# فتأ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%A3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AA%D8%A3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فتأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%A3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: فتأ

ما فَتِئْتُ وما فَتَأْتُ أَذكره: لُغَتان، بالكسر والنصب. فَتَأَهُ فَتْأً وفُتُوءاً وما أَفْتَأْتُ، الأَخيرة تَمِيميَّة، أَي ما بَرِحْتُ وما زِلْتُ، لا يُسْتَعْمَل إِلاَّ في النَّفْي، ولا يُتَكَلَّم به إلاَّ مع الجَحْد، فإِن استُعْمل بغير ما ونحوها فهي مَنْوِيَّة على حسب ما تَجيءُ عليه أَخَواتُها. قال: وربما حذفتِ العَرَبُ \<ص:120>
حَرْفَ الجَحْدِ من هذه الأَلفاظ، وهو مَنْوِيٌّ، وهو كقوله تعالى: قالُوا تَاللّه تَفْتَأُ تَذْكُرُ يُوسُفَ، أَي ما تَفْتَأُ. وقولُ ساعِدةَ بن جُؤَيَّةَ: أَنَدّ مِنْ قارِبٍ، رُوحٍ قَوائمهُ، *  صُمٍّ حَوافِرُه، ما يُفْتَأُ الدَّلَجَا أَراد ما يَفْتَأُ مِنَ الدَّلَجِ، فَحَذف وأَوْصَلَ.
وروي عن أَبي زيد قال: تميم تقول أَفْتَأْتُ، وقيس وغيرهم يقولون فَتِئْتُ. تقول: ما أَفْتَأْتُ أَذكره إِفْتاءً، وذلك إِذا كنت لا تزالُ تَذْكره. وما فَتِئْت أَذكره أَفْتَأُ فَتْأً. وفي نوادر الأعراب فَتِئْتُ عن الأمر أَفْتَأُ إِذا نَسِيتَه وانْقَدَعْتَ(1)
(1 قوله «وانقدعت» كذا هو في المحكم أيضاً بالقاف والعين لا بالفاء والغين.).

### Türkçe

**ما فَتِئْتُ** ve **ما فَتَأْتُ أَذكره**: iki lugat(tır); kesre ile ve nasb ile.

**فَتَأَهُ فَتْأً** ve **فُتُوءاً** ve **ما أَفْتَأْتُ**; sonuncusu Temîmîdir; yani **ما بَرِحْتُ** ve **ما زِلْتُ**; ancak nefyde kullanılır, ancak cehd ile konuşulur; eğer **ما** ve benzerleri olmaksızın kullanılırsa, o, kardeşlerinin üzerine geldiği şeye göre niyet edilmiş olur. Dedi: Arap, bazen bu lafızlardan cehd harfini hazfeder; hâlbuki o niyet edilmiştir; ve o, Yüce Allah’ın sözü gibidir: **قالُوا تَاللّه تَفْتَأُ تَذْكُرُ يُوسُفَ**; yani **ما تَفْتَأُ**. Ve Sâ‘ide b. Cü’eyye’nin sözü:
أَنَدّ مِنْ قارِبٍ، رُوحٍ قَوائمهُ، *  صُمٍّ حَوافِرُه، ما يُفْتَأُ الدَّلَجَا
**ما يَفْتَأُ مِنَ الدَّلَجِ** murad etti; böylece hazfetti ve vasletti.

Ebû Zeyd’den rivayet olundu; dedi: Temîm **أَفْتَأْتُ** der; Kays ve başkaları **فَتِئْتُ** derler. Dersin ki: **ما أَفْتَأْتُ أَذكره إِفْتاءً**; bu, onu hâlâ zikrediyor olduğun zamandır.

Ve **ما فَتِئْت أَذكره**; **أَفْتَأُ فَتْأً**. Ve A‘râbın nevâdirinde: **فَتِئْتُ عن الأمر أَفْتَأُ**; onu unuttuğun ve kesildiğin zaman.

(1 “**وانْقَدَعْتَ**” sözü: böylece o, **المحكم**’de de **القاف** ve **العين** ile, **الفاء** ve **الغين** ile değil(dir).)
