# فاظ (ف-ا-ظ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%A7%D8%B8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%A7%D8%B8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ا - ظ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%A7%D8%B8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ظ ف ( وايء )
وظف ، فاظ ، فظا ، ظاف : ( مستعملة ) .
( وظف ) : يقال : وَظَفَ فلانٌ فلاناً يَظِفُهُ وَظْفاً إذا تَبِعَه مأخوذٌ من الوظيف .
ووظَفْتُ البَعيرَ أظِفه وَظْفاً إذا أصبتَ وظيفه ، والوَظيفُ من كل ذي أربعٍ : ما فَوْق الرُّسْغ إلى مَفْصِل الساق وجمعه أوْظِفَة .
وقال الليث : الوَظيفةُ من كل شيء ما يُقَدَّرُ له كل يوم من رِزْقٍ أو طعَامٍ أو عَلَفٍ أو شرابٍ ، وَجمعُها الوظائفُ وَالوُظُفُ ، وقد وظّفْتُ له توظيفاً ، ووَظّفتُ على الصَّبِيِّ كل يوم حِفْظَ آياتٍ من كتاب الله توظيفاً ، وأنشد :
أَبْقَتْ لنا وَقَعَاتُ الدَّهْرِ مَكْرُمَةً
ما هَبَّت الريحُ والدُّنيا لها وُظُفُ
قال : هي شِبْهُ الدُّولِ مرةً لهؤلاء ومرة لِهؤلاء ، جمعُ الوَظِيفَةِ .
ويقال : إذا ذَبحتَ الذبيحةَ فاستوْظِفْ قَطعَ الحُلقوم والمريءِ والوَدَجَيْن ، أي اسْتوْعَبْ ذلك . هكذا قال الشافعي في كتاب الصيد والذبائح .
فيظ : أبو عبيد عن الكسائيّ : هو يَفيظُ نفسه وقد فَاظتْ نَفسُه وأفاظهُ اللَّهُ نفسَه .
وقال ابن السكيت : يقالُ فاظَ الميّتُ يَفِيظُ فيْظاً ويَفُوظ فَوْظاً ، كذا رواها الأصمعي وأنشد لرؤبة :
لا يَدْفِنُون مِنهم مَنْ فَاظَا
قال : ولا يقال : فاضت نَفْسُه ولا فاظَتْ ، وحكاها غيره .
وروي عن الأصمعي عن أبي عمرو : يقال : فاظ الميت ، ولا يقال : فاظت نفسه ولا فاضت .
قال الكسائي : فاظتْ نفسُه ، وفاضتْ نفسُه .
وروى ثعلب عن سلمة عن الفراء قال : أَهل الحجاز وَطيّىء يقولون : فاظت نفسه ، وقضاعة وتميم وقيس يقولون : فاضت نفسه مثل فاضت دمعتُه .
وقال الليث : فَاظَتْ نَفسه فَيْظاً وفَيْظُوظةً إذا خَرَجَتْ ، والفاعل فائِظٌ ، وزعم أبو عبيدة أنها لغةٌ لبعض تميم ، يعني فاظتْ نفسه ، وفَاضَتْ وأنشد :
فَفُقِئَتْ عَيْنٌ وفَاضتْ نَفْسُ
فأنشده الأصمعي فقال : إنما هو وَطَنَّ الضِّرْسُ .
فظا : قال الفراء : الفَظَى : مَقصورٌ ماءُ الرَّحم يُكتبُ بالياء والتثنية فَظْوانِ .
وقال غيره : أصله الفَظُّ ، فقلبت الظاء ياءً وهو ماء الكَرِش .
ظوف : الفراء يقال : أخذ بِظُوفِ رَقَبَتَهِ وبظافِ رَقَبَتِه وبقَافِ رقبته وبصُوف رقبته إذا أخذه كلَّه .
أبو زيد يقال : أخذه بقوفِ رقبته وبطوفها وبصُوفِها وكلُّه واحدٌ .

##### Türkçe

ظ ف ( **وايء** )
**وظف** ، **فاظ** ، **فظا** ، **ظاف** : ( kullanılmıştır ) .
( **وظف** ) : denilir: وَظَفَ falan falanı يَظِفُهُ وَظْفاً; onu tâkip ettiğinde; **الوظيف**’ten alınmıştır.
Ve **وظَفْتُ** deveyi أظِفه وَظْفاً; onun **وظيف**’ine isabet ettiğinde; ve **الوَظيفُ** her dört ayaklıdan: **الرُّسْغ**’ün üstünden ساق’ın **مَفْصِل**’ine kadar olan şeydir; cem‘i **أوْظِفَة**’dir.
Ve el-Leys dedi: **الوَظيفةُ** her şeyden, her gün için ona takdir edilen rızık veya yemek veya yem veya içecek olan şeydir; cem‘i **الوظائفُ** ve **الوُظُفُ**’tur; ve ona توظيفاً olarak **وظّفْتُ**; ve çocuğun üzerine her gün Allah’ın kitabından âyetler ezberini توظيفاً olarak **وَظّفتُ**; ve inşad etti:
أَبْقَتْ لنا وَقَعَاتُ الدَّهْرِ مَكْرُمَةً
ما هَبَّت الريحُ والدُّنيا لها وُظُفُ
Dedi: o, bir defa bunlar için bir defa şunlar için olan **الدُّول**’e benzer; **الوَظِيفَة**’nin cem‘idir.
Ve denilir: kurbanlığı boğazladığında, **استوْظِفْ**: **الحُلقوم**’un ve **المريء**’in ve **الوَدَجَيْن**’in kesilmesini; yani bunu **اسْتوْعَبْ**. Böyle dedi eş-Şâfiî av ve boğazlamalar kitabında.

**فيظ** : Ebû Ubeyd, el-Kisâî’den: o, kendisini **يَفيظُ**; ve nefsi **فَاظتْ**; ve Allah ona nefsini **أفاظهُ**.
Ve İbn es-Sikkît dedi: denilir: **فاظَ** ölü **يَفِيظُ** **فيْظاً** ve **يَفُوظ** **فَوْظاً**; böyle rivayet etti el-Asma‘î; ve Ru’be’ye ait olarak inşad etti:
لا يَدْفِنُون مِنهم مَنْ فَاظَا
Dedi: ve denilmez: **فاضت** nefsi ve ne **فاظَتْ**; ve başkası onu hikâye etti.
Ve el-Asma‘î’den Ebû Amr’dan rivayet olundu: denilir: **فاظ** ölü; ve denilmez: **فاظت** nefsi ve ne **فاضت**.
El-Kisâî dedi: **فاظتْ** nefsi, ve **فاضتْ** nefsi.
Sa‘leme’den Sa‘leb, el-Ferrâ’dan rivayet etti, dedi: Hicaz ehli ve **طيّىء** derler: **فاظت** nefsi; ve **قضاعة** ve **تميم** ve **قيس** derler: **فاضت** nefsi; tıpkı **فاضت** gözyaşı gibi.
Ve el-Leys dedi: **فَاظَتْ** nefsi **فَيْظاً** ve **فَيْظُوظةً**; çıktığında; ve fâil **فائِظٌ**’dir; ve Ebû Ubeyde, bunun Temîm’in bazısının dili olduğunu iddia etti; yani **فاظت** nefsi; ve **فَاضَتْ**; ve inşad etti:
فَفُقِئَتْ عَيْنٌ وفَاضتْ نَفْسُ
Bunun üzerine el-Asma‘î ona inşad etti de dedi: ancak o, **وَطَنَّ الضِّرْسُ**’tur.

**فظا** : el-Ferrâ dedi: **الفَظَى**: maksûrdur; rahim suyu; **الياء** ile yazılır; ve tesniyesi **فَظْوانِ**’dır.
Ve başkası dedi: aslı **الفَظُّ**’dur; sonra **الظاء** **ياء**’a çevrildi; ve o, işkembe suyudur.

**ظوف** : el-Ferrâ: denilir: onun boynunun **بِظُوفِ**’undan ve boynunun **بظافِ**’ından ve boynunun **بقَافِ**’ından ve boynunun **بصُوف**’undan aldı; onu bütünüyle aldığında.
Ebû Zeyd: denilir: boynunun **بقوفِ**’undan ve onun **بطوف**’undan ve onun **بصُوفِ**’undan aldı; ve hepsi birdir.
