ أنّ الشّاعر قد يُضْطَرُّ إلى إفراد ذلك بلا ميم، فيجوز في القافية، كقوله: خالَطَ من سَلْمَى خياشِيمَ وقا يعني: وفماً.

### Türkçe

باب **الفاء** ve **الميم** ve onlarla birlikte **و** **ا** **ي** **ء**

**ف أ م** ve **ف و م** kullanımdadır.

**فأم**:

**الفِئام**: insanlardan ve başkalarından topluluk; dedi ki:

Sanki ondan **الرّبلات**ın eklemleri		**فِئام**dır; **فِـئام**a doğru kalkarlar

Ve **الفِئامُ**: **الهَوْدَج**ın döşeği; çoğulu: **فُؤُمٌ**. Ve **رَحْلٌ مُفْأَمٌ**: genişletilmiş. Ve develerden **المُفْأَم**: iç boşluğu geniş olan. Ve denilir: **أَفْئِمْ دَلْوَكَ**, yani: onda artır.

**فوم**:

**الفُوم**: buğday denilir.

Ve **الفاميّ**: şekerli.

Ve **الفم**: yapısının aslı **الفوه**dur; sonundan **الهاء** düşürüldü; ve **الواو** ref‘, nasb ve cerr üzerine taşındı; böylece **الواو** nahiv tasriflerini kendine çekti de **الفاء**ya tâbi bir uzatma gibi oldu.

Ve ancak bu lafzı izâfette güzel görürler.. Ama izâfe edilmediği zaman, **الميم** **الفاء** için dayanak yapılır; çünkü **الياء** ve **الواو** ve **الأَلِف** tenvin ile birlikte düşerler; kapalı bir harfle bir isim olmasını çirkin gördüler de **الفاء**yı **الميم** ile dayanaklandırdılar; ancak şair, onu **ميم**siz tek başına getirmeye mecbur kalabilir; kâfiyede câiz olur; onun sözü gibi: خالَطَ من سَلْمَى خياشِيمَ وقا yani: **وفماً**.
